Sự hoàn thiện các giác quan, sự biến đổi cơ bản của các quá trình tình cảm, ý chí, nhu cầu, nếp sống, thói quen, sự thay đổi trong việc ứng xử với mọi nguời xung quanh.

Sự phát triển về mặt thể chất, sự phát triển về mặt tâm lý và xã hội.

Sự tăng trưởng về chiều cao, sự biến đổi các quá trình nhận thức, sự tham gia tích cực, tự giác, vào các mặt khác nhau của đời sống xã hội.

Cả ba phương án

Người sinh viên cần tự giác tích cực tham gia vào các hoạt động như học tập, lao động, giao lưu, xã hội,...

Người sinh viên phải là chủ thể có ý thức trong mọi hoạt động của nhà trường.

Người sinh viên cần chủ động tu dưỡng rèn luyện bản thân.

Cả 3 phương án

Những phẩm chất của trí tuệ.

Những phẩm chất của nhân cách.

Những đặc điểm về giải phẫu sinh lý và đặc điểm hoạt động của hệ thần kinh.

Cả 3 phương án

Có sự hoạt động tích cực, tự giác của cá nhân.

Có những tư chất, năng khiếu thuận lợi.

Có sự quan tâm đầu tư của gia đình.

Có điều kiện học tập thuận lợi.

Nền văn hoá vật chất và tinh thần của xã hội.

Các thiết chế xã hội.

Các quan hệ xã hội trong một xã hội nhất định.

Cả 3 phương án

Giáo dục phát hiện và bồi dưỡng những tư chất sẵn có ở cá nhân

Giáo dục tạo ra năng khiếu và năng lực của con người

Giáo dục hỗ trợ những đặc điểm bẩm sinh của cá nhân

Cả 3 phương án

Giáo dục là con đường duy nhất và ngắn nhất để phát triển nhân cách

GD tổ chức, hướng dẫn nhân cách phát triển theo mục đích, phương hướng đã vạch ra.

Giáo dục khắc phục được mọi hạn chế của cá nhân trong quá trình phát triển nhân cách

Giáo dục là chìa khóa để hoàn thiện nhân cách

Giáo dục phát hiện ra những đặc điểm bẩm sinh hạn chế của trẻ.

Giáo dục có phương pháp đặc thù cho trẻ khuyết tật như trẻ khiếm thị, khiếm thính

Giáo dục có đội ngũ chuyên dạy trẻ đặc biệt như trẻ tự kỷ, trẻ tăng động, trẻ chậm phát triển trí tuệ

Giáo dục phát hiện và có biện pháp hạn chế, khắc phục, bù đắp những thiếu hụt do bẩm sinh di truyền hoặc bệnh tật gây ra

Con người là sản phẩm của tiến hóa sinh giới ở cấp độ cao nhất.

Con người là sản phẩm của các mối quan hệ xã hội, của lao động.

Con người vừa là một thực thể sinh học vừa là một thực thể xã hội.

Cả 3 phương án

Tham gia vào lao động, sản xuất để tạo ra của cải vật chất xã hội.

Hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch.

Gia nhập các mối quan hệ xã hội, môi trường xã hội

Cả 3 phương án

Những đặc điểm, thuộc tính tâm lý làm nên bản sắc cá nhân, khó hình thành và khó mất đi.

Tất cả các nét, các mặt, các phẩm chất có ý nghĩa xã hội trong mỗi con người, trong đó định hướng giá trị là yếu tố quan trọng, là cái cốt lõi của nhân cách.

Hệ thống các đặc điểm nổi bật nhất, thể hiện tính độc đáo của cá nhân và có ý nghĩa đối với xã hội, được xã hội công nhận.

Các nét tính cách độc đáo của cá nhân trong quá trình hoạt động và giao tiếp với người khác thống nhất thành tổ hợp tương đối ổn định

Lượng - Chất

Cơ thể - Tâm lý

Tâm lý - Xã hội

Sinh lý - Xã hội

Nhân cách có sẵn ngay từ khi đứa trẻ được sinh ra.

Nhân cách là sự hiện thực hóa các thuộc tính vốn có của trẻ từ khi ra đời.

Nhân cách của trẻ do cha mẹ, thầy cô tác động để hình thành theo yêu cầu của xã hội

Nhân cách hình thành chịu sự tác động đồng thời và phức tạp từ nhiều yếu tố

Nhân cách là do những cấu tạo bẩm sinh, do những tiềm năng sinh học gây ra, những đặc điểm nay đều có sẵn trong cấu trúc gien.

Tạo tiền đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách nhưng không quyết định chiều hướng phát triển nhân cách.

Tạo tiền đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách đồng thời quyết định chiều hướng, kết quả phát triển nhân cách.

Tạo ra tư chất vốn có cho con người khi vừa sinh ra, từ đó quyết định sự tiến bộ của con người trong tương lai.

Điều kiện cho sự phát triển nhân cách

Điều kiện cần cho sự phát triển nhân cách

Điều kiện không thể thiếu cho sự phát triển nhân cách

Động lực cho sự phát triển nhân cách

"Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn" - môi trường không thể ảnh hưởng tới sự phát triển nhân cách

"Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng" - môi trường tốt tạo ra nhân cách tốt và ngược lại.

Hoàn cảnh đã sáng tạo ra con người, trong chừng mực nào đó con người sáng tạo ra hoàn cảnh

"Định mệnh do hoàn cảnh" - Môi trường hoàn toàn quyết định nhân cách của trẻ.

Giáo dục

Hoạt động cá nhân

Môi trường

Tính tích cực

Đồng hành cùng sự phát triển của người được giáo dục

Đi sau hỗ trợ cho sự phát triển của người được giáo dục

Song song với trình độ phát triển của người được giáo dục

Đi trước và kéo theo sự phát triển của người được giáo dục

Cơ sở nền tảng

Quyết định trực tiếp

Điều kiện trực tiếp

Quyết định gián tiếp

Nhằm phát huy tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của yếu tố môi trường

Nhằm phát huy điểm tích cực, hạn chế điểm tiêu cực của yếu tố hoạt động cá nhân

Nhằm phát huy điểm tích cực, hạn chế điểm tiêu cực của yếu tố bẩm sinh - di truyền

Cả 3 phương án

Xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, tốt đẹp giúp ích cho sự phát triển nhân cách của người được giáo dục.

Phát huy những mặt tốt, vun xới những năng lực, năng khiếu ở trẻ em, bồi dưỡng và tạo điều kiện phát triển cho trẻ

Hướng dẫn, tổ chức, điều khiển để người được giáo dục trở thành chủ thể của quá trình giáo dục

Không được định kiến với trẻ, phải tạo điều kiện để các em được hòa nhập với cộng đồng.

Yếu tố bẩm sinh di truyền và hoạt động cá nhân là quan trọng nhất, quyết định trực tiếp nhân cách trẻ

Yếu tố giáo dục và hoạt động cá nhân là quan trọng nhất, quyết định hoàn toàn nhân cách trẻ

Giáo dục là chìa khóa vạn năng, có thể khắc phục mọi hạn chế về phía bẩm sinh di truyền và môi trường.

Mỗi yếu tố giữ vai trò nhất định, không một yếu tố nào đơn độc đủ đảm bảo hình thành nên một nhân cách tốt đẹp

Giáo dục

Dạy học

Hoạt động cá nhân

Tính tích cực cá nhân

Nhà giáo dục

Người được giáo dục

Gia đình, nhà trường

Nhà trường, xã hội