OSMANLI DEMOKRATİKLEŞME ÇIKMIŞ SORULAR

SORU (2001-ÖSS)

Osmanlı Devleti’nde,

I. Tanzimat Döneminde, batılı anlayışla çalışan okulların yanında medreselerin varlığını sürdürmesi

II. İkinci Mahmut Döneminde, devlet memurlarının kavuk yerine fes giymelerinin kabul edilmesinin

III. İkinci Mahmut’un resmini devlet dairelerine astırması

IV. Osmanlı matbaasının kurulması ve din kitapları dışındaki kitapların matbaada basılmasına izin verilmesi

uygulamalarından hangileri, toplumun belli bir kesiminin tepkisinden çekinildiğini gösterir?

• I ve II

• I ve IV

• II ve III

• II ve IV

• III ve IV

SORU (2001-ÖSS)

Osmanlı Devleti’ndeki bazı gelişmeler şunlardır:

I. Sened-i İttifak ile ayanlardan devletin emirlerine uyacaklarına dair söz alınmıştır.

II. “Devlet Ocak içindir.” Anlayışıyla hareket eden Yeniçeri Ocağı kaldırılmıştır.

III. Tanzimat Fermanıyla, her kuvvetin üstünde kanun kuvvetinin varlığı kabul edilmiştir.

Bu gelişmelerden hangileri, padişaha yeniden güç kazandırma amacına yöneliktir?

• Yalnız I

• Yalnız II

• I ve II

• II ve III

• I,II ve III

(1995–ÖSS)

II. Mahmut’tan itibaren, Osmanlı ülkesinde Avrupa usulünde eğitim gören aydın bir sınıf yetişmiştir. Bu sınıf, şahıslara göre devamlı değişen bir yönetim yerine, hukuka dayalı kurumları olan yeni bir yönetimin kurulması için çalışmıştır.

Bu duruma göre, Osmanlı aydınlarının ulaşmak istediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?

• Osmanlı toplumunda ulus bilincini yerleştirmek

• Öğretim sisteminde ikiliği kaldırmak

• Veraset sistemini değiştirmek

• Gelenek ve görenekleri sürdürmek

• Egemenlik anlayışını değiştirmek

(1993-ÖSS)

Osmanlı sultanı II. Mahmut yayımladığı bir fermanla, “kişinin malına devletçe el konulması” geleneği kaldırılmıştır.

II. Mahmut, bu fermanla aşağıdakilerden hangisini amaçlamıştır?

• Yabancılara verilen ayrıcalıkların kaldırılması

• Gelir dağılımındaki dengesizliğin giderilmesi

• Mülkiyet hakkının güvence altına alınması

• Dışarıdan mal alımının sınırlandırılması

• Yeni bir ekonomik sistemi geçilmesi

(1992-ÖSS)

Sultan Abdülmecit, vergilerin herkesin gelirine göre toplanmasını, mahkemelerin açık yapılmasını, kimsenin haksız yere, yargılanmadan idam edilmemesini öngören Tanzimat Fermanının ilan edilmesine izin vermiştir. Ayrıca herkesin bu fermana itaat etmesini istemiş, kendisinin de Fermana uyacağını belirtmiştir.

Sultan Abdülmecit’ in tutumu Osmanlı toplumunda aşağıdakilerden hangisinin benimsenmeye çalışıldığının bir göstergesidir?

• Halkın yönetime katılması

• Dini hoşgörü

• Bütçe anlayışı

• Kültürel bağımsızlık

• Kanun üstünlüğü

(1988-ÖSS)

Aşağıdaki belgelerden hangisi, Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek hale geldiğini gösteren bir kanıttır?

• Fatih Kanunnamesi

• Sened-i İttifak

• Tanzimat Fermanı

• Islahat Fermanı

• Kanun-u Esasiye

(1987-ÖSS)

Osmanlı İmparatorluğunda Darülfünunun kurulmasına ve fesin dışarıdan alınmasına karşı çıkan zihniyet, Cumhuriyetimizin ilk yıllarında Darülfünunun ve fesin kaldırılmasına da karşı çıkmıştır.

Bu zihniyetle kişilerin aşağıdakilerden hangisine karşı oldukları söylenebilir?

• Devlet yönetimine

• Yeni gelişmelere

• Her türlü eğitime

• Sınırların genişletilmesine

• Geleneklerin korunmasına

(1981-ÖSS)

“Osmanlı tarihinde II. Osman ve III. Selim, devlet düzeninde bazı değişiklikler yapmaya çalıştıkları için; Abdülaziz ve II. Abdülhamit ise devlet düzeninde yapılmak istenen değişikliklere karşı oldukları için tahtlarından indirilmiştir.”

Yalnız bu bilgilere dayanarak, II. Osman döneminden II. Abdülhamit dönemine kadar geçen süre içinde nasıl bir değişme olduğu söylenebilir?

• Yenilik taraftarlarının güçlendiği

• Padişahların devleti iyi yönetmedikleri

• Halkın, düzeni korumaya çalıştığı

• Osmanlı Devletinin Avrupa’dan etkilenmediği

• Padişahların anayasal düzeni benimsedikleri

(1981-ÖSS)

“XIX. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere ve Fransa sömürgelerinde yaşayanların hakları, Osmanlı İmparatorluğundaki Hristiyanların haklarından daha sınırlıydı. Buna karşın İngiltere ve Fransa, Osmanlı İmparatorluğunda yaşayan Hristiyanların haklarını yetersiz bularak Osmanlı Devletinden, Islahat Fermanı’na uyulmasını istemişlerdir.”

İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı Devletinden böyle bir istekle bulunmalarının amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• Osmanlı İmparatorluğundaki Hristiyanların yaşam düzeyini yükseltme

• Kendi ülkelerindeki demokrasi ilkelerini diğer ülkelere de yayma

• Osmanlı İmparatorluğundaki parçalanma ve çöküşünü hızlandırma

• Osmanlı Devleti’ne başka devletlerin baskı yapmasını önleme

• Sömürgelerinde yaşayanların uğradıkları haksızlıkları gizleme

(1984-ÖSS)

“Avrupa’ da anayasaya bağlı yönetimler oluşturulmaya çalışırken, Osmanlı ülkelerinde de Tanzimat fermanının ilan edilmesi azınlıklar ve çoğu Avrupa devletleri üzerinde olumlu etki uyandırmıştır.”

Devlet yönetiminden sorumlu olanların ilan ettiği bu ferman, Osmanlı ülkesinde aşağıdaki gelişmelerden hangisinin ilk aşaması sayılabilir?

• Laikliğin

• Anayasanın

• Milliyetçiliğin

• Devletçiliğin

• Islahatçılığın