Những chức năng của Lipid

Trợ giúp hoạt động xúc tác của Enzyme

Chất vận chuyển điện tử

Hấp thụ ánh sáng

Vận chuyển thông tin nội bào

Acid béo

- Là những acid hữu cơ có...................................với bộ khung carbon........................

- Trong tự nhiên, các acid béo thường có số ......................................................

- Acid béo ở trạng thái..............................................

- Liên kết đôi của acid béo chưa bão hòa trong tự nhiên thường ở dạng đồng phân.............

Giải thích ký hiệu 18:2 ( $$\Delta$$ ^{9, 12})

Giải thích ký hiệu 18:3 ( $$\Delta$$ ^{9, 12, 15})

Ký hiệu của acid béo có 20 nguyên tử C với 4 liên kết đôi và ở vị trí 5, 8, 11 và 14

Tính chất hóa lí của acid béo

- ................................, càng chứa..............................thì................................

- Ở nhiệt độ phòng, các acid béo có đọ dài từ 12 đến 24C...................................(dạng sáp), còn chưa bão hòa thì..............................

Là alcol đa chức, có trong triacyglycerol và phospholipid

Cấu tạo nên các chất sáp

Thường gặp như shingosine, cerebrine có trong sphingolipid

Tiêu biểu là cholesterol có trong mô bào động vật

Dựa vào thành phần cấu tạo ta phân loại lipid thành 2 loại là

Dựa vào chức năng ta phân loại lipid thành 2 loại là

- Là ester của alcol và acid béo

- Là lipid dự trự và dạng tự do, hàm lượng luôn thay đổi

- Thuộc nhóm này có triacylglycerol (dầu thực vật, mỡ), sáp, sterid

- Ngoài alcol và acid béo trong phân tử của chúng còn có các thành phần khác như acid phosphoric, glucid........

- Là dạng lipid liên kết với các chất khác góp phần xây dựng cấu tử của tế bào

Là ester của glycerol và 3 phân tử acid béo

Là ester của acid béo cao phân tử (14C-36C) với rượu đơn chức cao phân tử (16C-30C)

Là ester của acid béo cao phân tử và alcol dạng vòng

- Là ester của acid béo cao phân tử và alcol dạng vòng (sterol)

- Tiểu biểu là cholesterol, ergosterol

- Trong đó các acid béo thường gặp là palmitic, stearic và oleic

- Là ester của glycerol và 3 phân tử acid béo

- Nếu 3 phân tử acid béo giống nhau thì triglycerid đồng nhất

- Nếu 3 phân tử acid béo khác nhau thì triglycerid hỗn hợp

- Đa số ở dạng hỗn hợp, chứa các acid béo có độ dài và độ bão hòa khác nhau

- Là ester của acid béo cao phân tử (14C-36C) với rượu đơn chức cao phân tử (16C-30C)

- CTTQ: R₁ - O - CO - R₂

- Thường có điểm nóng chảy cao hơn triacyglycerol, khoảng 60-100^oC

- Bền với tác động của ánh sáng, nhiệt độ, chất oxy hóa

- Dầu thực vật chứa nhiều acid béo....................nên tồn tại dạng..................ở nhiệt độ phòng

- Mỡ động vật chứa nhiều các acid béo....................nên tồn tại ở dạng................ở nhiệt độ phòng

- Trong tự nhiên, sáp là.....................rất phổ biến

- Căn cứ vào.............người ta chia sáp thành sáp thực vật, động vật và sáp khoáng

- Cholesterol là chất quan trọng trong sự....................(giúp tạo nhũ tương và hấp thu lipid ở ruột), vitamin D và nhiều hormone sinh dục

Là số mg KOH cần thiết để trung hòa acid béo tự do và acid béo liên kết (trong glycerid) có trong 1g chất béo

- Là số mg KOH cần thiết để trung hòa acid béo tự do có trong 1g chất béo

- Chỉ số giúp đánh giá chất lượng lipid

- "Chỉ số" tăng thì chất lượng lipid giảm

- Là số mg KOH cần thiết để trung hòa acid béo liên kết (trong glycerid) có trong 1g chất béo

- Là số g iod cần thiết để kết hợp với các nối đôi của các acid béo không no có trong 100g chất béo

- "Chỉ số" cho biết mức độ bão hòa của acid béo trong lipid

- Lipid càng nhiều nối đôi thì "chỉ số" càng lớn và ngược lại

Giai đoạn oxy hóa acid béo gồm mấy phản ứng

- Được sự xúc tác của Acyl-CoA-dehydrogenase có coenzyme là FAD

- Acyl-CoA bị khử hydro tạo nên liên kết đôi (có cấu hình trans) giữa C_a và C_b

- Sản phẩm tạo thành là trans- $$\Delta$$ ²-enoyl-CoA

- Xúc tác bởi enzyme enol-CoA hydratase

- Trans- $$\Delta$$ ²-enoyl-CoA bị hydrate hóa gắn H₂O vào liên kết đôi tạo ra $$\beta$$ -hydroxyacyl-CoA

- Xúc tác bởi enzyme $$\beta$$ -hydroxyacyl-CoA-dehydrogenase có coenzyme là NAD⁺

- $$\beta$$ -hydroxyacyl-CoA bị khử hydro tạo thành $$\beta$$ -ketoacyl-CoA

- Xúc tác bởi enzyme acyl-CoA acetyltransferase gọi là thiolase

- $$\beta$$ -ketoacyl-CoA bị tách 2 carbon ở dạng acetyl-CoA và tạo ra acyl-CoA mới ngắn hơn 2 carbon

Quá trình $$\beta$$ -oxy hóa xảy ra ở đâu

Các phân tử acetyl-CoA tạo thành được sử dụng

Sau giai đoạn oxy hóa acid béo ta thu được bao nhiêu ATP

- dễ dàng bị thủy phân do tác động của enzyme lipase

- Lipase rất phổ biến trong cơ thể động vật và thực vật

- Ở động vật, "phân tử đó" của thức ăn bị thủy phân dễ dàng ở ruột non khi đã được các acid mật nhũ tương hóa

- Ở hạt cây có dầu trong giai đoạn nảy mầm thì hàm lượng lipase tăng cao

- Sau phân giải trở thành glycerol-3-phosphate

- Glycerol-3-phosphate bị oxy hóa thành glyceraldehyde-3-phosphate

- Glyceraldehyde-3-phosphate tiếp tục bị oxy hóa trong đường phân và chu trinhg Krebs để tạo thành CO₂ và H₂O đồng thời giải phóng năng lượng

- Tùy vào sự oxy hóa xảy ra ở nguyênn tử C nào (từ đầu nhóm carboxyl) mà ta có cơ chế $$\alpha$$ -oxy hóa hay $$\beta$$ -oxy hóa

- Phần lớn các acid béo được phân giải theo cơ chế $$\beta$$ -oxy hóa, tách dần từng đoạn 2C khi liên kết giữa C_a và C_b bị phá vỡ

Sự oxy hóa acid béo theo cơ thế $$\beta$$ -oxy hóa  có số C chẵn theo mấy giai đoạn ?

2 giai đoạn oxy hóa acid béo có số C chẵn xảy ra theo cơ chế $$\beta$$ -oxy hóa là

Hoạt hóa acid béo

- Quá trình hoạt hóa acid béo cần năng lượng................và bao gồm 2 giai đoạn:

+ Khi có ATP và ...................... xúc tác tạo thành acyl-AMP

+ ............... kết hợp với coenzyme A (CoA-SH) tạo thành acyl-CoA (acid béo hoạt động)

- Sau đó acid béo đã hoạt hóa được chuyển từ ................ vào ................

Số phân tử ATP được tạo thành khi oxy hóa hoàn toàn 1 phân tử acid béo là (dùng với oxy hóa C chẵn) (n là số nguyển tử carbon số chẵn)

Số phân tử ATP được tạo thành khi oxy hóa hoàn toàn 1 phân tử acid béo có 16 C

Số phân tử ATP được tạo thành khi oxy hóa hoàn toàn 1 phân tử acid béo có 12 C

Ở thực vật, acid béo được tổng hợp nhờ hai phức hợp

Tiền chất tổng hợp acid béo

Tiền chất thực sự của tổng hợp acid béo

Malonyl-CoA được hình thành từ acetyl-CoA và dicarbonate do sự xúc tác của enzyme

kích thích tổng hợp TAG từ carbohydrate