Ý thức là cái phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn gốc sinh ra nó vì thế chỉ có vật chất là cái năng động tích cực

Ý thức muốn tác động trở lại đối với vật chất thì phải thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Vai trò thực sự của nhận thức là sự phản ánh sáng tạo thực tại khách quan và đồng thời có sự tác động trở lại thực tại có thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Ý thức là tự nó chỉ làm thay đổi tư tưởng, do đó ý thức hoàn toàn không có vai trò gì đối với thực tiễn

trình độ của người lao động

trình độ tổ chức , phân công lao động xã hội

trình độ của công cụ lao động

trình độ ứng dụng khoa học và sản xuất

Quy luật mâu thuẫn

Quy luật lượng - chất

Quy luật phủ định của phủ định

toàn bộ những hoạt động của con người

toàn bộ là những hoạt động vật chất có tính xã hội và lịch sử nhằm cải tạo hiện thực khách quan

toàn bộ hoạt động vật chất và hoạt động tinh thần của con người

Duy vật

Duy tâm

Nhị nguyên

Thế giới quan duy vật của Hê ghen và phép biện chứng của Phoi ơ bắc

Thế giới quan duy vật của Phoi ơ bắc và phép biện chứng của Hê ghen

Thế giới quan duy vật và phép biện chứng của cả Hê ghen và Phoi ơ bắc

nhận thức phải trở về thực tiễn để kiểm tra tri thức, khẳng định sự đúng sai của tri thức

nhận thức không cần bổ sung thêm những tri thức mới nên không cần quay trở về thực tiễn

giai đoạn đầu tiên của quá trình nhận thức là từ nhận thức lý tính đến nhận thức cảm tính

Xem xét sự phát triển như một quá trình tiến lên liên tục, không có bước quanh co, thụt lùi, đứt đoạn

Xem xét sự phát triển là một quá trình tiến lên bao hàm cả sự lặp lại cái cũ

Xem xét sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, bao hàm cả sự thụt lùi đứt đoạn

Cách mạng XHCN là tất yếu để giải quyết một cách căn bản mâu thuẫn trong xã hội Tư bản

Trong chủ nghĩa tư bản hiện đại các cuộc đấu tranh dân sinh dân chủ ngày càng giảm dần

Trong đk cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại mâu thuẫn giữa LLSX và QHSX không mất đi mà phát triển ở hình thức mới

các mối liên hệ có vai trò khác nhau đối với sự vận động và phát triển của sự vật

các mối liên hệ đều có vai trò như nhau đối với sự vận động và phát triển của sự vật

các mối liên hệ đều có vai trò như nhau đối với sự vận động và phát triển của sự vật

phép biện chứng duy vật chỉ nghiên cứu mối liên hệ chung nhất, phổ biến nhất của thế giới

Vật chất có trước - ý thức có sau

Vật chất - Ý thức tồn tại song song, ko cái nào phụ thuộc vào cái nào

Ý thức có trước, vật chất có sau

phải xem xét tất cả mối liên hệ đồng thời phân loại được vị trí vai trò của các mối liên hệ

chỉ xem xét những mối liên hệ đóng vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của sự vật

đặt sự vật trong chính thể tổng thể và xem xét tất cả các mối liên hệ và các khâu trung gian của nó

cách giải quyết mặt thứ nhất của vấn đề cơ bản của triết họ

cách giải quyết vấn đề cơ bản của triết học

cách giải quyết mặt thứ hai của vấn đề cơ bản của triết học

Trong xã hội có gia cấp tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó

Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau

tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội

những tư tưởng khoa học tiên tiến có thể vượt trước sự phát triển của tồn tại xã hội nên có thể thoát ly tồn tại xã hội

Thay đổi lực lượng sản xuất

tạo ra nhiều của cải

thay đổi quan hệ sản xuất

thay đổi lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

đặt đối tượng vào sự vận động phát hiện xu hướng biến đổi của nó

nhận thức được, phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, mỗi gia đoạn có đặc điểm tính chất hình thức giống nhau nên cần tìm hình thức phương pháp tác động phù hợp để thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó

sớm phát hiện ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật tạo đk cho nó phát triển

biết kế thức các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới

sự đối lập giữa vật chất và ý thức là tuyệt đối trong mọi trường hợp

sự đối lập giữa vật chất và ý thức là tuyệt đối chỉ giới hạn trong vấn đề nhận thức cơ bản

sự đối lập giữa vật chất và ý thức vừa mang tính tuyệt đối vừa mang tính tương đối

Theo quan điểm của triết học Mác- lê nin: các sự vật các hiện tượng và các quá trình khác nhau của thế giới có mối liên hệ qua lại, tác động, ảnh hưởng lẫn nhau hay chúng tồn tại biệt lập, tách rời nhau

các sự vật hiện tượng vừa tồn tại độc lập, vừa quy định tác động qua lại chuyển hóa lẫn nhau

các sự vật hiện tượng vừa quy định vừa tác động qua lại chuyển hóa lẫn nhau

chủ nghĩa duy vật khai sáng pháp

triết học cổ điển đức

kinh tế chính trị cổ điển anh

chủ nghĩa xã hội không tưởng pháp và anh

sản xuất vật chất là gì

sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần

sản xuất của cải vật chất

triết học cung cấp tri thức phương pháp luận chung

triết học cung cấp tri thức & phương pháp luận chung

triết học cung cấp tri thức phương pháp luận chung

chất do tồn tại khách quan chỉ tính qui định vốn có của sự vật

chất là do những thuộc tính cơ bản tổng hợp lại tạo thành

chất của những sự vật không bị quy định bởi kết cấu

Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ tồn tại khách quan

Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan

Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ tất cả những gì tồn tại bên ngoài, độc lập với ý thức

đối tượng lao động là các yếu tố động nhất và cách mạng nhất trong lực lượng sản xuất

tư liệu lao động là vật thể và phức hợp vật thể mà con người gián tiếp sử dụng trong quá trình sản xuất

khoa học là yếu tố giữ vai trò quyết định trong kết cấu của lực lượng sản xuất

công cụ lao động là thước đo trình độ phát triển của lượng sản xuất

bất cứ mặt đối lập nào cũng tạo thành mâu thuẫn biện chứng

mâu thuẫn biện chứng chỉ tác động qua lại lẫn nhau của các mặt đối lập

mâu thuẫn biện chứng tồn tại khách quan và phổ biến trong hiện thực khách quan

trong mâu thuẫn biện chứng hình thành từ hai mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

chất không gắn liền với kết cấu của sự vật mà chỉ gắn liền với thuộc tính

chất chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật

chất là do kết hợp các thuộc tính của sự vật quy định

khii thuộc tính cơ bản thay đổi thì sự vật mới thay đổi căn bản về chất

duy tâm chủ quan

duy tâm khách quan

nhị nguyên

thừa nhận nhận thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào đầu óc con người

thừa nhận nhận thức là sự phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào trong đầu óc con người dựa trên cơ sở thực tiễn

thừa nhận nhận thức là quá trình phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào trong đầu óc con người dựa trên cơ sở thực tiễn

vật chất tồn tại thực sự

vật chất là thực tại khách quan tồn tại độc lập với ý thức con người

vật chất được ý thức con người phản ánh

vật chất tồn tại chủ quan được con người phản ánh

là cơ sở động lực và mục đích của nhận thức

là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý

cả hai điều trên

con người và công cụ lao động

đối tượng lao động và tư liệu lao động

con người lao động công cụ lao động và đối tượng lao động

vô thức có tác dụng tri phối toàn bộ hoạt động của con người

vô thức có vai trò tác dụng nhất định trong đời sống và hoạt động của con người

vô thức là hiện tượng tâm lý cô lập, không liên quan gì đến ý thức

vô thức là trạng thái tâm lý ở chiều sâu, điều chỉnh hành vi thái độ ứng xử của con người

triết học là hệ thống tri thức lý luận của con người về thế giới, về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy

Triết học là hoạt động tinh thần biểu hiện khả năng nhận thức, đánh giá của con người

triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy

triết học là hệ thống lý luận chung nhất của con người về thế giới, về vị trí vai trò của con người trong thế giới ấy

sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra một biến đổi nhất định nào đó

sự tác động lẫn nhau giữa các sự vật

sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt trong cùng một sự vật

duy vật

duy tâm

nhị nguyên

quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của sự vật

mọi sự biến đổi nói chung của sự vật

mọi sự vận động biến đổi của sự vật làm cho sự vật mới ra đời thay thế sự vật cũ

Vận động sinh học và vận động hóa học

Vận động vật lí và vận động cơ học

Cả 4 hình thức vận động trên

tính độc lập tương đối của ý thức xã hội

tính vượt trước của ý thức xã hội

tính kế thừa và phát triển của ý thức xã hội

khoa học tự nhiên nửa đầu thế kỷ XIX phù hợp với phương pháp tư duy siêu hình

tạo điều kiện cho phương pháp tư duy siêu hình phát triển và bộc lộ những hạn chế

khoa học tự nhiên nửa đầu thế kỉ XIX làm bộc lộ tính hạn chế và sự bất lực củaphương pháp tư duy siêu hình trong việc nhận thức thế giới

KHTN khẳng định vai trò tích cực của phương pháp tư duy siêu hình

quan hệ sản xuất đặc trưng

chính trị tư tưởng

lực lượng sản xuất

quan hệ sản xuất

thực tại khách quan độc lập với ý thức của con người

không gian và thời gian

vận động và đứng im

thực tại chủ quan độc lập với ý thức con người

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã trở thành phương thức sản xuất thống trị trên một số lĩnh vực của đời sống xã hội

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa mới xuất hiện

chủ nghĩa tư ban đã trở thành chủ nghĩa đế quốc

sự xuất hiện giai cấp vô sản trên vũ đài chính trị với tính cách là một lực lượng chính trị xã hội độc lập

do một lực lượng siêu nhiên nào đó

do ý thức, cảm giác của con người

tính thống nhất vật chất của thế giới

sự biến đổi về chất là kết quả sự biến đổi về lượng của sự vật

không phải sự biến đổi về chất nào cũng là kết quả của sự biến đổi về lượng

chất không có tác động gì đến sự thay đổi của lượng

không phải sự biến đổi về lượng nào cũng dẫn đến sự biến đổi về chất

chủ nghĩa duy vật

chủ nghĩa duy vật lịch sử

chủ nghĩa duy tâm

chủ nghĩa duy vật tầm thường

những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội

những quy luật chung nhất của tự nhiên xã hội và tư duy

mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

con người hoàn toàn không nhận thức được thế giới

nghi ngờ khả năng nhận thức được hiện thực khách quan của con người

không có cái gì con người không nhận thức được, chỉ có con người chưa nhận thức được

ý thức có nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội

trong kết cấu của ý thức thì yếu tố tri thức và tình cảm là quan trọng nhất

mọi hành vi của con người đều do ý thức chỉ đạo

tri thức là phương thức tồn tại của ý thức con người

chủ nghĩa duy vật siêu hình

chủ nghĩa duy vật biện chứng

chủ nghĩa duy tâm

phái duy thực

Những quy luật của thế giới quan

Những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Những vấn đề chung nhất của giới tự nhiên, của xã hội và con người

mối quan hệ của con người nói chung

tư duy con người nói riêng với thế giới xung quanh

bất kì thuộc tính nào của sự vật

thuộc tính cơ bản của sự vật

tổng hợp các thuộc tính cơ bản của sự vật

phát triển llsx đạt trình độ tiên tiến để tạo cơ sở cho việc xây dựng qhsx

chủ động xây dựng qhsx mới để tạo cơ sở thúc đẩy llsx phát triển

kết hợp đồng thời phát triển llsx với từng bước xây dựng qhsx mới phù hợp

củng cố xây dựng kiến trúc thượng tầng mới cho phù hợp với cư sở hạ tầng

cấu trúc sự vật

các thuộc tính sự vật

tổng số các thuộc tính sự vật

sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính

tồn tại bên ngoài ý thức của con người, không phụ thuộc vào ý thức của con người

tồn tại không thể nhận thức được

tồn tại nhờ vào cảm giác của con người

được ý thức của con người phản ánh một cách thụ động

chủ nghĩa tư bản

chủ nghĩa tư bản đỉnh cao (đế quốc)

chủ nghĩa duy vật biện chứng lịch sử

chủ nghĩa duy vật siêu hình trong lịch sử

chủ nghĩa duy tâm lịch sử

chủ nghĩa duy vật siêu hình

nguyên nhân luôn xuất hiện trước kết quả

cái xuất hiện trước đều là nguyên nhân của cái xuất hiện sau

mọi sự kế tiếp nhau về mặt thời gian đều là quan hệ nhân quả

nguyên nhân là cái sản sinh ra kết quả

chủ nghĩa duy vật lịch sử

chủ nghĩa duy tâm lịch sử

chủ nghĩa duy tâm

chủ nghĩa duy vật tầm thường

tri thức triết học đưa lại thế giới quan và phương pháp luận đúng đắn cho sự pháttriển của các khoa học

tri thức triết học và tri thức khoa học cụ thể không có sự tác động liên hệ với nhau

thành quả của các khoa học cụ thể là tư liệu để triết học rút ra những kết luận của mình

triết học là khoa học của mọi khoa học

sự vật nào cũng có sự thống nhất giữa lượng và chất. sự biến đổi dần dần về lượng vượt quá giới hạn độ dẫn đến sự biến đổi về chất. sự biến đổi căn bản về chất tạo ra bước nhảy và chuyển sự vật cũ sang sự vật mới

sự biến đổi về chất và lượng không phải mâu thuẫn. chỉ có sự khác nhau là lượng biến đổi nhanh hơn chất. bước nhảy chỉ xảy ra khi chất biến đổi căn bản

sự biến đổi về chất nhanh hơn biến đổi về lượng mới tạo ra sự thay đổi căn bản về chất. chất cũ mất đi, sự vật cũ bị phá vỡ, sự vật mới sinh ra

Toàn bộ thế giới quan

Toàn bộ thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp luận

Hạt nhân lý luận của thế giới quan

Hình ảnh về thế giới khách quan

Hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan

Hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan là sự phản ánh tự giác, sáng tạo về thế giới khách quan

quan hệ giữa tư duy với tồn tại và khả năng nhận thức của con người

quan hệ giữa vật chất với ý thức, tinh thần với tự nhiên và con người có khả năng nhận thức được thế giới không?

quan hệ giữa vật chất với ý thức, tinh thần với tự nhiên, tư duy với tồn tại và con người có khả năng nhận thức được thế giới không?

Có

Không

không phải mọi sự biến đổi của lượng đều đưa đến sự biến đổi của chất

mọi sự thay đổi của lượng đều đưa đến sự thay đổi về chất của sự vật

sự thay đổi của lượng phải vượt qua một giới hạn nhất định mới làm cho chất của sự vật thay đổi

mọi sự thay đổi phương thức kết hợp các yếu tố của sự vật đều không làm cho chất củasự vật thay đổi

chủ thể và khách thể sáng tạo mọi của cải vật chất xã hội

chủ thể và khách thể tiêu dùng mọi của cải vật chất xã hội

chủ thể sáng tạo và chủ thể tiêu dùng mọi của cải vật chất xã hội

sáng tạo ra giới tự nhiên

tri thức

tình cảm

niềm tin

lí trí

ý trí

cảm giác, tri giác, phán đoán

khái niệm, phán đoán, suy lý

tri giác, phán đoán, tri lý

phái duy thực

phái duy danh

chủ nghĩa duy vật siêu hình

chủ nghĩa duy vật biện chứng

chủ nghĩa duy tâm

chủ nghĩa duy tâm lịch sử

chủ nghĩa duy vật lịch sử

chủ nghĩa duy vật

nhị nguyên luận

chỉ xuất phát từ thực tế khách quan

chỉ phát huy tính năng động chủ quan

xuất phát từ thực tế khách quan đồng thời phát huy tính năng động chủ quan

phát huy tính năng động chủ quan trên cơ sở tôn trọng thực tế khách quan

xã hội phân chia thành giai cấp đối kháng và xuất hiện tầng lớp lao động trí óc

xuất hiện tầng lớp lao động trí óc có khả năng hệ thống tri thức của con người

tư duy của con người đạt trình độ khái quát cao và xuất hiện tầng lớp lao động trí óc có khả năng hệ thống tri thức của con người

các mặt đối lập thống nhất với nhau trong cùng một sự vật hiện tượng

các mặt đối lập liên hệ nhưng không nằm trong một chỉnh thể của sự vật hiện tượng

các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau trong cùng một sự vật hiện tượng

ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người một cách năng động, sáng tạo

ý thức là hiện thực chủ quan của thế giới là hình ảnh tinh thần của sự vật khách quan không có tính vật chất

tính sáng tạo của ý thức có ý nghĩa là ý thức sinh ra vật chất

tất nhiên và ngẫu nhiên không có tính quy luật

chỉ có tất nhiên có tính quy luật còn ngẫu nhiên không có tính quy luật

cả tất nhiên và ngẫu nhiên đều có tính quy luật

chủ nghĩa duy vật khai sáng pháp

triết học cổ điển đức

kinh tế chính trị cổ điển anh

chủ nghĩa xã hội không tưởng pháp và anh

Tự ý thức

Ý chí

Tình cảm

Tri thức

định nghĩa vật chất của Lê nin thừa nhận vật chất tồn tại khách quan ngoài ý thức của con người thông qua các dạng cụ thể

định nghĩa vật chất của Lê nin thừa nhận vật chất nói chung tồn tại vĩnh viễn, tách rời các dạng cụ thể của vật chất

định nghĩa vật chất của Lê nin thừa nhận vật chất nói chung với một dạng cụ thể của vật chất

định nghĩa vật chất của Lê nin thừa nhận vật chất rất rộng, nên con người không nhận biết được chúng

chủ nghĩa duy vật chỉ là thế giới quan của các giai cấp và các lực lượng xã hội tiến bộ

chủ nghĩa duy vật chỉ là thế giới quan của các giai cấp và các lực lượng xã hội tiến bộ

chủ nghĩa duy vật luôn có mlh với khoa học nên rất coi trọng lao động trí óc và đề cao tuyệt đối vai trò của lao động trí óc

phương pháp biện chứng nhận thức đối tượng ở trong các mối liên hệ với nhau, ảnh hưởng nhau, ràng buộc nhau

phương pháp biện chứng nhận thức đối tượng ở trạng thái vận động biến đổi, nằm trong khuynh hướng chung là phát triển

phương pháp biện chứng coi nguyên nhân của mọi biến đổi nằm ngoài đối tượng

quy luật lượng chất là hạt nhân cơ bản của phép biện chứng duy vật

quy luật mâu thuẫn là hạt nhân của phép biện chứng duy vật

quy luật phủ định của phủ định là hạt nhân của phép biện chứng duy vật

đối tượng của nhận thức là thế giới hiện thức khách quan tồn tại độc lập ý thức con người

nhận thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người

nhận thức là quá trình phản ánh thụ động giản đơn máy móc hiện thực khách quan

thực tiễn là cơ sử trực tiếp chủ yếu nhất hình thành nên quá trình nhận thức

thế giới đang vận động bộc lộ càng nhiều tính quy định

nhờ sự nỗ lực hoạt động thực tiễn của con người

nhờ hệ thống tri thức trước đó (chân lý) làm tiền đề

do khả năng tổng hợp của trí tuệ của con người trong thời đại mới

Lượng là tính quy định khách quan vốn có của sự vật.

Lượng nói lên quy mô, trình độ phát triển của sự vật

Lượng thuần tuý chi biểu hiện cái bề ngoài của sự vật.

Lượng tồn tại khách quan gắn liền với sự vật

Sự tác động của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội luôn diễn ra theo chiều hướng tích cực.

Sự tác động của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội luôn diễn ra theo chiều hướng có lợi cho tồn tại xã hội

Sự tác động của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội có thể diễn ra theo chiều tích cực hoặc tiêu cực.

Sự tác động của ý thức xã hội đối với tồn tại xã hội luôn diễn ra theo chiều hướng tiêu cực

Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng mà biểu hiện sự tồn tại của mình

Sự chuyển hóa từ cái đơn nhất thành cái chung là biểu hiện của quá trình cái cũ, cái lỗi thời bị phủ định

Sự chuyển hóa từ cái chung thành cái đơn nhất là biểu hiện của quá trình cái mới ra đời thay thế cái cũ

Nhiệm vụ của nhận thức là phải tìm ra cái chung, cái đơn nhất và trong HĐ thực tiễn phải dựa vào cái chung, cái đơn nhất để cải tạo cái riêng

Các mặt đối lập nương tựa và làm tiền đề cho nhau tồn tại

Các mặt đối lập tác động ngang nhau, cân bằng nhau

Các mặt đối lập có sự tương đồng nhau

Các mặt đối lập có xu hướng đấu tranh bài trừ nhau

Quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phẩm lao động

QH trong tổ chức và quản lý sản xuất

Tồn tại xã hội là nguồn gốc, cơ sở cho sự hình thành, phát triển của ý thức xã hội.

Tồn tại xã hội quyết định nội dung, tính chất, đặc điểm, xu hướng vận động, sự biến đổi và phát triển của các hình thái ý thức xã hội

Tồn tại xã hội phụ thuộc vào sự thay đổi của ý thức xã hội

 Tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội cũng thay đổi theo đặc biệt là khi phương thức sản xuất thay đổi

Trình độ của công cụ lao động; trình độ ứng dụng khoa học vào sản xuất

Trình độ tổ chức lao động xã hội; trình độ phân công lao động xã hội

Trình độ, kinh nghiệm kỹ năng của người lao động

Nguyên tắc phân phối của cải xã hội

Nguyên nhân luôn xuất hiện trước kết quả

Mọi sự kế tiếp nhau về mặt thời gian đều là quan hệ nhân quả

Có thể đồng nhất quan hệ nhân quả với quan hệ hàm số

Quan hệ nhân quả không mang tính phức tạp vì nguyên nhân và kết quả có khả năng chuyển hóa cho nhau trong ĐK nhất định

Trong mọi giai đoạn phát triển của lịch sử, lực lượng sản xuất đều mang tính lịch sử - xã hội

Ở mọi thời đại, công cụ lao động luôn là yếu tố động nhất cách mạng nhất của lực lượng sản xuất và là nguyên nhân sâu xa của mọi biến đổi xã hội.

Ngày nay khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp nhưng chỉ có khoa tự nhiên và khoa học kỹ thuật còn khoa học xã hội khi không

Tri thức của người lao động là cơ sở xác định trình độ phát triển của sản xuất, là tiêu chuẩn để phân biệt sự khác nhau giữa các thời đại kinh tế

Lực lượng sản xuất là mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất

Quan hệ sản xuất biểu hiện mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất vật chất

Phương thức sản xuất là cách thức con người tiến hành quá trình sản xuất vật chất những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người

Mỗi một phương thức sản xuất mới ra đời chính là sự phù hợp của QHSX với trình độ phát triển của LLSX

Ở trạng thái phù hợp thì cả ba mặt của QHSX phù hợp, thích ứng tuyệt đối với trình độ phát triển của LLSX

Khi LLSX phát triển đến một trình độ nhất định làm cho QHSX từ chỗ phù hợp trở thành không phù hợp và đòi hỏi phải thay đổi QHSX

 Do yêu cầu khách quan của sự phát triển của LLSX tất yếu dẫn đến thay thế QHSX cũ bằng QHSX mới cho phù hợp với trình độ phát triển của LLSX để thúc đẩy LLSX tiếp tục phát triển

Ý thức xã hội là sự phản ánh tồn tại xã hội, do tồn tại xã hội quyết định

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi ý thức xã hội. Khi tồn tại xã hội thay đổi thì toàn bộ các yếu tố cấu thành ý thức xã hội biến đổi theo cùng lúc

Tồn tại xã hội có vai trò quyết định đối với các hình thái ý thức xã hội một cách đơn giản trực tiếp không qua các khâu trung gian

Ý thức xã hội hoàn toàn phụ thuộc một cách thụ động vào tồn tại xã hội.

Ý thức xã hội nảy sinh từ tồn tại xã hội nhưng không phản ánh tồn tại xã hội

Ý thức xã hội nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn phát triển nhất định

Ý thức cá nhân phản ánh tồn tại xã hội ở các mức độ khác nhau

Ý thức xã hội và ý thức cá nhân tồn tại trong mối liên hệ hữu cơ, biện chứng với nhau, thâm nhập vào nhau và làm phong phú cho nhau

Tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội

Những tư tưởng khoa học tiên tiến có thể vượt trước sự phát triển của tồn tại xã hội nên có thể thoát ly tồn tại xã hội

Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau

Trong xã hội có giai cấp, tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó

Tồn tại xã hội quyết định Ý thức xã hội.

Ý thức xã hội có tính kế thừa trong sự phát triển

 Ý thức xã hội tác động trở lại Tồn tại xã hội

Sự tác động qua lại giữa các hình thái Ý thức xã hội