Sa panahon ng kolonyal, ang pagpapakilala ng edukasyon ay nagbukas ng isipan ng mga Pilipino sa kahalagahan ng edukasyon sa kaunlaran at tagumpay sa buhay ng tao.

Sa panahon ng kolonyal, ang edukasyon ay nakatuon sa mga pratikal na kasanayan o gawaing pangkabuhayan.

Sa panahong bago ang kolonyal ay mayroong pormal na edukasyon. Bukod sa pagsusulat at pagbabasa, nakatuon din ang edukasyon sa mga akademikong asignatura.

Ito ang tawag sa mga taong nakapag-aral sa ibang bansa at nakabatid ng kalinawan o kaliwanagan. Nabantad nila ang kaisipang liberalismo at nasyonalismo habang nag-aaral sa Europa.

Siya ay isa sa pinakatanyag na tagapagtaguyod ng pagbabago sa Pilipinas noong panahon ng pananakop ng mga Espanyol. Siya ang kinikilala na pinakamagaling na bayani at itinala bilang Pambansang Bayani ng Pilipinas.

Ang mga Ilustrado o propagandista ay naghahangad ng ganap na kalayaan ng Pilipinas mula sa Espanya.

Siya tinaguriang bilang dakilang propagandista. Isang mamamahayag at manunulat na nakilala sa pangalang Plaridel sa pahayagang La Solidaridad. Dito siya ay nagsusulat upang maihayag ang pang-aabuso at hindi patas na pagtrato sa mga Pilipino ng mga Espanyol sa Pilipinas.

Ang babasahing Noli Me Tangre ay gumising sa damdaming nasyonalismo sa mga Pilipino.

Siya ay isang manggamot at propagandista. Siya ang naging pinuno ng kilusang propaganda na hinimok na mag-rebolusyon ang mga Pilipino laban sa mga Espanyol.

Ang Noli Me Tangre ay ang pinakamaimpluwensiyang akda sa kasaysayan ng Pilipinas na nagtataglay ng makatotohanang pangyayari na gumising sa mga Pilipino ang kawalang katarungang pagmamalupit at pang-aalipin ng mga mananakop na Espanyol.

Ang La Solidaridad ay opisyal na pahayagan ng Kilusang Propaganda. Ang mga paksang makabayan ang mga inilathala rito. Pinapadala ito sa Pilipinas upang mabasa ng mga Pilipino at magkaroon ng kamalayan ang mga ito sa nagaganap sa Pilipinas at maunanwaan ang kahalagahan ng reporma.

Ang mga Ilsutrado ay may mataas na pinag-aralan

Ang liberalismo ay ideyang matinding pagmamahal sa bayan.

Hindi hangad ng mga Ilustrado ang ganap na kalayaan kundi ang pagbabago sa pamamaraan ng pamamahala sa bansa at patas na pagtrato sa mga Pilipino.

Ito ang mga babasahin na gumusing sa damdaming nasyonalismo ng mga Pilipino.

I. Nobelang Noli Me Tangre

II. Nobelang El Filibusterismo

III. Pahayagang La Solidaridad

Ito ang samahan ng mga Ilustrado sa Espanya na naglalayon ng pagbabago.

Ang babasahing nobela na ito ay pinapakita ang tunay na kalagayan ng Pilipnas sa panahon ng mga Espanyol. Tinatalakay din nito ang pang-aabuso at diskirminasyon na nararanasan ng mga Pilipino sa kamay ng mga Espanyol.

Ang nobelang ito ay pinakamaimpluwensiyang akda sa kasaysayan ng Pilipinas. Nagtataglay ito ng makatotohanang pangyayari na nagpapakita ng kawalang katarungang pagmamalupit at pang-aalipin ng mga mananakop na Espanyol.

Ang samahang La Solidaridad ng mga Ilustrado sa Espanya ay naghahangad ng:

I. ganap na kalayaan ng Pilipinas mula sa Espanya

II. magkaroon ng representasyon ang Pilipinas sa Cortes Generales

III. representasyong magkaroon ng mga posisyon sa goberyno ang mga Pilipino.

IV. pagbabago o reporma sa pamamalakag ng pamahalaan sa Pilipinas.

Sino ang may akda o sumulat ng nobelang Noli Me Tangre?

Sino ang may akda o sumulat ng nobelang El Filibusterismo?

Ito ang naging opisyal na pahayagan ng mga propagandista sa Espanya.

Ang patuloy na paglalakad habang tumutugtog ang pambansang awit ay nagpapakita ng nasyonalismo.

Nag-alsa ang mga Ilustrado sa mapayapang paraan sa pamamagitan ng kanilang talino sa pagsusulat. Ang panulat at papel ang nagsilbing paraan upang maihatid ang ninanais o hangad na pagbabago o reporma sa Pilipinas.