ในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากหลักฐานเชิงประจักษ์ จะต้องพิจารณาจากการปฏิบัติงานตามสภาพจริงของสถานศึกษา (evidence based)

การตัดสินคุณภาพแบบแยกส่วนหรือแยกองค์ประกอบการประเมินเป็นการประเมินผลการดำเนินการของสถานศึกษาแบบองค์รวม (holistic assessment)

การประเมินแบบองค์รวม(holistic)ต้องใช้กระบวนการประเมินที่หลายมิติโดยประเมินตามทีละประเด็นเพื่อให้ครอบคลุมตัวบ่งชี้คุณภาพแต่ละมาตรฐานได้อย่างชัดเจน

การประเมินคุณภาพภายในแนวใหม่ สถานศึกษาจะต้องตรวจสอบและประเมินตนเอง โดยให้ใช้แบบ holistic รูปแบบเดียว และไม่ต้องใช้การประเมินแบบ analytic

ขั้นตอนในการพิจารณาคะแนนผลงานของเด็กนักเรียนในโรงเรียน ครูจะต้องพิจารณาคะแนนแบบองค์รวม(holistic)เท่านั้น ตามแนวการประเมินคุณภาพภายในแนวใหม่เพื่อให้เป็นทิศทางเดียวกัน

การตรวจทานผลการประเมิน โดยคณะกรรมการประเมินในระดับเดียวกัน (peer review) คำว่า “ระดับเดียวกัน” ยกตัวอย่างได้ว่า หากประเมินโรงเรียนขนาดเล็ก คณะกรรมการประเมินความรู้ความเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์ในการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก

ผู้ประเมินจะต้องวิเคราะห์ข้อมูลด้วยใจเป็นกลาง พิจารณาข้อมูลหลักฐานจากหลายๆ ด้าน ทั้งข้อมูลปัจจุบัน และผลการประเมินการดำเนินงานที่ผ่านมาเพื่อทราบถึงความก้าวหน้าในการพัฒนาของสถานศึกษา

พิชญพิจารณ์ หรือ peer review เป็นกระบวนการตรวจเยี่ยม ติดตามประเมิน โดยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิต้องมีความรู้ความสามารถและมีประสบการณ์สูงกว่าผู้รับประเมินในทุกด้าน

การประเมินแบบแยกส่วนต้องใช้ผู้ประเมินที่มีทักษะ และความรู้ในเรื่องที่ประเมินอย่างกว้างขวางและลุ่มลึก ซึ่งถือเป็นการประเมินแบบแนวใหม่

เกณฑ์ในการตัดสินคุณภาพของมาตรฐาน 4 มาตรฐานมี 4 ระดับ คือ ดีเยี่ยม ดี พอใช้ และควรปรับปรุง

ในการวิเคราะห์ข้อมูลในแต่ละมาตรฐานผู้ประเมินควรวิเคราะห์อภิปรายด้วยใจเป็นกลาง พิจารณาร่องรอยหลักฐานเชิงประจักษ์จากหลายๆด้าน

ผู้ประเมินภายในสามารถกำหนดประเด็นการประเมินเพิ่มเติมนอกเหนือจากมาตรฐาน 4 มาตรฐานที่ต้นสังกัดกำหนด

การชี้แจงและการทำความเข้าใจให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายมีความรู้และความสามารถปฏิบัติตามหลักการประเมินแนวใหม่ เป็นหน้าที่ของสถานศึกษาเท่านั้น

ประเด็นการพิจารณาในมาตรฐานด้านกระบวนการบริหารและการจัดการของผู้บริหารสถานศึกษา นอกจากเป้าหมาย วิสัยทัศน์ และพันธกิจแล้วยังต้องพิจารณาถึงการวางแผนคุณภาพการจัดการศึกษา การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายและการกำกับติดตามประเมินผลฯ

หลักการสำคัญของการประเมินคุณภาพการศึกษาภายใน เน้นการประเมินจากบุคคลภายในสถานศึกษา ประเมินตามสภาพจริงที่สะท้อนคุณภาพของสถานศึกษาอย่างแท้จริง และนำผลไปใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา

ในการตัดสินคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาในภาพรวม ให้ตัดสินจากผลการประเมินใน 4 มาตรฐาน มาพิจารณาเป็นภาพรวมเพื่อตัดสินระดับคุณภาพของสถานศึกษา

กรณีที่ผลการประเมินมาตรฐานระบบการประกันคุณภาพภายในที่มีประสิทธิผลอยู่ในระดับพอใช้ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องไม่มีความมั่นใจต่อระบบการบริหารและการจัดการของสถานศึกษา กรณีดังกล่าวถือว่ามีคุณภาพอยู่ในระดับพอใช้

ความรู้และทักษะของผู้ประเมินในการเลือกหลักฐาน การเลือกแหล่งข้อมูลและการให้น้ำหนักความสำคัญกับความถูกต้องของหลักฐาน มีความจำเป็นต่อการประเมินน้อยกว่าความสามารถในการตีความสำคัญ ของข้อเท็จจริงหรือข้อสันนิษฐาน

ในการประเมินสถานศึกษา ผู้ประเมินจะต้องรับผิดชอบในงานที่ได้รับมอบหมายปฏิบัติงานตามความรู้ความสามารถ รับฟังความคิดเห็น จากทีมประเมินและไม่ถือความคิดเห็นของตนเป็นหลัก