Қазақ тілі тест. Нұсқа 13

Көнерген сөз

• Зейнетақы

• Құжат

• Құдағи

• Адырна

Answer explanation

Қазіргі уақытта қолданылмайтын, мағынасы ескірген сөз. Оның 2 түрі бар: архаизм және тарихи сөз (историзм)

О әрпі қазақтың байырғы сөздерінің қай буынында жазылатынын көрсетіңіз

• ортаңғы

• соңғы

• буын талғамайды

• алғашқы

Ашық буынды сөз

• ғұ-ла-ма

• сақ-құ-лақ

• ер-ген

• жаз-ған

Answer explanation

Ашық буын 1) дауыссыздан басталып, дауыстыға аяқталады (ба-ла, ша-на-ны) 2) бір ғана дауысты дыбыстан тұрады (а-ға, о-ю)

Тіл біліміне тән термин

• Ықпал

• Әсер

• Себеп

• Дәнекер

Answer explanation

Термин сөз - ғылым, техника, спорт, мәдениет, саясат т.с.с салаларға жататын сөз.

Табыс септігінің жалғауы

• -ң,-ың,-ш

• -ны,-ні,-н

• -мын,-сың,-сыз

• -менен,-бенен

Answer explanation

Болжалдық сан есімнің жұрнақтары

• -дан,-ден

• -дай,-дей

• -ау,-еу

• -лар,-лер

Answer explanation

Болжалдық сан есім бірнеше жолмен жасалды:1) Есептік сан есімдерге -лаған, (-леген), -даған, (-деген), -таған, (-теген), -лап, (-леп), -дап, (-деп), -тап, (-теп), -дай, (-дей), -тай, (-тей) жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: жүздеген, отыздаған, қырықтаған мыңдап, елулеп, жетпістей, тоқсандай т. б.2) Есептік сан есімдерге әуелі көптік жалғауы, оның үстіне жатыс септік жалғау жалғану арқылы жасалады. Мысалы: (жасы) елулерде, (сағат) ондарда, бестерде т. б.3) Есептік сан есімдердің қосарлануы арқылы жасалады. Мысалы: он-он бес, қырық-елу, жетпіс-сексен, қырық-елудей, елу-елу бестерде, жүз-жүздеген т. б.4) Есептік сан есімдерге шамалы, шақты, қаралы, таман, тарта, жуық, жақын сияқты сөздердің тіркесуі арқылы жасалады. Мысалы: жүз шамалы, мыңга тарта, отызға жақын т. б.

Жалпылау есімдікті тіркес

• Біз дайынбыз

• Мінсіз адам

• Мол тағам

• Барлық адам

Answer explanation

Жалпылау есімдігі жалпылау, жинақтау мағынасын білдіреді (барлық, бәрі, бар, барша, бүкіл, күллі, түгел, тегіс)

Сөздің мағынасын, қолдану аясын тілдің қай саласы қарастыратынын анықтаңыз

• Лексикология

• Семасиология

• Топонимика

• Лексикография

Answer explanation

Лексикология(грек. лексикос – сөз, сөзге қатысты, логос – ілім) – тілдің сөз байлығын, лексикасын зерттейтін ғылым. Ол сөзді мағынасы, шығу тегі, қолданылу сипаты, стильдік мәні тұрғысынан тексеріп, тілдің қалыптасқан лексик. жүйесін зерттейді.

Омоним сөзі бар сөйлем

• Әдепсіз болма

• Көппен көрген ұлы той

• Сабағыңа дайындал

• Айт күні жақсы тілектер айт

Answer explanation

Омоним - дыбысталуы бір, мағыналары әртүрлі сөздер. Мысалы: "Жақ" сөзі: жақ сүйек; от жақ; оң жақ; маған жақ бол; бояу жақ.

Кіріге біріккен сөздер қатарын көрсетіңіз

• Жыланбалық, беташар

• Автокөлік, шай-пай

• Білезік, ендігәрі

• Ақсүйек, қызғалдақ

Answer explanation

Сөздер біріккенде, ең кемі бір дыбысы өзгертін болса, оны кіріккен сөз дейді. Мысалы: ендігәрі (ендігіден әрі), білезік (білек жүзік)