untitled

Stanisław Lem jest uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy:

• mitów

• baśni

• fantasy

• science fiction

Klapaucjusz i Trurl są...

• robotami

• ludźmi

• kosmitami

Dlaczego maszyna z opowiadania "Jak ocalał świat" nie potrafiła zrobić "natrium", mimo że umiała wykonać wszystkie rzeczy na literę n?

• Ponieważ "natrium" to wyraz łaciński, po polsku oznaczający "sód". Dla maszyny więc to słowo zaczynało się na literę s (jej zdolności twórcze nie dotyczyły wszystkich, lecz jednego języka).

• Ponieważ była kapryśna i tylko czasem wykonywała polecenia swojego konstruktora.

• Ponieważ nie zrozumiała polecenia konstruktora.

W opowiadaniu "Jak ocalał świat" Klapaucjusz, zazdrosny o wynalazek Trurla, nakazał jego maszynie stworzenie trzech rzeczy na literę n. Co to było?

• nauka, nice, nic

• naparstki, natrium, niebo

• niebo, nicość, niebyt

W jaki sposób maszyna (z opowiadania "Jak ocalał świat") zrozumiała rozkaz Klapaucjusza: "Masz zrobić Nic"?

• Uznała, że "zrobić nic" znaczy dokładnie to samo, co "niczego nie robić", zatem nie wykonała żadnych czynności.

• Dała się złapać w pułapkę logiczną: Jak stworzyć "nic", skoro wszystko, co się stwarza zawsze musi być czymś (czyli przeciwieństwem "niczego"). Ten problem sprawił, że maszyna się popsuła.

• Uznała, że "nic" można "zrobić", ale tylko w jeden sposób: poprzez unicestwianie (eliminowanie) po kolei wszystkiego, co istnieje. W związku z tym przystąpiła do dzieła.

Jak zakończyło się opowiadanie "Jak ocalał świat"?

• Klapaucjusz, przerażony konsekwencjami swojego rozkazu, zdołał powstrzymać maszynę w jej czynności usuwania wszystkich rzeczy ze świata. Niestety okazało się, że maszyna nie może na nowo stworzyć tego, co usunęła (chyba że dana rzecz zaczyna się na literę n). I tak świat został "podziurawiony nicością".

• Maszyna, na rozkaz Klapaucjusza, przywróciła wszystkie usunięte przez siebie elementy. Stworzyła nawet czarne dziury.

• Klapaucjusz poprosił maszynę, żeby przywróciła do istnienia pćmy, murkwie i kambuzele. Maszyna się zgodziła, pod warunkiem, że będą to jedyne elementy, które na nowo stworzy. W ten sposób na świecie pozostały tylko te trzy rzeczy, a cała reszta zamieniła się w otchłań pełną czarnych dziur.

Jakie wady Klapaucjusza doprowadziły do katastrofy opisanej w opowiadaniu "Jak ocalał świat"?

• zazdrość, bezmyślność, pycha

• lenistwo, łakomstwo, kłótliwość

• chytrość, niewierność, nieuczciwość

Dlaczego maszyna nie "zrobiła Nicości" za jednym zamachem?

• Ponieważ wtedy wszystko przestałoby w jednej chwili istnieć, także maszyna i jej rozkazodawcy (Trurl i Klapaucjusz). Nikt wówczas nie mógłby stwierdzić, że zadanie powierzone maszynie zostało wykonane, a i maszyna nie mogłaby odczuwać ze swojej pracy satysfakcji, jako że by jej nie było.

• Ponieważ potrafiła usuwać tylko rzeczy na literę n. Na świecie istnieje jednak mnóstwo rzeczy na inne litery, zatem uczynienie całkowitej "Nicości" (i to w jednej chwili) było dla maszyny po prostu niemożliwe.

• Maszyna nie unicestwiła wszystkich rzeczy naraz, ponieważ miała satysfakcję z usuwania każdego elementu po kolei. Mogła dzięki temu przyglądać się rozpaczy Klapaucjusza (kiedy usuwała jego ulubione murkwie).

Użyta w opowiadaniu Lema fraza "wywracać (obracać) coś na nice" według słownika oznacza "zmieniać coś radykalnie, całkowicie". Maszyna Trurla interpretuje to jednak na swój sposób. Dla niej określenie to oznacza...

• stwarzać przeciwieństwa wszystkich rzeczy (na co wskazuje przedrostek "anty", czyli "przeciwny").

• to samo, co "nicość", dlatego maszyna zaczyna usuwać wszystkie elementy świata.

• rodzaj nici, które należy "nanizać na naparstki".

Jakie przesłanie wynika z opowiadania "Jak ocalał świat"?

• Konsekwencje naszych wynalazków mogą okazać się nieprzewidziane i wymknąć się spod kontroli. Osiągnięcia naukowe czy techniczne powinny nam służyć, a nie zagrażać. Do tego potrzebne są jednak: rozsądek, ostrożność, odpowiedzialność.

• Warto przeprowadzać jak najwięcej eksperymentów (niezależnie od ich negatywnych konsekwencji) bo dzięki nim nauka się nieustannie rozwija i przyczynia do dobra całej ludzkości.

• Bunt maszyn jest wielkim zagrożeniem, dlatego nie powinno się ich konstruować. Najlepiej powrócić do natury i unikać korzystania z nowoczesnych technologii.