халықтың барлық топтарын төтенше жағдайлардан қорғанудың негізгі тәсілдері мен жүріс-тұрыс ережелеріне оқыту;

зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету тәсілдерін оқыту;

ұжымдық және жеке қорғаныс құралдарын пайдалану ережелерін үйрету.

ТЖ жағдайында тасымалдау кезіндегі халықтың мінез-құлық қағидалары;

ТЖ эвакуациялық жағдайларында халықтың жүріс-тұрыс қағидалары;

жаяу тәртіппен;

 көлікпен;

аралас түрде.

әуе көлігімен;

велокөлікпен;

басқарма әкімшіліктерінің басшылық құрамы;

қызметтер, бөлімдер әкімшіліктерінің басшылық құрамы;

департамент әкімшіліктерінің басшылық құрамы;

эвакуациялық қабылдау комиссиялары.

эвакуацияның аралық пункттері (ЭАП)

эвакуациялық комиссиялар;

эвакуациялық қабылдау комиссиялары;

эвакуациялық құрама пункттер (ЭҚП);

ҚР ӘК (ТЖМ, АҚ) шақыру үшін жұмылдыру нұсқамасы бар тұлғалар;

департаменттер мен қызметтер әкімшіліктерінің басшылық құрамы.

эвакуациялық комиссиялар: аумақтық (республикалық, өлкелік, облыстық, қалалық, аудандық, елді мекендер) және объектілік;

министрліктер (ведомстволар) мен ұйымдардың эвакуациялық комиссиялары;

Эвакуациялық жинау пункттері (ЭЖП) - жергілікті өзін-өзі басқару органдары жанындағы қалалық және объектілік эвакуациялық қабылдау комиссиялары;

ҚР ӘК (ТЖМ, АҚ) шақыру үшін жұмылдыру нұсқамасы бар тұлғалар;

қызметтер мен бөлімдер әкімшіліктерінің басшылық құрамы.

зардап шеккендер саны;

апат аймағының ауқымы және тіршілік ету жағдайларының бұзылуы;

залал ауқымының және дәрежесінің болуы;

бөтен бақылаушылардың қатысуы;

жаппай аурулардың болуы;

эвакуациялық іс-шаралар;

тұрғындарды инженерлік қорғау жөніндегі шаралар;

төтенше жағдайлардан қорғау саласында тұрғындарды даярлау.

ҚР барлық азаматтарының өмірін сақтандыруды жүзеге асыру;

ТЖ кезінде азаматтарға келтірілген залал үшін өтемақы төлеу;

тұрақты дайындық режімінде;

жоғары дайындық режімінде;

ТЖ режімінде.

24 сағат ішінде ТЖ жоюды жүзеге асыруға дайын;

эпидемияға сәйкес дайындық режімінде;

жеке қорғану құралдарын пайдалану;

қорғаныс құрылыстарын (панаханаларды) пайдалану;

тұрғындарды жұқтыру ықтимал аймақтардан эвакуациялау;

тұрғындарды уақытша күркелерде паналау;

тұрғындарды шатырларда уақытша паналату;

қорғау дәрежесі негізгі үй-жайлардағыдай кіру және шығу жолдары, ал олар үйінді астында қалған жағдайда – авариялық шығу жолдары бар;

онда адамдардың кемінде екі тәулік үздіксіз бола алуы.

негізгі үй-жайлардың биіктігі кемінде 3 м;

РҚ конструкциясы жер сілкіністерінен қорғауды қамтамасыз етуі тиіс;

адамдардың оларда кемінде он тәулік үздіксіз болуы.

адамдарды, техника мен мүлікті ықтимал қауіпті объектілердегі авариялар мен апаттардың нәтижесінде туындайтын зақымдаушы факторлардан жасыруға арналған инженерлік құрылыс;

адамдарды, техника мен мүлікті қазіргі заманғы зақымдау құралдарының әсерінен жасыруға арналған инженерлік құрылыс;

адамдарды ядролық жарылыстың барлық зақымдаушы факторларының әсерінен, сондай-ақ УЗ, КӘУЗ және БҚ-дан қорғауға арналған инженерлік құрылыс;

темірбетоннан жасалған монолитті ғимарат…»;

тұрғын үйдегі жертөлесі.

паналаушыларды ТЖ көздерінің барлық зақымдаушы факторларынан қорғау (РҚП конструкциясы иондаушы сәулелерден қорғауды қамтамасыз етуі тиіс);

паналаушылар үшін қажетті санитарлық-гигиеналық жағдайларды ұстау (ауа температурасы +27-32ºС жоғары емес, салыстырмалы ылғалдылығы 90% артық емес, көмір қышқылының құрамы 3% артық емес, оттегінің құрамы 18-20%);

адамдардың оларда кемінде екі тәулік үздіксіз болуын;

паналаушылар үшін қажетті санитарлық-гигиеналық жағдайларды ұстау (ауа температурасы +18ºС жоғары емес, салыстырмалы ылғалдылығы 90% артық емес, көмір қышқылының құрамы 10% артық емес, оттегінің құрамы 15% кем емес%);

паналаушыларды ТЖ көздерінің зақымдаушы факторларынан қорғауды;

бірінші режім - таза желдету;

екінші режім - сүзгілеу;

үшінші режім - ауаның ішкі көлемін қалпына келтірумен толық оқшаулау және тірек жасау;

15% дейін оттегі үнемдеу режімінде;

тұрғындарды қорғау құралы;

қорғау іс-шарасы;

халықты қорғау тәсілі;

халықтың бос уақытын өткізу орны;

халықты қорғау тәсілі;

су тасқыны кезінде халықты паналату;

оқшаулағыштар - жеңіл қорғаныс костюмі (Л-1), резеңке етіктері мен қолғаптары бар қорғаныс комбинезоны, қорғаныс шұлықтары мен қолғаптары бар ОП-1 қорғаныс плащы;

қорғаныштық - іш киімнен, мақта-матадан шұлғаудан, резеңке етікпен және қолғаптан тұратын сүзгілі киім (ҚСК) жиынтығы;

қолда бар - резеңкеленген плащтар, жамылғылар, драп пен былғарыдан жасалған пальто;

матадан жасалған костюмдер мен қолғаптар;

резеңке жамылғыш жадағай;

жеке дәрі қобдишасы (АИ-2);

жеке химияға қарсы пакет (ИПП-8Б, ИПП-9, ИПП-10);

жеке таңу пакеті (ПП: ені 10см, ұзындығы 7м бинт, 17,5х32 екі мақта-дәке жастықшасы).

таңу таңғыштарының жиынтығы;

қабынуға қарсы жуғыш заттар жиынтығы;

адсорбциялық - сорбент кеуектеріндегі химиялық уландырғыш  заттар (ХУЗ) буларының физикалық сорбциясына (сіңіру);

сорбент кеуектеріндегі химиялық уландырғыш  заттар (ХУЗ) буларының абсорбциялық-физикалық сорбциясына (сіңіру);

хемосорбциялық – химиялық уландырғыш  заттар (ХУЗ) буының (газдың) молекулаларының сіңдіру құрамына кіретін заттармен (хлорамин, дихлор, гексахлордифенилмочевина) химиялық өзара әрекеттесуі есебіне:

орташа;

аса ауыр.

теріні газ тәрізді және тамшы тәрізді авариялық-химиялық улағыш заттардан (АХУЗ) қорғауға арналған;

ірі авариялар мен апаттардың салдарын жою кезіндегі кез келген авариялық-құтқару және қалпына келтіру жұмыстары үшін;

тыныс алу мүшелерін газ тәрізді және тамшы сұйықтықты авариялық-химиялық улағыш заттардан (АХУЗ)  қорғауға арналған;

көзді газ тәрізді және тамшы тәрізді авариялық-химиялық улағыш заттардан (АХУЗ)  қорғауға арналған;

тұрғындарды және аумақтарды газ тәрізді және тамшы сұйық БҚ-дан қорғауға арналған;

жарақаттану және күйік кезінде көмек көрсету үшін;

улы заттардың әсерін болдырмау және әлсірету үшін;

бактериялық заттардың, иондаушы сәулелердің әсерін болдырмау және азайту үшін.

3 және 4 дәрежелі күйік кезінде дәрігерлік көмек көрсету үшін;

улы газбен уланған жағдайда медициналық көмек көрсету үшін;

қауіп төнген адамдардың өмірін сақтау және денсаулығын сақтау жөніндегі міндеттердің басымдығы;

тәуекелді негіздеу және АҚБШЖ жүргізу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету;

құралымдардың авариялық-құтқару қызметтерінің ТЖ-ға жедел ден қоюға және оларды жою жөніндегі жұмыстарды жүргізуге тұрақты әзірлігі;

тұрғындарға медициналық көмек көрсету;

өрт кезінде адамдарды құлақтандыру және эвакуациялауды басқару;

АҚ-ның қираған, бүлінген және үйілген қорғаныс құрылыстарын (АҚҚҚ) ашу және олардағы адамдарды құтқару;

тәуекелді негіздеу және АҚБШЖ жүргізу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету;

құралымдардың авариялық-құтқару қызметтерінің ТЖ-ға жедел ден қоюға және оларды жою жөніндегі жұмыстарды жүргізуге тұрақты әзірлігі;

тұрғындарды АҚ-ға дайындау.

ТЖ туралы уақытылы ақпарат беру;

АҚ-ның қираған, бүлінген және үйілген қорғаныс құрылыстарын (АҚҚҚ) ашу және олардағы адамдарды құтқару;

зардап шеккендерді іздестіру және оларды бүлінген және жанып жатқан ғимараттардан, газдалған, су басқан және түтіндеген үй-жайлардан, үйінділерден шығару;

зардап шеккендерге алғашқы медициналық көмек көрсету және оларды емдеу мекемелеріне көшіру;

 авариялық  құтқару (АҚ) және шұғыл кейінге қалдырмайтын жұмыстарды (ШКҚЖ)  жүргізу үшін топтар құру;

төтенше жағдайлардан зардап шеккендерге медициналық көмек көрсету;

штаттан тыс авариялық-құтқару құрамаларының (ШТАҚҚ)  және жұмыс учаскелерінің (объектілерін) жылжу маршруттарын барлау (барлаудың барлық түрлері);

жылжу маршруттарында және жұмыс учаскелерінде (объектілерінде) өрттерді оқшаулау және сөндіру;

зардап шеккендерді іздестіру және оларды бүлінген және жанып жатқан ғимараттардан, газдалған, су басқан және түтіндеген үй-жайлардан, үйінділерден шығару;

АҚ және БШЖ өткізу үшін топтастыру құру;

халықты ТЖ аймақтарынан эвакуациялауды жүргізу;

авариялық-құтқару жұмыстарын қамтамасыз ету мақсатында бүлінген және бұзылған байланыс желілері мен коммуналдық-энергетикалық желілерді жөндеу және қалпына келтіру;

қайта төтенше жағдайлар қаупі туындаған жағдайда адамдарды жасыру үшін қорғау құрылыстарын жөндеу және қалпына келтіру;

құтқару жұмыстарын жүргізу үшін жағдай жасау мақсатында газ, энергетика, су құбыры, кәріз және технологиялық желілердегі аварияларды оқшаулау;

авариялық құтқару (АҚ)  және басқада кейінге қалдырмайтын шұғыл жұмыстарды (БШЖ) жүргізу үшін топтар құру;

штаттан тыс авариялық-құтқару құрамаларының (ШТАҚҚ) міндеттерін жоспарлау және қою;

қолына салып;

жадағай, брезент, пленка, көрпеге салып;

зембілді пайдаланып сүйреу арқылы;

 көтергіш (лебедка) көмегімен жедел жәрдеммен;

зардап шегушіні көлікпен тасымалдау.

жалпы;

жер үстілік;

арнайы.

жергілікті;

ішінара;

аймақтық;

зардап шеккендерді іздестіру және құтқару, оларды медициналық сұрыптау;

зардап шеккендер мен науқастарға алғашқы медициналық және алғашқы дәрігерлік көмек көрсету;

емдеу мекемелеріне эвакуациялауды жүзеге асыру және емдеу;

ТЖ зақымдаушы факторларының зардап шегушіге әсерін жою;

жану көзін сөндіру.

дәрігерге дейінгі;

алғашқы медициналық көмек;

мамандандырылған;

біліктілігі жоқ;

санитарлық.

сынықтар, ауқымды күйіктер және жұмсақ тіндердің мылжануы кезінде аяқ-қолдарды иммобилизациялау;

омыртқа жарақаттары кезінде денені тақтайға немесе қалқанға бекіту;

жара және күйік бетіне таңғыш салу.

таңғыш салу және ауырсынуды басатын препараттар беру;

дене бөліктерінің ашық жерлерін сабынмен және ағынды сумен, 2% сода ерітіндісімен ішінара санитариялық өңдеу;

тұрғындарды жұқтыру орындарынан эвакуациялау және эвакуациялау барысында оларға алғашқы медициналық көмек көрсету;

жеке қорғаныш құралдарын, мақта-дәке таңғыштарды қолдану, бетті дымқыл дәкемен, орамалмен, сүлгімен және т.б. жабу арқылы тыныс алу, көру органдарын және теріні қауіпті химиялық заттардың (ҚХЗ) тікелей әсерінен қорғау;

қан сараптамасын жасау арқылы зардап шеккендердің зақымдану дәрежесін анықтау;

барлық қол жетімді әдістермен сыртқы қан кетуді уақытша тоқтату.

қолда бар және (немесе) табельдік жеке қорғану құралдарын пайдалану;

инфекциялық ауруға күдікті температуралық науқастарды белсенді анықтау және оқшаулау;

ішінара немесе толық санитарлық өңдеу жүргізу.

шұғыл профилактика құралдарын қолданбау;

қан сараптамасы арқылы зардап шеккендердің зақымдану дәрежесін анықтау;

зардап шеккендердің өміріне қауіп төндіретін ауытқуларды (қан кету, асфиксия,

құрысулар және т. б.) жою және алдын алу және оларды одан әрі эвакуациялауға дайындау;

дәрігерге дейінгі көмек көрсетудің оңтайлы мерзімі – жарақаттан кейін 1 сағатқа дейін;

дәрігерге дейінгі көмек көрсетудің оңтайлы мерзімі – жарақаттан кейін 1 сағат ішінде;

ауырсынуды басатын дәрілерді беру;

шина салу, зардап шеккен учаскелерді иммобилизациялау;

ауырсынуды басатын және жүрек-тамыр препараттарын енгізу;

жгуттардың, таңғыштар мен шиналардың дұрыс салынуын бақылау және қажет болған жағдайда табельдік медициналық құралдарды пайдалана отырып, оларды түзету және толықтыру;

асептикалық және окклюзиялық таңғыштарды салу;

зақымданған адам, залалданған жерге келген кезде жеке қорғаныш құралдарын (ЖҚҚ) кию;

седативті немесе антиконвульсантты көктамыр ішіне енгізуге болмайды;

алғашқы дәрігерлік көмек – емдеу-профилактикалық іс-шаралар кешенін қамтитын медициналық көмек түрі;

алғашқы дәрігерлік көмек - дәрігерлер орындайтын және зардап шеккендердің өміріне тікелей қауіп төндіретін зақымданулардың (аурулардың) салдарын жоюға бағытталған;

алғашқы дәрігерлік көмек - емдеу-профилактикалық іс-шаралар кешенін, сондай-ақ асқынулардың алдын алуды және қажет болған жағдайда зардап шеккендерді одан әрі эвакуациялауға дайындауды қамтитын медициналық көмек түрі;

зардап шегушінің алғашқы минуттарында келген құтқарушылармен немесе өзіне-өзі медициналық көмек көрсету;

зардап шегушінің алғашқы минуттарында келген құтқарушылармен немесе

дәрігерге дейінгі көмек көрсету;

сыртқы қан кетуді тоқтату (қан тамырын тігу немесе қан ағып жатқан тамырға қысқыш салу, жгут салудың дұрыстығы мен орнықтығын бақылау немесе қажет болған кезде жгут салу);

асфиксияны жою (жоғарғы тыныс жолдарынан шырышты, құсу массаларын және қанды сорғызып тазалау); ауа өткізгішті енгізу; тілді ұстау; өкпені жасанды желдету;

киімнен химиялық заттардың десорбциясын жоюға бағытталған және химиялық зақымдану ошағынан түсетін адамдардан газқағарды алуға мүмкіндік беретін іс-шаралар жүргізу;

аяқ-қол сынықтарына жақтау (шина) салу;

жасанды тыныс алуды жүргізу.

естен тану;

каллапс;

кома;

бүйректің тоқтауы;

қан қысымының жоғарылауы.

науқасқа толық тыныштық жасау керек, ол үшін зардап шеккен адамның тізесінің астына валик салып, тізелерін сәл ажырату керек;

негізгі міндет – зардап шегушіні хирургиялық стационарға жеткізу;

арқаға салып тасымалдау;

ауырсынуды басатын және ішті жүргізетін дәрілерді беріңіз;

асқазанды шайыңыз және тазартқыш клизмаларды салыңыз;

жедел жәрдем шақырыңыз;

электр тогының әрекетін дереу тоқтату және зардап шегушіні қауіпті аймақтан шығару;

жәбірленушіні тексеріп, шокқа қарсы іс – шаралар өткізіңіз (тегіс жерге жатқызып, аяғын 20-30 см жоғары көтеріңіз, жылы киіммен жабыңыз), күйіктерді емдеңіз;

зардап шеккенге есін жиғызу үшін мүсәтір спиртін беру керек;

науқасты емдеу мекемесіне жеткізуді ұйымдастыру.

экстремалды факторлардың әсерінен шұғыл дамитын, өмірге қауіп төндіретін патологиялық процесс;

ауыр механикалық немесе психикалық жарақаттың әсерінен жедел дамитын, өмірге қауіп төндіретін патологиялық процесс және т. б.;

күйіп қалу, инфекция, интоксикация және т.б. әсерінен жедел дамитын, өмірге қауіп төндіретін патологиялық процесс;

бүйрек пен бауырдың істен шығуы;

зат алмасудың күрт бұзылуы және ағзаның улануы;

зардап шегушіні үйінді астынан шығару және жарақаттық фактор әсерінен босату;

қан кетуді тоқтату - қан кетуді уақытша тоқтату әдістері қолданылады;

көлік шиналарын салу және зардап шегушіні ұқыпты тасымалдау;

жараға немесе күйік бетіне стерильді таңғыш салу;

қан кетуді тоқтату - жараның астына турникет салу.

өкпені жасанды желдету;

жанама (жабық) жүрек массажы;

тыныс алу жолдарының өткізгіштігін қалпына келтіру;

зардап шеккен адамға тек ұйықтататын дәрі-дәрмек беріледі;

жәбірленушіні таза ауаға шығарып, ағзасына ыңғайлы жағдай жасаңыз.

кәсіпорын басшыларына еңбекті қорғау туралы заңнаманы бұзатын тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы ұсыныстар енгізу;

барлық қызметкерлердің еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен нормаларды сақтауын бақылау;

құрылымдық бөлімшелердің басшыларына анықталған бұзушылықтарды жою туралы міндетті нұсқамалар беру;

қауіпсіздік техникасын бұзуды, сондай-ақ жұмыс орындарындағы жарақаттануды есепке алуды жүргізу;

еңбекті қорғау бойынша нұсқаулықтар мен өкімдер жасау;

жұмыс орындарында қауіпті және зиянды өндірістік факторларды анықтау;

өндірістік жарақаттанудың және кәсіптік аурулардың жай-күйі мен себептерін талдау;

кәсіпорын бөлімшелеріне жұмыс орындарын және жабдықтарды еңбекті қорғау талаптарына сәйкестігіне аттестациялауда көмек көрсету;

жоғары тұрған ұйымдар басшылығының өкімдері мен бұйрықтарының орындалуын бақылау;

еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлеушілерге әдістемелік көмек көрсетпеу.

Халықаралық Қайта Құру және даму банкі (ХҚДБ);

Еуропалық орталық банк;

Дүниежүзілік банк (ДБ);

БҰҰ-ның сауда және даму жөніндегі конференциясы;

Банк ЦентрКредит.

қабылданған уағдаластықтардың орындалуын бақылау;

табиғатты қорғау бойынша бірлескен күш-жігерді үйлестіру;

экологиялық проблемаларға қоғамның назарын аудару;

өздерінің кәсіпкерлік қызметін қорғайды.

өздерінің кәсіпкерлік мүдделерін қорғайды;

мемлекетаралық (үкіметаралық);

үкіметтік емес (қоғамдық);

халықаралық;

ұлтаралық;

республикалық;

халықаралық ұйымдар;

халықаралық конвенциялар мен келісімдер;

көпжақты және екіжақты байланыстар.

бірлескен конференциялар;

халықаралық шарттар;

олардың күтпеген жерден пайда болуы;

әскери-саяси, экономикалық, стратегиялық және өзге де мақсаттардың кең спектрінің болуы;

қазіргі заманғы жоғары тиімді қару жүйелері рөлінің артуы, сондай-ақ қарулы қақтығыстардың әртүрлі салаларының рөлін қайта бөлу;

қазіргі заманғы әскери қақтығыстар ұзаққа созылған әрекеттермен ерекшеленеді.

жасырын дайындық және жанжалдың кенеттен басталуы;

ядролық;

химиялық;

бактериологиялық;

жоғары дәлдікті (ЖДҚ);

авиациялық;