પ્રકરણ 13: આપણું પર્યાવરણ – પુનરાવર્તન

જૈવિક વિશાલન એટલે શું? તે શા માટે ચિંતાજનક છે?

• જૈવિક વિશાલન એટલે હાનિકારક રસાયણો આહારશૃંખલામાં આગળ વધતા વધુ પ્રમાણમાં ભેગા થતા જાય છે, જે મનુષ્ય માટે નુકસાનકારક છે.

• જૈવિક વિશાલન એટલે પ્રાકૃતિક પદાર્થોનું સંરક્ષણ.

• જૈવિક વિશાલન એટલે પૃથ્વી પર જીવજાતિઓની સંખ્યા વધારવી.

• જૈવિક વિશાલન એટલે માનવ સંસાધનોનું વધુ ઉપયોગ કરવું.

ભૂમિ પ્રદૂષણ કેવી રીતે થાય છે? તેને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે?

• ભૂમિ પ્રદૂષણ માત્ર કુદરતી ઘટનાઓથી થાય છે.

• ભૂમિ પ્રદૂષણ રસાયણો, ખાતરો અને કચરાથી થાય છે.

• ભૂમિ પ્રદૂષણને રોકવા માટે કોઈ પગલાં લેવાની જરૂર નથી.

• ભૂમિ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે ફક્ત પાણીનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

ઉત્પાદકો અને ઉપભોગીઓ વચ્ચે શું તફાવત છે?

• ઉત્પાદકો પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે (જેમ કે વનસ્પતિ), જ્યારે ઉપભોગીઓ ઉત્પાદકો પર આધાર રાખે છે.

• ઉત્પાદકો માત્ર વેચાણ માટે ખોરાક બનાવે છે, જ્યારે ઉપભોગીઓ તેને ખરીદે છે.

• ઉત્પાદકો અને ઉપભોગીઓ બંને ખોરાક ખરીદે છે.

• ઉત્પાદકો ઉપભોગીઓની જેમ જ ખોરાક બનાવે છે, પરંતુ વધુ પ્રમાણમાં.

જળ પ્રદૂષણ કેવી રીતે થાય છે?

• જળ પ્રદૂષણ માત્ર કુદરતી કારણોસર થાય છે.

• જળ પ્રદૂષણ રસાયણો, કચરો અને ગટરના પાણીથી થાય છે.

• જળ પ્રદૂષણ ફક્ત ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓથી થાય છે.

• જળ પ્રદૂષણ માનવ પ્રવૃત્તિઓથી નથી થાય.

વિઘટકો એટલે શું?

• વિઘટકો મૃત અવશેષો અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનું વિઘટન કરે છે, જેનાથી પોષક તત્વો ફરીથી વાતાવરણમાં ભળે છે.

• વિઘટકો માત્ર જીવંત પ્રાણીઓના અવશેષો છે.

• વિઘટકો જમીનને ખોરાક આપતા છે.

• વિઘટકો પાણીના સ્ત્રોતોને પ્રદૂષિત કરે છે.

ઉત્પાદકો અને ઉપભોગીઓ વચ્ચે શું તફાવત છે?

• ઉત્પાદકો પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે, જ્યારે ઉપભોગીઓ ખોરાક ખરીદે છે.

• ઉત્પાદકો માત્ર વનસ્પતિ ઉગાડે છે, જ્યારે ઉપભોગીઓ ફક્ત મસાલા ખરીદે છે.

• ઉત્પાદકો અને ઉપભોગીઓ બંને ખોરાક ખરીદે છે.

• ઉત્પાદકો ઉપભોગીઓ માટે ખોરાક બનાવે છે, જ્યારે ઉપભોગીઓ પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે.

ઓઝોન સ્તરનું સંરક્ષણ શા માટે જરૂરી છે? તેના માટે શું પગલાં લેવા જોઈએ?

• ઓઝોન સ્તર સૂર્યના હાનિકારક કિરણોથી રક્ષણ આપે છે, તેથી તેનું સંરક્ષણ જરૂરી છે.

• CFC જેવા રસાયણોનો ઉપયોગ વધારવો જોઈએ.

• ઓઝોન સ્તરનું સંરક્ષણ જરૂરી નથી.

• સૂર્યની કિરણોનું અવલોકન કરવું જોઈએ.

નિવસનતંત્રમાં ઊર્જાનો પ્રવાહ કેવો હોય છે? શું તે ઉલટાવી શકાય છે?

• ઉર્જાનો પ્રવાહ એકમાર્ગીય હોય છે, જે ઉત્પાદકોથી ઉપભોગીઓ તરફ જાય છે. તે ઉલટાવી શકાતો નથી.

• ઉર્જાનો પ્રવાહ દ્વિમાર્ગીય હોય છે, જે ઉપભોગીઓથી ઉત્પાદકો તરફ જાય છે.

• ઉર્જાનો પ્રવાહ એકમાર્ગીય હોય છે, પરંતુ તે ઉલટાવી શકાય છે.

• ઉર્જાનો પ્રવાહ કોઈ નિશ્ચિત દિશામાં નથી, તે સ્વતંત્ર રીતે વહે છે.

પોષકસ્તર એટલે શું? આહારશૃંખલામાં પોષકસ્તરો કેવી રીતે જોડાયેલા છે?

• આહારશૃંખલાનું દરેક ચરણ કે તબક્કો પોષકસ્તર બનાવે છે.

• પોષકસ્તર માત્ર ઉત્પાદકો દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.

• ઉપભોગીઓ પોષકસ્તર બનાવે છે.

• વિઘટકો પોષકસ્તર બનાવે છે.

આહારજાળ શું છે?

• આહારજાળ એ એકબીજા સાથે જોડાયેલી આહારશૃંખલાઓનું જાળું છે, જે નિવસનતંત્રને વધુ સ્થિર બનાવે છે.

• આહારજાળ એ એક પ્રકારનું ખોરાક છે.

• આહારજાળ એ માત્ર એક જ આહારશૃંખલા છે.

• આહારજાળ એ જીવજંતુઓનું એક સમૂહ છે.