NEW
Font size
WorksheetsFirmanın iqtisadiyyatı Mövzu 13
Total questions: 30
Worksheet time: 30mins
Firmanın şaquli əlaqələrini əhatə edın ən dolğun tərifi göstərin:
dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən iki firma arasında əlaqə başa düşülür.
qaşılıqlı fəaliyyət göstərən üç firma arasında əlaqə
transaksion xərclər üzrə yaranan mübadilə xərclər üzərində formalaşan əlaqə nəzərdə tutulur
dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən çoxlu və müxtəlif məhsullar istehsal edən firma arasında əlaqə başa düşülür.
düzgün variant yoxdur
Firmaların şaquli ayrılması halında inhisar qiyməti ilə bağlı qərar neçə dəfə qəbul edilir.
3 dəfə
4 dəfə
2 dəfə
5 dəfə
2 və bəzi hallarda 3 dəfə
Pərakəndəsatış firmaları arasında rəqabət nə qədər yüksək olarsa, topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi mecə olacaq?
aşağı olacaq
əvvəl aşağı sonra bir müddətdən sonra yuksək olacaq
yüksək olacaq
əvvəl yüksək sonra bir müddətdən sonra aşağı olacaq
düzgün variant yoxdur
Reklam da pərakəndəsatış firmaları arasındakı münasibətlərdə əsasan hansı təsirlər formalaşır?
mənfi kənar təsirləri doğurur.
müsbət kənar təsirləri doğurur
mənfi və müsbət kənar təsirləri doğurur
oxşar kənar təsirləri doğurur
kənar təsirləri doğurur.
Məhz şaquli məhdudlaşdırmalar, xüsusilə hansı qiymətlərinin qorunması köməyə çatır.
xüsusilə topdansatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır
həm pərakəndəsatış həm də topdansatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır.
pərakəndəsatış qiymətinin yuxarı həddinin təyin edilməsi
xüsusilə pərakəndəsatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır
pərakəndəsatış qiymətinin qorunması (yaxud pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi),
İkiqat marjinallaşma probleminin həlli üçün bu sistemdən istifadə olunur:
ikidərəcəli tarif
qoşa tarif
üçdərəcəli tarif
limitləyici tarif
qiymət tarifi
Məhsulun inteqrasiyası yaxud “irəliyə doğru” inteqrasiya zamanı:
istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərini özünə birləşdirir
istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir
istehsalçı firma həm məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların tədarükçülərini, həm də hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir
istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən çox sayda müstəqil firmalarla əlaqələr qurur
istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərinə alternativlər axtarır
Şaquli inteqrasiya zamanı:
dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların ayrılması baş verir
dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıllığına daxil olmayan firmaların birləşməsi baş verir
dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların müstəqilləşməsi baş verir
dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların birləşməsi baş verir
dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə müxtəlif həlqələrdəki fəaliyyətləri həyata keçirən firmalar arasında məsləhətləşmələr baş verir
Şaquli məhdudiyyətlər nədir?
şaquli əlaqələrdə olan firmaların birləşməsi şərtləridir
şaquli nteqrasiya etmiş firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir
müstəqil firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir
şaquli əlaqələrdə olan firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir
son məhsulun satıcısı ilə alıcısı arasında olan alqı-satqı müqaviləsinin şərtləridir
İstehsalçı firma (yəni yuxarı səviyyədə olan firma - M) ilə pərakəndəsatış firması (yəni aşağı səviyyədə olan firma - R) arasında ikidərəcəli tarif sistemi əsasında yaranan sazişlər belə adlandırılır:
xətti sazişlər
qeyri-xətti sazişlər
qeyri-rəsmi sazişlər
birbaşa sazişlər
satış sazişləri
Dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən müstəqil firmalar arasındakı şaquli əlaqələri tənzimləyən sazişlərdəki tənzimləyici şərtlər necə adlandırılır?
üfüqi məhdudiyyətlər
şaquli inteqrasiya
şaquli məhdudiyyətlər
şaquli tənzimləmə
müvəqqəti məhdudiyyətlər
Firmanın məhsulunun topdansatış qiymətini adətən kim müəyyən edir?
istehsalçı firmanın özü
topdanalıcı firma
pərakəndəsatış firması
dövlət qurumları
tədarükçü firma
Bu səbbədən pərakəndə satıcıların satışların keyfiyyətinin yüksəldilməsinə sərmayə (investisiya) qoymağa motivasiyası aşağı olur:
investisiyanın birbaşa təsiri
investisiyanın effektivliyi
investisiyanın rentabelliyi
investisiyanın yan (xarici) təsiri
investisiyanın çoxpilləli təsiri
Şaquli inteqrasiya zamanı son məhsul istehsalçısı olan firma ilə həmin məhsulun istehsalı üzrə dəyər zəncirinin inteqrasiya etmiş həlqələri arasındakı münasibətlər:
saziş əsaslı olur
tabeçilik münasibətləri olur
sərbəst münasibətlər olur
müddətli münasibətlər olur
qeyri-formal münasibətlər olur
İkidərəcəli tarif (f, w) bu elementlərdən ibarətdir:
topdansatış qiyməti və franşiza ödənişi
pərakəndəsatış qiyməti və franşiza ödənişi
pərakəndəsatış qiyməti və françayzinq ödənişi
topdansatış qiyməti və françayzinq ödənişi
inhisar qiyməti və əlavə ödəniş
İkidərəcəli tarif sazişi bu firmalar arasında tətbiq olunur:
istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu satan inteqrasiya etmiş aşağı səviyyədə olan pərakəndəsatış firması arasında
istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu istehlak məqsədi ilə alan müstəqil firma arasında
şaquli inteqrasiya etmiş firmanın dəyər yaradılması zəncirinin ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən ayrı-ayrı bölmələri arasında
istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu satan müstəqil (inteqrasiya etməmiş) aşağı səviyyədə olan pərakəndəsatış firması arasında
pərakəndəsatış firmaları arasında
Pərakəndəsatış firmaları arasında rəqabət nə qədər yüksək olarsa:
topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi bir o qədər aşağı olar
topdansatış qiymətinin aşağı səviyyəsi bir o qədər yüksək olar
topdansatış qiyməti optimal səviyyəyə çata bilməz
topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi bir o qədər yüksək olar
topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi pərakəndəsatış qiymətindən aşağı olar
Pərakəndəsatış firmasının reklam fəaliyyəti ilə bağlı üzləşdiyi yan (xarici) təsirlər probleminin həlli zamanı bu şaquli məhdudiyyətdən istifadə oluna bilər:
eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi
istehsalçı firma tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi
istehsalçı firma tərəfindən maksimum pərakəndəsatış qiymətinin təyin edilməsi
franşiza ödənişinin tətbiqi
eksklüziv satış sazişlərinin tətbiqi
İstehsalçılaırn sayı pərakəndə satıcıların sayından çox olduqda, yəni pərakəndə satıcı bazar gücünə sahib olduqda tətbiq olunan şaqulu məhdudiyyət hansıdır:
franşiza ödənişinin tətbiqi
istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin qorunması
eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi
pərakəndə satıcılara güzəştlərin tətbiqi
rəqib firmanın məhsulunun satışına məhdudiyyətlər müəyyən edilməsi
Balanslı inteqrasiya zamanı:
istehsalçı firma həm məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların tədarükçülərini, həm də hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir
istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir
istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərini özünə birləşdirir
istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərinə alternativlər axtarır
istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən çox sayda müstəqil firmalarla əlaqələr qurur
Pərakəndəsatış firmasının üzləşdiyi investisiyanın yan (xarici) təsiri probleminin həlli yolu budur:
pərakəndəsatış qiymətinin qorunması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin yuxarı həddinin təyin edilməsi
pərakəndəsatış qiymətinin sərbəst buraxılması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinə har-hansı həddin təyin edilməməsi
pərakəndəsatış qiymətinin topdansatış qiyməti səviyyəsində təyin edilməsi
pərakəndəsatış qiymətinin tez-tez dəyişdirilməsi
pərakəndəsatış qiymətinin qorunması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi
İstehsalçı firma ilə pərakəndəsatış firmaları arasında tətbiq olunan aşağıdakı şaquli məhdudiyyətlərdən hansıları istehsalçı firmalar arasında olan rəqabətlə əlaqədar olaraq meydana çıxır? 1) franşiza ödənişinin tətbiqi; 2) istehsalçı firma tərəfindən maksimum pərakəndəsatış qiymətinin təyin edilməsi; 3) istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi; 4) pərakəndə satıcılara güzəştlər; 5) eksklüziv satış sazişləri;
1, 2 və 3
4 və 5
1 və 5
2 və 4
1, 2 və 4
İstehsalçı firma ilə pərakəndəsatış firmaları arasında tətbiq olunan aşağıdakı şaquli məhdudiyyətlərdən hansıları pərakəndəsatış firmaları arasında olan rəqabətlə əlaqədar olaraq meydana çıxır: 1) istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi; 2) eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi; 3) pərakəndə satıcılara güzəştlər; 4) eksklüziv satış sazişləri; 5) franşiza ödənişinin tətbiqi
1 və 2
3, 4 və 5
1, 3 və 5
2 və 3
1 və 4
Şaquli inteqrasiyanın tipləri hansılardır: 1) texnoloji inteqrasiya; 2) məhsul inteqrasiyası; 3) resurs inteqrasiyası; 4) təkrarlanan inteqrasiya; 5) inzibati inteqrasiya; 6) balanslı inteqrasiya
1, 4 və 5
2, 4 və 6
1, 3 və 5
2, 3 və 5
2, 3 və 6
Bu amillərdən hansıları şaquli inteqrasiyanın lehinə olan motivlərdir? 1) transaksiya xərclərinə qənaət; 2) ikiqat marjinallaşma probleminin aradan qaldırılması; 3) ixtisaslaşmanın itirilməsi; 4) idarəetmə proseslərinin mürəkkəbləşməsi; 5) sahəyə daxilolma maneələrinin yaradılması; 6) sahəyə daxilolma maneələrinin aradan qaldırılması
3, 4 və 6
1, 2 və 5
1, 3 və 6
2, 4 və 6
3, 4 və 5
Bazarda firmaların sayı artdıqca və təmərküzləşmə səviyyəsi azaldıqca reklamın intensivliyini təyin edən üç effekt meydana çıxır. Həmin 3 effekt hansılardır? 1) bütün firmalarda malın qiymətiylə xərclər arasındakı fərq artır 2) bütün firmalarda malın qiymətiylə xərclər arasındakı fərq azalır; 3) hər bir firmanın payına reklamın ümumi tələbin artmasına yönəlik təsirinin daha az hissəsi çatır; 4) hər bir firmanın payına reklamın ümumi tələbin artmasına yönəlik təsirinin daha çox hissəsi çatır; 5) hər bir firmanın payına reklamın tələbin dəyişilməsinə yönəlik təsirinin daha böyük hissəsi çatır (bazarda məcmu tələb sabit olduqda);
1, 3 və 5
1, 4 və 5
2, 3 və 5
2, 4 və 5
2, 3 və 4
Məcmu tələb sabitdirsə, reklam fəaliyyətinin yeganə nəticəsi:
rəqiblər arasında bazar paylarının dəyişilməsi olacaq
rəqiblər arasında qiymət savaşının başlaması olacaq
qiymətin marjinal xərclərdən aşağı düşməsi olacaq
reklam verən firmanın bazarı tərk etməsi olacaq
istehsal xərclərinin nəticəsiz artması olacaq
Tələb əyrisinin reklam xərclərinə həssaslığı nə qədər çox olarsa:
reklama çəkilən xərclərin son hədd gəlirləri də bir o qədər aşağı olar
reklama çəkilən xərclərin miqdarı bir o qədər artar
reklama çəkilən xərclərin məbləğini buna uyğun ixtisar etmək lazımdır
reklama çəkilən xərclərin son hədd gəlirləri də bir o qədər yüksək olar
reklama çəkilən xərclərin nəticəsini (faydasını) hesablamaq bir o qədər çətin olar
İnformasiya asimmetriyası bu səbəbdən mövcud olur:
sövdələşmə tərəflərinin hamısı eyni informasiyaya malik olduqlarından
sövdələşmə tərəflərindən biri həmin sövdələşmənin digər tərəfi üçün əlçatan olmayan kütləvi informasiya vasitəsinə malik olduğundan
sövdələşmə tərəfləri bir-birlərini tanımadıqlarından
sövdələşmə tərəflərindən birinin eyni zamanda başqa bir sövdələşmənin də iştirakçısı olduğundan
sövdələşmə tərəflərindən biri həmin sövdələşmənin digər tərəfi üçün əlçatan olmayan informasiyaya malik olduğundan
Malın qiyməti ilə onun istehsalına çəkilən xərclər arasındakı fərq nə qədər böyük olarsa:
belə malların reklamına sərf olunan xərclərin son hədd gəlirləri bir o qədər aşağı olar
belə malların reklamına sərf olunan xərclərin son hədd gəlirləri bir o qədər yüksək olar
belə malların reklamına sərf olunan xərclərin miqdarı bir o qədər məhdudlaşdırılmalıdır
belə malların reklamına sərf olunan xərclərin yan (xarici) təsirləri bir o qədər çox olar
belə malların qiyməti inhisar qiymətinə yaxınlaşar
