cải tiến kĩ thuật, tăng năng suất lao động.

tăng cường độ lao động trong các ngành sản xuất ra tư liệu sinh hoạt.

tăng năng suất lao động trong các ngành sản xuất ra tư liệu sinh hoạt.

kéo dài thời gian lao động trong các ngành sản xuất ra tư liệu sinh hoạt.

hao phí lao động quá khứ và phần lao động sống được trả

hao phí tư bản bất biến, tư bản khả biến và giá trị thặng dư và công.

hao phí tư bản bất biến để tạo ra hàng hoá.

hao phí tư bản khả biến để tạo ra hàng hoá.

Cạnh tranh giữa các nước

Cạnh tranh trong nội bộ ngành

Cạnh tranh giữa các ngành

Cạnh tranh giữa các khu vực

T-H-T

H-T-H

H-T-H'

T-H-T'

Lợi nhuận trung bình của các nhà tư bản kinh doanh trong lĩnh vực ngân

Lợi nhuận trung bình của các nhà tư bản kinh doanh nghiệp trong lĩnh vực công

Lợi nhuận bằng nhau của những tư bản như nhau đầu tư vào các ngành khác nhau

Lợi nhuận trung bình tính cho 1 đồng vốn sau khi đã trừ đi mọi chi phí

chi phí sản xuất cộng với lợi nhuận bình quân

 toàn bộ chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất

giá cả thị trường trừ đi lợi nhuận của các nhà tư bản công nghiệp

giá trị hàng hoá cộng với lợi nhuận của các nhà tư bản thương nghiệp

Tạo ra giá trị nhiều hơn giá trị hàng hoá thông thường

Phụ thuộc vào yếu tố tinh thần

Phụ thuộc vào yếu tố lịch sử

Phụ thuộc vào yếu tố tinh thần và lịch sử

M= m x V

$$M=\ \frac{m}{v}\ x\ m'$$

$$M=\frac{v}{m}xV$$

$$M=m'\ x\ V$$

Tiền

Tư liệu sản xuất

Quan hệ sản xuất xã hội

Tư liệu lao động

Tốc độ vận động của mỗi loại tư bản

Đặc điểm của mỗi loại tư bản

Vai trò của từng bộ phận tư bản trong việc sản xuất ra giá trị thặng dư

Sự chu chuyển giá trị của mỗi loại tư bản sản xuất ra

Sức lao động là yếu tố quan trọng nhất của mọi nền sản xuất xã hội

Sức lao động được mua bán trên thị trường đặc biệt.

Khi sử dụng nó thì tạo ra được một lượng giá trị lớn hơn giá trị bản thân nó.

Sức lao động là yếu tố quan trọng nhất của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

điều kiện tự nhiên

tổ chức quản lí

kĩ năng lao động

kĩ thuật công nghệ

hình thành giá cả thị trường.

lợi nhuận bình quân.

lợi nhuận siêu ngạch.

giá trị xã hội của hàng hoá.

Trình độ bóc lột của tư bản đối với lao động

Tinh chất bóc lột của tư bản đối với lao động

Phạm vi bóc lột của tư bản đối với lao động

Mức doanh lợi đầu tư tư bản

k + P

k + m

$$k\ +\ \overline{P}$$

$$k\ -\overline{P}$$

trình độ bóc lột

hiệu quả sử dụng lao động sống

hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

hiệu quả sử dụng lao động quá khứ

 giá trị tuyệt đối

giá trị siêu ngạch

giá trị thặng dư

giá trị thặng dư tương đối

P

P'

$$\overline{P}$$

$$\overline{P'}$$

hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

mức doanh lợi của việc đầu tư tư bản.

hiệu quả sử dụng lao động quá khứ.

hiệu quả sử dụng lao động sống.

m’=m/c

m'= m/ v

m'= (m/v) x 100%

m’= m/(c+v) x 100%

Tăng nhanh

Có xu hướng tăng dần

Có xu hướng giảm dần

Lúc tăng lúc giảm

giảm.

giảm dần.

giảm nhanh.

tăng nhanh.

được bảo tồn không tăng thêm giá trị.

tạo ra giá trị mới.

bị mất đi cả về giá trị và giá trị sử dụng.

tạo ra giá trị thặng dư.

tư liệu sản xuất tập trung trong tay một số ít người và đa số người lao động mất hết tư liệu sản xuất.

người lao động được tự do về thân thể và không có đủ những tư liệu sản xuất cần thiết để tự biết kết hợp với sức lao động của mình để tạo ra hàng hoá.

chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và sự phân công lao động xã hội.

sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê.

Làm tăng nguồn dự trữ về của cải

Làm tăng tích trữ vốn tiền lao động

Biến giá trị thặng dư thành tư bản khả biến nhằm mua nhiều sức

 Biến một phần giá trị thặng dư thành tư bản

Nâng cao trình độ khai thác sức lao động

Nâng cao lao động xã hội

Tăng sự tiết kiệm tiêu dùng của nhà tư bản

Tăng sự cạnh tranh giữa các nhà tư bản để có nhiều giá trị thặng dư

lượng tư bản khả biến

lượng giá trị hàng hoá không đi vào tiêu dùng

lượng tư bản cố định

tỉ lệ phân chia giữa tích lũy và tiêu dùng

sự tăng thêm quy mô của tư bản cá biệt bằng cách tư bản hoá giá trị thặng dư.

nơi mở rộng quy mô sản xuất của xí nghiệp để bóc lột giá trị thặng dư.

kết hợp nhiều tư bản nhỏ thành một tư bản lớn hơn.

 quá trình tái sản xuất mở rộng cho tư bản xã hội tăng lên.

Kết hợp nhiều xí nghiệp nhỏ thành một xí nghiệp lớn do mô tư bản

Sự tăng lên của quy mô tư bản cá biệt mà không làm tăng quy xã hội do hợp nhất các tư bản cá biệt vào một chỉnh thể tạo thành một tư bản cá biệt lớn hơn 

Tập trung sản xuất vào một xí nghiệp lớn để hạ giá thành sản phẩm, do đó thu được nhiều lợi nhuận hơn

Đầu tư thêm tư bản vào nhiều ngành sản xuất: đem lại nhiều lợi nhuận hơn

làm tăng tổng tư bản xã hội.

quan hệ giữa các nhà tư bản với nhau.

quan hệ giữa các nhà tư bản với giai cấp công nhân.

tăng phương tiện bóc lột lao động làm thuê.

Cấu tạo kĩ thuật

Cấu tạo giá trị

Cấu tạo giá trị khi phản ánh sự biến đổi của cấu tạo kĩ thuật của tư bản

Sự phân chia các yếu tố cấu thành tư bản

tăng cường bóc lột giá trị thặng dư

tăng năng suất lao động

chênh lệch giữa tư bản sử dụng và tư bản tiêu dùng

quy mô của tư bản ứng trước

tập trung tư bản

tích tụ tư bản

giá trị thặng dư

tỉ suất giá trị thặng dư

địa tô được tư bản hoá

giá trị thặng dư được tư bản hoá

kết hợp nhiều tư bản nhỏ thành tư bản lớn

tăng tỉ suất giá trị thặng dư

trình độ ứng dụng khoa học – kĩ thuật vào sản xuất

trình độ phát triển của quy mô sản xuất

 mức độ bóc lột của tư bản đối với lao động làm thuê

sự phát triển của nền sản xuất xã hội theo chiều sâu

Sự vận động liên tục của tư bản tiền tệ

Sự vận động liên tục từ hình thức tư bản tiền tệ sang hình thức tư bản sản xuất và tư bản hàng hoá

Sự vận động liên tục qua các hình thức khác nhau để trở về hình thái ban đầu cùng với lượng giá trị thặng dư

Sự vận động liên tục của tư bản cố định và tư bản lưu thông

Thời gian sản xuất trong một vòng tuần hoàn

Thời gian tồn tại của tư bản cố định trong một vòng tuần hoàn

Thời gian sản xuất và thời gian lưu thông để thực hiện một vòng tuần hoàn

Thời gian lưu thông để bán hàng hoá và thu về giá trị thặng dư

Xác định nguồn gốc của giá trị thặng dư

Phương thức chu chuyển giá trị của tư bản sản xuất vào giá trị sản phẩm

Phương thức khấu hao tư bản cố định trong quá trình sản xuất

Tốc độ chu chuyển của tư bản

sử dụng nguồn lao động có tay nghề thành thạo

 sử dụng máy móc thiết bị công nghệ hiện đại

cải tiến, thay đổi các biện pháp tổ chức quản lí sản xuất

chính sách thưởng, phạt hợp lí đối với người lao động

Sản xuất ra hàng hoá chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng

Sản xuất ra hàng hoá có mẫu mã, hình thức đẹp

Tăng cường thông tin quảng cáo để kích cầu

Bán hàng có khuyến mại

thời gian mua và thời gian bán

thời gian lao động, thời gian gián đoạn và thời gian dự trữ

thời gian sản xuất và thời gian bán hàng

 thời gian sản xuất và thời gian lưu thông

ứng dụng tiến bộ khoa học – kĩ thuật mới

cung lớn hơn cầu về tư bản cố định

tăng năng suất lao động trong ngành chế tạo máy

do sử dụng và tác động của tự nhiên gây ra

hao mòn vô hình

hao mòn hữu hình

hao mòn về giá trị sử dụng

hao mòn vô hình và hao mòn hữu hình

 tuỳ thuộc vào thời gian khấu hao.

tuỳ thuộc vào cường độ sử dụng.

ảnh hưởng tiến bộ kĩ thuật.

tuỳ thuộc vào tổng lượng giá trị tư bản cố định.

Nguyên, nhiên, vật liệu

Máy móc thiết bị, nhà xưởng

Giá trị tư liệu sản xuất

Giá trị sức lao động

giá trị tư liệu sản xuất

máy móc thiết bị

nguyên, nhiên, vật liệu và giá trị sức lao động

nhà xưởng

Số tiền mà nhà đầu tư đã trả để đổi lấy toàn bộ số lượng lao động mà người công nhân đã bỏ ra khi tiến hành sản xuất

Số tiền mà chủ tư bản đã trả công lao động cho người làm thuê

Giá cả lao động của người công nhân làm thuê

 Giá cả của hàng hoá sức lao động

tư bản dưới hình thái tư bản tiền tệ.

tư bản dưới hình thái công nghiệp.

tư bản trong lĩnh vực lưu thông hàng hoá.

tư bản dùng để mua tư liệu sản xuất và mua sức lao động của công nhân.

Một phần của giá trị thặng dư

Do tuần hoàn của tư bản tiền tệ và sinh ra theo công thức T-T

Do lao động thặng dư của công nhân viên ngành ngân hàng tạo ra

Giá trị thặng dư do một loại hàng hoá đặc biệt là tiền tệ tạo ra

trong những hoàn cảnh bình thường, tỉ suất lợi tức thường ngang với tỉ suất lại lợi nhuận của tư bản sản xuất.

 tỉ suất lợi tức thường lớn hơn tỉ suất lợi nhuận.

thấp hơn tỉ suất lợi nhuận bình quân và lớn hơn 0.

tỉ suất lợi tức có khi lớn hơn, có khi lại thấp hơn tỉ suất lợi nhuận tuỳ thuộc vào quan hệ cung – cầu về vốn trên thị trường.

Tư bản công nghiệp

Tư bản thương nghiệp

Tư bản cho vay 

Tư bản kinh doanh nông nghiệp

từ T– T’, như vậy là không cần bóc lột giá trị thặng dư cũng có lợi tức cho nhà tư bản.

tư bản cho vay độc lập với tư bản sản xuất và tư bản thương nghiệp.

tách rời giữa quyền sử dụng và quyền sở hữu – che giấu việc bóc lột giá trị thặng dư một cách tinh vi nhất.

không trực tiếp thuê công nhân nên lợi tức của họ thu được do bóc lột.

cung>cầu, lợi tức giảm.

 cung = cầu, lợi tức giảm.

cung = cầu, lợi tức tăng.

cung < cầu, lợi tức giảm.

một phần của giá trị thặng dư trong nông nghiệp.

sản phẩm thặng dư và cả một phần sản phẩm tất yếu do công nhân nông nghiệp tạo ra bị chủ ruộng chiếm đoạt.

 toàn bộ giá trị thặng dư do công nhân nông nghiệp tạo ra.

một phần giá trị thặng dư mà tư bản công nghiệp trích trong lợi nhuận bình quân của mình để trả cho chủ ruộng đất

Lợi nhuận siêu ngạch do sản xuất trên những ruộng đất có vị trí thuận lợi tạo ra

Lợi nhuận siêu ngạch do sản xuất trên những ruộng đất tốt tạo ra

Lợi nhuận siêu ngạch do sản xuất trên ruộng đất tốt và độ màu mỡ cao, điều nhiên thuận lợi tạo ra

Lợi nhuận siêu ngạch do đầu tư thêm tư bản để thâm canh tạo ra

lợi nhuận siêu ngạch do sản xuất trên những ruộng đất tốt tạo ra.

lợi nhuận siêu ngạch do đầu tư thêm tư bản để thâm canh, làm tăng độ màu mỡ của đất tạo ra.

lợi nhuận siêu ngạch do đầu tư thêm tư bản để mở rộng diện tích canh tác tạo ra.

lợi nhuận siêu ngạch do sản xuất trên những ruộng đất tốt và có vị trí thuận lợi. 

 nhà tư bản nông nghiệp phải trả cho chủ ruộng khi còn thuê đất.

nhà tư bản nông nghiệp được hưởng như một khoản lợi tức mà người chủ đất phải trả lại cho nhà tư bản với tư cách người đã bỏ vốn đầu tư.

nhà tư bản nông nghiệp được hưởng trong thời hạn thuê đất.

chủ ruộng và tư bản nông nghiệp chia nhau cùng hưởng.

Giá trị thặng dư mà chủ ruộng đất bóc lột trực tiếp công nhân nông nghiệp

Phần giá trị thặng dư ngoài lợi nhuận bình quân khi canh tác trên tất cả các loại đất kể cả đất xấu nhất

Lợi nhuận siêu ngạch thu được do đầu tư thêm các yếu tố kĩ thuật

Lợi nhuận siêu ngạch thu được do sản xuất trên ruộng đất tốt và trung bình

 chỉ ở trên ruộng đất xấu nhất.

do đầu tư thêm tư bản.

 trên tất cả các loại ruộng đất.

 trên ruộng đất đặc biệt.

tuyệt đối

chênh lệch I

độc quyền

chênh lệch II

Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư.

Tư bản là tiền và tư liệu sản xuất của nhà tư bản để tạo ra giá trị thặng dư.

Tư bản là giá trị đem lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động làm thuê.

Tư bản là tiền đẻ ra tiền.

sự trả công cho lao động.

giá trị của lao động.

 giá cả của sức lao động.

giá trị sức lao động.

Máy móc, thiết bị, nhà xưởng

Tiền lương, tiền thưởng

Kết cấu hạ tầng sản xuất

Điện nước, nguyên liệu

tốc độ chu chuyển của tư bản.

vai trò của các bộ phận tư bản trong quá trình sản xuất giá trị thặng dư.

phương thức chuyển giá trị các bộ phận tư bản sang sản phẩm.

hao mòn hữu hình hoặc vô hình.

 Máy móc, thiết bị, nhà xưởng 

Tiền lương, tiền thưởng 

Kết cấu hạ tầng sản xuất 

Điện nước, nguyên liệu

tốc độ chu chuyển chung của tư bản.

phương thức chuyển giá trị của các bộ phận tư bản sang sản phẩm.

vai trò các bộ phận tư bản trong quá trình sản xuất giá trị thặng dư.

sự thay đổi về lượng trong quá trình sản xuất.

Do sử dụng

Giảm khả năng sử dụng

Tác động của tự nhiên

Khấu hao nhanh

Lợi nhuận

Lợi tức

Tiền lương

Địa tô

p=m

p>m

p<m

p=0

c+v

c+v+m

k+p

$$k+\overline{P}$$

lợi nhuận độc quyền

lợi nhuận siêu ngạch. 

 lợi nhuận ngân hàng.

lợi nhuận bình quân.

lợi nhuận ngân hàng.

lợi nhuận độc quyền.

 lợi nhuận siêu ngạch.

lợi nhuận bình quân. 

tốt.

trung bình.

 xấu.

mức trung bình của các loại đất xấu.

Ruộng đất đã được đầu tư, thâm canh.

Ruộng đất có độ màu mỡ trung bình.

Ruộng đất có độ màu mỡ tốt.

Ruộng đất có vị trí thuận lợi.

giảm xuống.

tăng lên.

không đổi.

tuỳ điều kiện cụ thể.

Cung – cầu các loại hàng hoá

Lợi nhuận khác nhau

Tỉ suất lợi nhuận

Giá trị thặng dư siêu ngạch

sản xuất hàng hoá giản đơn.

chủ nghĩa tư bản.

chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh.

chủ nghĩa tư bản độc quyền.

Cạnh tranh 

Chạy theo giá trị thặng dư

Cạnh tranh giữa các ngành

 Cạnh tranh trong nội bộ ngành

 tư bản mà giá trị của nó chuyển dần vào sản phẩm qua khấu hao.

là tư bản cố định. 

tư bản mà giá trị của nó lớn lên trong quá trình sản xuất 

tư bản mà giá trị của nó không thay đổi về lượng và được chuyển nguyên sang sản phẩm.

Tư bản cố định là nguồn gốc của giá trị thặng dư.

 Tư bản cố định là điều kiện tăng năng suất lao động.

 Tư bản cố định là điều kiện để giảm giá trị hàng hoá.

Tư bản cố định là bộ phận chủ yếu của tư bản bất biến.

 Thể hiện dưới hình thức bán chịu

Giá cả = giá trị mới do sức lao động tạo ra.

Mua bán có thời hạn.

Giá trị sử dụng quyết định giá trị.