Қазақ тілі. Нұсқа 9

Антоним жұпты көрсетіңіз

• Гүлдеу-солу

• Бөлек-бөтен

• Терлеу-тершу

• Қыруар-едәуір

Жуан дауыстылар

• А,О,Ұ,Ы

• А,Е,И,О

• А,Ө,Ы,І

• А,Ү,Ы,Ұ

Бекзада, көрімдік сөздері қай қатарға тән?

• диалект сөздер

• көнерген сөздер

• жаңа сөздер

• архаизм сөздер

Answer explanation

Дұрыс жауап: Көнерген сөз

Бекзада - ежелгі әкімшілік билік жүйесінде бектердің дәурені жүріп тұрған кезде қалыптасқан ұғым болуы керек. Кейін көшпелі қоғамдағы айырықша аристократиялық әлеуметтік категорияның атауына айналды. Бекзада билік жүргізбеген, өз әкесінен өкімет басқаруды да мирас етпеген. Бекзада текті, ақсүйек, зиялы т.б. ұғымдарды да білдіреді.

Көрімдік — қазақ салтында жаңа киім киіп, мүлік aлғанда, жаңа үйге кіргенде, жетістікке қол жеткізгенде туған-туысқан, жора-жолдастарының жасайтын кәдесі.

Жаңа сөздің жасалу жолын көрсетіңіз

• Көптік жалғау арқылы

• Септік жалғау арқылы

• Бірігу арқылы

• Жалғау арқылы

Answer explanation

Дұрыс жауап: Бірігу арқылы

Мысалы, бой+жеткен, баспа+сөз

Тілімізде өте ертеден өмір сүріп келе жатқан көп мәнді жалпыхалықтық сөздерді қалай атайтынын табыңыз

• Сөздік қор

• Сөздік құрам

• Әдеби тіл

• Жазба тіл

Ескі наным-сенім бойынша атын тура айтуға тыйым салынған сөздердің атауын белгілеңіз

• Табу

• Дисфемизм

• Неологизм

• Варваризм

Answer explanation

Дұрыс жауап: Табу сөз

1. Қазақтың ескі әдет – ғұрпы бойынша келін болып түскен қыз күйеуінің туған – туыстарын өз атымен атамайтын болған. Мысалы: шырайлым, кенже бала, мырза жігіт, ата, ене, қайын аға, т. б

2. Қазақ тіліндегі табудың ендігі бір түрі қатал табиғи құбылыстарға, жыртқыш аңдар мен қауіпті жәндіктерге, түрлі ауруларға байланысты қалыптасқан. Мысалы: жай, найзағайды – жасыл, шешек ауруын – қаарасан, қасқырды – ұлыма деген, т. б.

Сан есіммен тіркеспейтін сөзді табыңыз

• Үстеу

• Зат есім

• Туынды сын есім

• Есімдік

Answer explanation

Дұрыс жауап: Үстеу

Алты бала (Зат есім+сан есім)

Екеуі ақылды (сан есім+туынды сын есім)

Мен екіншімін (есімдік+сан есім)

Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді табыңыз

• "Өнерпаз бол, өр бол," - дейді Біржан-аға.

• "Өнерпаз бол өр бол!" - дейді Біржан аға.

• "Өнерпаз бол, өр, бол!" - дейді Біржан аға.

• "Өнерпаз бол, өр бол!" - дейді Біржан аға.

Answer explanation

Дұрыс жауап: "Өнерпаз бол, өр бол!" - дейді Біржан аға.

Төл сөз автор сөзінен бұрын орналасса, төл сөз бас әріппен жазылып, тырнақшаға алынады не алдынан сызықша қойылады. Егер төл сөз хабарлы сөйлем болса, соңына үтір, сұраулы сөйлем болса, сұрақ белгісі, лепті сөйлем болса, леп белгісі қойылып, автор сөзінің алдынан сызықша қойылады. Мысалы, «Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар деген нәрселермен озады», – деген ұлы Абай. – Бекбергеннің қызын неге алып қашпақ болдыңдар? – деп сұрады үй иесі менен.

 

Ресми іс қағаздар стиліне жататын қатар

• Газет-журнал тілі

• Қоғамдық-саяси әдебиет

• Ғылыми шығармалар

• Өтініш, сенімхат, қолхат

Answer explanation

Дұрыс жауап: Ресми іс қағаздар стилі

Синонимдік қатар

• Хабар, хабарла

• Ымырт жабылды, көз байланды, кеш түсті

• Аузын буған өгіздей, айқайлау

• Үй жабдығы, киіз үй