Chịu sự tác động mạnh mẽ của phương pháp tư duy siêu hình

Chịu sự tác động mạnh mẽ của phương pháp tư duy biện chứng

Đồng nhất vật chất với khối lượng

Đồng nhất vật chất với nguyên tử

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Thực tại khách quan độc lập với ý thức, ko phụ thuộc vào ý thức

Thực tại khách quan và chủ quan, được ý thức phản ánh

Tồn tại ở các dạng vật chất cụ thể, có thể cảm nhận bằng các giác quan

Thực tại khách quan k nhận thức được

Ph. Ănghen - Biện chứng của tụ nhiên

Ph. Ăn ghen- chống Đuyrinh

C.Mác- Tư bản

C.Mác - Luận cương về Phoiobac

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học

Nhà nước và Cách Mạng

Sáng kiến vĩ đại

Mô tất nhiều đối tượng vật chất cụ thể để rút ra cái chung của chúng

Chỉ ra bộ phận, yếu tố hợp thành cấu trúc của vật chất

Đặt phạm trù vật chất đối lập với phạm trù ý thức trên phương diện nhân thức luận cơ bản

Quy phạm trù vật chất về khái niệm có phạm vi bao quát rộng hơn

Chỉ ra quan niệm vật chất của các nhà khoa học cụ thể là sai lầm

Định hướng cho sự phát triển của khoa học trong việc nghiên cứu về vật chất: vật chất và ý thức đồng nhất với nhau

Định hướng cho sự phát triển của khoa học trong việc nghiên cứu về vật chất: vật chất là vô cùng, vô tận, k sinh ra và ko mất đi

Giúp cho các nhà khoa học thấy được vật chất là vô hình, k thể nhìn thấy bằng mắt thường

V.I Lênin đã giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường duy vật siêu hình và khả tri luận

V.I Lênin đã giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường duy vật biện chứng và bất khả tri luận

V.I Lênin đã giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường duy vật siêu hình và khả tri luận

V.I Lênin đã giải quyết vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường duy vật biện chứng và khả tri luận

Nguồn gốc của sự vận động là do ý thức tinh thần, tư tưởng quyết định

Vận động là kết quả do “cái hích thượng đế” tạo ra

Nguồn gốc của vận động là do sự tương tác hay sự tác động ở bên ngoài sự vật hiện tượng

Nguồn gốc của vận động là ở trong bản thân sự vật, hiện tượng, do sự tác động của các mặt, yếu tố trong sự vật, hiện tượng gây ra

Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối, tạm thời

Đứng im là tuyệt đối, vận động là tương đối

Vận động và đứng im là tương đối, phát triển là tuyệt đối

Vận động và đứng im chỉ là tương đối, tạm thời

Vật thể kp là vật chất

Vật thể là dạng tồn tại cụ thể của vật chất

Vật chất kp l chỉ có một dạng tồn tại là vật thể

Vật chất tồn tại thông qua những dạng cụ thể của nó

Các hình thức vận động thấp luôn bao hàm trong nào những hình thức vận động cao hơn

Các hình thức vận động cao hiếm khi bao hàm trong nó những hình thức vận động thấp hơn

Các hình thức vận động cao ko bao hàm trong nó những hình thức vận động thấp hơn

Các hình thức vận động cao luôn bao hàm trong nó những hình thức vận động thấp

Nguồn gốc của ý thức báo gồm NGTN và NGXH

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức bao gồm bộ não người và thứ giới khách quan

Nguồn gốc xã hội của ý thức bao gồm lao động và ngôn ngữ

Ý thức là cái vốn có trong bộ óc con người

Bộ não người

Bộ não người và hiện thực khách quan tác động lên bộ não

Năng lực chế tạo và sử dụng công cụ lao động

Năng lực ngôn ngữ phát triển

Lao động và ngôn ngữ

Bộ não người và hiện thực khách quan

Năng lực chế tạo và sử dụng công cụ lao động

Ngôn ngữ phát triển với cả tiếng nói và chữ viết

Phản ánh thế giới vô cơ mang tính sáng tạo

Phản ánh kp là cái vốn có của thế giới vật chất

Phản ánh là thuộc tính của mọi dạng vật chất

Phản ánh chỉ là ý thức con người tưởng tượng ra

Ý thức là thuộc tính của mọi dạng vật chất

Vật chất sinh ra ý thức giống như “gan tiết ra mật”

Ý thức là quà tặng của Thượng đế ban cho con người

Ý thức là thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao nhất là bộ não người

Phản ánh ý thức-> vật lí, hoá học-> sinh học-> tâm lí

Phản ánh vật lí, hoá học-> sinh học-> tâm lí-> ý thức

Phản ánh ý thức-> tâm lí-> sinh học-> lí hoá

Phản ánh ý thức-> sinh học-> tâm lí-> lí hoá

Ý thức là một hiện tượng cá nhân thuần tuý

Ý thức k là hiện tượng cá nhân cũng k là hiện tượng xã hội

Ý thức của con người là sự hồi tưởng của ý niệm tuyệt đối

Ý thức kp thuần tuý là hiện tượng cá nhân mà là hiện tượng xã hội

Sự phản ánh tích cực, năng động, sáng tạo thế giới khách quan vào trong đầu óc con người

Tiếp nhận và xử lí các kích thích từ môi trường bên ngoài vào bên trong bộ não

Hình ảnh của thế giới khách quan và suy nghĩ chủ quan

Quá trình vật chất vận động bên trong bộ não

Con người ko có gì sáng tạo thực sự mà chỉ bắt chước hiện thực khách quan và làm đúng như nó

Sự sáng tạo của con người bắt nguồn từ sự phản ánh đúng hiện thực khách quan, đồng thời phát huy tính năng động chủ quan

Sự sáng tạo của con người thực chất là trí tuệ của Thượng Đế

Việc phát huy tính sáng tạo, năng động chủ quan ko phụ thuộc vào hiện thực khách quan mà đi sự sáng tạo chủ quan của con người

Ý thức quyết định vật chất, vật chất có tính độc lập tương đối và tác động trở lại ý thức

Ý thức quyết định vật chất, vật chất hoàn toàn độc lựa và tác động trở lại ý thúc

Vật chất quyết động ý thức, ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất

Vật chất quyết định ý thức, ý thức hoàn toàn độc lập và tác động trở lại vật chất

Vai trò của ý thức là sự phản ánh sáng tạo thực tại khách quan và đồng thời có sự tác động trở lại thực tại đó thông qua hđ thực tiễn của con người

Ý thức là cái phụ thuộc vào nguồn gốc sinh ra nó, vì vậy chỉ có vật chất là cái năng động, tích cực

Ý thức chỉ là sự sao chép nguyên xi thế giới hiện thực nên không có vai trò gì đối với thực tiễn

Ý thúc tự nó chỉ làm thay đổi tư tượng, do đó ý thức hoàn toàn k có vai trò gì đối với thực tiễn

Nguyên tắc toàn diện

Nguyên tắc lịch sử- cụ thể

Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

Nguyên tắc tôn trọng tính khách quan kết hợp với phát huy tính năng động, chủ quan

Biện chứng của chính quá trình nhận thức thế giới bởi con người

Biện chứng tư duy phản ánh thế giới vào bộ óc con người

Biện chứng của bản thân thế giới tồn tại khách quan, độc lập với ý thức con người

Sự phản ánh của biện chứng khách quan vào đầu óc con người

Mối liên hệ phổ biến có tính khách quan

Mối liên hệ phổ biến có tính đa dạng phong phú

Mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng có tính phổ biến

Mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng chỉ là do con người tưởng tượng ra

Chủ nghĩa duy vật chất phác

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Đẽo cày giữa đường

Trí khôn của ta đây

Cóc kiện trời

Thầy bói xem voi

Phát triển chỉ là sự tăng lên đơn thuần về lượng

Phát triển chỉ là kết quả của cảm giác con người

Phát triển chỉ diễn ra trong lĩnh vực xã hội và xét tới cùng cũng chỉ là sự tha hoá của ý niệm tuyệt đối

Phát triển là sự vận động đi lên, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn

Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc phát triển

Nguyên tắc toàn diện

Nguyên tắc thống nhất giữa lí luận và thực tiễn

Bản thân thế giới là một hệ thống

Thế giới tồn tại khách quan, độc lập ý thức

Các mối liên hệ trong thế giới rất phức tạp

do tư duy con người có năng lực hệ thống hoá

Cái chung là cái bao trùm toàn bộ cái riêng

Chỉ có cái chung tồn tại thực còn cái riêng không tồn tại

Chỉ có cái riêng tồn tại tạo thực còn cái chung chỉ là tên gọi trống rống

Cái chung và cái riêng cùng tồn tại khách quan và giữa chúng có mqh hữu cơ

Vì một kết quả do nhiều nguyên nhân sinh ra và các nguyên nhân ấy có vị trí, vai trò như nhau

Vì mọi kết quả đều có một nguyên nhân nào đó sinh ra

Vì một kết quả do nhiều nguyên nhân sinh ra và các nguyên nhân ấy có vị trí, vai trò khác nhau

Vì một nguyên nhân sinh ra nhiều kết quả và các kết quả có vị trí vai trò khác nhau

Những nguyên nhân cơ bản, bên trong

Nhưng nguyên nhân bên ngoài

Những nguyên nhân k cơ bản

Những nguyên nhân thứ yếu

Cả tất nhiên và ngẫu nhiên đều có tính quy luật

Ngẫu nhiên mang tính xác suất, ngẫu nhiên là cái tất nhiên không có quy luật

Mọi thứ đều là tất nhiên, ngẫu nhiên là cái tất nhiên không có quy luật

Tất nhiên và ngẫu nhiên đều không có quy luật

Bản chất

Hiện tượng

Nội dung

Hình thức

Vì hình thức là yếu tố thường xuyên biến đổi

Vì hình thức là yếu tố ổn định hơn nội dung

Vì hình thức có tính độc lập tương đối với nội dung

Vì hình thức quyết định nội dung

Nội dung

Hình thức

Bản chất

Hiện tượng

Bản chất và hiện tượng là sản phẩm của tư duy trừu tượng

Bản chất và hiện tượng là sản phẩm của ý niệm

Bản chất và hiện tượng đối lập nhau, tách rời nhau

Bản chất và hiện tượng là hai mặt vừa thống nhất, vừa đối lập với nhau

Trong hoạt động thực tiễn chỉ cần dựa vào khả năng để xác định chủ trương, phương hướng, mục đích hành động của mình

Trong hoạt động thực tiễn chỉ cần dựa vào hiện thực, không cần tính đến khả năng để xác định chủ trương, phương hướng, mục đích, hành động của mình

Trong hoạt động thực tiễn cần dựa vào hiện thực và cũng phải tính đến các khả năng để xác định chủ trương, phương hướng, mục đích hành động của mình

Trong hoạt động thực tiễn không cần dựa vào hiện thực, mà chỉ cần dựa theo suy nghĩ chủ quan của bản thân để xác định chủ trương, phương hướng, mục đích hành động

Quy luật là những mối liên khách quan, bản chất tất yếu giữa các đối tượng và luôn tác động khi đã hội đủ các điều kiện

Quy luật tự nhiên diễn ra tự phát thông qua sự tác động tự phát của các lực lượng tự nhiên

Quy luật xh hình thành và tác động thông qua các hoạt động của con người nhưng lại ko phụ thuộc vào ý thức con người

Quy luật xã hội hình thành và tác động thông qua hoạt động của con người nên chúng phụ thuộc và biến đổi tuỳ theo ý thức con người

Khuynh hướng của sự vận động và phát triển

Cách thức của sự vận động và phát triển

Nguồn gốc của sự vận động và phát triển

Động lực của sự vận động và phát triển

Chất là chất liệu của sự vật

Chất là bản chất của sự vật và có mối liên hệ thống nhất với hiện tượng

Chất là sự tồn tại khách quan của bản thân sự vật

Chất là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật là nó chứ kp cái khác

Lượng là số lượng các sự vật

Lượng là phạm trù của số học

Lượng là phạm trù của khoa học cụ thể để đo lường sự vật

Lượng là phạm trù triết học, chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật về mặt số lượng , quy mô, trình độ, nhịp điệu

Điểm số các môn học

Thành tích nghiên cứu khoa học sinh viên

Thành tích tham gia phong trào tình nguyện

Mức độ thường xuyên tham gia phát biểu ý kiến xây dựng bài

Độ là phạm trù triết học chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng có thể làm biến đổi về chất

Độ là phạm trù triết học chủ sự biến đổi về chất và lượng

Độ là giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng bất kì cũng làm biến đổi về chất

Độ thể hiện sự thống nhất giữa lượng và chất của sự vật để chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng của sự vật chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật ấy

Mỗi chất của sự vật có những lượng tương ứng với nó

Mọi sự vật hiện tượng đều là sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt chất và lượng

Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ là tương đối, giữa chúng k có ranh giới tuyệt đối

Sự thay đổi về lượng và sự thay đổi về chất của sự vật là độc lập với nhau, k liên quan, tác động gì đến nhau

Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ là tương đối

Mọi sự vật, hiện tượng đều là sự thống nhất giữa chất và lượng

Sự thay đổi về lượng và sự thay đổi về chất của sự vật là độc lập tương đối, k qh tác động đến nhau

Sự thay đổi về lượng của sự vật có sự ảnh hướng đến sự thay đổi về chất của nó và ngược lại, sự thay đổi về chất của sự vật cũng làm thay đổi về lượng tương ứng

Nguồn gốc của sự vận động và phát triển

Xu hướng của sự vận động và phát triển

Cách thức của sự vận động và phát triển

Con đường của sự vận động và phát triển

Những mặt khác nhau đều coi là mặt đối lập

Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau trong cùng một sự vật

Những mặt nằm chung trong cùng một sự vật đều coi là măt đối lập

Mọi sự vật, hiện tượng đều được hình thành bởi sự thống nhất của các mặt đối lập, không hề có sự bài ttừ lẫn nhau

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tạm thời

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tương đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập vừa tuyệt đối vừa tương đối

Sự bài trừ, gạt bỏ lẫn nhau giữa hai mặt đối lập

Sự liên hệ, quy định, xâm nhập vào nhau tạo thành một chỉnh thể

Hai mặt đối lập giảm dần sự khác biệt

Hai mặt đối lập có tính chất, đặc điểm, khuynh hướng phát triển trái ngược nhau

Thống nhất giữa các mặt đối lập

Đấu tranh giữa các mặt đối lập

Chuyển hoá giữa các mặt đối lập

Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập

Không có sự thống nhất của các mặt đối lập thì vẫn có sự đấu tranh giữa các mặt đối lập

Không có sự đấu tranh của các mặt đối lập thì vẫn có sự thống nhất của các mặt đối lập

Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là không thể tách rời. Không có thống nhất của các mặt đối lập thì cũng không có đấu tranh của các mặt đối lập

Sự đấu tranh của các mặt đối lập vừa tương đối, vừa tuyệt đối

Thủ tiêu các mặt đối lập

Chuyển hoá các mặt đối lập

Giữ mặt đối lập này và gạt bỏ mặt đối lập khác

Kiềm chế các mặt đối không cho chúng bộc phát

Phủ định biện chứng mang tính khách quan

Phủ định biện chứng mang tính kế thừa

Phủ định biện chứng là sự tự phủ định

Phủ định biện chứng là sự trải qua hai lần phủ định

Sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình vận động và phát triển

Xoá bỏ hoàn toàn cái cũ, chấm dứt sự phát triển của sự vật

Là tiền đề, điều kiện cho sự phát triển liên tục, cho sự ra đời của cái mới thay thế cho cái cũ

Là sự kế thừa cái cũ

Đường thẳng đi lên

Đồ thị hình sin

Đường dích dắc

Đường xoáy ốc đi lên

Quay trở lại xuất phát điểm ban đầu

Kết thúc quá trình phát triển

Tiếp tục lặp lại một chu kỳ phát triển như trước

Mở ra một chu kỳ phát triển mới trên cơ sở cao hơn

Phủ định biện chứng có tính khách quan

Phủ định biện chứng có tính phổ biển

Phủ định biện chứng có tính đa dạng phong Phú

Phủ định biện chứng có tính kế thừa siêu hình

Kế thừa biện chứng

Kế thừa siêu hình

Bảo tồn

Phát triển

Phủ định của phủ định có tính chất chu kỳ, đó là sự vật hoàn toàn quay trở lại điểm xuất phát ban đầu

Phủ định của phủ định có tính chất khép kín. Đó là sự vật hoàn toàn quay trở lại điểm xuất phát ban đầu

Phủ định của phủ định có tính chất chu kỳ, đưa sự vật dường như quay trở lại cái cũ, kết thúc một chu kỳ phát triển và mở ra một chu kỳ phát triển mới

Phủ định của phủ định có tính chất lặp lại. Đưa sự vật quay trở lại trạng thái cũ, kết thúc một chu kỳ phát triển và lặp lại một chu kỳ phát triển như cũ

Để cái mới ra đời thay thế cái cũ theo đúng quy luật của nó, chúng ta phải nhận dạng được cái mới, ủng hộ cái mới và quan trọng hơn là tạo điều kiện cho cái mới phát triển

Để cái mới ra đời thay thế cái cũ theo đúng quy luật của nó, chúng ta cần khắc phục tư tưởng giáo điều, bảo thủ, kìm hãm sự ra đời, phát triển của cái mới

Phủ định của phủ định có tính kế thừa, vì vậy phải có quan điểm biện chứng trong quá trình kế thừa của sự phát triển

Phủ định của phủ định có tính kế thừa, vì vậy cần kế thừa hoàn toàn cái cũ để tạo ra phát triển của cái mới

Tự nhận thức của con người

Sự tiến gần xuất tư duy đến khách thể

Quá trình phản ánh thế giới khách quan của mọi sinh vật sống

Sự phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc con người trên cơ sở thực tiễn, nhằm tạo ra tri thức mới về hiện thực khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

C.Mác - luận cương về Phoiobac

V.I. Lênin- chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Ph. Ăn ghen- biện chứng của tự nhiên

V.I. Lênin- Bút ký triết học

Nhận thức lý tính

Nhận thức lý luận

Nhận thức cảm tính

Nhận thức khoa học

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Thuyết nhị nguyên

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Cảm giác, tri giác và biểu tượng

Cảm giác, khái niệm, suy luận

Khái niệm, phán đoán, suy luận

Tri giác, biểu tượng, khái niệm

Hoạt động tinh thần

Hoạt động vật chất

Hoạt động vật chất và tinh thần

Hoạt động sản xuất

Thực tiễn không phải là toàn bộ hoạt động của con người mà chỉ là những hoạt động vật chất-cảm tính

Thực tiễn là những hoạt động mang tính lịch sử-xã hội của con người

Thực tiễn là hoạt động có tính mục đích nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ con người

Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất và tinh thần của con người

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động nghiên cứu khoa học

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động nghiên cứu khoa học

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị- xã hội

Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý hoàn toàn có tính chất tuyệt đối

Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý hoàn toàn có tính chất tương đối

Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý vừa có tính chất tuyệt đối vừa có tính chất tương đối

Thực tiễn không phải là tiêu chuẩn khách quan để kiểm tra chân lái

Thực tiễn

Hành động

Lịch sử

Nhận thức

Là hoạt động vật chất và hoạt động tinh thần của con người

Là hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử-xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội

Là hoạt động tinh thần của con người

Là hoạt động vật chất, hoạt động tinh thần, hoạt động giải trí của con người

Là điểm khởi đầu của nhận thức

Là đích đến của nhận thức

Là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn của chân lí

Tồn tại song hành, hỗ trợ quá trình nhận thức