Font size
Worksheetsтамақ өнімдерін ғылыми зерттеу
Total questions: 150
Worksheet time: 1hrs 15mins
Азық-түлік шикізатының барлық түрлерін неше топқа бөлуге болады?
2
4
6
3
5
Бейорганикалық шикізатқа мыналар жатады:
ас тұзы, ас содасы
ұн, май
жемістер, көкөністер
май, қант
шикі ет, жартылай фабрикаттар
Органикалық шикізатқа мыналар жатады:
жемістер, көкөністер
ас тұзы, ас содасы
минералды тұздар сульфидтері
минералды тұздар фосфаттар
минералды бояғыштар
Органикалық шикізат шығу тегі бойынша келесідей бөлінеді
табиғи, түрлендірілген, жасанды
негізгі, көмекші
қарапайым (бір компонентті) және күрделі (көп компонентті)
құрамында көмірсулар бар, ақуыз, май
сұйық өнімдер, желе тәрізді өнімдер, паста өнімдері
органикалық шикізат физикалық құрылымы бойынша мыналарға бөлінеді:
сұйық өнімдер, желе тәрізді өнімдер, паста өнімдері
негізгі, көмекші
қарапайым (бір компонентті) және күрделі (көп компонентті)
құрамында көмірсулар бар, ақуыз, май
табиғи, түрлендірілген, жасанды
органикалық шикізат пайдалы шикізат компоненттерінің саны бойынша келесідей бөлінеді
қарапайым (бір компонентті) және күрделі (көп компонентті)
негізгі, көмекші
сұйық өнімдер, желе тәрізді өнімдер, паста өнімдері
құрамында көмірсулар бар, ақуыз, май
табиғи, түрлендірілген, жасанды
органикалық шикізат дайын өнімдегі шикізат құрамына байланысты келесідей бөлінеді:
негізгі, көмекші
қарапайым (бір компонентті) және күрделі (көп компонентті)
жидкие продукты, желеобразные продукты, пастообразные продукты
құрамында көмірсулар бар, ақуыз, май
табиғи, түрлендірілген, жасанды
Табиғи шикізатқа мыналар жатады
өнеркәсіптік қайта өңдеуге ұшырамаған өсімдіктектес, жануартектес табиғи шикізат
айтарлықтай өңдеуден өткен табиғи шикізат
химиялық синтез арқылы алынған органикалық шикізат
синтетикалық дәрумендер, хош иістер, бояғыштар
ақуыз гидролизаттары, еритін және тотыққан крахмалдар
Түрлендірілген шикізатқа мыналар жатады
айтарлықтай өңдеуден өткен табиғи шикізат
өнеркәсіптік қайта өңдеуге ұшырамаған өсімдіктектес, жануартектес табиғи шикізат
химиялық синтез арқылы алынған органикалық шикізат
синтетикалық дәрумендер, хош иістер, бояғыштар
ақуыз гидролизаттары, еритін және тотыққан крахмалдар
Жасанды шикізатқа мыналар жатады
химиялық синтез арқылы алынған органикалық шикізат
өнеркәсіптік қайта өңдеуге ұшырамаған өсімдіктектес, жануартектес табиғи шикізат
айтарлықтай өңдеуден өткен табиғи шикізат
синтетикалық дәрумендер, хош иістер, бояғыштар
ақуыз гидролизаттары, еритін және тотыққан крахмалдар
Жасуша құрылымының өнімдері:
құрылымында өнімнің негізгі консистенциясын анықтайтын тұрақты емес торды құрайтын талшықты заттар бар тамақ өнімдері
бұл екі немесе одан да көп фазалардың түзілімдері, олардың арасында жоғары дамыған бөліну беті бар
бөлме температурасында оңай еритін өнімдер
су мен ұннан тұратын суық қамырды экструдтау нәтижесінде алынған өнімдер
жеміс желе, сүзбе, желатинді десерт, полимерлі көмірсулардан тұратын өнімдер, әдетте крахмал немесе агар немесе ақуыздардан тұрады, әдетте глобулин, желатин
Дисперсті жүйелер:
бұл екі немесе одан да көп заттардың, қарапайым немесе күрделі болсын, онда үзіліс фазасы болатын қоспалар
құрылымында өнімнің негізгі консистенциясын анықтайтын тұрақты емес торды құрайтын талшықты заттар бар тамақ өнімдері
бөлме температурасында оңай еритін өнімдер
су мен ұннан тұратын суық қамырды экструдтау нәтижесінде алынған өнімдер
жеміс желе, сүзбе, желатинді десерт, полимерлі көмірсулардан тұратын өнімдер, әдетте крахмал немесе агар немесе ақуыздардан тұрады, әдетте глобулин, желатин
Сұйық тамақ өнімдері:
бөлме температурасында оңай еритін өнімдер
құрылымында өнімнің негізгі консистенциясын анықтайтын тұрақты емес торды құрайтын талшықты заттар бар тамақ өнімдері
бұл екі немесе одан да көп заттардың, қарапайым немесе күрделі болсын, онда үзіліс фазасы болатын қоспалар
су мен ұннан тұратын суық қамырды экструдтау нәтижесінде алынған өнімдер
жеміс желе, сүзбе, желатинді десерт, полимерлі көмірсулардан тұратын өнімдер, әдетте крахмал немесе агар немесе ақуыздардан тұрады, әдетте глобулин, желатин
Желе тәрізді азық-түлік өнімдері:
жеміс желе, сүзбе, желатинді десерт, полимерлі көмірсулардан тұратын өнімдер, әдетте крахмал немесе агар немесе ақуыздардан тұрады, әдетте глобулин, желатин
құрылымында өнімнің негізгі консистенциясын анықтайтын тұрақты емес торды құрайтын талшықты заттар бар тамақ өнімдері
бұл екі немесе одан да көп заттардың, қарапайым немесе күрделі болсын, онда үзіліс фазасы болатын қоспалар
су мен ұннан тұратын суық қамырды экструдтау нәтижесінде алынған өнімдер
бөлме температурасында оңай еритін өнімдер
Паста тәрізді өнімдер:
су мен ұннан тұратын суық қамырды экструдтау нәтижесінде алынған өнімдер
құрылымында өнімнің негізгі консистенциясын анықтайтын тұрақты емес торды құрайтын талшықты заттар бар тамақ өнімдері
бұл екі немесе одан да көп заттардың, қарапайым немесе күрделі болсын, онда үзіліс фазасы болатын қоспалар
жеміс желе, сүзбе, желатинді десерт, полимерлі көмірсулардан тұратын өнімдер, әдетте крахмал немесе агар немесе ақуыздардан тұрады, әдетте глобулин, желатин
бөлме температурасында оңай еритін өнімдер
Бейорганикалық қоректік заттарға мыналар жатады:
су және минералды заттар
ферменттер; органикалық қышқылдар
дубильді заттар, пектиндер, хош иісті, бояғыш заттар
гликозидтер
фитонцидтар, алкалоидтар
Кептіру, сығу, пресстеу кезінде өнімнен оңай шығарылатын су 0 °C температурада қатып қалатын су
бос су
байланысты су
байланыссыз су
бос емес су
белсенді су
Микрокапиллярларда орналасқан су жасушаішілік жүйелермен сіңіріліп, ақуыздар мен көмірсулардың коллоидтарымен ұсталатын су
байланысты су
бос су
байланыссыз су
бос емес су
белсенді су
Ақуыздар бұл...
жоғарымолекулярлы азот атомы бар органикалық қосылыстар, молекулалары олардың салынып, амин қышқылдары қалдығынан
өсімдіктерде, жануарларда және микроорганизмдерде кездесетін жақын физика-химиялық қасиеттері бар органикалық қосылыстардың күрделі қоспасы
3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары, ең көп таралған пентоздар мен гексоздар
әр түрлі химиялық сипаттағы төмен молекулалы органикалық қосылыстар, тірі организмде жүретін процестердің биорегуляторлары
гидролиз кезінде әр молекуласы моносахаридтердің екі молекуласына бөлінетін күрделі қант
Липидтер бұл...
өсімдіктерде, жануарларда және микроорганизмдерде кездесетін жақын физика-химиялық қасиеттері бар органикалық қосылыстардың күрделі қоспасы
жоғарымолекулярлы азот атомы бар органикалық қосылыстар, молекулалары олардың салынып, амин қышқылдары қалдығынан
3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары, ең көп таралған пентоздар мен гексоздар
әр түрлі химиялық сипаттағы төмен молекулалы органикалық қосылыстар, тірі организмде жүретін процестердің биорегуляторлары
гидролиз кезінде әр молекуласы моносахаридтердің екі молекуласына бөлінетін күрделі қант
Моносахаридтар құрамында
3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары, ең көп таралған пентоздар мен гексоздар
өсімдіктерде, жануарларда және микроорганизмдерде кездесетін жақын физика-химиялық қасиеттері бар органикалық қосылыстардың күрделі қоспасы
жоғарымолекулярлы азот атомы бар органикалық қосылыстар, молекулалары олардың салынып, амин қышқылдары қалдығынан
әр түрлі химиялық сипаттағы төмен молекулалы органикалық қосылыстар, тірі организмде жүретін процестердің биорегуляторлары
гидролиз кезінде әр молекуласы моносахаридтердің екі молекуласына бөлінетін күрделі қант
Витаминдер бұл...
әр түрлі химиялық сипаттағы төмен молекулалы органикалық қосылыстар, тірі организмде жүретін процестердің биорегуляторлары
өсімдіктерде, жануарларда және микроорганизмдерде кездесетін жақын физика-химиялық қасиеттері бар органикалық қосылыстардың күрделі қоспасы
жоғарымолекулярлы азот атомы бар органикалық қосылыстар, молекулалары олардың салынып, амин қышқылдары қалдығынан
3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары, ең көп таралған пентоздар мен гексоздар
гидролиз кезінде әр молекуласы моносахаридтердің екі молекуласына бөлінетін күрделі қант
Дисахаридтер бұл...
гидролиз кезінде әр молекуласы моносахаридтердің екі молекуласына бөлінетін күрделі қант
әр түрлі химиялық сипаттағы төмен молекулалы органикалық қосылыстар, тірі организмде жүретін процестердің биорегуляторлары
өсімдіктерде, жануарларда және микроорганизмдерде кездесетін жақын физика-химиялық қасиеттері бар органикалық қосылыстардың күрделі қоспасы
жоғарымолекулярлы азот атомы бар органикалық қосылыстар, молекулалары олардың салынып, амин қышқылдары қалдығынан
3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары, ең көп таралған пентоздар мен гексоздар
Құрамында 3-тен 9-ға дейін көміртек атомдары бар көмірсулар
Моносахаридтер
Бірінші ретті полисахаридтер
Дисахаридтер
Трисахаридтер
2 ретті полисахаридтер
Құрылымның жалпы принциптері тұрғысынан полисахаридтер келесідей болады...
гомополисахаридтер, гетерополисахаридтер
құрылымдық және резервтік
Бірінші ретті полисахаридтер
Екінші ретті полисахаридтер
Олигосахаридтер
Функционалды мақсат тұрғысынан полисахаридтер келесідей болуы мүмкін...
құрылымдық және резервтік
гомополисахаридтер, гетерополисахаридтер
Бірінші ретті полисахаридтер
Екінші ретті полисахаридтер
Олигосахаридтер
Ұнтақтау – бұл ...
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
біртекті емес суспензиялар мен эмульсияларды орталықтан тепкіш күштер өрісіндегі фракцияларға бөлу процесі
Панировка бұл...
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
біртекті емес суспензиялар мен эмульсияларды орталықтан тепкіш күштер өрісіндегі фракцияларға бөлу процесі
Тұндыру – бұл ...
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
біртекті емес суспензиялар мен эмульсияларды орталықтан тепкіш күштер өрісіндегі фракцияларға бөлу процесі
Сүзу – бұл ...
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
біртекті емес суспензиялар мен эмульсияларды орталықтан тепкіш күштер өрісіндегі фракцияларға бөлу процесі
Центрифугалау-бұл ...
біртекті емес суспензиялар мен эмульсияларды орталықтан тепкіш күштер өрісіндегі фракцияларға бөлу процесі
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
Сепарирлеу бұл...
біртекті емес сұйық қоспаларды орталықтан тепкіш күштердің әсер ету өрісінде тығыздығы бойынша ерекшеленетін фракцияларға бөлу процесі
жақсы технологиялық пайдалану үшін өңделген өнімді ұсақ бөліктерге механикалық бөлу процесі
жартылай фабрикаттың бетіне панировка жағу (құрылымның шырыңдылығын қамтамасыз ету үшін)
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, сүзгі бөлімдерін қолдана отырып, суспензияны бөлу процесі
Газда тоқтатылған бөлшектерді кез-келген сұйықтықпен ұстау процессі
Ылғалды бөлу
Жуу
Сулау
Сүзу
Тұндыру
қандай процесс термиялық өңдеу процестерінің күшеюін қамтамасыз етеді
Сулау
Жуу
Ылғалды бөлу
Сүзу
Тұндыру
Ультрафильтрация – бұл...
орташа кеуек диаметрі 0,01-ден 0,20 мкм-ге дейінгі жартылай өткізгіш мембраналардың көмегімен ерітінділерді 0,1...1,0 МПа қысыммен бөлу, фракциялау және концентрациялау процесі
мембрана бетіндегі ерітінді концентрациясының бөлінетін ерітіндідегі концентрациясына қатынасы
ерітінділерді осмос қысымнан асатын қысыммен жартылай өткізгіш мембраналар арқылы, еріткішті өткізетін және ұстап тұратын молекулалар немесе ерітінділердің иондары арқылы сүзу процесі
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны)ұстап тұратын кеуекті, Сүзгіш арақабырғалардың көмегімен суспензияларды бөлу процесі
Концентрациялық поляризация – бұл...
мембрана бетіндегі ерітінді концентрациясының бөлінетін ерітіндідегі концентрациясына қатынасы
орташа кеуек диаметрі 0,01-ден 0,20 мкм-ге дейінгі жартылай өткізгіш мембраналардың көмегімен ерітінділерді 0,1...1,0 МПа қысыммен бөлу, фракциялау және концентрациялау процесі
ерітінділерді осмос қысымнан асатын қысыммен жартылай өткізгіш мембраналар арқылы, еріткішті өткізетін және ұстап тұратын молекулалар немесе ерітінділердің иондары арқылы сүзу процесі
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны)ұстап тұратын кеуекті, Сүзгіш арақабырғалардың көмегімен суспензияларды бөлу процесі
Кері осмос – бұл..
ерітінділерді осмос қысымнан асатын қысыммен жартылай өткізгіш мембраналар арқылы, еріткішті өткізетін және ұстап тұратын молекулалар немесе ерітінділердің иондары арқылы сүзу процесі
орташа кеуек диаметрі 0,01-ден 0,20 мкм-ге дейінгі жартылай өткізгіш мембраналардың көмегімен ерітінділерді 0,1...1,0 МПа қысыммен бөлу, фракциялау және концентрациялау процесі
мембрана бетіндегі ерітінді концентрациясының бөлінетін ерітіндідегі концентрациясына қатынасы
ауырлық күшінің (тұндырғыштарда) немесе ортадан тепкіш күштің әсерінен суспензиялар мен эмульсиялардан қатты немесе сұйық бөлшектердің бөлінуі
сұйықтықты немесе газды өткізуге қабілетті, бірақ ортада тоқтатылған қатты бөлшектерді (тұнбаны) ұстап тұратын кеуекті, Сүзгіш арақабырғалардың көмегімен суспензияларды бөлу процесі
кептірудің қандай түрі кептірілетін материалды кептіру агентімен тікелей байланыстыру арқылы жүзеге асырылады, ол әдетте қыздырылған ауаны немесе жану газдарын пайдаланады
конвективті кептіру
контактілі кептіру
радиациялық кептіру
диэлектрлік кептіру
сублимациялық кептіру
кептірудің қандай түрі жылу тасымалдаушыдан оларды бөлетін қабырға арқылы материалға жылу беру арқылы жүзеге асырылады
контактілі кептіру
конвективті кептіру
радиациялық кептіру
диэлектрлік кептіру
сублимациялық кептіру
инфрақызыл сәулелермен жылу беру арқылы кептірудің қандай түрі жүзеге асырылады
радиациялық кептіру
конвективті кептіру
контактілі кептіру
диэлектрлік кептіру
сублимациялық кептіру
өрісте жоғары жиілікті токтарды қыздыру арқылы кептірудің қандай түрі жүзеге асырылады
диэлектрлік кептіру
конвективті кептіру
контактілі кептіру
радиациялық кептіру
сублимациялық кептіру
терең вакуумда мұздатылған күйде кептіру
сублимациялық кептіру
конвективті кептіру
контактілі кептіру
радиациялық кептіру
диэлектрлік кептіру
су зат молекуласының құрамына кіретін байланыс
Химиялық
Адсорбциялық
Осмос
Капиллярлық
Физикалық
жұқа пленка түріндегі су коллоидты мицелланың ішкі және сыртқы бетіндегі беттік керілу күштерімен ұсталған кездегі байланыс
Адсорбциялық
Химиялық
Осмос
Капиллярлық
Физикалық
су қатты затпен байланысқан және материалдан оңай алынып тасталынатын байланыс
Осмос
Химиялық
Адсорбциялық
Капиллярлық
Физикалық
капиллярлардағы су құрғақ затпен механикалық байланыс
Капиллярлық
Химиялық
Адсорбциялық
Осмос
Осмос
Қандай термиялық өңдеу процесінде өнімдерді сұйық ортада қыздырады?
Пісіру
Қуыру
бұқтыру
Қыздырып пісіру
Пассерлеу
Қандай термиялық өңдеу процесінде өнімдер аз мөлшерде маймен қуыру бетінде қыздыруы
Қуыру
Пісіру
бұқтыру
Қыздырып пісіру
Пассерлеу
термиялық өңдеуден өткен өнімдердің бетінде қуырылған қыртысты алу үшін қандай термиялық өңдеу қолданылады
Қыздырып пісіру
Пісіру
бұқтыру
Қуыру
Пассерлеу
өнімді маймен қысқа мерзімді қыздыру процесі
Пассерлеу
Пісіру
бұқтыру
Бланширлеу
Қыздырып пісіру
қайнаған су немесе бумен қысқа мерзімді (1-ден 5 минутқа дейін) әсер ету процессі
Бланширлеу
Пісіру
бұқтыру
бұқтыру
Қыздырып пісіру
өнімдерді белгіленген температураны сақтау үшін термиялық өңдеудің қандай түрі қолданылады
Термостаттау
Пісіру
бұқтыру
Пассерлеу
Қыздырып пісіру
өңделетін өнімдердің бетіндегі жүнді, түктерді жағу үшін термиялық өңдеудің қандай түрі жүзеге асырылады
ұйыту
Пісіру
бұқтыру
Пассерлеу
Қыздырып пісіру
Биоз принципі – бұл...
шикізаттағы өмірлік процестерді сақтау және оның табиғи иммунитетін - микроорганизмдердің әсеріне иммунитетін қолдану
әртүрлі физикалық, химиялық, физика-химиялық және биохимиялық факторлардың көмегімен шикізат микроорганизмдері мен ферменттерінің тіршілік әрекетін баяулату, бәсеңдету
микроорганизмдердің жағымсыз құрамын оларды пайдалы микробтармен алмастыру немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
барлық биологиялық процестерді толығымен тоқтату
өнімдердің температурасын минимумға дейін төмендету
анабиоз принципі – бұл...
әртүрлі физикалық, химиялық, физикалық-химиялық және биохимиялық факторларды қолдана отырып, микроорганизмдер мен шикізат ферменттерінің тіршілік әрекетін басу, баяулату
шикізаттағы өмірлік процестерді сақтау және оның табиғи иммунитетін қолдану
микроорганизмдердің жағымсыз құрамын, пайдалы микроорганизмдермен алмастыру немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
барлық биологиялық процестерді толығымен тоқтату
өнімдердің температурасын минимумға дейін төмендету
Ценоанабиоз – бұл...
микроорганизмдердің пайдалы микробтармен алмастырылуы немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы тағамның жағымсыз құрамын өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
шикізаттағы өмірлік процестерді сақтау және оның табиғи иммунитетін қолдану
микроорганизмдердің жағымсыз құрамын, пайдалы микроорганизмдермен алмастыру немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
барлық биологиялық процестерді толығымен тоқтату
өнімдердің температурасын минимумға дейін төмендету
абиоз – бұл...
барлық биологиялық процестерді толығымен тоқтату
шикізаттағы өмірлік процестерді сақтау және оның табиғи иммунитетін қолдану
микроорганизмдердің пайдалы микробтармен алмастырылуы немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы тағамның жағымсыз құрамын өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
микроорганизмдердің жағымсыз құрамын, пайдалы микроорганизмдермен алмастыру немесе бактерицидті және бактериостатикалық заттарды енгізу арқылы өзгертуге негізделген өнімдерді сақтау принципі
өнімдердің температурасын минимумға дейін төмендету
Консервлеудің физикалық әдістері
төмен температураны қолдану, жоғары температураны қолдану, ультрадыбысты қолдану
сублимациялық кептіру, жоғары осмос қысымды қолдану
тамақ қышқылдарын қосу, ыстау, антибиотиктерді қолдану
сублимациялық кептіру, антибиотиктерді қолдану
ультрадыбысты қолдану, ыстау
Консервлеудің физикалық-химиялық әдістері
сублимациялық кептіру, жоғары осмос қысымды қолдану
төмен температураны қолдану, жоғары температураны қолдану, ультрадыбысты қолдану
тамақ қышқылдарын қосу, ыстау, антибиотиктерді қолдану
сублимациялық кептіру, антибиотиктерді қолдану
ультрадыбысты қолдану, ыстау
Консервілеудің химиялық және биохимиялық әдістері
тамақ қышқылдарын қосу, ыстау, антибиотиктерді қолдану
төмен температураны қолдану, жоғары температураны қолдану, ультрадыбысты қолдану
сублимациялық кептіру, жоғары осмос қысымды қолдану
сублимациялық кептіру, антибиотиктерді қолдану
ультрадыбысты қолдану, ыстау
пастерлеу кезінде келесі температураны қолданады...
100 0С дейін
100 0С жоғары
110 0С дейін
120 0С дейін
130 0С дейін
Стерилизация кезінде келесі температураны қолданады...
110…1200С
60…650С
60…1000С
60…700С
80…1000С
терең вакуум мен төмен температураны қолдану арқылы консервілеу әдісі
Сублимациялық кептіру
термиялық кептіру
Сүзу
кептіру
Стерильдеу
табиғи жағдайда консервілеудің қандай әдісін қолдануға болады
термиялық кептіру
Сублимациялық кептіру
Сүзу
пастеризация
Стерилизация
"барьер эффектісі" ұғымы қай жылы енгізілді?
1978
1968
1987
1989
1998
өнімнің қауіпсіздік көрсеткіштерінің тұрақтылығына әсер ететін факторлар
температура, рН, судың белсенділігі, тотығу потенциалы, консерванттардың болуы
температура, рН, судың белсенділігі, тотығу потенциалы, хош иістердің болуы
рН, судың белсенділігі, тотығу потенциалы, температураның, рН, тотығу потенциалы, консерванттардың болуы
температура, рН, судың белсенділігі, тотығу потенциалы
температура
альбуминдер-.... ериді
суда
тұзды ерітінділерде
спиртте
сілтілер ерітіндісінде
майларда
глобулиндер –...ериді
тұзды ерітінділерде
суда
спиртте
сілтілер ерітіндісінде
майда
проламиндер –... ериді
спиртте
суда
тұзды ерітінділерде
сілтілер ерітіндісінде
майда
глютелиндер –...ериді
сілтілер ерітіндісінде
суда
тұзды ерітінділерде
спиртте
майда
ақуыз молекуласында қанша құрылым бар
4
2
5
6
3
сыртқы әсерлерден ақуыз молекуласының кеңістіктік құрылымының бұзылуы ақуыз қасиеттерінің өзгеруіне әкеледі
Денатурация
сүзу
гидратация
поляризация
сублимация
Қышқылдар немесе сілтілер әсерінен ақуыз құрылымының өзгеруі
Химиялық денатурация
Беттік денатурация
Жылу денатурациясы
радиациялық денатурация
тағамдық денатурация
жылу әсерінен ақуыздардың денатурациясы
Жылу денатурациясы
Беттік денатурация
Химиялық денатурация
радиациялық денатурация
тағамдық денатурация
Казеин қандай ақуыздардың құрамында кездеседі
сүт ақуыздары
ет ақуыздары
жұмыртқа ақуыздары
бұршақ дақылдарының ақуыздары
өсімдіктектес ақуыздарда
миозин қандай ақуыздардың құрамында кездеседі
ет ақуыздары
сүт ақуыздары
жұмыртқа ақуыздары
бұршақ дақылдарының ақуыздары
өсімдіктектес ақуыздарда
бұлшықет ұлпасының барлық ақуыздарының 35%ын құрайтын ақуыз
Миозин
Актин
Актомиозuн
Тропомиозин
Миоглобин
бұлшықет ақуыздарының 12-15% - ын қандай ақуыз құрайды
Актин
Миозин
Актомиозuн
Тропомиозин
Миоглобин
хромопротеидті көрсетіңіз
Миоглобин
Миозин
Актомиозuн
Тропомиозин
Актин
Қандай температурада майлардың авто тотығуы жүреді
2 -25 0С
30- 50 0С
45 -55 0С
35 -65 0С
45 -70 0С
Қандай температурада майлардың термиялық тотығуы жүреді
140-200 0С
30-50 0С
60-65 0С
100-110 0С
90-100 0С
Майлардың түсінің өзгеруі немен байланысты?
каротиноидтардың ыдырауы
оксиқышқылдың ыдырауы
глицериннің ыдырауы
триглицериннің ыдырауы
акролеин түзілуімен
Май иісінің өзгеруі немен байланысты?
акролеин түзілуімен
триглицериннің ыдырауы
глицериннің ыдырауы
оксиқышқылдың ыдырауы
каротиноидтардың ыдырауы
түтін шығаратын майдың термиялық ыдырауы қалай аталады?
пиролиз
гидролиз
дегидролиз
тотығу
триглицериннің ыдырауы
жоғары температураның әсерінен қантты көп немесе аз қарқынды сары-қоңыр түске боялған аморфты массаға айналдыру процесі
карамелизация
ашыту
дегидролиз
тотығу
Меланоидин түзілуі
әр түрлі карбонилді қосылыстар түзе отырып, төмендететін α –қанттардың альдегидті топтарының белоктар гидролизі өнімдерінің амин топтарымен өзара әрекеттесу реакциясы
Меланоидин түзілуі
ашыту
дегидролиз
тотығу
карамелизация
Функционалды өнімдерге жатпайды:
Жануартектес майлар
Табиғи талшықтар
Сүт өнімдері
Ет өнімдері
Өсімдіктектес майлар
Функционалды өнім келесі талаптарға сай болу керек:
барлығы дұрыс
қолжетімді болуға тиіс
адам денсаулығына қолайлы әсер ету
денедегі белгілі бір процестерді реттеу
белгілі бір аурулардың дамуын болдырмау
Қандай заттар тағамдық талшықтарға жатады
целлюлоза
крахмал
глюкоза
сахароза
фруктоза
Тамақтану туралы ғылым (нутрициология) - бұл:
жатқанда, толық тыныштық жағдайында ағзаның өмірін сақтау үшін қажетті энергияның ең аз мөлшері
тағам компоненттерінің қасиеттері мен құндылығын зерттейтін ғылым
халықтың тамақтану мәселелерін шешуге ықпал ететін өзінің методологиясымен
тағам өнімдерінің сапасы мен мәнін зерттейтін гигиена бөлімі
тағам компоненттерінің ағзадағы айналу (метаболизм) процестерін зерттейтін ғылым
Нутриенттер-бұл:
азық-түлік өнімдері
тағамның құрылымдық элементтері
тағамдық заттар
биологиялық белсенді заттар
биологиялық белсенді заттар
рационалды Тамақтану – бұл:
жатқанда, толық тыныштық жағдайында ағзаның өмірін сақтау үшін қажетті энергияның ең аз мөлшері
популяциялық деңгейде нормаланатын дәстүрлі тамақ өнімдерінің оңтайлы іріктелген жиынтығы
адамның немесе популяцияның әлеуметтік-экономикалық мүмкіндіктерімен анықталатын тамақтану
қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының қазіргі заманғы деңгейімен анықталатын тамақтану
рационалды таңдалған тағам және азық-түлік жиынтығын пайдалануды болжайтын тамақтану
Арнайы тамақтану-бұл:
ерекше жағдайлары және тіршілік ету факторлары бар контингенттерге арналған рациондар
адам ағзасының жеке қажеттіліктерін ескере отырып, арнайы рациондарды пайдалану арқылы тамақтану
зиянды факторлардың әсерінің алдын алу үшін дені сау адамдарға қатысты арнайы тамақтану
арнайы қоспалары бар контингенттерге арналған тамақтану рациондары
рационалды таңдалған тағам және азық-түлік жиынтығын пайдалануды болжайтын тамақ
альтернативті Тамақтану (дәстүрлі емес) - бұл:
тағамда дәстүрлі емес диеталар мен өнімдерді пайдалану
термиялық өңдеусіз тамақ өнімдерін пайдалану
тамақтануға ресми тыйым салынған тамақ өнімдерін пайдалану
тағамдық компоненттерді пайдалану
ежелгі және антикалық әлем дәстүрлерін тамақтандыруда пайдалану
Экзогенді тамақтану-бұл:
нутриенттер ағзаға сыртқы ортадан түсетін тамақтану
ағзаның нутриенттерге қажеттілігі қуыс ас қорыту арқылы қамтамасыз етілетін тамақтану
тамақ компоненттері тікелей асқазанға енгізілетін тамақтану
тамақ қоспалары қан арнасына тікелей енгізілетін тамақтану
рационалды таңдалған тағам және азық-түлік жиынтығын пайдалануды болжайтын тамақ
Эндогенді тамақтану-бұл:
ағзаны нутриенттермен қамтамасыз ету үшін ағзаның резервтік қорлары пайдаланылатын тамақтану
асқазан-ішек жолының симбионтты микрофлорасымен қамтамасыз етілетін тамақтану
ағзаны нутриенттермен қамтамасыз ету үшін қосалқы мата ақуыздары, майлар және көмірсулар пайдаланылатын қоректену
ағзаны энергиямен қамтамасыз ету үшін ағзадағы гликоген қоры пайдаланылатын тамақтану
тамақ компоненттері тікелей асқазанға енгізілетін тамақтану
Тамақтанудың тағамдық құндылығы-бұл:
ақуыздардың, майлардың, көмірсулардың, витаминдердің, минералдық және биологиялық белсенді заттардың құрамы өлшемі бойынша тамақтанудың толыққанды болуын сипаттайтын түсінік
ақуыз, майлар, көмірсулар, витаминдер, минералдық және биологиялық белсенді заттар құрамының физиологиялық нормаларға сәйкестік дәрежесін көрсететін түсінік
адамның негізгі заттарға физиологиялық қажеттілігін, энергиясын және органолептикалық қадір-қасиетін қамтамасыз ету дәрежесін қоса алғанда, тамақ өнімінің пайдалы қасиеттерінің толық болуын көрсететін ұғым
халықтың қалыптасқан дәм дәстүрлеріне тағамның органолептикалық қасиеттерінің сәйкестік дәрежесін көрсететін ұғым
нақты тәулікте адам тұтынатын тамақ өнімдерінің саны
Орташа тәуліктік азық-түлік рационы-бұл:
тәуліктік тамақтану рационында нутриенттер құрамының орташа шартты деңгейі
бір тәулік ішінде адам тұтынатын азық-түлік өнімдерінің орташа саны
азық-түлік пен тағамдардың тәуліктік жиынтығындағы қоректік заттардың саны
адам нақты тәулікте тұтынатын тамақ өнімдерінің саны
халықтың қалыптасқан дәм дәстүрлеріне тағамның органолептикалық қасиеттерінің сәйкестік дәрежесін көрсететін ұғым
тамақ режимі (тамақтану режимі) - бұл:
уақыт пен оны тұтыну шарттарымен, бір тәулік ішінде тамақты энергетикалық құндылығы мен құрамы бойынша бөлумен анықталатын тамақ ішу сипаты
уақыт пен тамақтану жиілігі анықталатын тамақтану сипаты
ұйымдастырылған ұжымдарда жеке тамақтануды немесе тамақтануды ұйымдастыру ерекшеліктері
тамақтанудағы әдеттер мен дәстүрлермен анықталатын тамақ тұтыну сипаты
адамның гигиеналық ұсыныстарға сәйкес тамақ өнімдерін нақты тұтынуы
Тағамдық қоспалар-бұл:
тамақ өнімдеріне белгілі бір қасиеттер беру және (немесе) тамақ өнімдерінің сапасын сақтау мақсатында оларды дайындау процесінде тамақ өнімдеріне арнайы енгізілетін табиғи немесе жасанды заттар және олардың қосындылары
тағаммен бір мезгілде пайдалануға арналған немесе тамақ өнімдерінің құрамына енгізілген биологиялық активті заттар
Тамақ өнімдері мен тағамдарға емдік-алдын алу қасиеттерін беру үшін әкелінетін қоспалар
тамақтанудағы тапшылықты нивелирлеу үшін өнімдерге енгізілетін макро-және микроэлементтер
халықтың тамақтануын ұтымды ету жөніндегі мемлекеттік іс-шаралар кешені
Ақуыздар-бұл:
амин қышқылдарының қалдықтарынан құралған жоғары молекулалы органикалық заттар
ағзада пластикалық қажеттіліктерге жұмсалатын күрделі органикалық қосылыстар
жоғары молекулалы органикалық заттар
жоғары және әртүрлі биологиялық белсенділікке ие
негізінен жануар тектес өнімдердегі жоғары молекулалы органикалық заттар
Амин қышқылдары-бұл:
ақуыздардан тұратын органикалық қышқылдар
негізі аминдер болып табылатын қосылыстар
жоғары биологиялық белсенділігі бар органикалық қышқылдар
негізі биогенді аминдер болып табылатын органикалық қосылыстар
негізінен өсімдік өнімдеріндегі тағамның органикалық компоненттерінің тобы
Көмірсулар-бұл:
органикалық қосылыстардың кең тобы, химиялық құрылым жиі Cm(H2O)n формуласына жауап береді
организм үшін энергияның негізгі көзі болып табылатын тағамның органикалық компоненттерінің тобы
моносахаридтер мономері болып табылатын тағамның күрделі органикалық компоненттерінің ауқымды тобы
негізінен өсімдік өнімдеріндегі тағамның органикалық компоненттерінің тобы
ақуыздардан тұратын органикалық қышқылдар
Көмірсулар қорғалмаған-бұл:
азық-түлік өнімінің құрамындағы көмірсулар немесе азық-түлік шикізатының ілеспе компоненттерінен босатылған тағамдар
тағамдық өнімнің құрамындағы көмірсулар немесе олардың негізгі массасын құрайтын тағамдар
азық-түлік өнімі немесе тағам құрамындағы көмірсулар төмен меңгеру деңгейімен ерекшеленетін
тағамдық өнім немесе жоғары биологиялық құндылығымен ерекшеленетін тағам құрамындағы көмірсулар
ақуыздардан тұратын органикалық қышқылдар
Майлар (липидтер) - бұл:
органикалық қосылыстар, негізінен глицерин мен бір негізді майлы қышқылдардың күрделі эфирлері (триглицеридтер)
суда ерімейтін тағамның органикалық компоненттері
ағзада май қышқылдарына айналатын тағамның органикалық компоненттері
майлы қышқылдардың қалдықтарынан түзілген органикалық қосылыстар
ақуыздардан тұратын органикалық қышқылдар
Қаныққан май қышқылдары-бұл:
молекулаларында көміртегі атомдары сутегімен қаныққан май қышқылдары
тек жануарлар майларында ғана болатын және бос көміртегі байланысы жоқ майлы қышқылдар
тағамдық өнімнің немесе тағамның құрамындағы биологиялық белсенділігінің төмен деңгейімен ерекшеленетін май қышқылдары
тағамдық өнімнің немесе тағамның майларының құрамындағы, төмен балқу температурасымен ерекшеленетін май қышқылдары
ақуыздардан тұратын май қышқылдары
Қанықпаған май қышқылдары-бұл:
молекулаларында сутегімен қаныққан шекке дейін көміртегі байланысы бар май қышқылдары
жоғары балқу температурасымен ерекшеленетін тағамдық өнімнің немесе тағамның майлары құрамындағы май қышқылдары
биологиялық белсенділіктің жоғары деңгейімен ерекшеленетін тағамдық өнімнің немесе тағамның майларының құрамындағы май қышқылдары
тағамдық өнім майларының немесе сұйық агрегаттық жай-күйімен ерекшеленетін тағамның құрамындағы май қышқылдары
ақуыздардан тұратын май қышқылдары
Витаминдер-бұл:
өте аз мөлшерде ағзаның қалыпты өмір сүруі үшін қажетті биологиялық белсенділігі жоғары төмен молекулалы органикалық қосылыстар
тағамның басқа компоненттерімен салыстырғанда ең жоғары биологиялық белсенділігі бар төмен молекулалы органикалық қосылыстар
төмен молекулярлық органикалық қосылыстар метаболизмін қамтамасыз ететін негізгі ферменттердің коферменттері болып табылатын, тағамның басқа компоненттерімен салыстырғанда ең жоғары тағамдық құндылығы бар төмен молекулярлық органикалық қосылыстар
тамақ рационына кіретін тамақ өнімдерінің нақты сандық сипаттамасы
тамақ рационына кіретін өнімдер атауларының жалпы саны
Тазартылған (рафинирленген) өнімдер-бұл:
өнеркәсіптік қайта өңдеу процесінде жекелеген құрамдастардан барынша тазартылған және қандай да бір тағам компонентінің нәтижесінде шоғырланатын өнімдер
қолдану үшін неғұрлым ыңғайлы пішінде өндірілетін өнімдер
азық-түлік шикізатынан алынған кезде биологиялық белсенді заттарды барынша шоғырландыратын өнімдер
азық-түлік шикізатын қайта өңдеу кезінде биологиялық белсенді заттарды барынша шоғырландыратын өнімдер
тағамдық өнім майларының немесе сұйық агрегаттық жай-күйімен ерекшеленетін тағамдардың құрамындағы өнімдер
Байытылған өнімдер-бұл:
нутриенттік құрамын оңтайландыру мақсатында жасанды түрде қандай да бір тағамдық компоненттер енгізілген өнімдер
тағамдық құндылығын арттыру мақсатында арнайы аспаздық өңдеуге ұшыраған өнімдер
эссенциальді тағамдық компоненттерге бай өнімдер
дәстүрлі тамақтанудағы жетіспеушілікпен витаминдер мен минералды заттармен байытылған өнімдер
тағамдық өнім майларының немесе сұйық агрегаттық жай-күйімен ерекшеленетін тағамдардың құрамындағы өнімдер
Азық-түлік рационының (тағамдық өнімнің, нутриенттің) энергетикалық құндылығы (құнарлылығы) - бұл:
физиологиялық функцияларын қамтамасыз ету үшін адам ағзасындағы тамақ рационынан (өнімнен, нутриенттен) босатылатын энергия мөлшері
тағамдық рационның, тағамдық өнімнің немесе нутриенттің әлеуетінде жасалған энергия мөлшері
тамақ рационын, тамақ өнімін немесе нутриентті жағу кезінде босатылатын энергия мөлшері
тағам рационының, тамақ өнімінің немесе нутриент энергиясының ағзамен тікелей пайдаланатын бөлігі
азық-түлік рационы энергиясының мөлшері
Азық-түлік рационының теңгерімділігі-бұл:
тағамдық рационның құрамына кіретін тамақ өнімдері мен нутриенттердің арақатынасымен анықталатын сипаттамасы
анаболизм және катаболизм процестерін қоректендіруде балансты белгілеу үшін қолданылатын ұғым
тағам рационының ағзадағы алмасу процестерінің тепе-теңдігін сақтау қабілетін анықтайтын сипаттамасы
тағамдық рационның құрамына кіретін белоктардың, майлар мен көмірсулардың арақатынасымен анықталатын сипаттамасы
тамақ рационын, тамақ өнімін немесе нутриентті жағу кезінде босатылатын энергия мөлшері
К алмастырылмайтын аминқышлқылдарға жатады:
валин, лейцин, лизин, треонин, метионин, изолейцин
лейцин, треонин, тирозин, валин, изолейцин, цистин
глицин, метионин, триптофан, цистеин, фенилаланин, аргинин
аланин, лизин, метионин, цистин, лейцин, глутамин қышқылы
глицин, метионин, цистен,тирозин,амин қышқылы
Алмастырылмайтын амин қышқылдарының негізгі айырмашылығы:
организмде синтезделмейді және тағаммен түсуі керек, маңызды биологиялық рөлге ие
адам ағзасына жоғары қажеттілік бар
химиялық құрылымы бойынша алмасатын амин қышқылдарынан мүлдем ерекшеленеді
тамақтануда бұл заттар болмаған кезде адамда олардың жетіспеушілігінің клиникалық көріністері анықталмаған
аз айқын биологиялық әсерлері бар
Сахароза-бұл:
дисахарид
моносахарид
полисахарид
пентоза
лактоза
Витамин тәрізді заттардың витаминдерден негізгі айырмашылығы:
тамақтануда бұл заттар болмаған кезде адамда олардың жетіспеушілігінің клиникалық көріністері анықталмаған
аз айқын биологиялық әсерлері
жоғары молекулалық масса
биологиялық әсерінің тар спектрі
химиялық құрылымы бойынша алмасатын амин қышқылдарынан мүлдем ерекшеленеді
Витаминдерге жатады:
витамин А, биотин, пантотен қышқылы, фолацин, витамин В1, витамин РР
витамин D, витамин В12, витамин Р, витамин В4, витамин В15, витамин С
витамин К, витамин В8, витамин РР, витамин N, витамин В6, фолацин
витамин Е, витамин В13, , витамин В12, витамин Р, витамин В11, витамин В1
витамин А, витаминС13, , витамин В12, витамин Р, витамин Д11, витаминР1
Ең айқын Е-витаминдік белсенділікке ие
a-токоферол
b-токоферол
g-токоферол
l-токоферол
b-тирозин
С витамині жетіспеушілігінің аталған симптомдарының алғашқы сипаттамасы:
қызыл иектің босаңсуы және қан кетуі
бұлшықет ауруы
иммундық жауаптың бірқатар параметрлерін басу
гипохромды анемия
буындардағы ауырсыну
Тамақтанудың әлеуметтік нормаларына:
аз қамтамасыз етілген адамдардың тамақтану саласындағы мемлекеттік саясатын қамтамасыз етуі тиіс ең аз азық-түлік себеті (ең аз азық-түлік жиынтығы)
халықтың жекелеген әлеуметтік топтарының тамақтануын ұйымдастыру мен бақылау үшін әзірленетін және пайдаланылатын тамақтану нормасы
әлеуметтік мекемелермен қамтамасыз етілетін аз қамтылған азаматтарды қосымша тамақтандыру
әлеуметтік мекемелермен қамтамасыз етілетін аз қамтылған азаматтарды қосымша тамақтандыру
білім беру жүйесінде қабылданған нормалар
Арнайы тамақтану нормаларына:
емдік тамақтану нормалары
Қарулы Күштерде қабылданған нормалар
көлікте қабылданған нормалар
азық-түлік резервінің нормалары
білім беру жүйесінде қабылданған нормалар
Ұйқы уақытын қоспағанда, тамақ ішу арасындағы үзілістер ... артық болмауы тиіс:
төрт сағат
үш сағат
бес сағат
алты сағат
он сағат
"Тамақтану режимі" ұғымына кіреді:
тамақтану уақыты
азық-түлік рационындағы өнімдер жиынтығы
тағам рационында нутриенттер жиынтығы
азық-түлік жинағы тамақ
тамақтану шарттары
профилактикалық Тамақтану -бұл:
мекендеу ортасы факторларының зиянды әсерінің алдын алу үшін тамақ рациондары
зиянды заттардың алдын алу үшін дені сау адамдардың тамақтануы
өндірістік жағдайлар мен еңбек процесі факторларының әсер етуі
адамда немесе ауру популяциясында пайда болуын ескертетін тамақ
қандай да бір аурулардың таралуының алдын алу үшін ұйымдастырылатын тамақ
Емдеу-профилактикалық тамақтану – бұл:
өндірістік жағдайлар мен еңбек процесі факторларының зиянды әсерінің алдын алу үшін дені сау адамдарды тамақтандыру
мекендеу ортасы факторларының зиянды әсерінің алдын алу үшін тамақ рациондары
қандай да бір аурулардың таралуының алдын алу және емдеу үшін ұйымдастырылатын тамақ
Экологиялық қолайсыз аймақтарда ұйымдастырылатын тамақтану
емдік мақсатта қолдану
Диеталық тамақтану-бұл:
адамның тіршілік әрекетінің әдеттегі жағдайларында ұйымдастырылатын созылмалы аурулары бар адамдар үшін емдік мақсатта арнайы құрастырылған тамақ рациондарын және тамақтану режимдерін қолдану
жіті немесе созылмалы аурулары бар адамдар үшін емдік мақсатта арнайы құрастырылған тамақ рациондарын және тамақтану режимін қолдану
санаторийлер мен профилакторийлерде ұйымдастырылатын тамақтану
арнайы емдік диеталарды қолдануға негізделген тамақтану
тамақтану, арнайы рациондардың ұйымдастырылуымен
функционалдық Тамақтану -бұл:
ағзаның жекелеген функцияларына іріктеп және оң әсер ететін компоненттермен тамақтану рациондары
биологиялық белсенді заттардың оңтайлы саны бар тамақтану рациондары
биологиялық белсенді заттардың оңтайлы мөлшерін қамтитын және ағзаның тиімді жұмыс істеу деңгейін қолдайтын тамақтану рациондары
адам ағзасының тағамдық заттар мен энергиядағы жеке қажеттіліктерін толық қанағаттандыратын тамақтану рациондары
азық-түлік өнімдері мен тағамдарға жаңа қасиеттер беру үшін әкелінетін қоспалар
Тағамға қосылатын биологиялық белсенді қоспалар-бұл:
тамақ өнімдеріне белгілі бір қасиеттер беру және (немесе) тамақ өнімдерінің сапасын сақтау мақсатында оларды дайындау процесінде тамақ өнімдеріне арнайы енгізілетін табиғи немесе жасанды заттар және олардың қосындылары
азық-түлік өнімдері мен тағамдарға жаңа қасиеттер беру үшін әкелінетін қоспалар
тамақпен бір мезгілде пайдалануға арналған немесе тамақ өнімдерінің құрамына енгізілген табиғи (табиғатпен бірдей) биологиялық белсенді заттар
тамақпен бір мезгілде пайдалануға арналған немесе тамақ өнімдерінің құрамына енгізілген табиғи (табиғатпен бірдей) биологиялық белсенді заттар
адам ағзасының тағамдық заттар мен энергиядағы жеке қажеттіліктерін толық қанағаттандыратын тамақтану рациондары
Нутрицевтиктер-бұл:
тағамға биологиялық белсенді қоспалар тағамның химиялық құрамын түзету үшін қолданылатын нутриенттердің қосымша көздері
емдік қасиеттері бар Тамақ өнімдері немесе тамақ компоненттері
емдік тамақтандыруда қолданылатын тағамға биологиялық белсенді қоспала
емдік-профилактикалық және арнайы тамақтандыруда қолданылатын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
белсенді заттары бар тағамға биологиялық белсенді қоспалар
Парафармацевтиктер-бұл:
биологиялық белсенді заттар есебінен физиологиялық шектерде ағзаның функцияларын реттейтін тағамға биологиялық белсенді қоспалар
құрамында витаминдер мен микроэлементтер бар тағамға биологиялық белсенді қоспалар
фармакологиялық препараттарға ағзаға әсері бойынша жақын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
дәріханалық ұйымдарда парафармацевтика бөлімінде сатылатын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
құрамында макро және микроэлементтер бар тағамға биологиялық белсенді қоспалар
Пробиотиктер-бұл:
пробиотикалық микроорганизмдер мен пребиотиктердің тірі дақылдарын қосумен дайындалған тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
ішек микроценозын қалыпқа келтіретін Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
ферменттердің биологиялық белсенділігін ынталандыратын Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
құрамында биологиялық активті заттар бар Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық активті қоспалар
пробиотикалық микроорганизмдер мен макроэлементтердің тірі дақылдарын қосумен дайындалған тамақ өнімдері немесе тағамға биологиялық белсенді қоспалар
Пребиотиктер – бұл:
ішектің қорғаныш микрофлорасының өсуін және (немесе) биологиялық белсенділігін іріктеп ынталандыратын тағамдық заттар
ішек микроценозын қалыпқа келтіретін Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
пробиотикалық микроорганизмдердің тірі дақылдарын қосумен дайындалған тамақ өнімдері немесе тағамға биологиялық белсенді қоспалар
ферменттердің биологиялық белсенділігін ынталандыратын Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
белсенді заттар қосылған тағам өнімдері немесе тағамға биологиялық активті қоспалар
Диеталық азық-түлік-бұл:
емдік, диеталық, профилактикалық және емдік-профилактикалық тамақтануға арналған өнімдер
емдік диеталарды жинақтау үшін пайдаланылатын өнімдер
емдеу-алдын алу мекемелерінде
диеталық тағамда пайдаланылатын өнімдер
емдік-профилактикалық тағам диеталарын жинақтау үшін пайдаланылатын өнімдер
В12 витамині тапшылығының ерекше салдарларына жатады:
пернициозды мегалобластикалық анемия
гипохромды анемия
иммундық жауаптың бірқатар параметрлері бәсеңдейді
гастродуодениттердің дамуы
анемияның дамуы
Р витаминінің негізгі емдік-профилактикалық әсері:
антиоксиданттық әсері
антиатеросклеротикалық әсер
гипогликемиялық әсер
гипосенсибилизациялайтын әсер
гипоаллерген әсері
Кальций биологиялық әсерлеріне жатады:
сүйек ұлпасының кешенді тұздарының негізгі компоненті болып табылады
антиоксидантты қорғаныс ұсынады
жүйке-бұлшықет қозуын қамтамасыз етеді
қан түзілуін ынталандырады
қан түзілуін ынталандырады
Кальций тапшылығында дамуы мүмкін:
остеопороз, қалқанша безінің дисфункциясы
анемия
қалқанша безінің дисфункциясы
гепатит
уролитиаз
Фосфордың биологиялық әсеріне жатады:
нуклеин қышқылдарының құрылымдық компоненті болып табылады
бірқатар ферменттерді белсендіреді
антиоксиданттық қорғаныс маңызды компоненті
қан түзілуін ынталандырады
Тамақ өнімдері бар
Емдеу процесінде тағамға биологиялық белсенді қоспаларды қолдану қателеріне:
тағамға биологиялық белсенді қоспаларды дәрігердің көрсетусіз тағайындау
аурулардың және бұзылулардың кең спектрі кезінде тамаққа биологиялық белсенді қоспаларды тағайындау
тамаққа бірнеше биологиялық активті қоспаларды бір мезгілде тағайындау
диспепсиялық құбылыстар
гипертония
Аурулардың терапиясында тағамға биологиялық белсенді қоспаларды қолданудың негізгі әсері:
негізгі терапияны диетологиялық қолдауды түзету
негізгі терапияның тиімділігін арттыру
экономикалық әсері
гипертония
қабылданған терапия тағамына биологиялық белсенді қоспалармен ауыстыру
Тағамдық қоспалардың қанша деңгейі бар?
23
13
27
12
24
Тағам қоспалары-бұл ....
Тамақ өнімдерінің белгілі бір қасиеттерін беру және/немесе сапасын сақтау мақсатында оларды дайындау процесінде тамақ өнімдеріне арнайы енгізілетін табиғи немесе жасанды заттар немесе олардың қосындылары.
Азық-түлік өнімдеріндегі табиғи қосылыстар;
Жасанды түрде жасалған қосылыстар-дербес өнім;
Тамақ ингредиенттері болып табылмайтын, бірақ технологияны жақсарту мақсатында шикізат пен тамақ өнімдерін өңдеу кезінде әдейі пайдаланылатын кез келген заттар немесе материалдар
Тамақ өнімдерінің құрамына тікелей қабылдауға немесе енгізуге арналған табиғи немесе табиғи ұқсас биологиялық белсенді заттардың концентраттары
Е 100 – Е182 - топқа жатады…:
Бояғыштар
Консервант
Тәттілендіргіштер
Қышқылдық реттегіш
Эмульгатор
Е 300 – бұл …. :
Антиқышқылдырғыш
Консервант
Стабилизатор
Эмульгатор
Қышқылдық реттегіш
Консерванттарға қандай кодификация жатады?
Е 200;222:
Е 300;327:
Е 100;182:
Е 700;785:
Е 224;532:
Антиоқышқылдырғыш - …..:
Тағамдық өнімнің қышқылдығын немесе сілтілігін өзгертеді немесе реттейд
Қышқылдықты арттырады және тағамның қышқыл дәмін береді
Тотығудан туындаған бұзылудан қорғай отырып, тамақ өнімдерін сақтау мерзімін арттырады
Антиоксиданттарды өзгертеді немесе реттейді
Зат алмасуды өлшейді
Бояғыштар мақсаттарда қосылады:
барлық жауаптар дұрыс
бояуды сақтау
бояу
ассортиментті кеңейту
қалпына келтіру, бояуды арттыру
Бояғыштар-бұл …
табиғи немесе жасанды заттар
биологиялық белсенді заттар
ассортиментті кеңейту
қалпына келтіру, бояуды арттыру
биологиялық белсенді қоспалар
Тағамдық бояулар деп саналмайды:
тамақ өнімдерін бояу үшін пайдаланылатын жаңа немесе құрғақ ұсақталған өсімдік шикізаты
ағартқыш заттар
ассортиментті кеңейту
қалпына келтіру, бояуды арттыру
бояу тұрақтандырғыштар
Тамақ өнімдерінің табиғи бояуын сақтау мақсатында қосылатын заттар:
стабилизатор
ағартқыштар
ассортиментті кеңейту
қалпына келтіру, бояуды арттыру;
бояу тұрақтандырғыштар
