Font size
WorksheetsИнклюзив
Total questions: 100
Worksheet time: 53mins
Алғашқы рет ақыл-ой бұзылуларды, көңіл-күйді, аурулардың физикалық жағдайын ескере отырып психикалық ауруларды жіктеген ғалым.
неміс психиатры Эмиль Крепелин.
медицина профессоры Феликс Платтер;
дәрігер Филипп Пинель;
бельгиялық психиатр Жан Демор
Алғаш рет «аменция», «деменция», «имбецилизм» және «кемақылдылық» деген ұғымдарды енгізген ғалым кім?
Жан Этьен Доминик Эскироль;
Е.Келлер.
>Е.Келлер.
Филипп Пинель
Алғаш «олигофрения» ұғымын көрсетіп енгізген ғалым кім?
Эмиль Крепелин
Екатерина Константиновна Грачева;
Всеволод Петрович Кащенко
О.Рюле
Олигофрения» ұғымы қандай мағына береді?
грек тілінен – ақылы аз, кем деген мағына береді;
испанша – мүгедек деген мағына береді;
грек тілінен – арнайы сала деген мағына береді
латын тілінен – түзету, жөндеу деген мағына береді;
Дефектология ғылымы қандай салаларды біріктіреді?
дебильдік, имбецильдік және идиотия
сурдопедагогика, тифлопедагогика, олигофренопедагогика, логопедия, арнайы психология;
адам психикасының дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар;
аменция, деменция, имбецилизм және кемақылдылық;
Сурдопедагогика нені зерттейді?
есту мүшелері кеміс дамыған және қабілеті төмен балаларды тәрбиелеп оқыту сұрақтарын зерттейді;
әлеуметтік ортада пайда болатын өзекті мәселелерді зерттейді;
туғаннан берілетін кемістіктерді қарастырады
әр адамзат басында пайда болатын кемістіктерді зерттейді.
Тифлопедагогика нені зерттейді?
көру мүшелері кеміс дамыған және көру қызметі төмен балаларды тәрбиелеп оқыту сұрақтарын зерттейді;
тірек-қимыл аппаратының бұзылуы себептерін зерттейді;
тіл мүкістігін педагогикалық әдіс-тәсілдерді қолданып түзетумен айналысатын арнайы дефектологиялық ғылым;
ақыл-ойы кеміс дамыған балаларды тәрбиелеу және оқыту.
Логопедия дегеніміз –
төмен балаларды тәрбиелеп оқыту;
тіл мүшелері (артикуляциялық аппараты) кеміс дамыған және сөйлеу қабілеті төмен балаларды тәрбиелеп оқыту;
кеміс дамудың сапалық өзгешілігін тану әдістері мен принциптері;
дамудағы кемістік, яғни, физикалық немесе психикалық жетіспеушілік.
Олигофренопедагогика -
ақыл-ойы кеміс дамыған балаларды тәрбиелеу және оқыту;
сал ауруымен ауыратын балаларды емдеу және тәрбиелеу;
балалар дамуындағы нормальды жақтарды зерттейді;
баланың іштен жетілмей туатын дене дамуындағы патологиялық кемістік.
Дефектологияда балалардың психикалық, физикалық дамуындағы жетіспеушіліктерді әлсірету немесе дұрыстауға, түзетуге бағытталған педагогикалық шаралардың жүйесі –
коррекция
реабилитация
компенсация
адаптация
Коррекциялық-тәрбиелеу жұмыстары
баланың физикалық және танымдық әрекеттерінің дамуындағы кемістіктерді азайту немесе жою;
тек қана туғаннан берілетін кемістіктерді болдырмау және мүлдем жоюдың жолдары;
кеміс дамудың сапалық өзгешілігін арттыру;
ақыл-ойы кеміс дамыған балаларды тәрбиелеумен ғана шектеледі.
Коррекцияның мақсаты –
кеміс балалардың ақыл-есі дұрыс, дені сау балалармен қарым-қатынасына жағдайлар туғызу;
кеміс балаларға дәрі-дәрмектерді қолдану арқылы ғана емдеу;
адамның компенсациялық процестерінің дамуын анықтайды;
дені сау оқушылардың жалпы білімдерін қалыптастыру;
Компенсация дегеніміз –
тек туа біткен кемістіктердің салдарынан туындайтын процесс;
тек жүре пайда болған кемістіктердің салдарынан туындайтын процесс;
соқыр болып туған баланың көру талдағыш қызметі;
кемшіліктің екінші әлеуметтік салдары
Дефектология ғылымы нені зерттейді?
кемістігі бар балалардың психологиялық және физиологиялық даму ерекшеліктерінзерттейді, сонымен қатар оларды оқыту және тәрбиелеу заңдылықтарын белгілейді;
бала дамуының нормальды жақтарын көрсету;
Әлеуметтік реабилитация сөзінің медициналық-педагогикалық мағынасы:
арнайы әдістер мен ережелерді қолдана отырып, тәрбиелік жұмыстар жүргізу
Әлеуметтік адаптация дегеніміз –
жалпы қоғамдық нормалар жүйесіне сәйкес кемтар балаларды топ ішіндегі және жеке тәртіптерге бейімдеп үйрету;
медициналық құралдардың көмегімен іске асырылады;
арнайы жабдықтар жүйесін кеңінен қолдану;
функционалдық ауытқулар, төзімсіздік және психикалық процестердің әлсіреуі.
Дефектологияның негізгі міндеттері
әртүрлі кемістігі бар балалардың физикалық, психикалық дамуындағы ерекшеліктері мен заңдылықтарын педагогикалық, психологиялық, физиологиялық, клиникалық тұрғыда жан-жақты тереңірек зерттеу;
әлсіреген функцияларды хирургиялық жолмен қалпына келтіру жұмыстары;
кемтар балаларды тек отбасында, жанұяда тәрбиелеу керек деген қағида.
... – кемтар балаларға ертерек, дер кезінде тәрбиелеу және оқыту мәселелерін тәжірибелік тұрғыда шешіп, ғылыми өңдейді.
Неврология.
Дефектология
Патопсихология
Профилактика қамтамасыз етеді:
тұрғындардың тұрмыстық, еңбек жағдайын сауықтандыру, жоғары маман медициналық қызмет көрсету, аурудың алдын алу, ана мен баланы қорғау;
кеміс балаларды үйде оқыту және жетілдіру;
кеміс балалардың қасиеттері, көзқарастары, сенімі.
Кемақылдылықтың тереңдігіне және ауырлығына байланысты оның қандай дәрежелерін ажыратады:
дебильдік, имбецильдік және идиотия;
менингит, энцефалит, менингоэнцефалит
эндогенді және экзогенді
Дебил кезіндегі интеллектуалдық коэффициенті
40-60 %-ды құрайды
50-70 %-ды құрайды
40-80 %-ды құрайды
Ересек дебилдардың психологиялық дамуы неше жастағы баланың дамуына сәйкес келеді?
8-12 жастағы
9-15 жастағы
12-16 жастағы;
Имбецилдің интеллектуалдық коэффициенті –
20-50 %-ды құрайды
40-50 %-ды құрайды;
30-50 %-ды құрайды
Соқыр балалар үшін өз атымен белгі жазу, оқу әдістерін ойлап тапқан ғалым кім?
А.Адлер
Л.Брайль
М.Цоговский.
Соқыр адамға қарағанда қандай адамның түрі өмірге тез араласуға және оны тез дамып білуге бейімдірек?
соқыр-саңырау-мылқау;
соқыр-мылқау;
саңырау-мылқау.
Имбецилдің психикалық дамуы неше жастағы баланың деңгейіне сәйкес?
3-7 жастағы;
12-16 жастағы
8-12 жастағы
Жалпы даму процесінің үздіксіз екендігіне алғаш назар аударған ғалым:
А.Адлер
Л.Монтьев
А.Брайль
Адам бойындағы кемістігін сезінуі оны қайда ұмтылдырады?
қоғамда алатын орнын белгілеуге;
адамдармен қарым-қатынасқа түсуге;
жоспар құруға
Грек жұртының шешені, тіл кемістігін жетілдіру үшін тілінің астына ұсақ тас салып, таңда теңіз жағасына барып, өзінше сөйлеп жаттыққан кім?
Демосфен
Сократ
Петцельд
ПДТ-ң этио-патогенетикалық топтастыруын ұсынған ғалым:
К.С.Лебединская
С.Ниуте
О.Рюле
Адамның тіршілік бейнесі қандай жағдайдың талаптарына бағытталған:
әлеуметтік
экономикалық
өз мақсатының
Құлағының, көзінің тағы басқа мүшелерінің кемістігі бар балаларды тәрбиелеу теориясы және практикасында, толықтыру жайындағы ілімді анықтауда қандай ғылымның маңызы зор?
психология
педагогика
әлеуметтану
Адамның бойындағы кемістігін жетімсіздік деп санаудың дұрыс еместігін ерекше атап көрсеткен:
Л.Леонтьев
Л.Выготский
В.Штерн
Соқыр адам өзінің кеміс мүшесін толықтыру ниетімен нені дамытады?
психологиясын
тәрбиесін
қарым-қатынасын
Саңырау түрлі амал-айла қолданып, қандай жағдайды жеңуге тырысады?
кереңдікті
соқырлықты
кемақылдылықты;
Үлкен бір мектепте кереңдер мен саңырауларды сөйлеуге үйретудің жаңа әдістерін жетілдіріп зерттеу негізінде табыстарға қол жеткізген ғалым:
И.А.Соколянский
О.Рюле
В.Выготский
Барлық тіл мүкістіктері қандай топқа бөлінеді?
кекештік пен мылқаулық;
ауызша тілдің және жазбаша тілдің бұзылулары;
кейбір сөздерді дұрыс айта алмау және мүлдем сөйлей алмау.
Естуі нашар кезінде естудің қатты бұзылуын қандай дәрежелерге бөлуге болады?
жеңіл, орташа, айрықша, ауыр;
терең және жеңіл;
мүлдем естімей қалу, орташа есту;
Логопедия саласында тіл мүкістіктерінің екі жіктеуін ажыратады –
клиникалық-педагогикалық және психологиялық-педагогикалық;
афазия және дислексия;
дисграфия және дисфония;
Соқыр әрі мылқаулармен оп-оңай тілдесіп кетуге болады деп тұжырымдағандар
С.Соколянский, А.Протопопов
А.Петцельд, В.Залкинд;
А.Гризбах, В.Шперн;
Брадилалия дегеніміз –
патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының, темпінің бәсеңдеуі;
бала дамуындағы әр сатысында пайда болатын дауыс түзеуші;
патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының, темпінің жылдамдауы
Ауызша тілдің бұзылулары:
тілдің фонациялық және құрылымдық-семантикалық бұзылулары;
афазия және кекештену;
клиникалық-педагогикалық және психологиялық-педагогикалық
Адамның психикалық қызметінің ең маңызды құралы не болып табылады?
ми
бас
құлақ
Құлақтың, мұрынның, жұтқыншақтың, көмейдің, ішкі құрлыстарының ауруларын тексеріп, емдеп және оны болдырмаудың жолдарымен айналысатын:
отоларингология
психолингвистика
олигрофения
Ауызекі сөйлеу тілі мүкістіктері немесе бұзылулары неше топқа бөлінеді?
2
5
7
Патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының, темпінің жылдамдауы?
тахилалия
афония
дисфония
Қалыпты есту және сөйлеу аппаратының қалыпты нервтену кезіндегі тіл мүкісі.
дислалия
ринолалия
тұтықпа
Сөйлеу қызметі қалыптаспайды және буынға бөлінген дыбыстармен шектеледі. Аурулар өздерін күте алмайды, өз әрекетінше киіне алмайды, кесе, қасық, шанышқыны пайдалануды білмейді, кейбіреулері шайнай да алмайды:
терең идиотия кезінде;
сал ауруымен ауыратын балалар;
имбециалдар
Логопедия ғылымының ойдағыдай дамуы үшін оларды оқытып тәрбиелеу арқылы кемістіктерін түзетумен айналысатын педагогиканың қандай саласымен байланысты?
сурдопедагогика
педагогика тарихы;
олигофренопедагогика
Бір заттың дыбысын естуге болатын ең үлкен қашықтық қалай аталады?
есту өткірлігі
есту қабілеті
естігіштік сезім;
Тіл кемістіктерін түзету туралы алғашқы ұғым қай ғасырда, қандай саланың материалдарында кездеседі?
XVII ғ., сурдопедагогиканың;
XIX ғ., логопедияның
XX ғ., тифлопедагогиканың
Логопедия ғылымы, қай ғылымнан кейін дүниеге келді?
сурдопедагогика
тифлопедагогика
педагогика
Дыбыс аппаратының патологиялық өзгерістеріне байланысты фонацияның бұзылуы немесе мүлде жоюлуы:
дисфония
деменция
афазия
Патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының, темпінің бәсеңдеуі:
брадилалия
тахилалия
тахилалия
Соқырлар психологиясын зерттеген ғалымдар
А.Петцельд, А.Гризбар
О.Рюле, Е.Кемер
В.Шперн, С.Ницше
Есту мүшелері кеміс дамыған және қабілеті төмен балаларды тәрбиелеп оқыту сұрақтарын зерттейді.
сурдопедагогика
тифлопедагогика
олигофренопедагогика
Көру мүшелері кеміс дамыған және көру қызметі төмен балаларды тәрбиелеп оқыту сұрақтарын зерттейді.
тифлопедагогика
педология
Ақыл-ойы кеміс дамыған балаларды тәрбиелеу және оқыту мәселелерімен айналысатын дефектология саласы:
олигофренопедагогика
педология
сурдопедагогика
Тіл мүшелері (артикуляциялық аппараты) кеміс дамыған және сөйлеу қабілеті төмен балаларды тәрбиелеп оқыту сұрақтарын зерттейді.
логопедия
тифлопедагогика
ламбдацизм
«Коррекция» ұғымы қандай мағына береді?
латын тілінен – дұрыстау, түзету, жөндеу деген мағына береді;
латын тілінен – ақылы аз, кеміс деген мағына береді;
испанша – мүгедек деген мағына береді;
«Коррекция» ұғымы қандай мағына береді?
латын тілінен – дұрыстау, түзету, жөндеу деген мағына береді;
латын тілінен – ақылы аз, кеміс деген мағына береді;
испанша – мүгедек деген мағына береді;
Организмдегі жетілмеген немесе бұзылған функционалдық қызметтерді қалпына келтіру.
компенсация
реабилитация
>адаптация;
Дебил» сөзінің қазақ тіліндегі аудармасы қандай мағына береді?
латын тілінен – әлсіз, қуатсыз;
грек тілінен – миғұла;
испан тілінен – милау;
Ф.Пинельдің шәкірті Жан Этьен Доминик Эскироль дефектология ғылымына алғаш рет қандай ұғымдарды енгізген?
«аменция», «деменция», «имбецилизм» және «кемақылдылық»;
«компенсация», «декомпенсация»;
«коррекция» және «адаптация»;
Сурдопедагогика, тифлопедагогика, олигофренопедагогика және логопедия қандай ғылымның құрамына кіреді?
дефектология
жас ерекшелігі педагогикасы;
әлеуметтік психология
Коррекция дегеніміз –
дефектологияда балалардың психикалық, физикалық дамуындағы жетіспеушіліктерді әлсірету немесе дұрыстауға, түзетуге бағытталған педагогикалық шаралардың жүйесі;
кеміс баланың өзінде болған мүмкіншілігін ғана емес, оның психикалық даму болашағын, перспективасын анықтау
оқыту мен дамытудың ішкі өзара байланысы.
Алғаш рет «аменция», «деменция», «имбецилизм» және «кемақылдылық» деген ұғымдарды енгізген ғалым кім?
Жан Этьен Доминик Эскироль;
Е.Келлер.
>Е.Келлер.
Филипп Пинель
Баланың физикалық және танымдық әрекеттерінің дамуындағы кемістіктерді азайту немесе жою дегеніміз –
коррекциялық-тәрбиелеу жұмыстары;
туғаннан берілетін кемістіктерді болдырмау;
кемістікті мүлдем жоюдың жолдары;
Кеміс балалардың ақыл-есі дұрыс, дені сау балалармен қарым-қатынасына жағдайлар туғызу, бұл –
коррекцияның мақсаты
реабилитацияның мақсаты;
декомпенсацияның мақсаты;
«Компенсация» сөзінің қазақ тіліндегі аудармасы қандай мағына береді?
латын тілінен – қалпына келтіру, өтеу, байсалдылық;
француз тілінен – кеміс балаларды емдеу;
ағылшын тілінен – сапалық өзгешілік.
Кеміс балаларды әлеуметтік ортаға қалыптастыру, олардың психикалық-физикалық мүмкіндіктеріне сәйкес қоғамдық өмірге, еңбекке араластыру, баулу.
әлеуметтік реабилитация;
оптималды қолдану;
еңбек процесін дұрыс ұйымдастыру;
Жалпы қоғамдық нормалар жүйесіне сәйкес кемтар балаларды топ ішіндегі және жеке тәртіптерге бейімдеп үйрету дегеніміз –
әлеуметтік адаптация
медициналық көмек
әлеуметтік реабилитация.
Адамның өзінің белгілі мүшелерінің кемшілігін сезінуі, оның психикасының дамуына себепші болады деген пікірді айтқан кім?
О.Рюле
А.Адлер
К.Демулен
Тұрғындардың тұрмыстық, еңбек жағдайын сауықтандыру, жоғары маман медициналық қызмет көрсету, аурудың алдын алу, ана мен баланы қорғау:
профилактика
кеміс балаларды оқыту
кеміс балаларға білім беру қағидалары;
Дебильдік, имбецильдік және идиотия..
кемақылдылықтың дәрежелері;
жүре пайда болған кемістіктердің салдары;
туа біткен кемістіктердің салдары
Интеллектуалдық коэффициенті 50-70 %-ды құрайды –
дебил кезінде
имбецил
менингит
Психологиялық дамуы 8-12 жастағы баланың дамуына сәйкес келетін...
ересек дебилдар
имбецилдар
идиотия
Интеллектуалдық коэффициенті 20-50 %-ды құрайды –
имбецил
дебилда
терең идиотия.
Логопедия жүйке жүйелерінің ауруларын емдеудің және болдырмаудың жолдарын қарастырумен айналысатын...
невропатология
невропатия
патопсихология
Психикалық дамуы 3-7 жастағы баланың деңгейіне сәйкес...
имбецилдің
дебилдардың
терең идиотия;
Гипоксиядан – оттегінің жетіспеушілігінен демнің тоқтап, баланың тұншығып қалуы…
асфиксия
вестибулярлық мембрана;
эндолимфа
Тілдің фонациялық және құрылымдық-семантикалық бұзылулары дегеніміз:
ауызша тілдің бұзылулары;
гипоксия және асфиксия
имбецилдік ақыл-ой бұзылуы салдары;
Организміме әсер етпеген нәрсе мені қуаттандырады да, оған қарсылықты күшейтеді, әлсіздіктен күш пайда болады, ол кемістіктен қабілеттік артады деген тұжырым жасаған ғалым – бұл:
Жан Итар
Л.Брайль
А.Рулер.
Тахилалия дегеніміз –
патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының, темпінің жылдамдауы
қалыптаспаған сөйлеу қызметі;
қалыпты есту және сөйлеу аппаратының қалыпты нервтену кезіндегі тіл мүкісі
Адам бойындағы жетіспеушіліктің диалектикалық өзгеруіндегі психологиялық заңдылық, сол кемістіктердің орнын толықтыруға ынталдыру әрекеттері деп түсінген ғалым:
А.Гризбар
А.Адлер
А.Золкленд
Дислалия дегеніміз –
қалыпты есту және сөйлеу аппаратының қалыпты нервтену кезіндегі тіл мүкісі;
сөйлеу ырғағы;
кемістіктердің орнын толықтыруға ынталдыру әрекеттері;
Тіл кемістіктерін түзету туралы алғашқы ұғым нешінші ғасырда пайда болды?
XVII ғ.;
XI г
XXғ
Есту өткірлігі дегеніміз -
бір заттың дыбысын естуге болатын ең үлкен қашықтық;
есту темпінің жылдамдауы;
қалыптасқан есту қызметінің дәрежесі.
Дисфония дегеніміз –
дыбыс аппаратының патологиялық өзгерістеріне байланысты фонацияның бұзылуы немесе мүлде жоюлуы;
патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу ырғағының бәсеңдеуі;
патологиялық өзгерістерге байланысты сөйлеу темпінің жылдамдауы;
Мінез акцентуациясы немесе екпін белгісі дегеніміз
мінездің өзіндік ерекшеліктері мен тәртіп бұзылулары;
кеміс балалардың оқу тапсырмаларын атқарудан бас тартуы;
тек қана психикалық ауруларда байқалатын көрініс;
Әлеуметтік дезадаптация дегеніміз –
бейімдеусіздік
тәртіпсіздік
жалқаулық
Наразылық немесе оппозиция реакциясының түрлері.
белсенді немесе активті, енжар немесе пассивті;
жиі немесе үнемі және сирек немесе кейде;
айрықша және қатыгез
Реакцияны туғызған ересек адамдарға деген жасырылған қастық, өкпе, азсынушылық –
пассивті наразылық
активті наразылық
дезадаптация
Олигофренияның ең айқын көрінісі –
интеллектінің дамымауы;
көруінің нашарлауы;
сал ауруына ушырауы
Адам өз білетін нәрсесін ұмытып есіне түсіре алмау құбылысы қалай аталады?
амнезия
реминисценция
минемоника
Сана және және санасыздық концепциясын құрастырған ғалымдардың бірін атаңыз.
З.Фрейд
Ф.Пиннель
В.Выготский;
Жеке адамның туа біткен ерекшелігіне не жатады?
темперамент
қабілет
мінез
Кемістік, икемсіздік, әлсіздік тек жетімсіздік қана емес, сонымен бірге ондай ерекшеліктер –
адамның бойындағы кемістігін толықтырып отыруға жетелеуші фактор;
кемістікті толықтыруға ынталандыру;
адамды еңбекке бейімдейді;
Егер кемақылдықпен ата-ананың екеуі де ауырса, онда олардың балаларының олигофрения проценті неше пайызды құрайды?
45-100% құрайды;
50-80% құрайды;
65-75% құрайды;
Егер олигофрениямен ата-ананың біреуі ауырса, онда оларда кемақылды балалар неше пайызды құрайды?
33,3-тен 58,1 % құрайды;
53,5-60,8% құрайды;
45-85% құрайды;
Үлкендерді тыңдамау, дөрекілік, әдепсіздік, ашушаң, басқыншылық тәртіп –
активті наразылық;
эмансипация реакциясы;
пассивті наразылық;
