wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Тіл біліміне кіріспе, 2

Total questions: 100

Worksheet time: 50mins

Name
Class
Date
1.

Сөз мағынасының кеңеюін қалай түсінесіз:

a)

Бұрынғы мағынасының үстіне жаңа қосымша мағыналарға ие болуы

b)

Сөздік құрамдағы барлық сөздердің мағынасы

c)

Ауыспалы мағынаның берілу жолдары

d)

Тұрақты тіркестер негізінде туындаған мағына

2.

Табу дегеніміз не:

a)

Тіліміздегі жаңа сөздер

b)

Фразеологиялық тұтастықтан туындаған сөздер

c)

Белгілі бір кәсіпке байланысты туындаған сөздер

d)

Атын тура айтуға тыйым салынған сөздер

3.

Атауыш мағына дегеніміз не

a)

Зат пен құбылысқа байланысты туындайтын мағына

b)

Затты немесе құбылысты атайтын мағына

c)

Тұрақты тіркестен туындайтын мағына

d)

Ауыспалы мағынадан туындайтын мағына

4.

Сөзжасам тәсілдері арқылы пайда болған синонимдерді табыңыз

a)

Жуан, жіңішке, талдырмаш, бойшаң

b)

Ер жету, бой жету, есейген шақ

c)

Көз, бұлақ, бастау, қайнар

d)

Ауыздық-сулық, жемқор-парақор, маңызды-мәнді

5.

Екі мәндес сөз қатар келіп, алдыңғысы соңғысын анықтап, мағынасын күшейтетін сөздерді қалай атаймыз

a)

Идиома

b)

Фраза

c)

Плеоназм

d)

Парафраза

6.

Антонимдер сөз таптарының қайсысынан жасалады:

a)

Одағай, шылау, зат есім, сан есім

b)

Сын есім, зат есім, етістік, есімдік, үстеу

c)

Сұрау есімдігі, демеуліктер

d)

Есімдік, жалғаулық, септеулік

7.

Пассив сөздерге қандай сөздер жатады

a)

Тар көлемде қолданылатын термин сөздер, көнерген сөздер, тарихи сөздер, диалектизмдер, неологизмдер

b)

Антоним, синоним, омонимдер

c)

Тұрақты тіркестер, сөйлемшелер, оралымдар

d)

Сөз тіркестері, сөйлем, сөздік түрлері

8.

Кірме сөздер дегеніміз не

a)

Сөздік қорымызды молайтатын сөздер

b)

Тіліміздегі мағыналас сөздер

c)

Сөздік құрамда өзгеріске түскен сөздер

d)

Басқа тілдің ықпалымен жасалып тілімізге енген сөздер

9.

Ауыспалы мағынаның берілу жолдары

a)

Метафора, синоним, фраза

b)

Метонимия, метафора, синекдоха

c)

Антоним, эвфемизм, табу

d)

Варваризм, дисфемизм, неологизм

10.

Полисемантизмнің омонимдерден айырмашылығы

a)

Мағына негізінде жатыр

b)

Түбірге байланысты өзгеріске түсуі

c)

Тұлғалық өзгешелігінде жатыр

d)

Жаңа мағынаның туындауы

11.

Терминдердің лексиканың басқа түрлерінен басты айырмашылығы:

a)

Жеке дара мағынаға ие, экспрессивті-стилистикалық қызметі басым

b)

Нақты бір ұғым атауы, эмоционалды мәнге ие

c)

Көп мағыналы емес, нақты мағыналы, эмоционалды бояуы жоқ

d)

Ғылым мен техника саласына қатысты көп мағынаға ие

12.

Фразеологиялық оралымдардың шығуына негіз болған

a)

Сөздің келтірінді мағынасы

b)

Сөздің алғашқы және кейінгі мағынасы

c)

Уақыт өлшемі және тарихи оқиғалар

d)

Әр түрлі құбылыстардың адам ойында қорытылған образды бейнесі

13.

Фразеологиялық бірліктерді бір тілден екінші тілге қалай жеткізуге болады

a)

Сол тілде бар баламасымен ғана жеткізу арқылы

b)

Сөзбе-сөз аудару арқылы

c)

Сөздердің орындарын алмастыру арқылы

d)

Салыстыру арқылы

14.

Фразеологизмнің негізгі үш белгісін атаңыз

a)

Көпмағыналылық, дербес мағыналы сөз, туынды мағына

b)

Даяр қалпында жұмсалу белгісі, мағына тұтастығы, тіркес тиянақтылығы

c)

Еркін сөз тіркесімен байланысы, көп мағына туғызады

d)

Сөздің бейнелі қолданылуы, синонимдермен байланысуы

15.

Фразеологизмге қатысты терминдерді атаңыз

a)

Перифраз, идиома, сөйлем

b)

Жалғау, жұрнақ, оралым

c)

Фразеологиялық бірлік, тұтастық тіркес

d)

Вариант, абзац, еркін тіркес

16.

Соматикалық фразеологизмдер дегеніміз не

a)

Көркемдік тәсілдер арқылы жасалған

b)

Лексикалық варианттарға негізделген

c)

Морфологиялық құрылымына байланысты туындаған

d)

Құрамында дене мүшелерінің атаулары бар

17.

Қазақ тілінде фразеологизмдер нешеге жіктеледі

a)

Фраза синонимдер, этнофразеологизмдер

b)

Фразеолгиялық тұтастық, фразеологиялық бірлік, фразеологиялық тізбек

c)

Фраза, идиома, тіркес

d)

Фразеологиялық тіркес, фразеологизмдердің тиянақтылығы

18.

Фразеологизмдердің лексикалық вариантын табыңыз

a)

Беті бері қарады, дәмін татты, ат тонын ала қашты

b)

Ағынан жарылды, айдап салды, ауыз жаласты

c)

Жол көрсетті, қаймағы бұзылмаған, қамшы салдырмайды

d)

Аспанмен таласқан – аспанмен тілдескен, аяқ астынан – табан астынан.

19.

Фразеологиялық тізбекті табыңыз

a)

Асқар бел, қалам қас, ай қабақ, қабырға ағайын

b)

Алтын сақина, қара күш, оң қанатта

c)

Алып тұлға, қара ниет, қайырымды жолдас

d)

Асқар тау, қара шаш, қабырғаңмен кеңес

20.

Этимология саласында ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін қандай әдісті жетік меңгеру керек:

a)

Салыстырмалы-салғастырмалы

b)

Салыстырмалы-әдістемелік

c)

Сипаттама-тарихи

d)

Салғастырмалы-сипаттама

21.

Ғылыми этимологияның міндетіне не жатады

a)

Сөз төркінін, тарихын дәл анықтап, ғылыми түрде түсіндіру

b)

Сөзді тарихи фонетика, лексикологиямен байланыстыра қарау

c)

Сөзді тарихи грамматикамен бірлікте түсіндіру

d)

Сөздің бастапқы мағынасын анықтау

22.

Жалған этимологияға қайсысы тән

a)

Сөз төркінін айқындауда тектік жіктемеге сүйену

b)

Сөз мағынасын ғылыми жолмен жүйелеу арқылы түсіндіру

c)

Сөз мағынасын өзінше тұспалдап, топшылау жасап түсіндіру

d)

Сөз мағынасын дыбыстық алмасуларымен түсіндіру

23.

Этимологиялық зерттеулердің қағидаларын атаңыз:

a)

Фонетикалық, генеологиялық, морфологиялық, семантикалық, этимологиялық.

b)

Синтаксистік, фонетикалық, грамматикалық, семантикалық, этимологиялық

c)

Семиотикалық, этнологиялық, фразеологиялық, лексикалық, грамматикалық

d)

Фонетика-грамматикалық, лексика-семантикалық, этимологиялық.

24.

Морфологиялық қағида бойынша қандай өзгерістер есепке алынады

a)

Мағынасы күңгірттенген түбірлер

b)

Кірме сөздер

c)

Морфемалардың бастапқы ара қатысы, жігі

d)

Морфемалардың кейінгі ара қатысы, түрленуі

25.

Сөздердің шығу тегін айқындау үшін ғылыми этимологияда неше қағида бар

a)

4

b)

5

c)

3

d)

2

26.

Сөздердің этимологиясын айқындауда бірден бір еңбек еткен түркі ғалымы

a)

Ахмет Йүгүнеки

b)

Жүсіп Баласағұн

c)

Махмұт Қашқари

d)

Әлішер Науаи

27.

Бір тілдегі сөздерді жинап құрастыру, сөздік етіп жасап шығару қайсыған тән

a)

Лексикография

b)

Этимология

c)

Лексикология

d)

Семасиология

28.

Лексикография дегеніміз

a)

Тіліміздегі жаңа сөздердің жиынтығы

b)

Тұрақты тіркестердің қолданысы

c)

Актив және пассив қабаттардағы сөздер

d)

Сөздік жасаумен және оның теориясымен шұғылданатын тіл білімінің саласы

29.

Тарихи сөздіктер дегеніміз не

a)

Тіл лексикасының шығуын, дамуын және оның бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі

b)

Сөздің дамуын және өмір сүруін сипаттайтын сөздік түрі

c)

Сөздердің бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі

d)

Тіл лексикасының өзгеруін, дамуын және салғастыру арқылы сипаттайтын сөздік түрі

30.

Сөздердің шығу тегі мен олардың мағынасы туралы мағұлмат беретін сөздіктер

a)

Түсіндірме, фонетикалық сөздік

b)

Синонимдер, терминологиялық сөздік

c)

Этимологиялық, тарихи сөздік

d)

Біртілді және жиілік сөздік

31.

Заттар мен құбылыстардың ұғымдарын айқындап түсіндіретін сөздіктер қайсы

a)

Омонимдер, фразеологиялық

b)

Екі тілдік, аударма

c)

Орфоэпиялық, диалектологиялық

d)

Энциклопедиялық, иллюстративті

32.

Жергілікті тіл ерекшеліктерін айқындау қай сөздіктің міндеті

a)

Диалектологиялық

b)

Этимологиялық

c)

Фразеологиялық

d)

Терминологиялық

33.

“Лингвистикалық терминдер сөздігінің” авторы кім

a)

Ожегов

b)

Ахманова

c)

Юдахин

d)

Будагов

34.

Сөздің морфологиялық құрылымының өзгеруі қандай жолмен жүзеге асқан

a)

Элизия

b)

Дивергенция

c)

Сіңісу

d)

Конвергенция

35.

Морфологиялық категорияның түрі

a)

Дыбыс

b)

Фонема

c)

Сөз таптары

d)

Сөйлем

36.

«Қалта сағат - сағат қалта», «темір күрек - күрек темір» деген мысалдардағы грамматикалық мағына қандай тәсіл арқылы жасалып тұр

a)

Сөздердің орын тәртібі

b)

Екпін

c)

Аффиксация

d)

Редупликация

37.

Постфикс жалғанған туынды сөздерді табыңыз

a)

Жаз, оқы

b)

Хабар, теңіз

c)

Балалық, детство

d)

Жұлдыз, жылдам

38.

Префикс арқылы жазылған сөздерді табыңыз:

a)

Батыр, орман

b)

Әдепті, сыйлы

c)

Бейкүнә, исход

d)

Ойшыл, тәрбиеле

39.

Сөзге релятивті мағына үстеп тұрған тұлғаны табыңыз

a)

Ескерткіш

b)

Көлдерімізге

c)

Сыйлы

d)

Адалдық

40.

Тілдің тарихи даму барысында әр түрлі екі фонеманың бір фонеманың бойына сіңісіп, ұласып кетуі қандай құбылыс

a)

Дивергенция

b)

Диссимиляция

c)

Сингармонизм

d)

Конвергенция

41.

Лексикалық мағынаға ие морфема қалай аталады

a)

Дыбыс

b)

Түбір

c)

Морфема

d)

Шылау

42.

Қосымшаның сөз ортасына жалғануы қалай деп аталады

a)

Префикс

b)

Аффикс

c)

Постфикс

d)

Инфикс

43.

Қазақ тілінде көп кездесетін қосымшаның түрін ата

a)

Аффикс

b)

Префикс

c)

Конфикс

d)

Постфикс

44.

Сөзге деривативті мағына үстеп тұрған тұлғаны анықтаңыз

a)

Жылдам, бәсең

b)

Қанша, неше

c)

Соң, үшін

d)

Достық, ойшыл

45.

Аффикстер категориясын тап

a)

Род

b)

Негіз

c)

Түбір

d)

Сөз таптары

46.

Морфема дегеніміз не

a)

Тілдің ары қарай бөлшектеуге келмейтін ең кіші мағыналық бірлігі

b)

Морфемалық ұғымдар мазмұны

c)

Сөздердің өзара байланысу және тіркесу сипаты

d)

Жұрнақтар және жалғаулар

47.

Сөздің лексикалық мағынасын білдіретін морфема қалай аталады

a)

Туынды морфема

b)

Түбір морфема

c)

Аффикстік морфема

d)

Көмекші морфема

48.

Көмекші немесе аффикстік морфеманың сипатына қайсысы сәйкес келеді:

a)

Лексикалық мағына

b)

Туынды мағына

c)

Грамматикалық мағына

d)

Лексика-семантикалық мағына

49.

Аффикстер қалай жіктеледі

a)

Жұрнақтар және шылаулар

b)

Жұрнақтар және жалғаулар

c)

Жұрнақтар және көмекші сөздер

d)

Жалғаулар және морфемалар

50.

Морфологиялық сіңісу процесінің нәтижесінде сөздердің байланысы қалай өзгереді

a)

Кірме сөздерге ұқсас келеді

b)

Дыбыстық өзгерістерге түседі

c)

Сөздердің байланысы бір-бірімен жақындай түседі

d)

Сөздің түбірлес, төркіндес сөздерімен байланысы күңгірттеніп жойылады

51.

Сөз тудырушы аффикстердің мағынасы қалай аталады

a)

Деривациялық мағына

b)

Реляциялық мағына

c)

Инфикстік мағына

d)

Префикстік мағына

52.

Реляциялық мағынаға қай сипат тән

a)

Семантикалық

b)

Синтаксистік

c)

Грамматикалық

d)

Таңбалық

53.

Сөздің морфологиялық құрылымының өзгеруіне себеп болатын процестер қайсы

a)

Дыбыстық және лексикалық

b)

Сіңісу және жылысу

c)

Синтаксистік және семантикалық

d)

Күрделену және лексикалану

54.

Өлі түбірлі сөздер қатарын табыңыз

a)

Бас, басты, басады

b)

Отыр, отырады, отырар

c)

Момын, момақан, момыш

d)

Жақ, жақты, жағады.

55.

Лексикалану негізінде өзге сөз табына ауысқан қос сөздерді көрсетіңіз

a)

Соқа-сайман

b)

Үлкенді-кішілі

c)

Кие-жара

d)

Жарқ-жұрқ

56.

Сөзжасам пәнінің зерттеу нысаны

a)

Туынды сөздер, жаңа сөз жасау тәсілдері

b)

Тұрақты сөз тіркестері, фразеологизмдер

c)

Сөйлем түрлері, сөйлем мүшелері

d)

Сөздердің лексикалық мағыналары, орфография, орфоэпиялық нормалар

57.

Сөзжасам бірліктерін тап

a)

Ұя, тізбек, жұп т.б.

b)

Жұрнақ, жалғау

c)

Күрделі сөздер

d)

Тарам, қосымша морфема

58.

Сөзжасамдық жұп қай заңдылыққа байланысты

a)

Түбірі қарама-қарсы сөздер

b)

Негізгі сөз бен туынды түбір сөзден ғана жасалғандар

c)

Түбірі қарама-қарсы сөздер

d)

Бірнеше туынды сөздер тізбектері

59.

Бір сөзжасамдық ұядағы сөздерді қандай түбірлер деп атайды

a)

Өлі түбірлер

b)

Кірме түбірлер

c)

Күрделі сөзді түбірлер

d)

Түбірлес сөздер

60.

Қай тәсіл арқылы күрделі сөздер жасалады

a)

Лексикалық

b)

Синтетикалық

c)

Аналитикалық

d)

Морфологиялық

61.

Лексика-семантикалық тәсіл арқылы жасалған сөз қай қатарда

a)

Бірге бір қосса екі болады

b)

Ол екі сөйлейді

c)

Екіден бір алса екі болады

d)

Ол екілік алды

62.

Қай қатарда сөзжасам тәсілдері толық берілген

a)

Салыстырмалы, тарихи, аналитикалық тәсіл

b)

Синтетикалық, аналитикалық, синхрондық

c)

Синтетикалық, тарихи салыстырмалы тәсіл

d)

Синтетикалық, аналитикалық, лексика-семантикалық

63.

Тілдің құрылымы мен жүйесін тарихи тұрғыдан қарастырып баяндайтын грамматика қалай аталады

a)

Салыстырмалы

b)

Тарихи

c)

Жеке

d)

Сипаттама

64.

Ішкі флексия, аффиксация, екпін ұғымдары тілдің грамматикалық құрылымының қайсысына жатады

a)

Грамматикалық форма

b)

Грамматикалық мағына

c)

Грамматикалық категория

d)

Тіркес

65.

Грамматикалық мағына берудің синтетикалық тәсілін табыңыз

a)

Интонация

b)

Екпін

c)

Аффикстік

d)

Сөздердің орын тәртібі

66.

Сөздің сөйлемнен айырмашылық белгісі

a)

Сигнификативті

b)

Номинативті

c)

Дейктивті

d)

Коммуникативті

67.

Супплетивизм тәсілі арқылы жасалған тұлғаларды табыңыз

a)

Марат - студент

b)

Екібастұз, аққу

c)

Ұйымшыл, шыншыл

d)

Ар, ұят, ұждан

68.

Бір сұраққа жауап беру, морфологиялық түрленуі, синтаксистік қызметінің бір болуы қай грамматикалық категорияға тән

a)

Фонемаға

b)

Морфемаға

c)

Сөз таптарына

d)

Сөзге

69.

Тілдің өмір сүріп тұрған қалпын баяндайтын грамматика қалай аталады

a)

Сипаттама

b)

Жеке

c)

Тарихи

d)

Салыстырмалы

70.

Төмендегі грамматикалық тәсілдердің қайсысы түркі тілдерінде кездеспейді:

a)

Сөздердің орын тәртібі

b)

Екпін

c)

Ішкі флексия

d)

Редупликация

71.

Грамматикалық форма жасаудың тәсіліне қайсысы жатады

a)

Аналитикалық

b)

Полисемия

c)

Транскрипция

d)

Интонация

72.

Грамматикалық мағына берудің аналитикалық тәсілін табыңыз

a)

Сөздердерді біріктіру

b)

Дыбыстардың алмасуы

c)

Сөздердің орын тәртібі

d)

Аффикстік

73.

Грамматикалық мағына берудің синтетикалық тәсілін табыңыз:

a)

Интонация

b)

Көмекші сөздер

c)

Дыбыстардың алмасуы және ішкі флексия

d)

Екпін

74.

Сөйлемнің төмендегі шарттарының бірін айқындаңыз

a)

Жазбаша

b)

Ауызша

c)

Толықтауыш

d)

Бастауыш пен баяндауыш

75.

Көмекші сөздер негізінен қандай мағынаны білдіреді

a)

Лексикалық

b)

Грамматикалық

c)

Көпмағыналылық

d)

Синтаксистік

76.

Сөз тіркесі қалай байланысады

a)

Салаласа

b)

Кезектесе

c)

Сабақтаса

d)

С

77.

Редупликация тәсілі арқылы жасалған тұлғаны табыңыз

a)

Бұл – үлкен қуаныш.

b)

Оспан барған-ды.

c)

Астық – біздің байлығымыз.

d)

Ертелі-кешті бір келер.

78.

Сөздердің орын тәртібі арқылы байланысуы

a)

Қиысу

b)

Меңгеру

c)

Қабысу

d)

Жанасу

79.

Меңгеріле байланысқан сөз тіркесін табыңыз

a)

Көреген қария

b)

Оқығанды тыңдау

c)

Жолдың қиындығы

d)

Асан – ұшқыш.

80.

Ілік септігі мен тәуелдік жалғауындағы сөздің байланысы қалай аталады

a)

Жанасу

b)

Матасу

c)

Қабысу

d)

Қиысу

81.

Бастауыш пен баяндауыштың предикаттық байланысы қайсы

a)

Матасу

b)

Қиысу

c)

Қабысу

d)

Жанасу

82.

Сөйлемге тән басты белгілер

a)

Коммуникативтілік, номинативтілік, интонация

b)

Интонация, модальдылық категориясы, әсерлеу

c)

Предикативтілік, интонация, эмоциялық

d)

Предикативтілік, интонация, модальдылық категориясы

83.

Сөйлем хабардың мақсатына қарай екіге бөлінеді

a)

Лепті және риторикалық

b)

Хабарлы және сұраулы

c)

Сұраулы және лепті.

d)

Хабарлы және лепті

84.

Құрмалас сөйлем қандай компоненттерден тұрады

a)

Кемінде үш жай сөйлемнен

b)

Кемінде екі жай сөйлемнен

c)

Екі бағыныңқы сөйлемнен

d)

Модальдылық мәнді сөйлемдерден

85.

Шартты түрде шығарманың композициялық схемасын қалай көрсетуге болады

a)

Сөйлем – мәтін – күрделі синтаксистік тұтастық – тарау

b)

Сөз – сөйлем – күрделі синтаксистік тұтастық – мәтін

c)

Мәтін – күрделі синтаксистік тұтастық – тарау

d)

Сөйлем – күрделі синтаксистік тұтастық – тарау – бөлім – аяқталған шығарма

86.

Генеалогиялық принцип бойынша классификациялаудың нысаны

a)

Тілдің морфологиялық құрылымы

b)

Тілдердің туыстық сатысы

c)

Тілдердің таралуы

d)

Тілдердің орналасуы

87.

Алтай семьясына жататын тілдерді анықтаңыз

a)

Үнді

b)

Герман

c)

Славян

d)

Түркі

88.

Түркі тілдері типологиялық тұрғыдан қай түрге жатады

a)

Флективті

b)

Аморфты

c)

Агглютинативті

d)

Түбір

89.

Типология морфологиялық принцип бойынша классификациялаудың түрі

a)

Ареалдық

b)

Синхрония

c)

Аморфты

d)

Физикалық

90.

Тілдердің генеалогиялық (шығу тегі) бірлігі және генеалогиялық байланысы қай

әдістің қарастыратын негізгі нысаны болып саналады

a)

Диахрониялық

b)

Салыстырмалы-тарихи

c)

Синхрониялық

d)

Семантикалық-тарихи

91.

Типологиялық классификация бойынша орыс тілі қай топқа енеді

a)

Флективті

b)

Аморфты

c)

Полисинтетикалы

d)

Агглютинативті

92.

Генеалогиялық классификация бойынша араб тілі қай топқа кіреді

a)

Славян тобы

b)

Семит тобы

c)

Роман тобы

d)

Балтық тобы

93.

Қай тіл қазақ тіліне жақын туыстықтағы тілге жатады

a)

Қазақ-өзбек

b)

Қазақ-моңғол

c)

Қазақ-ноғай

d)

Қазақ-башқұрт

94.

Аморфты, агглютинативті, инкорпоративті, флективті тілдер деп бөліну қай принципке сүйенген

a)

Географиялық

b)

Функционалық

c)

Генеалогиялық

d)

Типологиялық

95.

Әлемге кең таралған тілдер

a)

Қытай, ағылшын, араб

b)

Орыс, қытай, түркі

c)

Қытай, араб, түркі.

d)

Ағылшын, португал, парсы

96.

Үндіеуропа семьясына жататын тілдерді анықтаңыз

a)

Кавказ тілдері

b)

Түркі тілдері

c)

Герман тілдері

d)

Моңғол тілдері

97.

Орфография нені қарастырады

a)

Сөздерді айтылуына жуық дұрыс жазуды

b)

Сөздердің айту нормасын дұрыс беруді

c)

Сөздер мен сөз тіркестерінің бірізді, дұрыс жазылуын

d)

Тіліміздегі әр түрлі сөздіктерді

98.

Графика нені тексереді

a)

Дұрыс сөйлеу нормаларын

b)

Дыбыс, әріп, жазу, таңбаға қатысты мәселелерді

c)

Жазу және соған қатысты мәселелерді

d)

Дыбыс, әріп және соған қатысты мәселелерді.

99.

Қазақ тілі орфографиясының негізгі принципін атаңыз

a)

Морфологиялық

b)

Фонетикалық

c)

Дәстүрлік

d)

Этимологиялық

100.

"Тіл дегеніміз - ойдың тікелей шындығы" деген кім?

a)

Ф.Энгельс

b)

В.Гумбольдт

c)

К.Маркс

d)

Ф де Соссюр