SERAT WEDHATAMA PUPUH SINOM

Setitikna tembang ngisor iki!

Nuladha laku utama,

Tumraping wong tanah Jawi,

Wong agung ing Ngeksiganda,

Panembahan Senapati,

Kapati amarsudi,

Sudaning hawa lan nepsu,

Pinesu tapa brata,

Tanapi ing siyang ratri,

Amamangun karyenak tyasing sasama.

 

Miturut larik kasanga, gawe seneng wong liya iku carane kanthi ….

• Ngurangi hawa nepsu

• Ngehibur nggo tembang Jawa

• Ndolani bocah cilik

• Nurut karo wong tuwa

• Nyontoh tumindhak kang becik

Pupuh sinom ing serat wedhatama iku ditujukake kanggo ….

• Wong kuminter

• Wong grapyak

• Masyarakat Jawa

• Wong Nistha

• Bocah sekolah

Pupuh sinom sajrone serat wedhatama ngandharake babagan ….

• Andhap asor marang wong liya

• Makempal karo wong pinter

• Kaprawiran Ratu Kidul

• Pikoleh tumindak ngati-ati

• Ngadohi angkara murka

Setitikna tembang ing ngisor iki!

Wikan wengkoning samodra

Kederan wus den ideri

Kinemat kamot ing driya

Rinegem sagegem dadi

Dumadya angratoni

Neng Kangjeng Ratu Kidul

Ndedel nggayun nggegana

Umara merek maripih

Sor prabawa lan Wong Agung Ngeksiganda

Pawongan kang dicritakake ing ndhuwur nduweni kadigdayan yaiku ....

• Bisa weruh makhluk ghoib

• Bisa gawe tembang macapat

• Panguwasa ati kang sejati

• Ketemu Kanjeng Ratu Kidul

• Mabur ana ing kahyangan

Setitikna cakepan tembang ngisor iki!

Mangkono janma utama

Tuman tumanem ing sepi

Ing saben dina rikala mangsa

Mnangsah amamasuh budi

Lahire den tetepi

Ing reh kasatriyanipun

Susila anoraga

Wignya met tyasing sasami

Yeku aran wong barek berag agama

Ing ngisor iki pranyatan kang trep karo isi tembang ndhuwur yaiku ....

• Wong utama iku wong kang becik lakune

• Wong utama iku wong kang tansah nuruti hawanepsu kanthi kekarepan apik

• Wong utama iku wong kang bisa tirakat kanthi akeh taun

• Wong utama iku wong kang sopan lan andhap asor mring sasama

• Wong utama iku wong seneng lan tundhuk mring agama

Setitikna cakepan tembang ing ngisor iki!

Kang wus waspada ing patrap

Mangayut ayat winasis

Wasana wosing jiwangga

Melok tanpa aling-aling

Kang ngalingi kaliling

Wenganing rasa tumlawung

Kekese saliring jaman

Angelangut tanpa tepi

Yeku aran tapa tapaking Hyang Sukma

Prentah ana tembang ing ndhuwur yaiku ....

• Kudu mulang muruk ing bocah enom

• Kudu dadi wong kang wicaksana nalika dakwah

• Kudu mahami syariat agama

• Kudu tansah memasuh budi

• Kudu ngangsuh kawruh kanthi tumemen

Setitikna tembang ngisor iki!

Ing jaman mengko pan ora

Arahe para taruni

Yen antuk tuduh kang nyata

Nora pisan den lakoni

Banjur njujurken kapti

Kekekne arsa winuruk

Ngandelken gurumitra

Pandhitane praja sidik

Tur wus manggon pamuncunge mring makripat

 

Nilai kang dikandhut tembang kasebut yaiku ….

• Tata krama

• Kabudayan

• Moral

• Estetika

• Sosial

Gatekna cakepan tembang ngisor iki!

Ing jaman mengko pan ora

Arahe para taruni

Yen antuk tuduh kang nyata

Nora pisan den lakoni

Banjur njujurken kapti

Kekekne arsa winuruk

Ngandelken gurumitra

Pandhitane praja sidik

Tur wus manggon pamuncunge mring makripat

"Arahe para taruni" mengku karep

• Awake dhewe

• Badan Priyangga

• Bocah enom

• Hawa nepsu

• Tumindhake

Setitikna tembang ngisor iki!

Lamun sira paksa nulad,

Tuladhaning Kanjeng Nabi,

O, ngger kadohan panjangka,

Wateke tan betah kaki,

Rehne sira ta Jawi,

Sethithik wae wus cukup,

Aywa guru aleman,

Nelad kang ngepleki pekih,

Lamun pengkuh pangangkah yekti karahmat.

 

Kagunan basa kang cocog karo isi tembang dhuwur yaiku ….

• Bebek mungsuh mliwis

• Ngundhuh wohing pekerti

• Gliyak-gliyak tumindk, sareh pakoleh

• Jagakake endhoge si blorok

• Kakehen gludug kurang udan

Serat Wedhatama Serat Wedhatama pupuh Sinom ngajarake telung perkara kang dadi cagaking panguripan, yaiku lila yen kelangan, sabar nalika antuk pacoban, lan nrima ing pandum pasrah sumarah marang Gusti Ingkang Akarya Jagat. Sapa pangriptane?

• KGPAA Mangkunegara I

• KGPAA Mangkunegara II

• KGPAA Mangkunegara III

• KGPAA Mangkunegara IV

• KGPAA Mangkunegara V