Lối nói ngắn gọn, có vần, có nhịp

Thường dùng phép ẩn dụ, so sánh

Các về thường đối xứng nhau cả về hình thức lẫn nội dung

Giàu hình ảnh, lập luận chặt chẽ

Thường sử dụng phép đối

Có chức năng định danh, dùng để gọi tên sự vật để chỉ tính chất, hành động

Là những đơn vị thông báo, là những câu đơn hoạc câu ghép chứa thông báo những nội dung trọn vẹn

Là một hay nhiều phán đoán.

Phần lớn là những câu tường thuật, miêu tả

Là đơn vị tương đương với từ, khi dùng phải kết hợp với các thành phần khác mới tạo thành câu có nghĩa

Là một thể loại đặc biệt của văn học dân gian, là một hiện tượng thể hiện ý thức xã hội xuất hienj trong lời ăn tiếng nói

Thông qua tục ngữ, chúng ta thấy được thế giới quan (quan niệm về thế giới) và nhân sinh quan (quan niệm về con người) của nhân dân lao động.

Có nội dung thiên về lí trí, cung cấp những triết lí dân gian

Có nội dung thiên về tình cảm, bộc lộ cảm xúc, có nội dung trữ tình, dùng để ca hát, ngâm ngợi

Thường mang tính nhiều nghĩa có khi mang nghĩa trái ngược nhau

Phản ánh tự nhiên

Đúc kết kinh nghiệm

Phản ánh xã hội

Ca ngợi con người

Bộc lộ cảm xúc

Kết cấu cân đối, chặt chẽ, dựa trên sự lập luận logic và tương quan giữa các hiện tượng

Kết cấu vừa mang chức năng cú pháp, vừa mang chức năng ngữ nghĩa

Hai hình thức cơ bản là kết cấu 1 vế và kết cấu 2 vế

Không chứa các hư từ vì, mà, nếu, thì nên....nhưng vẫn thúc đẩy suy nghĩ và mở rộng hướng suy luận

Tương đồng: Gieo gió gặt bão

Tương phản: Được mùa cau đau mùa lúa

Nhân quả: Đất lề quê thói

So sánh: Lệnh ông không bằng cồng bà

Liệt kê, phát triển: Nhất nước nhì phân tam cần tứ giống

Thể hiện ở các điểm ngừng khi nói

Là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên cấu trúc đối xứng khi nói

Khá linh hoạt, không cố định vào khuôn hình nào

Quan trọng khi xác định nghĩa của tục ngữ

Có mối quan hệ với cấu trúc. Nhịp là nơi chứa đựng trục đối xứng

Ráng mỡ gà thời gió, ráng mỡ chó thời mưa; tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão

Ăn vả, trả sung; ăn cầy nào, rào cây ấy; Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi

Cái răng cacsi tóc là góc con người; gần mực thì đên, gần đèn thì rạng

Làm ruộng ba năm không bằng chăn tằm một lứa; Một trăm đám cưới không bằng hàm dưới cá trê

Ráng mỡ gà thời gió, ráng mỡ chó thời mưa; tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão

Ăn vả, trả sung; ăn cây nào, rào cây ấy; Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi

Cái răng cái tóc là góc con người; gần mực thì đen, gần đèn thì rạng

Làm ruộng ba năm không bằng chăn tằm một lứa; Một trăm đám cưới không bằng hàm dưới cá trê

Làm ruộng ba năm không bằng chăn tằm một lứa; Một trăm đám cưới không bằng hàm dưới cá trê

Cái răng cacsi tóc là góc con người; gần mực thì đên, gần đèn thì rạng

Ráng mỡ gà thời gió, ráng mỡ chó thời mưa; tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão

Ăn vả, trả sung; ăn cầy nào, rào cây ấy; Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi

Tục ngữ có nội dung cô đọng, hàm súc, mỗi câu chỉ chứa vài từ ngữ và một bài học, kinh nghiệm cụ thể

Kiến thức mà tục ngữ tổng kết hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm sơ khai từ việc quan sát thực tế, chưa phải là khoa học, mới chỉ là tiếp cận với khoa học

Mỗi câu tục ngữ chỉ nhấn mạnh một khía cạnh mà nó đề cập đến

Tục ngữ có chức năng tổng kết kinh nghiệm và giáo huấn nên không nhằm hạ thấp đối tượng nào

Nghệ thuật: so sánh: tấc đất – tấc vàng

Đề cao giá trị của đất

Một tấc đất có giá trị bằng hoặc hơn một tấc vàng, vì vậy con người cần phải biết quý trọng, nâng niu đất.

Đồng thời, phê phán những người lãng phí đất đai.

Nghệ thuật: tương phản: tấc đất >< tấc vàng

cách gieo vần lưng: viên - điền

Sử dụng phép liệt kê, phát triển tăng tiến Nhất - Nhị - Tam: nuôi cá, làm vườn, làm ruộng

Nội dung: Nghề đem lại giá trị vật chất, lợi ích kinh tế nhiều nhất cho con người là nuôi cá, sau đó là làm vườn và cuối cùng là làm ruộng

Khuyên con người ta trong lao động sản xuất cần chú trọng cả ba hình thức nếu trên để mùa màng bội thu

Câu tục ngữ giúp con người biết lựa chọn hình thức canh tác và dựa vào điều kiện tự nhiên để sản xuất, tạo ra nhiều của cải vật chất

Là một cụm từ có cấu tạo ổn định

Nghĩa có tính hình tượng, biểu trưng, giàu cảm xúc

Có chức năng ngữ pháp như từ, có thể thay thế cho từ trong câu

Dùng để thể hiện thái độ, cảm xúc, đánh giá của mình với sự vật, hiện tượng

Nghĩa của thành ngữ được suy ra từ nghĩa đen của các từ tạo nên qua phép chuyển nghĩa (ẩn dụ, so sánh..)

Là tính chất của sự vật, sự việc cụ thể để biểu thị các tính chất, đặc điểm khái quát

Do nghĩa của thành ngữu thường được suy ra từ nghĩa đen của các từ tạo nên

Do thành ngữ sử dụng các phép chuyern nghĩa như ẩn dụ, so sánh

VD: Ếch ngồi đáy giếng: Nghĩa đen: Ếch sống ở dưới giếng, nhìn lên bầu trời qua miệng giếng, tưởng bàu trời rất nhỏ. Nghĩa bóng/ nghĩa khái quát: Hiểu biết ít, tầm nhìn bị hạn chế, do điều kiện tiếp xúc hạn hẹp

Mỗi thành ngữ chỉ nêu 1 khía cạnh nào đó của đặc điểm, tính chất

Mỗi thành ngữ thường diễn đạt một thông tin trọn vẹn

Mỗi thành ngữ thường chỉ nêu một khía cạnh nào đó của đặc điểm, tính chất

Thành ngữ có cấu tạo đa dạng: cụm từ, câu

thường có cấu tạo ổn định song khi sử dụng cũng có thể bị biến đổi chút ít

Là một thể loại văn học dân gian

Họa vô đơn chí: tai họa không chỉ 1 lần,thường đến dồn dập

Hỏi sư mượn lược: Việc làm sáng suốt, khả thi

Hoa hòe hoa sói: Xinh đẹp, đáng yêu

Hồn siêu phách lạc: Sợ hãi, hốt hoảng

Hữu danh vô thực: có tiếng tăm lừng lẫy nhờ tài nghệ thực

Không thầy đố mày làm nên

Học thầy không tày học bạn

Kính trên nhường dưới

Tôn sư trọng đạo

Giàu/khổ

Giàu/sướng

Giàu/khó

Giàu/có

Cá/nước

Cái/cơm

Cá/cơm

Cái/nước

Khinh/khinh

Đi/đi

Hưởng/hưởng

Ăn/ăn

Bèo

Cá

Lá

Nước

Bò/đi/chạy

Lật/bò/chạy

Lẫy/chựng/chạy

Lẫy/bò/chạy

Nói tốt

Thưa thốt

Thưa gửi

Nói dấu

Lúa/rau

Lúa/dâu

Lúa/lau

Lúa/cau

Sự bày tỏ tình cảm của con người trước các hiện tượng tự nhiên, xã hội.

Sự khám phá thế giới tự nhiên, xã hội.

Sự đúc rút kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt của cuộc sống tự nhiên và xã hội.

Sự giải thích các hiện tượng tự nhiên và xã hội.

Bổ sung ý nghĩa cho nhau.

Hoàn toàn giống nhau.

Hoàn toàn trái ngược nhau.

Gần nghĩa với nhau.

So sánh

Ẩn dụ

Chơi chữ

Nhân hóa

Truyện ngụ ngôn

Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

Tục ngữ về con người và xã hội

Truyện cổ dân gian

Đói ăn vụng, túng làm càn.

Ăn trông nồi, ngồi trông hướng.

Ăn phải nhai, nói phải nghĩ.

Giấy rách phải giữ lấy lề.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Ăn cháo đá bát

Ăn gạo nhớ kẻ đâm xay giần sàng

Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng

Là các quy luật của tự nhiên.

Là quá trình lao động, sinh hoạt và sản xuất của con người.

Là con người với các mối quan hệ và những phẩm chất, lối sống cần phải có.

Là thế giới tình cảm phong phú của con người.

Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc.

Sử dụng kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng, nhân quả, hiện tượng và ứng xử cần thiết.

Lời văn trang trọng, tinh tế, đầy cảm xúc, giàu chất thơ.

Tạo vần, nhịp cho câu văn dễ nhớ, dễ vận dụng.

Các hiện tượng thuộc về quy luật tự nhiên

Công việc lao động sản xuất của nhà nông

Mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người

Những kinh nghiệm quý báu của nhân dân lao động trong việc quan sát các hiện tượng tự nhiên và trong lao động sản xuất

Văn học dân gian

Văn học viết

Văn học thời kì kháng chiến chống Pháp

Văn học thời kì kháng chiến chống MĨ

Khoai đất lạ, mạ đất quen.

Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa.

Một nắng hai sương.

Thứ nhất cày ải, thứ nhì vãi phân.

Ruộng không phân như thân không của.

Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa.

Lợn đói một đêm không bằng tằm đói một bữa.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.

Trăng mờ tốt lúa nỏ, Trăng tỏ tốt lúa sâu.

Một giọt máu đào hơn ao nước lã.

Trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa.

Mống đông, vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật.

Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.

Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt.

Trăng quầng trời hạn, trăng tán trời mưa.

Mống đông, vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật.

Phê phán những trường hợp coi trọng của cải hơn con người.

An ủi, động viên những trường hợp mà nhân dân ta cho là “của đi thay người”.

Nói về tư tưởng đạo lí, triết lí sống của nhân dân ta: đặt con người lên trên mọi thứ của cải.

Khuyến khích việc sinh đẻ nhiều con.

Con người và xã hội

Quê hương đất nước

Lao động sản xuất

Thiên nhiên

Cách học làm người có nhân cách, có văn hóa.

Cách ăn nói lễ độ, văn minh, lịch sự.

Cách sống chu đáo, khôn ngoan, mực thước.

Cách ăn mặc cầu kì, kiểu cách.

tham làm

tham việc

tham công

tham của

Ăn cháo đá bát.

Ai có thân người ấy lo, ai có bò người ấy giữ.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

Đói cho sạch, rách cho thơm.

Có công mài sắt, có ngày nên kim.

Ở hiền gặp lành.

Uống nước nhớ nguồn.

Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết.

Ngắn gọn

Thường có vần, nhất là vần chân

Các vế thường đối xứng nhau cả về hình thức và nội dung

Lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh, cảm xúc

Là bài học dân gian về khí tượng, là hành trang, “túi khôn” của nhân dân lao động, giúp cho họ chủ động dự đoán thời tiết và nâng cao năng suất lao động.

Giúp nhân dân lao động chủ động đoán biết được cuộc sống và tương lai của mình.

Giúp nhân dân lao động có một cuộc sống vui vẻ, nhàn hạ và sung sướng hơn.

Giúp nhân dân lao động sống lạc quan, tin tưởng vào cuộc sống và công việc của mình.

Đề cao, khẳng định sự quý giá của đất đai.

Cuộc sống và công việc của người nông dân gắn với đất đai đồng ruộng, đất sản sinh ra của cải, lương thực nuôi sống con người, bởi vậy đối với họ, tấc đất quý như vàng.

Nói lên lòng yêu quý, trân trọng từng tấc đất của những người sống nhờ đất.

Cả ba ý trên.

Thành ngữ

Tục ngữ

Ca dao

Vè

Nghĩa đen.

Nghĩa bóng

Cả A và B đều đúng

Cả A, B và C đều sai

Cả nghĩa đen và nghĩa bóng

Chỉ hiểu theo nghĩa đen

Chỉ hiểu theo nghĩa bóng

Cả A, B, C đều sai.