วัฒนธรรมในการนอน

วัฒนธรรมในการกิน

ประเพณีวันสำคัญ

ความเชื่อเรื่องความฝัน

การทำนา

การละเล่น

การดื่มน้ำสาบาน

การพิสูจน์ความจริง

เวรกรรมนำไปไม่รั้งรอ มิพอที่จะต้องพรากก็จากมา

จุดเทียนสะกดข้าวสารปราย ภูตพรายโดดเรือนสะเทือนผาง

ครานั้นจึงโฉมเจ้าวันทอง ต้องมนตร์มัวหมองเป็นนักหนา

ฝันว่าพลัดไปในไพรเถื่อน เลื่อนเปื้อนไม่รู้ที่จะกลับหลัง

ต้องการเรียกร้องความสนใจ

ต้องการได้นางวันทองมาครอบครอง

ต้องการเพิ่มเบี้ยหวัดในอาชีพรับราชการ

ต้องการประจบสอพลอพระพันวษาเพื่อเอา

ความดีเข้าตัว

กราบอ้อนวอน

อาสาออกรบ

ลงลอยคอในน้ำ

ให้สินบนเสนาอำมาตย์

เรไร

ไก่

งู

สุนัข

ขุนช้าง

จมื่นไวย

นางวันทอง

พระพันวสา

ขุนช้างถวายฎีกา

จมื่นไวยไปลักแม่มาในยามวิกาล

ขุนแผนไม่ได้เพ็ดทูลขอนางวันทองคืนจากขุนช้าง

นางวันทองเป็นเมียขุนแผนแล้วยังยอมเป็นเมียขุนช้างอีก

ถ้ารักน้องป้องปิดให้มิดอาย ฉันกลับกลายแล้วหม่อม

จงฟาดฟัน

พระจันทรจรแจ่มกระจ่างดี พระพายพัดมาลี

ตรลบไป

หญิงเดียวชายครองเป็นสองมิตร ถ้ามีปลิดเสียให้เปลื้องไม่ตามใจ

อีมีอีมาอีสาคร นิ่งนอนไยหวามาหากู

๕

๖

๗

๘

ปาณาติปาตา เวรมณี

อทินนาทานา เวรมณี

กาเมสุมิฉาจารา เวรมณี

มุสาวาทา เวรมณี

ที่รูปสวยรวยสมมีถมไป

ให้ฟันฟาดเสียให้เป็นผี

เอาใบตองรองไว้ให้หมากิน

อกเอาขวานผ่าอย่างปราณี

อุปมา

อุปลักษณ์

สัทพจน์

พรรณนา

สีสวยสดใส

เป็นไม้ยืนต้น

มีกลิ่นหอม

ราคาแพง

๔๒

๔๓

๔๔

๔๕

กลอนสี่

กลอนหก

กลอนแปด

กาพย์ยานี

พระราเมศวร

พระรามาธิบดีที่ ๑

พระรามาธิบดีที่ ๒

พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

ขุนหมื่นไวย

จมื่นไวย

ขุนไวย

หลวงไวย

ยื่นร้องทุกข์ต่อหน่วยงานรัฐ

ยื่นร้องทุกข์ต่อศาลเพื่อเรียกร้องความยุติธรรม

ราษฎรยื่นร้องทุกข์ถวายพระเจ้าแผ่นดิน

แจ้งความแก่หน่วยงานรัฐให้ดำเนินคดีกับ

บุคคลใดบุคคลหนึ่ง