wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Firmanın iqtisadiyyatı Mövzu 13

Total questions: 30

Worksheet time: 30mins

Name
Class
Date
1.

Firmanın şaquli əlaqələrini əhatə edın ən dolğun tərifi göstərin:

a)

dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən iki firma arasında əlaqə başa düşülür.

b)

qaşılıqlı fəaliyyət göstərən üç firma arasında əlaqə

c)

transaksion xərclər üzrə yaranan mübadilə xərclər üzərində formalaşan əlaqə nəzərdə tutulur

d)

dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən çoxlu və müxtəlif məhsullar istehsal edən firma arasında əlaqə başa düşülür.

e)

düzgün variant yoxdur

2.

Firmaların şaquli ayrılması halında inhisar qiyməti ilə bağlı qərar neçə dəfə qəbul edilir.

a)

3 dəfə

b)

4 dəfə

c)

2 dəfə

d)

5 dəfə

e)

2 və bəzi hallarda 3 dəfə

3.

Pərakəndəsatış firmaları arasında rəqabət nə qədər yüksək olarsa, topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi mecə olacaq?

a)

aşağı olacaq

b)

əvvəl aşağı sonra bir müddətdən sonra yuksək olacaq

c)

yüksək olacaq

d)

əvvəl yüksək sonra bir müddətdən sonra aşağı olacaq

e)

düzgün variant yoxdur

4.

Reklam da pərakəndəsatış firmaları arasındakı münasibətlərdə əsasan hansı təsirlər formalaşır?

a)

mənfi kənar təsirləri doğurur.

b)

müsbət kənar təsirləri doğurur

c)

mənfi və müsbət kənar təsirləri doğurur

d)

oxşar kənar təsirləri doğurur

e)

kənar təsirləri doğurur.

5.

Məhz şaquli məhdudlaşdırmalar, xüsusilə hansı qiymətlərinin qorunması köməyə çatır.

a)

xüsusilə topdansatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır

b)

həm pərakəndəsatış həm də topdansatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır.

c)

pərakəndəsatış qiymətinin yuxarı həddinin təyin edilməsi

d)

xüsusilə pərakəndəsatış qiymətlərinin qorunması köməyə çatır

e)

pərakəndəsatış qiymətinin qorunması (yaxud pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi),

6.

İkiqat marjinallaşma probleminin həlli üçün bu sistemdən istifadə olunur:

a)

ikidərəcəli tarif

b)

qoşa tarif

c)

üçdərəcəli tarif

d)

limitləyici tarif

e)

qiymət tarifi

7.

Məhsulun inteqrasiyası yaxud “irəliyə doğru” inteqrasiya zamanı:

a)

istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərini özünə birləşdirir

b)

istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir

c)

istehsalçı firma həm məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların tədarükçülərini, həm də hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir

d)

istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən çox sayda müstəqil firmalarla əlaqələr qurur

e)

istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərinə alternativlər axtarır

8.

Şaquli inteqrasiya zamanı:

a)

dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların ayrılması baş verir

b)

dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıllığına daxil olmayan firmaların birləşməsi baş verir

c)

dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların müstəqilləşməsi baş verir

d)

dəyər yaradılması zənciri prosesinin ardıcıl həlqələrini həyata keçirən firmaların birləşməsi baş verir

e)

dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə müxtəlif həlqələrdəki fəaliyyətləri həyata keçirən firmalar arasında məsləhətləşmələr baş verir

9.

Şaquli məhdudiyyətlər nədir?

a)

şaquli əlaqələrdə olan firmaların birləşməsi şərtləridir

b)

şaquli nteqrasiya etmiş firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir

c)

müstəqil firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir

d)

şaquli əlaqələrdə olan firmalar arasındakı uzunmüddətli sazişlərdə olan tənzimləyici şərtlərdir

e)

son məhsulun satıcısı ilə alıcısı arasında olan alqı-satqı müqaviləsinin şərtləridir

10.

İstehsalçı firma (yəni yuxarı səviyyədə olan firma - M) ilə pərakəndəsatış firması (yəni aşağı səviyyədə olan firma - R) arasında ikidərəcəli tarif sistemi əsasında yaranan sazişlər belə adlandırılır:

a)

xətti sazişlər

b)

qeyri-xətti sazişlər

c)

qeyri-rəsmi sazişlər

d)

birbaşa sazişlər

e)

satış sazişləri

11.

Dəyər yaradılması zənciri ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən müstəqil firmalar arasındakı şaquli əlaqələri tənzimləyən sazişlərdəki tənzimləyici şərtlər necə adlandırılır?

a)

üfüqi məhdudiyyətlər

b)

şaquli inteqrasiya

c)

şaquli məhdudiyyətlər

d)

şaquli tənzimləmə

e)

müvəqqəti məhdudiyyətlər

12.

Firmanın məhsulunun topdansatış qiymətini adətən kim müəyyən edir?

a)

istehsalçı firmanın özü

b)

topdanalıcı firma

c)

pərakəndəsatış firması

d)

dövlət qurumları

e)

tədarükçü firma

13.

Bu səbbədən pərakəndə satıcıların satışların keyfiyyətinin yüksəldilməsinə sərmayə (investisiya) qoymağa motivasiyası aşağı olur:

a)

investisiyanın birbaşa təsiri

b)

investisiyanın effektivliyi

c)

investisiyanın rentabelliyi

d)

investisiyanın yan (xarici) təsiri

e)

investisiyanın çoxpilləli təsiri

14.

Şaquli inteqrasiya zamanı son məhsul istehsalçısı olan firma ilə həmin məhsulun istehsalı üzrə dəyər zəncirinin inteqrasiya etmiş həlqələri arasındakı münasibətlər:

a)

saziş əsaslı olur

b)

tabeçilik münasibətləri olur

c)

sərbəst münasibətlər olur

d)

müddətli münasibətlər olur

e)

qeyri-formal münasibətlər olur

15.

İkidərəcəli tarif (f, w) bu elementlərdən ibarətdir:

a)

topdansatış qiyməti və franşiza ödənişi

b)

pərakəndəsatış qiyməti və franşiza ödənişi

c)

pərakəndəsatış qiyməti və françayzinq ödənişi

d)

topdansatış qiyməti və françayzinq ödənişi

e)

inhisar qiyməti və əlavə ödəniş

16.

İkidərəcəli tarif sazişi bu firmalar arasında tətbiq olunur:

a)

istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu satan inteqrasiya etmiş aşağı səviyyədə olan pərakəndəsatış firması arasında

b)

istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu istehlak məqsədi ilə alan müstəqil firma arasında

c)

şaquli inteqrasiya etmiş firmanın dəyər yaradılması zəncirinin ardıcıllığı üzrə fəaliyyət göstərən ayrı-ayrı bölmələri arasında

d)

istehsalçı (yuxarı səviyyədə olan) firma ilə onun məhsulunu satan müstəqil (inteqrasiya etməmiş) aşağı səviyyədə olan pərakəndəsatış firması arasında

e)

pərakəndəsatış firmaları arasında

17.

Pərakəndəsatış firmaları arasında rəqabət nə qədər yüksək olarsa:

a)

topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi bir o qədər aşağı olar

b)

topdansatış qiymətinin aşağı səviyyəsi bir o qədər yüksək olar

c)

topdansatış qiyməti optimal səviyyəyə çata bilməz

d)

topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi bir o qədər yüksək olar

e)

topdansatış qiymətinin optimal səviyyəsi pərakəndəsatış qiymətindən aşağı olar

18.

Pərakəndəsatış firmasının reklam fəaliyyəti ilə bağlı üzləşdiyi yan (xarici) təsirlər probleminin həlli zamanı bu şaquli məhdudiyyətdən istifadə oluna bilər:

a)

eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi

b)

istehsalçı firma tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi

c)

istehsalçı firma tərəfindən maksimum pərakəndəsatış qiymətinin təyin edilməsi

d)

franşiza ödənişinin tətbiqi

e)

eksklüziv satış sazişlərinin tətbiqi

19.

İstehsalçılaırn sayı pərakəndə satıcıların sayından çox olduqda, yəni pərakəndə satıcı bazar gücünə sahib olduqda tətbiq olunan şaqulu məhdudiyyət hansıdır:

a)

franşiza ödənişinin tətbiqi

b)

istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin qorunması

c)

eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi

d)

pərakəndə satıcılara güzəştlərin tətbiqi

e)

rəqib firmanın məhsulunun satışına məhdudiyyətlər müəyyən edilməsi

20.

Balanslı inteqrasiya zamanı:

a)

istehsalçı firma həm məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların tədarükçülərini, həm də hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir

b)

istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən firmaları özünə birləşdirir

c)

istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərini özünə birləşdirir

d)

istehsalçı firma məhsul istehsalı üçün lazım olan resursların (xammal və materiallar, komplektləşdirici hissələr və s.) tədarükçülərinə alternativlər axtarır

e)

istehsal firması hazır məhsulun satışını həyata keçirən çox sayda müstəqil firmalarla əlaqələr qurur

21.

Pərakəndəsatış firmasının üzləşdiyi investisiyanın yan (xarici) təsiri probleminin həlli yolu budur:

a)

pərakəndəsatış qiymətinin qorunması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin yuxarı həddinin təyin edilməsi

b)

pərakəndəsatış qiymətinin sərbəst buraxılması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinə har-hansı həddin təyin edilməməsi

c)

pərakəndəsatış qiymətinin topdansatış qiyməti səviyyəsində təyin edilməsi

d)

pərakəndəsatış qiymətinin tez-tez dəyişdirilməsi

e)

pərakəndəsatış qiymətinin qorunması, yəni istehsalçı tərəfindən məhsulun pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi

22.

İstehsalçı firma ilə pərakəndəsatış firmaları arasında tətbiq olunan aşağıdakı şaquli məhdudiyyətlərdən hansıları istehsalçı firmalar arasında olan rəqabətlə əlaqədar olaraq meydana çıxır? 1) franşiza ödənişinin tətbiqi; 2) istehsalçı firma tərəfindən maksimum pərakəndəsatış qiymətinin təyin edilməsi; 3) istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi; 4) pərakəndə satıcılara güzəştlər; 5) eksklüziv satış sazişləri;

a)

1, 2 və 3

b)

4 və 5

c)

1 və 5

d)

2 və 4

e)

1, 2 və 4

23.

İstehsalçı firma ilə pərakəndəsatış firmaları arasında tətbiq olunan aşağıdakı şaquli məhdudiyyətlərdən hansıları pərakəndəsatış firmaları arasında olan rəqabətlə əlaqədar olaraq meydana çıxır: 1) istehsalçı firma tərəfindən pərakəndəsatış qiymətinin aşağı həddinin təyin edilməsi; 2) eksklüziv satış ərazilərinin tətbiqi; 3) pərakəndə satıcılara güzəştlər; 4) eksklüziv satış sazişləri; 5) franşiza ödənişinin tətbiqi

a)

1 və 2

b)

3, 4 və 5

c)

1, 3 və 5

d)

2 və 3

e)

1 və 4

24.

Şaquli inteqrasiyanın tipləri hansılardır: 1) texnoloji inteqrasiya; 2) məhsul inteqrasiyası; 3) resurs inteqrasiyası; 4) təkrarlanan inteqrasiya; 5) inzibati inteqrasiya; 6) balanslı inteqrasiya

a)

1, 4 və 5

b)

2, 4 və 6

c)

1, 3 və 5

d)

2, 3 və 5

e)

2, 3 və 6

25.

Bu amillərdən hansıları şaquli inteqrasiyanın lehinə olan motivlərdir? 1) transaksiya xərclərinə qənaət; 2) ikiqat marjinallaşma probleminin aradan qaldırılması; 3) ixtisaslaşmanın itirilməsi; 4) idarəetmə proseslərinin mürəkkəbləşməsi; 5) sahəyə daxilolma maneələrinin yaradılması; 6) sahəyə daxilolma maneələrinin aradan qaldırılması

a)

3, 4 və 6

b)

1, 2 və 5

c)

1, 3 və 6

d)

2, 4 və 6

e)

3, 4 və 5

26.

Bazarda firmaların sayı artdıqca və təmərküzləşmə səviyyəsi azaldıqca reklamın intensivliyini təyin edən üç effekt meydana çıxır. Həmin 3 effekt hansılardır? 1) bütün firmalarda malın qiymətiylə xərclər arasındakı fərq artır 2) bütün firmalarda malın qiymətiylə xərclər arasındakı fərq azalır; 3) hər bir firmanın payına reklamın ümumi tələbin artmasına yönəlik təsirinin daha az hissəsi çatır; 4) hər bir firmanın payına reklamın ümumi tələbin artmasına yönəlik təsirinin daha çox hissəsi çatır; 5) hər bir firmanın payına reklamın tələbin dəyişilməsinə yönəlik təsirinin daha böyük hissəsi çatır (bazarda məcmu tələb sabit olduqda);

a)

1, 3 və 5

b)

1, 4 və 5

c)

2, 3 və 5

d)

2, 4 və 5

e)

2, 3 və 4

27.

Məcmu tələb sabitdirsə, reklam fəaliyyətinin yeganə nəticəsi:

a)

rəqiblər arasında bazar paylarının dəyişilməsi olacaq

b)

rəqiblər arasında qiymət savaşının başlaması olacaq

c)

qiymətin marjinal xərclərdən aşağı düşməsi olacaq

d)

reklam verən firmanın bazarı tərk etməsi olacaq

e)

istehsal xərclərinin nəticəsiz artması olacaq

28.

Tələb əyrisinin reklam xərclərinə həssaslığı nə qədər çox olarsa:

a)

reklama çəkilən xərclərin son hədd gəlirləri də bir o qədər aşağı olar

b)

reklama çəkilən xərclərin miqdarı bir o qədər artar

c)

reklama çəkilən xərclərin məbləğini buna uyğun ixtisar etmək lazımdır

d)

reklama çəkilən xərclərin son hədd gəlirləri də bir o qədər yüksək olar

e)

reklama çəkilən xərclərin nəticəsini (faydasını) hesablamaq bir o qədər çətin olar

29.

İnformasiya asimmetriyası bu səbəbdən mövcud olur:

a)

sövdələşmə tərəflərinin hamısı eyni informasiyaya malik olduqlarından

b)

sövdələşmə tərəflərindən biri həmin sövdələşmənin digər tərəfi üçün əlçatan olmayan kütləvi informasiya vasitəsinə malik olduğundan

c)

sövdələşmə tərəfləri bir-birlərini tanımadıqlarından

d)

sövdələşmə tərəflərindən birinin eyni zamanda başqa bir sövdələşmənin də iştirakçısı olduğundan

e)

sövdələşmə tərəflərindən biri həmin sövdələşmənin digər tərəfi üçün əlçatan olmayan informasiyaya malik olduğundan

30.

Malın qiyməti ilə onun istehsalına çəkilən xərclər arasındakı fərq nə qədər böyük olarsa:

a)

belə malların reklamına sərf olunan xərclərin son hədd gəlirləri bir o qədər aşağı olar

b)

belə malların reklamına sərf olunan xərclərin son hədd gəlirləri bir o qədər yüksək olar

c)

belə malların reklamına sərf olunan xərclərin miqdarı bir o qədər məhdudlaşdırılmalıdır

d)

belə malların reklamına sərf olunan xərclərin yan (xarici) təsirləri bir o qədər çox olar

e)

belə malların qiyməti inhisar qiymətinə yaxınlaşar