Адам ағзасындағы барлық заттар коллоидтық жүйелер болып табылады. Ағзадағы 10 функцияның ішінен біз ас қорыту, жүрек-қан тамырлары, тыныс алу, жүйке, иммундық, эндокриндік, несеп-жыныс, қан, бауыр, бүйрек сияқты жеке коллоидтық жүйелерді бөліп аламыз. Адам ағзасындағы желе – бұл:

Дәрігер бір шприцте әртүрлі зарядты дәрі-дәрмектерді алып, араластырды. Дәрілік заттарды араластыру кезінде қабыршақтардың тұнбаға түсуі немесе қалқып шығуы байқалады. Мұнда қандай құбылыс байқалады?

Адсорбенттер-бұл ішектен токсиндерді, газдарды, микроорганизмдерді, дәрі-дәрмектерді, аллергендерді, радиоактивті изотоптарды, ауыр металл тұздарын сорып, оларды ағзадан шығаратын дәрілер. Температураның жоғарылауымен адсорбция шамасының төмендеуіне әкелетін осы адсорбцияның түрі:

Қатты немесе сұйық заттың беткі қабатында адсорбция процесін қамтамасыз ететін газ және сұйық адсорбенттер бар екені белгілі. Аталған ұлпалардың қайсысы организмдегі адсорбенттер болып табылады?

Экзо - және эндогендік интоксикация кезінде асқазан сөлінің қышқылдығы жоғарылаған кездегі дезинтоксикация кезінде адсорбциялық қасиеті бар препарат тағайындалады. Адсорбцияға әсер ететін факторларды көрсетіңіз:

Тұз қышқылының концентрациясы 0,1 моль/л болған кезінде сутегі электродының потенциалы С (Вольт):

Макроэргиялық қосылыстар организмдегі негізгі энергия көздері болып табылады. Осы қосылыстардың міндетті құрылымдық құрамдас бөлігі болып табылатын p-элементін анықтаңыз.

Жасушада оның өсуіне, дамуына және көбеюіне қатысатын бірнеше бейорганикалық және органикалық қосылыстар бар. Жасушаның метаболикалық процестерінде, өсуінде және көбеюінде маңызды рөл атқаратын құрамында азот бар қосылыстарды көрсетіңіз:

Тұз катион мен анионнан тұратындықтан, гидролиздің үш типі бар: катион бойынша гидролиз (тек катион сумен әрекеттеседі); анион бойынша гидролиз (тек анион сумен әрекеттеседі); бірлескен гидролиз (катион да, анион да сумен әрекеттеседі). Гидролизге ұшырамайтын тұзды көрсетіңіз:

Қанның құрамында: NaHCO3, NaH2PO4 бар. Олар қоршаған ортаның белгілі бір реакциясын қолдайды. Бұл тұздардың гидролизі қай түрге сәйкес жүреді?

Біз көптеген қоректік заттарды майлардың, ақуыздардың және көмірсулардың гидролизі нәтижесінде аламыз, олар осы процесте құрамдас бөліктерге бөлінеді. Мұндай гидролиз ферменттердің әсерінен жүреді және қалай аталады?

Науқас есінен танып қалды. Науқасты көлденең жатқызып, тыныс алуды жеңілдету және таза ауа ағынын қамтамасыз ету үшін мойны мен кеудесін қысылған киімнен босатады; науқастың бетіне суық су шашылады. Оның есін жинату үшін қандай зат қолданылады:

Зат алмасу процесінің көпшілігіне жауап беретін заттар – қалқанша безінің тиреоидтық гормондарын синтездеу кезінде бұл элементтің негізгі рөлді атқарады. Тиреоидты гормондары бұл элементтен 65% - дан астам тұратыны белгілі. Оның жетіспеушілігі гормондар өндірісінің төмендеуіне және нәтижесінде гипотиреоздың дамуына әкеледі. Бұл элементтің жетіспеушілігі сыртқы сипатта болмайды. Сондықтан ол "жасырын аштық" деп аталды. Бұл қандай элемент?

Кальций хлориді медициналық тәжірибеде кеңінен қолданылады, көптеген аллергиялық аурулардың кешенді терапиясының бөлігі ретінде ұсынылған дәрі ретінде қолданылады. Қандай тағамдарда кальций иондары көп?

Құрамында марганец (II) сульфаты бар препараттар эритроциттердің дамуы мен қалыптасуына ықпал ететін гемотоз стимуляторлары ретінде қолданылады. Марганец-аминқышқылдарының, холестериннің, глюкозаның және көмірсулардың метаболизміне жауап беретін ферменттердің бөлігі. Марганец қандай биогендік элементтерге жатады?

Калий хлориді құсудан, іш өтуден, зәр айдайтын құралдарды ұзақ қолданудан пайда болатын гипокалиемия кезінде қолданылады. Калий- макроэлементтер қатарына жатады. Оның адам ағзасындағы биологиялық рөлін сипаттаңыз.

Медицинада MgSO4*7H2O (магний сульфаты, магнезия) өт қабының спазмы үшін іш жүргізетін, холеретикалық және ауырсынуды басатын дәрі ретінде қолданылады. Магнезия сульфатының ерітіндісі эклампсия, эпилепсия, хорея, тетания, бронх демікпесі, гипертония үшін қолданылады. Магний қандай элементтерге жатады?

Сынық кезінде сүйектердің бірігу уақытын қысқарту үшін дәрігер құрамында биогендік элемент бар препаратты тағайындады. Бұл элементті анықтаңыз.

Тыныс алу процесі гемоглобиннің оксигемоглобинге айналуымен бірге жүреді. Осы түрлендіруді жүзеге асыратын биогендік p-элементін анықтаңыз.

Кальций сульфаты тұзы медицинада қандай мақсаттарда қолданылады:

Барлық күрделі қосылыстар белгілі бір химиялық байланыспен байланысқан. Д витаминінің негізін құрайтын кешенді қосылыстың ішкі және сыртқы сферасы арасында қандай байланыс түрі орнатылады?

Гемоглобин - қанның бояғыш пигменті, соның арқасында организмде оттегі тасымалданады. Осы қосылыста кешен түзуші болып табылатын элементті көрсетіңіз.

B12 дәрумені (цианокобаламин) ДНҚ түзуге және нейротрансмиттерлердің жұмысына көмектеседі (мидағы бір нейроннан екіншісіне ақпарат беретін гормондардың түрлері. Аминқышқылдарымен синтезделеді). B12 дәрумені жетіспеушілігінің белгілеріне қолдың немесе аяқтың ұюы, жүру және тепе-теңдік проблемалары, анемия, шаршау, ісіну, тілдің қабынуы, есте сақтау қабілетінің төмендеуі, паранойя, галлюцинация жатады. Осы қосылыста кешен түзуші болып табылатын элементті көрсетіңіз.

"Бояғыш" әсерінен басқа, оның құрамында А, С және К дәрумендері, фолий қышқылы, темір және кальций бар. Хлорофилл денені тазартады, терінің сапасын жақсартады, рН тепе-теңдігін қалыпқа келтіреді — бұл коллаген өндірісін тудырады. Осы қосылыста кешен түзуші болып табылатын элементті көрсетіңіз.

Медицинада химиялық элементтердің тотығу-тотықсыздану қасиеттері жұқпалы аурулармен күресу процесінде маңызды рөл атқарады. Дене бұл қасиеттерді ауру тудыратын микроорганизмдер мен бактерияларды жою үшін пайдаланады. Тотығу процесі дегеніміз:

Гемоглобин адам ағзасындағы оттегін өкпеден ұлпаларға тасымалдайды, керісінше метаболизм кезінде пайда болған көмірқышқыл газын өкпеге тасымалдайды. Гемоглобин биокешенінде кешен түзуші ион мен координациялық санды көрсетіңіз:

Талдауға қара түсті, бұлтты түсі бар биологиялық сұйықтық әкелінді. Осы сұйықтықтың рН-ын өлшеу керек. Клиникалық зертханада рН қандай әдіспен өлшеуге болады?

Егер электрод рН=2-ге тең ерітіндіге батырылса, онда сутегі электродының φ потенциалы нешеге тең?

Дененің қышқылдық-негіздік теңсіздігі кезінде дене сұйықтығындағы сутегі иондарының концентрациясы потенциометрмен өлшенеді. рН анықтау кезіндегі потенциометриялық зерттеулерде қолданылатын электродтар жұбын көрсетіңіз:

Физикалық және химиялық адсорбцияны (хемосорбция) ажыратыңыз. Хемосорбция адсорбент пен адсорбцияланатын газ арасындағы химиялық өзара әрекеттесуге негізделген. Температураны жоғарылатқан жағдайда, химиялық адсорбция шамасы қалай өзгереді:

Тұншықтырғыш әсері бар заттар негізінен тыныс алу мүшелеріне әсер етеді, бұл өкпенің жедел уытты ісінуіне әкеледі, қанға ауаның оттегінің түсуін қиындатады, сонымен қатар тез жоғарлап келе жатқан гипоксияға, өз кезегінде көптеген дене функцияларының бұзылуына және зардап шеккендердің өліміне әкеледі. Мұнда сорбциялық құбылыстардың қандай түрі байқалады?

Адсорбент бетінен адсорбцияланған затты шығару. Бұл адсорбентті қоршаған ортадағы адсорбцияланатын зат концентрациясының төмендеуімен, сондай-ақ температураның жоғарылауымен жүреді. Десорбция - бұл:

Адсорбциялық терапия келесі көрсеткіштер үшін тағайындалады: бүйрек жеткіліксіздігі, химиялық қосылыстармен улану, аллергиялық ауру, метаболикалық бұзылулар. Берілген терминнің анықтамасын көрсетіңіз: адсорбциялық терапия – бұл:

Асқазан-ішек жолдарының адсорбциялық терапиясында ағзаға ішек жолына түскен токсиндер мен улы заттарды тазарту үшін, сондай-ақ ішекте жиналған газдарды адсорбциялау үшін адсорбент енгізіледі. Бұл жағдайда қандай адсорбент қолданылады?

Бірнеше стакан суға бірдей массадағы әртүрлі заттар салынды. Берілген жүйелердің қайсысы дисперсті болады?

Дисперсті жүйелерде радиацияның таралу бағыты өзгеретін қасиет маңызды рөл атқарады. Бұл әсер опалесценция деп аталады. Осы әсердің арқасында аспалы бөлшектері бар орта арқылы өтетін жарық сәулесін байқауға болады (Тиндаль эффектісі). Коллоидтық жүйелерде қандай оптикалық құбылыс айқын көрінеді?

Адамның коллоидты-химиялық физиологиясы тұрғысынан қарағанда оның ағзасы тұрақты динамикалық өзара әрекеттесуіндегі коллоидтық жүйелердің күрделі кешені болып табылады. Дәнекер тін – ағзаның әмбебап ұлпасы. Дененің дәнекер тінінің негізін құрайтын және оның беріктігі мен серпімділігін қамтамасыз ететін фибрилярлы ақуыз:

Биологиялық сулы ерітінділердің көпшілігі – бір зат ұсақталған кезде екіншісінің жалпы массасында біркелкі таралатын жүйелер. Бұл ұғымға атау беріңіз.

Гипертондық дағдарыс кезінде науқасқа тамырға 10 мл 20% MgSO4 ерітіндісі енгізілді. Тыныс алуды тежеу мүмкіндігін ескере отырып, тағы 10 мл 10% СаСІ2 ерітіндісі енгізілді. Пайда болған зольдің мицелла құрылысы қандай болады?

Асқазанның ойық жарасы үшін магний силикаты тағайындалады. Магний силикаты асқазанға түскен кезде асқазан сөлінің қышқылымен әрекеттеседі, ал кремний қышқылының зольі пайда болады. Пайда болған күлдің (зольдің) мицелла формуласы қандай болады?

Сілекей мицеллалары лиофобты коллоидты бөлшектің мысалы болып табылады, оның агрегаты аз еритін кальций фосфатының ең кішкентай кристалдары Ca3(PO4)2. Натрий фосфатын тұрақтандырғыш ретінде қарастыра отырып, мицелланың құрылысын көрсетіңіз.

Сілекейдің негізін кальций фосфатының мицеллалары құрайды. Потенциалды анықтайтын иондардың рөлін гидрофосфат аниондары атқарады, қарсы иондар кальций катиондары болып табылады. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылуы мүмкін:

Сілекей қышқылданған кезде мицелланың құрамы өзгереді. Қышқыл ортада дигидрофосфат иондары потенциалды анықтайды, түйіршіктің заряды азаяды, сондықтан диффузиялық қабаттың қалыңдығы мен мицелланың тұрақтылығы төмендейді. Кальциймен ерімейтін қосылыстар түзбейтін дигидрофосфат иондары реминерализация процесіне қатыспайды, сондықтан мицелланы тұрақты күйде ұстау үшін тіс эмалі ішінара ериді. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылады:

Сілекейдің сілтіленуі мицеллалардың құрылымының өзгеруіне әкеледі; бұл жағдайда фосфат иондары потенциалды анықтайтын иондардың рөлін атқарады. Мұндай мицелла тұрақсыз, өйткені кальций мен фосфат иондары бір-бірімен әрекеттесіп, ерімейтін кальций фосфатын түзеді, нәтижесінде тас түзілу процесі белсендіріледі. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылуы мүмкін:

Электрофорез – жалпы және жергілікті терапиялық әсер ету үшін қолданылатын физиотерапия әдістерінің бірі. Бұл әдіспен электр өрісінің әсерінен қандай физика-химиялық процесс байқалады?

еріткіш молекулалары мембрана арқылы ең аз концентрациясы бар жағынан ең жоғары концентрациясы бар жаққа өтеді.

<question> Бұл процесс мидың шайқалуы және оның құрылымдарын кейіннен қалпына келтіру кезінде байқалады. Изотермиялық жағдайда механикалық бұзылудан кейін оның құрылымын өздігінен қалпына келтіру мүмкіндігі деп аталады:

Гельдің ұзақ тұруымен оның қартаюының қайтымсыз процесі жүреді, бұл құрылымның одан әрі реттелуінде, гельдің қысылуында және одан еріткіштің бөлінуінде көрінеді. Бұл процесс синерезис деп аталады. Тірі тіндерде синерезис қартайған жануарлардың етінің тығыздалуынан және олардың сүйектерінің жұқаруынан көрінеді. Синерезис - бұл:

Спиральдың жоғары концентрациясы бар ерітінділерде, әсіресе биополимерлерде, екі арласпайтын фазалардың бөлінуі байқалады: олардың бірі – полимердің концентрацияланған ерітіндісі, екіншісі – оның сұйылтылған ерітіндісі. Бұл құбылыс қалай аталады?

Ағзадағы судың жоғалуы денедегі тіндернің қартаюын көрсететін құбылыс, және бұл сүйектердің жұқаруына, терінің құрғауына, тіндердің серпімділігінің төмендеуіне әкеледі, бұл құбылыс:

Кейбір жағдайларда, мысалы, электролиттердің қатысуымен, жоғары молекулалық қосылыстар ерітіндіден жаңа фаза ретінде бөлінеді. Дәрілік заттарды технологиясының негізінде қандай құбылыс жатыр:

Коацервация құбылысы мынада: кейбір жағдайларда (мысалы, электролиттердің қатысуымен) жоғары молекулалық заттар ерітіндіден бөлінеді, бірақ тұнба түрінде емес, концентрацияланған ерітінді түрінде болады, бұл ерітінді қалай аталады:

Фазалар бөліміндегі молекулааралық өзара әрекеттесу күштерінің өзгермегендігіне байланысты 2 фазалық бөлімнің бетіндегі еріген заттың концентрациясын арттыратын бұл құбылыс:

Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігімен ауыратын науқастың жағдайы өте нашар, яғни бүйрек зат алмасу процесі барысында түзілген қалдықтарды сапалы сүзе алмайды. Дәрігер қандай режимге қояды:

Дененің ішкі ортасының гемеостатикалық тұрақтыларының бірі-жасуша плазмасында орналасқан электролиттер, бейэлектролиттер және ақуыздар тудыратын осмостық қысым. Ақуыздар тудыратын қысымды атаңыз және оның жалпы осмостық қысымдағы үлесін анықтаңыз:

Желатин ерітіндісі бар пробиркалар қатарына натрий иодиді, натрий сульфаты, натрий бромиді, натрий тиоцианаты, натрий хлориді тең молярлық концентрациядағы электролит ерітінділерінің бірдей көлемі құйылады. Желатиндеу пробиркада ең жоғары болады.

Ісіну құбылысы кезінде еріткіш молекулаларының ЖМҚ-ға сіңуі нәтижесінде оның массасы немесе көлемі ұлғаяды. ЖМҚ-ның бастапқы көлемі 12 см3, ісінуден кейінгі көлемі 18 см3. Ісіну дәрежесін анықтаңыз және қайсы ион ісінуге қатты ықпал етеді.

Улану және метеоризм кезінде көптеген жағдайларда ерекше қабілетіне байланысты белсендірілген көмір қолданылады. Осы дәрі-дәрмекті қолдануға негізделген қасиеттері:

Медицинада емдік сарысуларды тазарту үшін электр тогының әсерінен сұйық ортаның қатты фазаға қатысты қозғалысы жүзеге асырылатын әдіс қолданылады. Осы процестің атауын көрсетіңіз.

Жасанды бүйрек аппараты жедел бүйрек жеткіліксіздігі кезінде бүйрек қызметін уақытша ауыстыруға арналған. "Жасанды бүйрек" аппаратының негізінде коллоидты ерітіндіні тазарту әдістерінің қайсысы екенін көрсетіңіз.