wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

тіл білімі

Total questions: 63

Worksheet time: 32mins

Name
Class
Date
1.

В.Гумбольдтың "Тiл халық рухымен байланысты, тiлдiң дамуы жеке адамның ойлауына тәуелдi" деген пiкiрi қай бағытқа негiз болды?

a)

лингвистикалық психологизм бағытына

b)

лингвистикалық эстетизмнiң бағыттары

c)

этнолингвистика бағытына

2.

Эстетизм мектебiнiң тiл тарихы мәселесi туралы пiкiр қандай?

a)

тiлдi жасайтын, қалыптастыратын, қозғалысқа келтiретiн рух

b)

>тiл барлық уақыт даму үстiнде болатын, адам рухына тәуелсiз

c)

>тiл - ойлаудың тiкелей шындығы

3.

Этнографиялық лингвистика өкiлдерiнiң пiкiр қайсы (Америкалық тармағы)?

a)

рухани жақтар - халық психологиясына тәуелдi

b)

>қоғамның рухани жақтары - халық психологиясына тәуелдi

c)

қоғамның рухани жақтары - халық психологиясына тәуелсiз

4.

Қазiргi қазақ тiлi атты ғылымның iргетасы болған кiмнiң қай еңбегi?

a)

А.Байтұрсынов. Тiл -құрал

b)

С.Аманжолов. әдеби тiлiнде

c)

Қ.Жұбанов. қазақ тiлi туралы зерттеулер

5.

>Функциональды лингвистика мектебi өкiлдерi ненi неден бөлiп қарастырады?

a)

>фонетиканы синтаксистен

b)

морфология синтаксистен

c)

лексикасы фразеологиядан

6.

Қай кезеңде латын тiлi грамматикасы барлық тiлдерге бiрдей дәрежеде қолдануға болатын құрал деп есептелiнедi?

a)

орта ғасыр лингвистері

b)

қайта өркендеу дәуiрi

c)

эллинизм лингвистерi

7.

Этнолингвистер В.Гумбольдтiң қандай пiкiрiн басшылыққа алады?

a)

>халық тiлi - оның рухы, халық рухы - оның тiлi

b)

тiл - мәдени көрсеткiш, тiл дамуы - халық дамуы

c)

халықтың даму дәрежесiнiң көрсеткiшi оның тiлi

8.

Даралаушы типке жататын тiлдерге қандай ерекшелiктер тән?

a)

Сөздер түрленбейдi, сөз табы жiгi айқын емес

b)

Сөздер түрленгiш, сөз таптарын жiгi айқын

c)

форма арылы грамматикалық мағына бiлдiредi

9.

Глоссематиктер өз зерттеулерiнде негiзiнен қандай әдiстi қолданды?

a)

иманенттiк әдiстi

b)

дистрибуция әдiсi

c)

сегменттiк әдiсi    

10.

Қай көне дәуiр лингвистерi алғашқы рет әрiп пен дыбыс арасындағы өзгешiлiктердi айқындады?

a)

>араб лингвистерi

b)

грек лингвистерi

c)

қайта өркендеу лингвистерi

11.

Америкалық этнолингвистика өкiлдерiнiң пiкiрi қайсы?

a)

тiлдердiң әр түрлiлiгi халықтың ойлауының әр түрлiлiгiн бiлдiредi

b)

халықтың ойлау дәрежесi түрлi болмайды, тiлдерi әр түрлi болады

c)

әрбiр халықтың мәдени әмiрiнiң дамуы

12.

Қазақ тiлi грамматикасына қатысты терминдердiң қазақша атауларын кiм ұсынған?

a)

А.Байтұрсынов

b)

Қ.Жұбанов

c)

С.Аманжолов

13.

Жеңген тiлдегi жеңiлген тiлдiң элементтерi қалай аталады?

a)

субстрат

b)

суперстр

c)

>адстраты

14.

Фердинанд де Соссердiң тiл туралы постулаты қайсы?

a)

тiлде бiрдейлiктер мен өзгешелiктерден басқа ештеңе жоқ"

b)

тiлде тек өзгертулер мен формалар ған бар"

c)

>"тiлде өзгешелiктер негiзiнде туатын постулаттар ғана бар"

15.

Тiлдердiң туыстығының белгiсi туралы Расмус Раск айтkkkан дұрыс қорытындыны көрсет:

a)

>олардың грамматикалық жағынан ұқсас болуында

b)

>олардың дыбыстық жақтарының ұқсас болуында

c)

олардың сөздiк құрамының ұқсас болуында

16.

Яфетодология iлiмi бойынша тiл қалай дамиды?

a)

тiл сатылық жолмен дамиды

b)

тiл - заnnnдарға сәйкес дамиды

c)

тiл iшкi және сыртқы әсерлерден дамиды

17.

Фразеология теориясының алғаш рет негiзiн қалаған қай лингвист?

a)

A Балли

b)

А.Сешэнi

c)

Ж.Вандриес

18.

Халқ тiлдерi қай кезеңде ұлттық категориясына өтедi?

a)

капиталистiк дәуiрде

b)

феодалдыkkk кезеnnnдегi

c)

феодалдық кезеңнiң аяғында

19.

Веда тiлiн зерттеу кезiнде қарастырылған мәселенi көрсет?

a)

дыбыстық жүйесi, айтылу мәнерi

b)

Сөздiк құрам тuuuбiр және негiздерi

c)

грамматикалық формасы

20.

Гераклит және басалар атау туралы не деген?

a)

атау заттың табиғатына сәйкес жаратылыстан берiлген

b)

атау затқа жай бере салған және ұғым тудырған деген

c)

атау заттың көлеңкесi

21.

Дискретивтiк әдiстi структуралистердiң қайсысы қолданды?

a)

Америка структуралистерi

b)

Глоссематиктер

c)

Прага мектебi

22.

Лексикологияны зерттеуде қай көне заман лингвистерi зор табысқа жеттi?

a)

арабтар

b)

>гректер

c)

үндiлер

23.

Панинидiң қандай еңбегi бiздiң дәуiрге жеткен?

a)

сипаттама грамматикасы

b)

фразеологиясы

c)

морфологиясы

24.

Дыбыс тiлiнсiз қоғам болған ба?

a)

болған жоқ

b)

болғанда қандай

c)

бола алмайды

25.

Таптық қоғамдағы тiл де таптық бола ма?

a)

болмайды

b)

>болады

c)

болуы мүмкiн

26.

А.Шлейхер тiл дамуын қалай түсiндiредi?

a)

тарихқа дейiнгi, тарихтан кейiнгi дәуiрi

b)

тiл тарихқа қатысы жоқ және шартты

c)

тарих тiлден тыс тұрады

27.

Тiлдiк абаттардың қайсысы өзгерiске тез ұшырайды?

a)

дыбыстық қабаты

b)

грамматика жағы

c)

мағыналық жағы

28.

Сөйлеудi, пiкiр алысуды қамтамасыз ететiн таңбалар қайсы?

a)

символ таңбалар

b)

сигнал таңбалар

c)

жолды таңбалар

29.

Тiлдiк мәселелрдiң өзгеру, даму жолдарын қай әдiспен зерттеуге болады?

a)

тарихи әдiспен

b)

сипаттама әдiс

c)

Алыстырмалы

30.

Символ таңбаларға тән қызметтi көрсет?

a)

>коммуникативтiк қызмет

b)

формальды түрде қызмет

c)

тек хабарлау қызметiне ие

31.

Лингвистикалық географияның тiл бiлiмiнiң қай саласының дамуында шешушi ролi бар?

a)

диалектологияның

b)

Этимологияның

c)

грамматиканың

32.

> Салыстыру әдiсiн кiм еңбегiнде алғаш рет қолданды?

a)

Махмуд әл - Қашқари

b)

Мар Н.Я.

c)

Мелиоранский

33.

К.Фосслердiң "Тiл - творчество және даму" деген еңбегiнде қай мектептiң негiзгi принциптерi баяндалған?

a)

эстетизм мектебiнiң

b)

тiл туралы жаңа iлiм

c)

этнолингвистиканың

34.

Орта ғасырда жарық көрген Лансло мен Арноның еңбегi қалай аталады?

a)

универсалды, рационалды грамматика

b)

тiлдiк, структурализмдiк

c)

тiл тарихы принциптерi

35.

> Лексикологияның зерттейтін негізгі мәселелері:

a)

тілдің сөздік қоры мен сөз құрамын зерттейді;

b)

сөздің грамматикалық мағынасын зерттейді

c)

белгілі бір тілдің тарихын зерттейді

36.

Тілдердің типологиялық (морфологиялық) топтастырылуы:

a)

әлем тілдерінің грамматикалық құрылысындағы ұқсастығына негізделіп жіктелуі;

b)

лексикалық ұқсастығына байланысты

c)

туыстығына байланысты топтастырылуы

37.

Дүние жүзіндегі тілдердің типологиялық типтері:

a)

даралаушы тип, жалғамалы (аглютинативті) тип, қопармалы (флективті), полисинтетикалық типтер;

b)

> даралаушы тип, полисинтетикалық тип

c)

> қопармалы (флективті) тіл;

38.

Фонетиканың тіл дыбыстарын зерттеудің негізгі үш шарты:

a)

тіл дыбыстарын жасалу орнына (артикуляциясын), естілу қасиетіне (аккустикасын) және мағыналық сипатына қарай зерттейді;

b)

> тіл дыбыстарын фонологиялық, графикалық тұрғыда зерттейді;

c)

тіл дыбыстарын жан-жақты зерттейді, әсіресе дауысты дыбыстардың жасалуын, мағыналарын зерттейді;

39.

Жапон тілі қай семьялық тілдер тобына жатады?

a)

> туыстас тілдердің ешбір тобына енбейді

b)

үнді-Европа тілдеріне;

c)

> тунгус-манчжур тілдері семьясына;

40.

Якут тілі түркі тілдерінің қай тобына жатады?

a)

Ұйғыр-оғыз тобына;

b)

> Батыс-Хун тобына;

c)

Бұлғар тобына;

41.

Тіл дыбыстарын зерттейтін фонетикалық әдістер:

a)

салыстырмалы, салғастырмалы, эксперименталды немесе инструменталды, әлеуметтік әдістер

b)

нструменталды әдіс;

c)

байқап көру әдісі;

42.

> Траскрипция:

a)

сөз дыбыстарын хатқа түсіріп жазу әдісі.

b)

қайсыбір сөздерді басқаша жазу;

c)

төл сөздің түрі;

43.

> Транслитерация:

a)

> текстерді не сөздерді басқа графикалық жүйе арқылы жазу;

b)

поэтика мен стилистикадағы түсінік

c)

буынның бір түрі;

44.

Консонантизм:

a)

тілдегі дауыссыз дыбыстар жүйесі.

b)

транспозицияның бір түрі;

c)

сан мағынасын білдіретін атрибутивті мағыналық категория;

45.

> Дифтонгтар:

a)

бір буынды құрайтын екі элементтен тұратын күрделі дауысты дыбыс;

b)

дауыссыз дыбыстар;

c)

> фонеманы атаймыз;

46.

Монофтонг:

a)

> артикуляциясы мен акустикасы тұрақты болатын дауысты дыбыс.

b)

тілдің негізгі бірлігі;

c)

лексикалық бірлік;

47.

> Орфоэпия:

a)

> дұрыс сөйлеу ережелерінің жиынтығы;

b)

тілдің ерекшелігі;

c)

көне әдеби тіл;

48.

> Сөздің лексикалық мағынасы:

a)

зат, қасиет, процесс, құбылыс тағы сол сияқты түсінікті ой-санада бейнелеп тұрақтану арқылы жасалады;

b)

жіктік жалғаулар арқылы;

c)

көмекші сөздер арқылы жасалады;

49.

Эвфемизм дегеніміз:

a)

құлаққа ерсі естілетін сөздердің синонимдері ретінде жұмсалады;

b)

түбірдің дыбыстық құрамының өзгеруі;

c)

> дыбыстардың комбинаторлық өзгерісінің бір түрі;

50.

Қазақ және басқа түркі тілдерінде екпін сөз түбірінің қай буынына түседі?

a)

> Сөздің соңғы буынына

b)

Сөздің басқы буынына

c)

Сөздің ортаңғы буынына

51.

>  Кәсіби сөздер:

a)

белгілі бір кәсіпке, қызмет түріне байланысты шаруашылық саласындағы сөздер;

b)

> архаизмдер

c)

терминдер;

52.

сыңар» сөзінің қай сан есіммен синонимдес екенін көрсетіңіз.

a)

2

b)

3

c)

1

53.

Күрделі сөзді табыңыз

a)

Уәлихан;

b)

жиырма;

c)

> елеуіш;

54.

Грамматика дегеніміз:

a)

тілдің құрылымы, морфологиялық категориялар мен тұлғалар, синтаксистік категориялар мен құрылымдар, сөзжасам тәсілдерінің жүйесі;

b)

лексикалық мағынаны зерттейді

c)

фонетика саласы зерттейді;

55.

Грамматиканың салалары:

a)

> морфология, синтаксис

b)

> фонетика, синтаксис;

c)

лексика, морфология

56.

> Морфема дегеніміз:

a)

> тілдің негізгі бірлігі, ең кіші таңба, бірліктің фонетикалық тұлғасы ретінде белгілі бір мағына береді;

b)

дыбыс;

c)

сөздің тура мағынасы;

57.

> Антоним сөздер

a)

мол, аз.

b)

> белгілі, белгісіз

c)

білікті біліксіз;

58.

Грамматикалық категория дегеніміз:

a)

> бірыңғай мағынасы бар грамматикалық тұлғалар;

b)

түбір сөз;

c)

лексика, фонетика саласы

59.

> Сөз табы дегеніміз:

a)

синтаксистік, морфологиялық, семантикалық қасиеттердің ортақ болу негізінде ерекшеленетін сөз топтары;

b)

грамматикалық тұлғасы бар сөз топтары;

c)

екі не одан көп толық мағыналы сөздердің тіркесуі арқылы пайда болатын синтаксистік құрылым

60.

> Матаса байланысқан сөз тіркесі.

a)

сенің үйің.

b)

Үйден шығу

c)

автобусты күту

61.

Қабыса байланысқан сөз тіркесі.

a)

> ақ орамал.

b)

> Үйге келу.

c)

мектеп директоры

62.

> Сөйлем дегеніміз:

a)

> тиянақты ойды білдіретін синтаксистік бірліктер

b)

> лексикалық мағынаны білдіретін бірлік;

c)

фонетикалық бірлік;

63.

Сөйлем мүшелері:

a)

бастауыш, баяндауыш, пысықтауыш, толықтауыш, анықтауыш;

b)

фраза, такт;

c)

буын, дыбыс;