Promieniowanie UV

Promieniowanie nadfioletowe (ultrafioletowe)

By: Milena Argocińska, Maja Świerczek

​Promieniowanie nadfioletowe (ultrafioletowe) - niewidzialne promieniowanie o krótszej fali niż światło widzialne, które m.in. powoduje opaleniznę i wspomaga syntezę witaminy D.

​W naszym otoczeniu jego głównym źródłem jest Słońce. Wysyłają je także m.in. lampy kwarcowe używane w solariach.

Promieniowanie UV w naszym otoczeniu

+)
Szybka opalenizna – opaleniznę można uzyskać w krótkim czasie, niezależnie od pogody.

Poprawa samopoczucia – ekspozycja na światło UV może poprawiać nastrój i redukować objawy depresji sezonowej.
-)
Zwiększone ryzyko raka skóry – szczególnie czerniaka; WHO klasyfikuje solarium jako czynnik rakotwórczy.

Przyspieszone starzenie skóry – skóra szybciej traci elastyczność i pojawiają się zmarszczki.

Ryzyko poparzeń – zwłaszcza przy zbyt długiej ekspozycji lub źle dobranym czasie.

Solarium + i -

​Słońce emituje ultrafiolet w zakresie UV-A, UV-B i UV-C (promieniowanie słoneczne), ale ziemska atmosfera pochłania całkowicie UV-C oraz część UV-B w warstwie ozonowej. W efekcie około 97% ultrafioletu, który dociera do powierzchni Ziemi, to UV-A.

Skąd bierze się promieniowanie ultrafioletowe?

Ze względu na skutki działania promieniowania ultrafioletowego wyróżnia się:
●UV-C – długość fali: 100–280 nm (nanometr) (najbardziej energetyczne, zabójcze dla mikroorganizmów, używane do sterylizacji)
●UV-B – długość fali: 280–315 nm (odpowiada za produkcję witaminy D, ale też za oparzenia słoneczne i uszkodzenia skóry)
●UV-A – długość fali: 315–380 nm (najbliżej światła widzialnego, penetruje głębiej w skórę)

Zakres promieniowania nadfioletowego

​Promieniowanie nadfioletowe nie jest odbierane przez oko ludzkie, może jednak powodować opalenie skóry czy naświetlenie kliszy fotograficznej. Należy pamiętać że długotrwałe opalanie może powodować oparzenia a nawet raka skóry.

​Promieniowanie UV vs nasze ciało

• Dezynfekcja narzędzi i powietrza (UV-C).

• Leczenie chorób skóry (UV-B).

• Diagnostyka zmian skórnych (UV-A, lampa Wooda).

• Leczenie żółtaczki u noworodków (światło zbliżone do UV).

​​Promieniowanie UV w medycynie:

• Wykrywanie śladów biologicznych (np. krwi, śliny).

• Sprawdzanie autentyczności dokumentów.

• Odsłanianie ukrytych tuszy i napisów.

​​Promieniowanie UV w kryminalistyce:

• Uszkodzenia DNA – może powodować mutacje → ryzyko nowotworów.

• Oparzenia skóry – głównie przez UV-B.

• Zmiany w oku – np. zapalenie rogówki, zaćma.

• Obniżenie odporności – nadmierna ekspozycja może wpływać na układ odpornościowy.

Wpływ promieniowania UV na organizmy żywe:

• Kremy z filtrem UV (SPF) – chronią przed UV-A i UV-B.

• Odzież z filtrem UV – szczególnie dla dzieci i osób z chorobami skóry.

• Okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV400 – blokują UV-A i UV-B.

• Unikanie słońca w godzinach 11:00–15:00 (największe natężenie UV).

​Ochrona przed promieniowaniem UV:

• Niewidzialne dla ludzkiego oka (poza zakresem światła widzialnego).

• Krótka długość fali: 100–400 nm.

• Duża energia – im krótsza fala, tym większe działanie biologiczne.

• Działa bakteriobójczo – UV-C zabija wirusy i bakterie.

• Słabo przenika przez szkło i wodę – łatwo blokowane.

• Szkodliwe w nadmiarze – oparzenia, zaćma, fotostarzenie.

Właściwości promieniowania UV:

1. Pszczoły widzą UV! - Dzięki temu rozpoznają specjalne „wzory” na kwiatach, których my nie widzimy – to pomaga im znaleźć nektar.

2. Skorpiony świecą pod UV - Ich pancerz zawiera substancje fluorescencyjne – pod UV świecą na niebiesko-zielono.

3. Banknoty i dokumenty mają ukryte znaki UV - Dzięki temu łatwo sprawdzić ich autentyczność pod lampą UV.

4. UV-C potrafi zabić bakterie w kilka sekund - Dlatego używa się go w szpitalach, oczyszczaczach powietrza i lampach dezynfekcyjnych.

Ciekawostki na temat promieniowania ultrafioletowego:

-Autor nieznany

" W cieniu światła kryje się promień, który może nas leczyć albo niszczyć - UV. " 

Dziękujemy za uwagę, teraz czas na quiz!