Phản xạ có điều kiện

Phản xạ

Phản xạ không điều kiện

Không theo nguyên tắc nào

Cơ, tuyến → thụ quan hoặc cơ quan thụ cảm → Hệ thần kinh

Thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm → cơ, tuyến → hệ thần kinh

Hệ thần kinh → thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm → cơ, tuyến

Thụ thể hoặc cơ quan thụ cảm → hệ thần kinh → cơ tuyến

 duỗi thẳng cơ thể

di chuyển đi chỗ khác

co toàn bộ cơ thể

co ở phần cơ thể bị kích thích

Khả năng tiếp nhận và đáp ứng các kích thích của môi trường, giúp cơ thể tồn tại và phát triển.

các phản xạ không điều kiện giúp bảo vệ cơ thể.

các phản xạ có điều kiện giúp cơ thể thích nghi với môi trường.

các phản xạ có điều kiện giúp cơ thể thích nghi với môi trường.

não và các hạch thần kinh

hạch thần kinh và dây thần

 tủy sống và các hạch thần kinh

não và tủy sống

phản ứng lại các kích thích của một số tác nhân môi trường sống đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

phản ứng lại các kích thích của môi trường sống, đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển.

phản ứng lại các kích thích định hướng của môi trường sống đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

phản ứng lại các kích thích vô định hướng của môi trường sống đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não và hành não

bán cầu đại não, não trung gian, củ não sinh tư

 bán cầu đại não, não trung gian, não giữa, tiểu não

bán cầu đại não, não trung gian, cuống não, tiểu não và trụ não

đã mang tính định khu và ít tiêu tốn năng lượng hơn

chưa mang tính định khu nhưng chính xác hơn

được thực hiện theo cơ chế phản xạ

có cơ chế giống với phản ứng của các loài bò sát

cá, lưỡng cư, bò sát, chim, thú

côn trùng, cá, lưỡng cư, chim, thú

cá, lưỡng cư, bò sát, giun đất, thú

cá, lưỡng cư, thân mềm, chim, thú

Cảm ứng ở toàn bộ cơ thể

Tiêu phí nhiều năng lượng

Toàn bộ cơ thể co lại khi bị kích thích

Tiêu phí ít năng lượng

 giáp xác

Cá

ruột khoang

thân mềm

Cảm ứng ở thực vật là các cử động diễn ra chậm hơn nhiều so với động vật

Cảm ứng ở động vật diễn ra nhanh hơn so với thực vật nhờ có sự can thiệp của hệ thần kinh.

Về thực chất, cảm ứng xảy ra ở động vật và thực vật như nhau, vì đều do các hormone điều khiển

Cảm ứng ở động vật và thực vật đều giúp cơ thể thích nghi với môi trường sống

 Số lượng tế bào thần kinh tăng so với thần kinh dạng lưới

 Khả năng phối hợp giữa các tế bào thần kinh tăng lên

Phản ứng cục bộ, ít tiêu tốn năng lượng so với thần kinh dạng lưới.

Phản ứng toàn thân, tiêu tốn nhiều năng lượng so với thần kinh dạng lưới

Diễn ra chậm hơn nhiều

 Diễn ra ngang bằng

Diễn ra nhanh hơn

Diễn ra chậm hơn một chút

Phản xạ có điều kiện càng tăng

Phản xạ càng tăng

Phản xạ không điều kiện càng tăng

Không liên quan đến phản xạ

tiến hóa theo dạng lưới → chuỗi hạch → dạng ống

Tiến hóa theo hướng tiết kiệm năng lượng trong phản xạ

Tiến hóa theo hướng phản ứng chính xác và thích ứng trược kich thích của môi trường

Tiến hóa theo hướng tăng lượng phản xạ nên cần nhiều thời gian để phản ứng

càng cao trong bậc tiến hóa, cấu tạo của cơ thể càng phân hóa, tổ chức thần kinh càng hoàn thiện

ệ thần kinh phát triển theo hướng từ chỗ không có hệ thần kinh đến HTK dạng lưới rồi đến HTK dạng chuỗi hạch và cuối cùng là HTK dạng ống.

tổ chức thần kinh càng tiến hóa thì phản ứng của cơ thể ngày càng có tính định khu và ít tiêu tốn năng lượng

ở động vật đã có hệ thần kinh, hiện tượng cảm ứng được thực hiện qua cơ chế phản xạ

Được hình thành trong quá trình sống và không bền vững

 Không di truyền được, mang tính cá thể

Có số lượng hạn chế

Thường do vỏ não điều khiển

cơ quan sinh sản

ruột non

bắp tay

 dạ dày

III → I → II

 II → I → III

. III → II → I

I→ II → III.

cùng với sự tiến hóa, số lượng tế bào thần kinh ngày càng ít đi nhưng kích thước lớn dần

cùng với sự tiến hóa, sự liên kết và phối hợp hoạt động của các tế bào thần kinh ngày càng phức tạp.

đầu trước của ống phát triển mạnh thành não bộ, phần sau hình thành tủy sống.

bán cầu đại não ngày càng phát triển và đóng vai trò quan trọng trong điều khiển các hoạt động sống của cơ thể

 (2),(1)

(2),(3)

(1),(3)

 (2),(4)

nghe tiếng gọi “chích chích”, gà chạy tới.

nhìn thấy quả chanh ta tiết nước bọt.

nhìn thấy con quạ bay trên trời, gà con nấp vào cánh gà mẹ.

hít phải bụi ta “hắt xì hơi”.

ánh sáng chói chiểu vào mắt, ta nheo mắt lại

chuột túi mới sinh có thể tự bò vào túi mẹ

chuột túi mới sinh có thể tự bò vào túi mẹ

nghe gọi tên mình ta quay đầu về phía có tiếng gọi

chuỗi những phản ứng trả lời lại các kích thích của môi trường, nhờ đó mà động vật tồn tại và phát triển

các phản xạ có điều kiện của động vật học được trong quá trình sống

các phản xạ không điều kiện, mang tính bẩm sinh của động vật, giúp chúng được bảo vệ

 các phản xạ không điều kiện, nhưng được sự can thiệp của não hộ

bẩm sinh, học được, hỗn hợp

 học được, hỗn hợp

bẩm sinh, hỗn hợp

tự nhiên, nhân tạo

Nhện chăng tơ

Khi nhìn thấy đèn giao thông màu đỏ, những người qua đường dừng lại

 Thú con bú sữa mẹ

Hổ săn mồi

trường hợp cơ thể phản ứng trước những hoạt động phức tạp

sự phối hợp giữa tập tính bẩm sinh và tập tính thứ sinh, được hình thành khi điều kiện sống thay đổi

sự phối hợp của nhiều loại tập tính thứ sinh

 sự phối hợp của nhiều loại tập tính bẩm sinh

sống của cá thể, thông qua học tập và rút kinh nghiệm

phát triển của loài, thông qua học tập và rút kinh nghiệm

sống của cá thể, thông qua học tập và rút kinh nghiệm, được di truyền

sống của cá thể, thông qua học tập và rút kinh nghiệm, đặc trưng cho loài

Tập tính sinh sản

Tập tính kiếm ăn

Tập tính bảo vệ lãnh thổ

 Tập tính di cư

sinh ra đã có, được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho cá thể

được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho cá thể hoặc đặc trưng cho loài

học được trong đời sống, không có tính di truyền, mang tính cá thể

sinh ra đã có, được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loài

tập tính bảo vệ lãnh thổ - tập tính kiếm ăn

tập tính bảo vệ lãnh thổ - tập tính di cư

tập tính thứ bậc - tập tính vị tha

tập tính sinh sản - tập tính di cư

những cá thể cùng loài

những cá thể cùng lứa trong loài

những cá thể khác loài

 con với bố mẹ

Có sự thay đổi linh hoạt trong đời sống cá thể

Rất bền vững và không thay đổi

 Là tập hợp các phản xạ không điều kiện diễn ra theo một trình tự nhất định

Do kiểu gen quy định

đàn gà

đàn ngựa

đàn hổ

đàn kiến

Tập tính học được là chuỗi các phản xạ không điều kiện

Quá trình hình thành tập tính học được là quá trình hình thành các mối liên hệ mới giữa các nơron

Tập tính học được thường bền vững không thay đổi

Tập tính học được được di truyền từ bố mẹ

kích thích → hệ thần kinh → cơ quản thụ cảm → cơ quan thực hiện → hành động

kích thích → cơ quản thụ cảm → cơ quan thực hiện → hệ thần kinh → hành động

 kích thích → cơ quan thực hiện→ hệ thần kinh → cơ quản thụ cảm → hành động

kích thích → cơ quản thụ cảm → hệ thần kinh → cơ quan thực hiện → hành động

số lượng các xináp trong cung phản xạ tăng lên

kích thích của môi trường kéo dài

kích thích của môi trường lặp lại nhiều lần

Kích thích của môi trường mạnh mẽ

Chim cũng nhìn thấy nguy hiểm như con khỉ

 Tiếng hú của khỉ

Hình ảnh bỏ chạy của đàn khỉ

Mùi đặc trưng của khỉ

1

2

3

4

Là những tập tính học được từ đồng loại

Chỉ là những hành động rập khuôn mang tính chất bản năng

Chúng không phân biệt được trứng của mình

Chúng không biết ấp trứng

Định hướng nhờ hướng gió, khí hậu

Định hướng nhờ vị trí mặt trời, trăng, sao, địa hình

Định hướng nhờ nhiệt độ, độ dài ngày

 Định hướng dựa vào thành phần hoá học của nước và hướng dòng nước chảy

Chim Robin chỉ nhận biết được màu đỏ trong số các màu tự nhiên

Chúng chỉ có phản ứng với những cá thể giống mình

Màu đỏ ở ngực chim lạ là dấu hiệu khiêu kích đối với chúng

Những con chim có ngực đỏ thường là những con khỏe mạnh nên được nhiều chim mái lựa

xã hội

sinh sản

 lãnh thổ

di cư

bố mẹ chúng dạy

do trứng chim chủ làm chật tổ

do bản năng sinh tồn của chúng

chỉ có 1 số con chim non như vậy vì chúng hung hăng, ác độc

ong có tính hung hăng

chúng không biết hậu quả của việc mình làm

hành động này được khởi xướng từ con đầu đàn, còn những con khác bắt chước

do tập tính vị tha

kiếm ăn

sinh sản

di cư

bảo vệ lãnh thổ

 hỗn hợp

thứ sinh

bắt mồi

bẩm sinh