Font size
WorksheetsТүркілердің шаруашылығы
Total questions: 62
Worksheet time: 31mins
Археологтар Алтайдан балқытылған металл қалдықтарын тапқан мерзім
X-XI
VII-VIII
V-IX
V-VI
Түркілерде жоғары дамыған қолөнер өңдірісінің болғанын дәлелдейді :
Түркі кезенінің қорымдарынан металдан жасалған заттар табылған
әшекей бұйымдар табылған
суреттерден
Сауда орындарының қалалары
Көшпелілер өсірді
қой,жылқы,түйе
қоян,сиыр,ешкі
үйрек,тауық ,қаз
сиыр,қабан
Түркі деректерінің бірінде :
баймыз деп жазылған
"ақшалары көп"
« Тұрақты мекені жоқ, бірақ әрқайсының (яғни әр рудың) өзіне тиесілі жері бар» деп айтылған.
"үй жайы жоқ"
Византия императорының елшісі Менандрды таң қалдырды :
900 адамға дейін сыйған қағанның киіз үйі.
Түрік үй жайлары
қорымдардың үлкендігі
жылқы мен қойдың көптігі
Аң аулаудың түркілер өміріндегі рөлі :
әскери жаттығу ( із кесу, барлау,қаумалау)
киім үшін
азық пен терісі үшін аулау
суреттер үшін
Қазақстанның отырықшы – егіншілік мәдениеті дамыған өңір :
Батыс Қазақстан
Онтүстік Қазақстан мен Жетісу
Солтүстік Қазақстан
Қарқаралы
Егіншілік дамыған өңір :
Ырғыз бен Торғайда
Жайық пен Еділ алқабында
Шу мен Талас алқабында, Алатау алқабында
Ертіс пен Есілде
Шу алқабында болған Қытай елшісі өз жазбаларында :
"Қалалары ауылдарға қарағанда бай тұрады"
« Қалаларда халықтың бір бөлігі жер өңдейді, ал екіншісі саудамен айналысады»
"Жауынгерлерінің жағдайы мықты"
"Халқы бай "
« Көшпелі адамдар .... Алайда олар жер өңдейді» деп қарлұқтар жөнінде жазып кеткен
М.Қашғари
әл - Идриси
ибн Хәукәл
Дулати
Түркілер қай ғасырда керуен жолдары бойындағы құдықтарға күмбез түрінде « сардоба» сала бастады :
XII-XIII
IX-X
V-VII
VI-IX
Дешті Қыпшақта қай ғасырларға дейін балбал тастар салынып келді :
XII-XIII
V-VIIII
IX-XI
X-XIV
Ерте ортағасырларда қала мәдениеті дамыған өңірлер :
Сібір мен Қазан
Оңтүстік Қазақстан,Жетісу
Орталық,Қарқаралы маңы
Шығыс Қазақстан
Қай ғасырларда Оңтүстік Қазақстанда түркі – соғдылық аталған мәдени кеше пайда болды :
V-IX
X-XI
VII-VIII
VI-IX
« Әйгілі түркі қаласы» атанған ортағасырдағы ең ірі түркі қаласы :
Исфахан
Тараз
Шымкент
Суяб
Ортағасырлық қаланың бөліктері :
рабад
бекініс
цитадель
шахристан
VI-IX ғасырларда қала мәдениетінің дамытуда маңызды рөл атқарды :
Ұлы Жібек жолының дамуы
соғыстар
халықаралық керуен саудасы.
Қалалардың бөлінуі
VI-VIII ғасырларда осы аймақта ірі қалалар мен көптеген шағын қоныстар болды :
Шу алқабында
Іле алқабында
Жайық
Сырдария
Қарлұқтардың 25 қаласы мен қоныстары болғандығын дәлелдейтін дерек :
"Тарих и Рашиди"
Қытай
Худуд әл - Алам
Оғызнама
Қолданбалы және бейнелеу, мүсін өнері дамығандығын дәлелдейтін сарайлар :
Орда Базар
Кедер
Жамукет
Сарай
Қабырғаларды әрлендіруге пайдаланылды :
өсімдік
май
темір
Зооморфты өрнектер
Будда храмдарының орындары табылды :
Тараз
Қойлықта
Суяб
Навакентте
Жамбыл облысындағы қарлұқ дәуірі сәулет өнерінің ескерткіші :
Яссаки кесенесі
Баба ата
Якка
Ақыртас
Оңтүстік Қазақстан облысының Қаратау баурайында VI-VIII ғасырлардағы ортағасырлық қала :
Тараз
Хиуа
Баладж
Навакент
Ортағасырға жататын VI – VIII ғғ жататын құрылыс :
Баба Ата
Якка
Ақыртас
Суяб
Ортағасырларда ірі жәрмеңкелер орналасқан қалалар :
Испиджаб
Отырар
Тараз
Суяб
Ақша айырбас болғандығын дәлелдейтін теңгелер болған қалалар :
Алмалық
Отырар
Суяб
Тараз
Суяб теңгесі қай ғасырға дейін айналымда болды :
ХІ
Х
ХІІІ
ІХ
Түргеш теңгелері шығарылған қала :
Мыңбұлақ
Тараз
Қойлық
Суяб
« Көпестер қаласы» атанған маңызды сауда орталығы :
Тараз
Суяб
Күнгіт
Яссы
Орталық Азия,Қытай ,Византия билеушілерінің теңгелері халықарарлық сауданың кең дамығандығын дәлелдейтін ғасырлар :
VII басы - VIII ортасы
VII ғасырдың соңы – VIII ғасырдың басы
IX соңы -X басы
VI толық
Қазақстан аумағында сауда неше бағытта дамыды :
5
9
3
8
Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін қалыптастыруға үлес қосқан ежелгі тайпа :
қаңлы
сақ
үйсін
арғын
Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін өркендетуде маңызды рөл атқарды
қаңлылар
соғдылар
арабтар
қытайлар
Жергілікті негізде қалыптасқан ортағасырлық қала мәдениетінің аймақтары :
Тараз
Суяб
Қарқаралы
Жетісу
Әкімшілік орталық қана емес , ірі сауда орны болған Суяб қаласы орналасқан алқап :
Іле маңы
Шу
Аргун
Сырдария
Қазіргі қазақтардың арғы ата – бабалары пайдаланған жазудың ежелгі түрлері :
сына жазуы
көне түркі руна жазуы
Орхон – Енисей
Таңбалы Нұра
Қай ғасырларда Орталық Азияның , Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды :
IX-X
VI-VII
V-VI
VIII-X
Алғашқы түркі қағандарына ерлік істері жазылған құлпытас орнатылған жыл :
555
560
582
570
Көне түркі жазуын еуропалық ғалымдар зерттей бастады :
XVIII
XV
XX
XIX
.1893 жылы « Тәңір» сөзінің құпиясын ашқан дат ғалымы :
М.Кяер
В.Томсен
С.Қаржаубайұлы
С.Бекерман
В.Томсеннің еңбегі
«Кілті ашылған орхон жазулары»
Орхон Енисей
Құлпытастар
Құпия жазу
Енисей алқабынан қанша руна жазулары табылды :
200 ден астам
60 - қа жуық
150 - ден астам
500
Қағанның « мәңгі тасқа сызып жазған», « жыры мен сөзінің» авторы :
В.Томсен
Күлтегін
Білге
Йолығғ Тегін
Ағашқа басып жазу әдісі қалай аталады :
ретушь
оймыш ( ксилография)
бифас
қыру
Оймыш әдісі түркі тілінде алғаш рет қай ғасырда қолданылды :
VI аяғында
VII басында
IX ортасында
X соңында
« Көне түркі жазуының ескерткіштер» еңбегінің авторы, « Шығыс Түркістанда қағаз өңдіру,Қытайдағыдай сол кезеңде басталған» деп атап өткен ғалым :
В.Рудсен
Е.Малов
Е.Рудный
Ә.Марғұлан
Руна тану туралы ғылым :
оймыш
ксилография
криптология
рунология
Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып,582 жылы орнатылған құлпытас
Орхон Енисей
Руна
Бұғыты
Ханша
Рунамен жазылған құлпытастар орнатылды :
Білге мен Күлтегінге
Ханза мен Білгеге
Бумын мен Мұқанға
Бумынға
.Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген
Арриан
Маниах
Земарх
Аргун
Түркілердің наным – сенімі :
Ислам
ЯХудей
Тәңіршілдік
христиандық
Француз ғалымы Жан Поль Рудың пікірінше , көне түркілердің арғы ата – бабалары табынды :
Ханға
Ханшаға
Көк Тәңірге
Ұмай анаға
Қытай тарихшылары Тәңірге табыну пайда болды :
б.з.б ІІ ғасыр
б.з.б ІІІ ғасыр
б.з.б І ғасыр
б.з ІІ ғасыр
Түркілердің түсінігі бойынша әлемді жаратқан және барлық дүниенің тағдырына иелік ететін құдай :
Көк Тәңірі
Ұмай ана
Буддаға
Яхве құдайға
Түркілерде Тәңірмен бірге отбасы және балалардың қамқоршысы :
Көк Тәңірге
Ұмай анаға
Мұхаммед Пайғамбарға
Жылқыға
Адамзаттың бір Құдайға табынушылық діндерінінің бірі деп айтқан неміс ғалымы :
Г.Дерфер
С.Томсен
К.Галенгауз
Шпицберген
Орталық Азияда будда дінін таратқандар :
арабтар
қытайлар
түркілер
соғдылар
Жетісу мен Орталық Азияда Будда діні тараған мерзім
VI-VII
IX-X
VII-VIII
V-VIII
Иран жерінде ІІІ ғасырдың соңында пайда болған дін :
будда
христиан
манихей
заратуштра
б.з.б VI – VI ғ Иран аумағында пайда болды (Сырдария ,Жетісу өңірінен табылды) Қандай дін?
Зороастризм
Манихеизм
Буддизм
Ислам
Христиан дінінің несториандық бағыты пайда болған мерзім :
V
III
IV
VIII
