PANGNGALAN

Ang pagbibigay ng katuturan ay batay sa KAYARIAN at GAMIT sa pangungusap ng unit ng wika na binibigyang kahulugan.

PANGNGALAN

Isinasaalang-alang ang kahulugang tinutukoy o binibigay ng salitang binibigyang katuturan.

PANGNGALAN

- ito ay tumutukoy sa anyo ng salita at iba pang yunit ng wika; ang pangngalan dito ay karaniwang nasa salitang ugat o anuman pagbabago-bagong anyo nito ayon sa kung ito ay inuulit, nilalapian, o pinagtatambal

PANGNGALAN - KAYARIAN

- ang BUHAY-BUHAY ay ___ ng salitang ugat ng BUHAY

PANGNGALAN - KAYARIAN

- ang KABUHAYAN ay salitang ugat na BUHAY na

PANGNGALAN - KAYARIAN

- ang BUHAY-ALAMANG ay dalawang salitang ugat na

PANGNGALAN

- ang/si, ng/ni, sa/kay, at mga anyong maramihan ng mga ito ay isang pangngalan o kaya ay isang salitang gumaganap ng tungkulin ng tatlong pares ng mga katagang binanggit sa katuturan ay tinatawag na

PANGNGALAN

Ang ng/ni at sa/kay ay pananda ng mga pangngalang nasa kaukulang palayon

PANGNGALAN

Ang ang/si ay pananda ng mga pangngalang na sa kaukulang palagyo

PANGNGALAN

- ang salita ay nagagamit na kasunod ng alinman sa mga katagang nabanggit upang makabuo ng

PANGNGALAN

- ang anyong maramihan ng ang/si ay ang

PANGNGALAN

- ang anyong maramihan ng ng/ni ay ang

PANGNGALAN

- ang anyong maramihan ng sa/kay ay ang

PANGNGALAN - MGA KLASIPIKASYON NG PANGNGALAN

- sa ilalim ng pag-uuri ng pangngalan na ito ay may dalawang paraan ng klasepikasyon: (1) kung ang pangngalan ay may DIWANG PANLAHAT o HINDI PANLAHAT at (2) kung ang pangngalan ay tumutukoy sa isang bagay na TAHAS o HINDI TAHAS

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- kung ang pangngalan ay tumutukoy sa isang tanging tao, hayop, bagay, pook o pangyayari

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- ito ay mga pangngalang tumutukoy sa pangkalahatang diwa

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- kung ang pangngalan tumutukoy sa bagay na materyal

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- uri ng pangngalang tahas na tumutukoy sa pangkat ng iisang uri ng tao o bagay

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- uri ng pangngalang tahas na tumutukoy lamang sa mga bagay na isinasaalang-alang

PANGNGALAN - PAG-UURING PANSEMANTIKA

- pangngalang kung ang tinutukoy ay hindi material kundi diwa o kaisipan

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ito ay pangngalang __ kung ito ay isang salitang-ugat lamang

- binubuo ng isang morpema lamang

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ito ay pangngalang __ kung binubuo ng salitang-ugat at panlaping makangalan

- binubuo ng isang morpemang Malaya at isang mopermang di-malaya

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ang salitang-ugat

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ito ay pangngalang __ kung ang kabuuan nito o ang bahagi nito ay inuulit

- may dalawang uri ito

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ang panlapi

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- ito ay pangngalang __ kung binubuo ng dalawang magkaibang salitang pinag-isa

- binubuo ito kaya dalawang morpemang malaya

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- isa sa dalawang uri ng pag-uulit kung saan ang pangalang maylapi na ang inuulit ay ang unang salita (katinig) at ang patinig ng salitang-ugat

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- isa sa dalawang uri ng pag-uulit kung saan inuulit ng buong pangalan

- mga pangalang payak lamang na binubuo ng dalawanh patinig ang nauulit nang ganap

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- isa sa dalawang uri ng tambalan kung saan nananatili ang kahulugan ng pinagsamang salita

- may kataga o mga katagang nawawala dito

PANGNGALAN - URING PANGKAYARIAN

- isa sa dalawang uri ng tambalan kung saan nagkakaroon ng bagong kahulugan ang mga salita kapag pinagtatambal

- ang kahulugan ng mga pinagsamang salita ay nawala

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- sa mga balarilang tradisyunal, ito ay natutukoy lamang sa pamamagitan ng panghalip na kasama nito o kaya'y sa pamamagitan ng konteksto ng pangungusap

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

halimbawa sa kausapan: Ako, ang inyong ama, ang magpapasya.

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

halimbawa sa kausapan: Isang Pilantropo si Don Crispin.

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- nalalaman natin kung ang pangalan ay tumutukoy sa isa, dalawa, o higit pang tao, hayop, bagay, pook o pangyayari

- maaaring isahan, dalawahan o maramihan/lansakan

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kapatid na likas na isahan ay magagawang dalawahan o maramihan sa pamamagitan ng paggamit ng ___

- halimbawa: ang kapatid > ang MAGKAPATID

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kapatid na likas na isahan ay magagawang dalawahan o maramihan sa pamamagitan ng paggamit ng ___

- halimbawa: mabait na kapatid > MABABAIT NA KAPATID

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kapatid na likas na isahan ay magagawang dalawahan o maramihan sa pamamagitan ng paggamit ng ___

- halimbawa: isang kapatid > dalawang kapatid > LIMANG KAPATID

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kapatid na likas na isahan ay magagawang dalawahan o maramihan sa pamamagitan ng paggamit ng ___

- halimbawa: kapatid > magkapatid > MAGKAKAPATID

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang tao, hayop, bagay na tinutukoy ng pangngalan ay maaring uriin ayon sa sekso

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kasarian ng mga pangngalang tumutukoy sa tao o hayop na lalaki

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang kasarian ng mga pangngalang tumutukoy sa tao o hayop na babae

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- mga pangngalang maaaring panlalaki at pambabae

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- ang pangngalang tumutukoy sa mga bagay, pook, pangyayari na walang sekso

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- kakanyahan ng pangngalang nagpapakita ng gamit nito sa pangungusap

- batay sa mga gamit na ito ay mauuri natin ito sa dalawa: (1) kaukulang palagyo at (2) kaukulang palayon

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- naka-ganito ang pangngalan kung ginamit ito sa simuno, pamuno sa simuno o pamuno sa kaganapang pansimuno

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- sa kaukulang palagyo, ang "Si BONIFACIO ay Dakilang Filipino" ay gumagamit ng

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- sa kaukulang palagyo, ang "Si Bonifacio, ANG BAYANI, ay Dakilang Filipino" ay gumagamit ng

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- sa kaukulang palagyo, ang "Si MABINI ay Dakilang Lumpo" ay gumagamit ng

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- sa kaukulang palagyo, ang "CZARINA, alagaan mo si Celine" ay gumagamit ng

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGALAN

- naka-ganito ang pangngalan kung ginagamit na layon ng pandiwa o layon ng pang-ukol, o kung pamuno sa alinman sa dalawa

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- ang halimbawa ng kaukulang palayon na "Ang masipag na ina ay nagsisinop ng kanilang bakuran" ay nasa ___ ang gamit ng pangngalan

PANGNGALAN - KAKANYAHAN NG PANGNGALAN

- ang halimbawa ng kaukulang palayon na "Ang mga mag-aaral ay nasa palaruan" ay nasa ___ ang gamit ng pangngalan

- mga salita na pamalit o panghalili sa pangngalan

- makikilala dahil sa implekasyon o pagbabagong-anyo ayon sa kaukulan: (1) nasa anyong ang at (2) nasa anyong sa

PANGHALIP

- maaaring ihalili sa pariralang pangngalang pinangungunahan ng ANG o SI ay sinasabing nasa KAUKULANG ANG o

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP

- panghalili sa ngalan ng tao

- mapapangkay sa tatlong anyo ito

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- ang panghalip na panao ay mapapangkay sa tatong anyo:

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- ang mga panghalip ayon sa panauhan o kung ano ang tinutukoy ay:

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- pinapangkat ang mga panghalip ayon sa kailanan o bilang ng tinutukoy:

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- ang pag-iiba ng anyo ng panghalip ay naayon sa mga kaukulan ng pangngalang hinahalipan ay nasa anyong ANG, ang panghalip na maihahalili ay nasa anyong ___

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- kung ang pangngalang hinahalipan ay nasa anyong NG, ang panghalip na maihahalili ay nasa anyong ___

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- kung ang pangngalang hinahalipan ay nasa anyong SA, ang panghalip na magagamit ay yaong nasa anyong ___

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANAO)

- sa PANAUHAN malalaman kung ang panghalip ay tumutukoy SA TAONG KAUSAP, SA TAONG KINAKAUSAP, o SA TAONG PINAG-UUSAPAN

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP

- panghalip na humahalili sa ngalan ng tao, bagay, at iba pa na ituturo o inihihimaton

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- ang NITO ay may hinahalinhang pangngalang at, gayundin, nagpapahiwatig na ang tinutukoy ay itinuturo ng nagsasalita

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- ang bawat uri ng panghalip na pamatlig ay may apat na kategorya:

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- mapapangkat sa apat na uri ang mga panghalip na pamatlig:

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- uri ng pamatlig na mapapangkat din sa tatlong anyo ayon sa pagkaka-ugnay nito sa pokus ng pangungusap: anyong ANG, anyong NG, at anyong SA

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- uri ng pamatlig na pinaikling anyo lamang ng gaya at ng anyong ng upang mapahayag ANG PAGKAKATULAD NG MGA TINUTUKOY ng nagsasalita

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- ito ang gamit sa pangungusap ng ANYONG ANG

- hal: Ito ay yaring Pilipino. > Ang yaring Pilipino ay ito.

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- ginagamit ang ANYONG NG na panghalili sa pariralang pang-ukol na nagpapahayag ng __

- hal: Napapanahon ang kurso ng mag-aaral na ito. > Napapanahon ang kurso nito.

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PAMATLIG)

- ginagamit ang ANYONG SA bilang panghalili sa pariralang pang-ukol na pinangungunahan ng pang-ukol na SA at nagsasaad ng ___

- hal: Ang klima sa pook na ito ay mabuti sa kalusugan. > Ang klima rito ay mabuti sa kalusugan.

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP

- panghalip na sumasaklaw sa kaisahan dami o kalahatan ng tinutukoy

- hal: isa > anuman > magkanuman

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP

- panghalili sa ngalan ng tao at bagay na ginagamit sa pagtatanong

- KAGANAPANG PASIMUNO ang gamit ng mga ito

- mapapangkat sa dalawang kailanan: (1) isahan at (2) maramihan

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANANONG)

- ginagamit ang sino at kanino para sa

PANGHALIP - URI NG PANGHALIP (PANGHALIP NA PANANONG)

- ginagamit ang alin at ano para sa

- kahulugang pansemantika: salitang nagpapakilos o nagbibigay buhay sa isang lipon ng mga salita

- pananaw na istruktural: nakikilala sa pamamagitan ng mga implekasyon nito sa iba't ibang aspeto ayon sa uri ng kilos nito

PANDIWA

- ang "Nagdasal na ang mag-anak," ay halimbawa ng

PANDIWA

- ang "Nagdarasal ang mag-anak ngayon" ay halimbawa ng

PANDIWA

- ang "Magdarasal na ang mga mag-anak," ay halimbawa ng

PANDIWA - KAYARIAN NG PANDIWA

- ang pandiwa sa Pilipino ay nabubuo sa pagsasama ng isang salitang-ugat at ng higit sa isang panlapi

PANDIWA - KAYARIAN NG PANDIWA

- ang nagbibigay ng kahulugan sa pandiwa

PANDIWA - KAYARIAN NG PANDIWA

- ang nagpapahayag ng pokus o relasyong pansemantika ng pandiwa sa simuno o paksa ng pangungusap

PANDIWA

- ito ang tawag sa bahagi ng panag-uri na bumubuo o nagbibigay ng ganap na kahulugan sa pandiwa at magagawang paksa ng pangungusap kung babaguhin ang pokus ng pandiwa

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

- mga naipapahayag sa pamamagitan ng PARIRALANG NG

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Kinain NG BATA ang suman at manggang hinog.

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Kumain ANG BATA ng suman at manggang hinog.

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Bumili ako ng ilaw na lapis para sa pinsan kong nag-balikbayan.

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Pinunasan ko ang mga kasangkapan sa pamamagitan ng basahang malinis.

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Nagkasakit siya dahil sa labis na panghithit ng opyo.

PANDIWA - KAGANAPAN NG PANDIWA

Ipinasyal ko sa Tagaytay ang mga panauhin kong kabilang sa 'Peace Corps'

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- bahagi ng panaguri na gumaganap sa kilos na isinasaad ng pandiwa

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- nagsasaad kung sino ang nakikinabang ng kilos ng pandiwa

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- nagsasaad ng lugar na ginaganap ang kilos ng pandiwa

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- nagsasaad kung anong bagay, kagamitan o instrument ang ginagamit upang magawa ang kilos ng pandiwa

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- nagsasaad kung ano ang dahilan ng pangyayari ng kilos pandiwa

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- nagsasaad ng direksyon ng kilos na taglay ng pandiwa

 PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang sa tagaganap "Ipinagdiriwang ng mga kabataan ang unang anibersaryo ng kanilang samahan."

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang Tagatanggap sa "Nagluto sina Ingga ng halayang ube para sa aking mga panauhin."

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang ganapan sa "Naglaro ng basketbol sa Rizal Stadium ang koponan ng aming pamantasan.

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang kagamitan sa "Binungkal ng tatay ang lupa sa pamamgitan ng asarol."

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang sanhi sa "Yumaman siya dahil sa mina ng ginto."

PANDIWA - KATUTURAN NG MGA KAGANAPAN

- Kaganapang direksyunal sa "Nagtungo sila sa Bicol"

PANDIWA

- nagpapahayag ang aspetong ito ng kilos na nasimulan na at natapos na

PANDIWA - ASPETONG PANGNAKARAAN/PERSPEKTIBO

- ang implekasyon sa aspetong ito ay nabubuo (1) kapag ang panlaping pandiwa ay may inisyal na ponemang /m/, ito ay nagiging _

PANDIWA - ASPETONG PANGNAKARAAN/PERSPEKTIBO

- ang implekasyon sa aspetong ito ay nabubuo (3) kapag ang pandiwa ay banghay sa hulaping -an/-han ay nananatili ngunit nagdaragdag ng unlaping -in kung ang pandiwa ay nagsisimula sa ___

- gitlaping -in- naman kung ang pandiwa ay nagsisimula sa katinig

PANDIWA - ASPETONG PANGNAKARAAN/PERSPEKTIBO

- ang implekasyon sa aspetong ito ay nabubuo (2) kapag ang pandiwa ay banghay sa -um, ang panlaping ito ay nananatili sa pangnakaraan at walang pagkakaiba

PANDIWA - ASPETONG PANGNAKARAAN/PERSPEKTIBO

- ang implekasyon sa aspetong ito ay nabubuo (4) kapag ang pandiwa ay banghay sa kabilang panlaping ma-an/han ay nagiging

PANDIWA - ASPETONG PANGNAKARAAN/PERSPEKTIBO

- ang implekasyon sa aspetong ito ay nabubuo (5) dapat banggitin ang panlaping -in- na idinaragdag sa anyong pangnakaraan ng mga pandiwang may -an/-han ay nagiging NI- KUNG ANG PANDIWA AY NAGSISIMULA SA _

- opsyonal ang ganitong pagpapalit kung ang pandiwa ay nagsisimula sa ____

PANDIWA

- nagsasaad ito ng kilos na kayayari o katatapos lamang bago nagsimila ang pagsasalita

- nabubuo sa pamamagitan ng unlaping KA- at pag-uulit sa unang katinig-patinig o parinig ng SALITANG-UGAT

PANDIWA

- nagpapahayag ng kilos na nasimulan na ngunit di pa natatapos at kasalukuyang ipinagpapatuloy

- nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang katinig-patinig o unang patinig ng salitang ugat (katulad din ng aspetong pangnagdaan)

PANDIWA

- naglalarawan ng kilos na hindi pa nasisimulan

- nabubuo sa pag-uulit ng unang katinig-patinig o unang patinig ng salitang-ugat o pangngalang hango (tulad ng anyong pawatas) ang tanging taliwas ay ang banghay sa -um/-um- na nawawala sa aspetong ito

PANDIWA

- pandiwang nagkakaroon ng mga pagbabagong morpoponemikong pagkakaltas ng ponema o mga ponema, pagpapalit ng ponema, metatesis

PANDIWA - MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN

- may mga halimbawa rin na ang pagbabagong nagaganap ay nagkakaroon ng dagdag na ponema

PANDIWA - MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN

- may metatesis o _ ng mga ponema, mapapansin sa metatesis ay mayroon ding nawawalang ponema

PANDIWA - MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN

- may mga pandiwang may ponema o mga ponemang di nagpapalitan ng ibang ponema sa pandiwang di-karaniwan