Font size
Worksheetsсьвбс
Total questions: 135
Worksheet time: 1hrs 8mins
Сөз бөлшектерінің түбір тұлғалары сақталып жазылуы қандай принципке байланысты?
Морфологиялық принцип
variant>Фонематикалық принципке
фонетикал ы қ принцип
Тілдің әр түрлі қарым-қатынас саласында қолдану заңдылықтары туралы ілім не деп аталады?
Функционалды стилистика
Ресурстық стилистика
тивті стилистика
Зерттеу әдістемесіне байланысты стилистиканы қалай бөлеміз?
синхронды стилистика және диахрондық стилистика
салыстырмалы стилистика және салғастырмалы стилистика
лексикологиялық стилистика және семасиологиялық стилистика
<variant>тіл ярустары стилистикасы
Сөздің мағынасын білмей қолдану,сөздің мағынасын білмей тіркестіру, сөздің мағынасының нақты қолданылмауы, күңгірт болуы қандай қате түріне жатады
лексикалық қате
фразеологизмдерді қолдануда кететін қателер
логикалық қате
>...белгілі бір сөйлеу жағдайына сай келмейтін, стилистикалық нормадан ауытқудың салдарынан болатын қатенің түрі.
Стилистикалық қате
Логикалық қате
Морфологиялық қате
Функционалды стильдердің қалыптасуына әсер ететін факторлар нешеге бөлінеді және қалай аталады?
тілден тысқары (экстралингвистикалық) және таза тілдік
паралингвистикалық және аралас тілдік
эмфипофиялық және құрмалас
Қазақ тіл біліміне қатысты «амфиболия» не деген мағына береді?
логикалық қателік
>редакциялау
тепе-теңдік заңдылығы
Басқа біреудің тексін, ойын өзіндік сөзбен жеткізу, сипаттауды не деп атаймыз?
парафраза
парадокс
паралогизм
Бір нәрсенің мәнін ашу, ұғындыру. Қайсыбір текстке түсіндірме жасауды не деп атаймыз?
интерпретация
инстинк
>интелект
Қазіргі тіл білімі ғылымында адамның сөйлеу түрлері ретінде үш ұғым қарастырылады:
суреттеу,пайымдау,хабарлау
әуез,әліптеу, суреттеу
ойлау,жазу,көру
Зерттеуші ғалым С.Исаев стильді негізгі неше топқа бөліп саралайды?
3
4
5
Диалектизмдер, варваризмдер, булгаризмдер, шатамптар т.б. сөздерді қандай сөздерге жатқызамыз?
>Әдеби тілдің лексикалық нормасына жатпайтын сөздер
Ғылыми стильдің аспектісін анықтамайтын сөздер
Акценттік категорияны айқын көрсетпейтін сөздер
Стилистикалық бояудың неше түрі бар және қалай аталады?
екі түрі бар: эмоционалды-экспрессивті және функфионалды
үш түрі бар:салыстырмалы, салғастырмалы, жалғаспалы
төрт түрі бар:прагматикалық, лексикалық, фонетикалық, экспрессивтік
Парадигматика сөзі қандай мағына береді?
мысал, үлгі
көрініс, бейне
характер, образ
Біз сөз арқылы ғана неше түрлі ойымызды сыртқа білдіре аламыз һәм басқа адамдардың ойларын біле аламыз. Сөз болмаса, сөзбен адамзаттың бір-бірімен ұғысуы болмаса, жер жүзіндегі осы күнгі адамзат тұрмысы деген тұрмыс та болмас еді. Қысқасы, жан көріністерінің ең қымбаты – ой. Ой тілі – сөз». Кімнің пікірі?
Мағжан Жұмабаевтың
Ғұмар Қараштың
Ахмет Байтұрсынұлының
>«Бір нәрсе турасындағы пікірімізді, яки қиялымызды, яки көңіліміздің күйін сөз арқылы жақсылып айта білсек, сол сөз өнері болады. Ішіндегі пікірді, қиялды, көңілдің күйін тәртіптеп, қисынын, қырын, кестесін келтіріп сөз арқылы тысқа шығару – сөз шығару болады», - деген кімнің қағидасы?
>Ахмет Байтұрсынұлының
Мағжан Жұмабаевтың
Міржақып Дулатұлының
>... – жалпы ұлттық тілдің еркін қарым-қатынаста кодталған кітаби сөйлеумен қарама-қарсы қойылған жағдайда қолданылатын функционалды түрі.
Ауызекі сөйлеу
Көркем әдебиет стилі
Публицистикалық сипаттау
>Нақты бір жағдайда және алға қойған мақсатқа жетуді көздеп, сол жолда дұрыс тіл табысып, адресатқа жақсы әсер етуге қажетті мінездер жиынтығын ... жатқызамыз
сөйлеу мәдениетіне
ресми қатынасқа
ғылыми дәлелдеуге
Сөйлемнің синтаксистік құрылымы толық, сөйлемдер шұбалаңқы, ұзын болады.Сөйлемдегі сөздердің орны логикалық қатаң тәртіпке бағынады.Мағынасы жалпылама-дерексіз сөздер басым қолданылады. Бұл стильдің дайындалу, көріну жағдайы да ерекшелікке ие: ол алдын-ала мұқият дайындалады және мұнда қарым-қатынас тікелей емес, жанама түрде орнатылады, көп жағдайда жазбаша көрініс табады. Бұл сипат қандай стильге тән?
Ғылыми стильге
Публицистикалық стильге
Ресми стильге
Сөйлемдері кейде ұзын,көп жағдайда қысқа, орын тәртібі тұрақты, бір мағыналы сөздер қолданылады, десек те мәнді айырмашылықтарға ие болып келеді. Сөйлемдер дайын үлгіге құрылып, бір қалыптан шыққандай, тілдік құралдары да шектеулі болады. Бұл қандай стильге тән белгілер?
Ресми стильге
Публицистикалық стильге
Ғылыми стильге
>... екі жақтың да қоспасы бар, ол мынаған байланысты: бұл стильдің жанры әр алуан және жазбаша да, ауызша да көріне береді. Оған хабарлау және әсер ету функциялары тән.Осы жағдайлар оның тіліне де ықпалын тигізеді. Сондықтан онда ақпарат тасушы және экспрессивтілікке ие құралдар бірлікте қолданылады. Сонымен қатар жедел шығуына байланысты, әбден тұрақталған (стандартқа айналған) құрылымдар да орын алады.
Публицистикалық стильде
Ресми стильде
Ғылыми стильде
>... нормасы өте кең, тіпті ол әдеби тіл нормасы ауқымынан шығып кете алады. Бұл стильге жазба және ауызша тілдік құралдардың бірігуі тән. Тек мынаны ескеру керек, біріншіден, мәтінде кез келген әдеби, әдеби емес тілдік бірліктер қолданыла отырып, бірақ олар өнер құбылысының заңдылықтарына бағынады, әдеби-эстетикалық өңдеуден өтеді.Екіншіден, көркем шығармада жазушының өзіндік дүние-танымы, көзқарасы бейнеленеді, шығарманың жанрлық, тақырыптық т.б. ерекшеліктері көрініс табады, әрі әр жазушының өзіндік тілдік талғамы болады.
Көркем сөз стилінің
Публицистикалық стиль нормасы
Ресми стиль
>«Нанды қадірлейік!», «Қайдасың, қарындасым!» (АЖ,06.09.2018), «Қарағым, дұғагөйім, қамқор анам!» (АЖ,01.03.2018) т.б.тақырыптары қандай құрылымда жасалған?
экспрессиялық мәнді синтаксистік құрылым
ақпараттық бағыттағы құрылымда
екі деңгейлі құрылымда
>... - мәтіндегі ойды жинақтап, түйіндеп беруде таптырмас құрал. Ал, оның қоғамдық-саяси лексика элементтері көп қолданылатын, ресми стилі басым деп саналатын газет тіліндегі атқарар қызметі мұнымен ғана шектелмейді.
Метафора
Теңеу
Синекдоха
>«Неологизмді, окозиональды сөздерді, жеке авторлық сөздерді, потенциалды сөздердің бәрін біріктіріп, лексикалық, жаңа қолданыстар» анықтамасының авторын ата?
А.Алдашева
Қ.Қадырқұлов
Ш.Сарыбаев
>«Газет лексикасы үнемі өзгеріп, дамып, ескіріп, дамып отырады. Газет лексикасы бағалауыштық тұрғыдан қарастырғанда да бір қалып, бір деңгейді көрсетпейді, оның кезеңдік сипаты болады».Кімнің пікірі?
Бағдан Момынова
Рабиға Сыздық
Сейітқали Асанов
Зерттеуші Қ.Есенова тілімізге жаңадан енген қолданыстарды неше кезеңдерге бөліп қарастырады?
3
4
5
>... - әдеби тілді жаңа тілдік единицалармен толықтырьш отыратын көздердің бірі. Әсіресе, кәсіпке байланысты жергілікті тілдік ерекшеліктердің бұл тұста қызметі айрықша екенін айтқан жөн.
Диалект сөздер
>Варваризмдер
>Архаизмдер
Зерттеуші Қ.Есенова тілімізге жаңадан енген қолданыстардың бірінші кезеңі деп қай жылдарды көрсетеді
1991-1995 жж
1996-2000 жж.
2001-2005 жж.
>Публицистикалық жанрлардың ішіндегі ең қиын да күрделісі.Оны тілдік қызметіне қарап екі жанрға жақындастыруға болады. Бірі – публицистикалық, екіншісі – көркем әдебиет, бұл жанрдың портреттік, жолсапар, проблемалық деген түрлері бар.Әңгіме қандай жанр туралы
очерк
корреспонденция
репортаж
Бұл жанрдың тақырыбына шек қойылмайды. Адам өміріндегі еңбек, ауыл шаруашылығы, ғылым, білім, мәдениет және т.б. – бәрі оның қамтитын тақырып аясына сыйып кетеді. Тілдік құрылымы жағынан әдеби тілдің жазбаша түріне жатады, бірақ тақырыптық шектеудің жоқтығынан ол өзіне сойлеу тілінің әр түрлі жағдайын бейімдей алады
Очерктің
Репортаждың
Мақаланың
>Мұнда озат азаматтардың асқақ бейнесі жасалады, олардың үлгілі ісі, рух-байлығы, адамдардың мінез-құлқы, әлеуметтік белсенділігі, басқа да жағымды қасиеттері, соларды қалыптастырудағы қоғамның, ортаның ықпал-әсері ашылады. Бұл жанр кейде бір жеке шаруашылықтың, өнеркәсіп ұжымының еңбегін көрсетуге, солардың ұжымдық портретін жасауға арналады.
Портреттік очерк
Жол-сапар очеркі
Проблемалық очерк
Әлеуметтік, экономикалық, саяси өміріміздегі моральдық тұрмысымыздың өмір-салтындағы жаңалықтардың күн тәртібіне қойылып, шешілуін талап ететін проблемалық мәселелерді көрсетеді. Ол көбінесе аудан, ауыл, өнеркәсіп орындарының өмірінен алынып жазылады. Мұнда аналитикалық пікір-толғанысқа бару, сын айту басым жатады. Әңгіме қандай жанр туралы?
Проблематикалық – аналитикалық очерк
Портреттік очерк
Жол-сапар очеркі
Орам, сөйлемше» және «ұғым, ілім» деген грек сөздерінен жасалған терминді қалай атаймыз?
Фразеология
Стилистик
Грамматика
Фразеологиятану ғылымында фразеологизмдердің басты белгілері ретінде қанша ерекшелігі аталады?
3
4
5
Дауыс ырғағының көтеріліп барып бәсеңдеуі немесе бәсеңдеп барып құайта көтерілуі ... деп аталады
>мелодика
фраза
сюжет
>... – ғылым мен техниканың дамуына байланысты қолданыстан мүлдем шығып қалған көнерген сөздер.
Архаизмдер
Варваризмдер
Диалектизм
>... – ғылым мен техниканың, өндіріс пен ауыл шаруашылығының, мәдениет пен тұрмыстың дамуына байланысты қолданысқа енген жаңа сөздер
Неологизмдер
Архаизмдер
Варваризмдер
Қазақ халқының өмір сүру салты мен шаруашылығына тұрмысы мен мәдениетіне, дүние танымына, түсінігіне, салт-дәстүріне байланысты жалпыхалықтық сипаттағы сөздерді қалай атаймыз?
байырғы сөздер
кірме сөздер
термин сөздер
Лингвистикада варваризм, негізінен, неше түрлі мағынада қолданылады?
3
4
5
>... – мағынасы қарама-қарсы антоним сөздер ара тіркесіп, бір ұғымды білдіреді: тірі өлік, (тірі аруақ), тірі жетім, жаман жақсы көру, ілгері басқан қадамы кері кетті, жіпсіз байланды т.б.
оксиморон
анафора
эпифора
>Сөзді немесе сөйлемшені сөйлемнің басында бірыңғай қайталауды ... деп атаймыз.
анафора
эпифора
шендестіру
Төмендегі сөздерден шендестіруді табыңыз?
мың асуға бір тосу, бірде бие, бірде түйе т.б
көл-көсір, телегей теңіз, көп түкірсе көл болады, әлемде теңі жоқ, қыл өтпестей,
>атқан оқтай, иненің жасуындай, көздің қарашығындай
көл-көсір, телегей теңіз, көп түкірсе көл болады, әлемде теңі жоқ, қыл өтпестей, ине шаншар жер жоқ, түймедейді түйедей етті т.б. не деп аталады?
тұрақты әсірелеу
тұрақты теңеу
тұрақты эпитет
Поэтикалық тіл үлгілерінің ішінде атқан оқтай, иненің жасуындай, көздің қарашығындай сөздерін не деп атаймыз?
тұрақты теңеу
тұрақты эпитет
тұрақты тіркес
Поэтикалық тіл үлгілерінің ішінде қыпша бел, бұраң бел, ай қабақ, сүмбіл шаш,т.б. сөздерін не деп атаймыз?
тұрақты эпитет
тұрақты тіркес
тұрақты теңеу
>... ұғымнан гөрі нақтылы ойды түйіндеп айту басым болады. Сондықтан бұлардың сыртқы құрылым – құрылысы сөйлемге ұқсайды. Ал фразеолгизмдер керісінше, нақтылы бір ұғымды астарлап айтып, тұтас алғанда жеке сөзге теңесіп тұрады.
Мақал-мәтелде
сөз тіркесінде
қос сөзде
Қандай жанр эмоциямен жазылады, оқиғаны әсерлі етіп, әдемі сөздермен өрнектейді?
>репортаж
корреспонденция
рецензия
>Бұқаралық ақпарат құралдарында терминдердің нормалану мәселесін қарастырған ғалымды атаңыз?
Ғ.Хасанов
Н.Жүнісов
А.Абасилов
>«Терминді ұлттық тіл сөзі негізінде түзудің бір жолы – тілдегі жай, халықтық, байырғы, жергілікті, кәсіби сөздерді, қолданыстан шыққан, шыға бастаған этнографизмдерді жаңа мағынада пайдалану, олардың ұғымдық қорын қозғалысқа түсіру. Бұл сөздердің қайсысын да тіл үшін жат, бөтендеу деуге негіз жоқ. Олар – бірқатар ерекшелігі болғанымен, ұлттық тіл қалыбынан шыққан, сол тіл тезінде еленіп-екшеленген, сол тіл жүйесінің туындысы, өзі сөзі».Тұжырымның авторын атаңыз?
С.Ақаев
С.Томанов
Р.Сыздық
>«... қоғамда болып жатқан кез келген оқиға тілде өз көрінісін табады және ол тілдік бірлік бұқаралық ақпарат құралдары арқылы орнығып жалпыхалықтық қолданысқа түседі» деген тұжырымның авторын атаңыз
С.М.Сапина
Л.Ю.Люботыни
Б.Момынова
>Ж.Досқараев, С.Аманжоловтар бастаған бұл ізденістер кейінгі жылдары жүйеленген арналы салаға айналды. Ш.Сарыбаев, С.Омарбеков, О.Нақысбеков, Ж.Болатов, Ә.Нұрмағамбетов, Ғ.Қалиев, Н.Жүнісов, Т.Айдаров, Ш.Бектұров, Ә.Бөрібаев, Қ.Айтазин, А.Тасымов атты ғалымдар тіл білімінің қай саласын зерттеді?
диалект сөздерді
кірме сөздерді
варваризмдерді
Қазақ тіл білімінде диалектизмдер алғаш қай жылы зерттеу нысанына алынды?
1930
1980
1929
Келісімшарт, тікұшақ, іссапар, төсбелгі, отшашу, ақорда, әнұран, дереккөз, келіссөз, әуежай, жөргекпұл, пәтерақы, субұрқақ, шәкіртақы т.б қандай сөздер?
сөздердің бірігу арқылы жасалған жаңа атаулар
>сөздердің қосарлану арқылы жасалған жаңа атаулар
>сөз тудырушы жұрнақтар арқылы жасалған жаңа атаулар
<variant>сөздердің тіркесу арқылы жасалған жаңа атаулар
>... стильдік құрамы да әр түрлі болып, жалпы ережелер, үндеу текстері факті, мысал, цифрлармен, информациялармен толықтырылады. Мұндай жағдайда аталған директивалық, публицистикалық, информативтік факторлардың үлес-салмағы тең болуы, арасалмағы сақталуы міндетті
Бас мақаланың
Репортаждың
Сұқбаттың
>... – нақты тілдік қатынаста белгі мен қолданушының қарым-қатынасын зерттейтін тіл білімінің бөлімі
Прагматика
Парадигма
Парафраза
Газет мәтінінің тақырыптық ұйымдастырылуы, құрылымы және ақпараттық-мағыналық кескіндемесі тұрғысынан жан-жақты зерттеу жүргізген ғалымды атаңыз?
З.Ерназарова
Б.Момынова
Р.Сыздық
Әдетте, фразеологизмдердің өзгертіліп қолданылуы көбінесе ақындардың өлең өлшемдерін құруда, жазушылардың кейіпкер образын ашуда қолданатын тәсілі ... ғана тән деп саналатын
көркем шығармаға
очеркке
фельетонға
Зерттеушілер тілімізде фразеологизмдерді қолданудың неше түрлі тәсілі бар екенін айтады?
екі
үш
төрт
>«Қылмыстың алдын алу үшін мектеп қабырғасында дұрыс тәрбие беріп қадағалап, және де діни сабақтар жүргізу және де инспекторлар қою керек» Осы мәтіннен қандай қателік көріп тұрсың?
қыстырма сөзді орынсыз қолданған
әдеби тілге жатпайтын сөздерді қолданған
бояма сөздерді орынсыз қолданған
Ол сырды біз оқып, түсініп, түйсігімізде сақтап, ұғынып, мойындаған кезде ғана шертімді деп ойлаймын. Әр адам ол сырды әрқалай шеше алады. Сол екі ауыз сөзін бізге жеткізуге ата-бабаларымыз әбден тырысқан. Бірақ бұл салт-дәстүр әлі жалғасуда және ұрпақтан-ұрпаққа әрі жалғасып, одан әрі дамып, көркем тіліміздің тағы да көркейе түсетіндігіне сенімдімін.Мұндай қазақ елінің байлығын ешқандай да жолмен жоғалтуға болмайды және ұрпақ жоғалтпайды» осы мәтінде қандай қателік орын алған?
сөйлем компоненттерінің арасында логикалық-грамматикалық байланыстың болмауы
құрмалас сөйлем құрамындағы компоненттердің орын тәртібінің сақталмауы
құрмалас сөйлем компоненттерінің тым шұбалыңқы болуы
>Тіліміздегі қосымшалардың жалпыға бірдей қалыптасқан заңы бар. Оларды кез келген сөзге жалғай беруге болмайды. Осы мәнді жете түсінбегендіктен жіберілген қателер стильдің қай түрінде де жиі кездеседі. Мәтіндегі ойдың ұзын-ырғасын сақтап, әрбір сөздің мәнін, стильдік бояуын ескермегендіктен, сөйлемдегі синтаксистік байланыстың бұзылуынан, сөздердің орын тәртібін сақтамаудан туындаған қателерді ... ретінде қабылдаймыз
стилистикалық норма бұзушылық
стилистикалық-грамматикалық қате
грамматикалық-стилистикалық ауытқушылық
>Ойды білдіруде тілдік материалдар мен ... тәсілдерді дұрыс пайдалана білмеу, олардың стильдік ерекшелігі мен қызметін айқындамаудың салдарынан қандай қателік орын алады?
грамматикалық-стилистикалық
фонетикалық-стилистикалық
морфологиялық-стилистикалық
Сөз мағынасын жете түсінбеушіліктен; синоним сөздердің мағыналық нәзік реңктерін айырмаушылықтан; жергілікті тіл ерекшеліктері мен ауызекі сөздерді орынсыз қолданудан, варваризмдерді ретсіз пайдаланудан, сөздердің тура мағынасын, контекстегі қосымша мағыналарын, синонимдік, антонимдік т.б. ерекшеліктерін тілдік заңдылықтарға сәйкес қолдана білмегендіктен қандай қате орын алады
лексикалық-стилистикалық
грамматикалық-стилистикалық
фонетикалық-стилистикалық
Байланыстырып сөйлеуде сөздің лексикалық ұғымын, оның ерекшелігі мен сан-салалы қызметін ескермей, әдеби норманы бұзушылық – қандай қате деп есептеледі
лексикалық-стилистикалық
лексикалық-грамматикалық
лексикалық-фонетикалық
Стилистикалық қатенің неше түрі бар?
2
3
4
Бұл жанрдағы мәтіндерде көбіне көпше түрді, көптік мағынаны білдіретін троп түрлері жиі қолданылады.Өйткені олар тілдің үнемдеу принципіне сай келеді, газетте көлемді аз алады.Қолданысқа ыңғайлы, оқырман уақытын үнемдейді әрі әдеби тіл заңдылығына бағына отырып жасалады. Сонымен қатар, бұл жанрдың газет құрылымындағы айрықша орны оның мәтіндік мазмұнымен тікелей байланысты.
>Бас мақала
Аннонс
Очерк
Қай жанрда көркемдеуіш тәсілдерден троп түрлері жиі көрінеді?Ал, жеке авторлық, индивуалды, күрделі метафоралар, тееңулер бұл жанр құрылымында ұшыраспайды деуге де болады.
Бас мақала
Корреспонденция
Жәй мақала
Қандай жанрдың стильдік құрамы да әр түрлі болып, жалпы ережелер, үндеу текстері факті, мысал, цифрлармен, информациялармен толықтырылады. Мұндай жағдайда аталған директивалық, публицистикалық, информативтік факторлардың үлес-салмағы тең болуы, арасалмағы сақталуы міндетті емес.
Бас мақаланың
Репортаждың
Корреспонденцияның
>Стилистикалық категориялар неден шығады?
стильдік белгілерден
тілдік ерекшеліктердін
дыбыс әуезділігінен
>... сөйлеудің дұрыстылығы мәселерімен шектеліп қана қоймай, өзінің жоғарғы деңгейінде стилистиканың проблематикасымен қиылысады, тіпті оның кейбір аспектісін қамти кетеді, бірақ онымен толық сәйкес келе бермейді
Сөйлеу мәдениеті
Сөйлеу мәнері
Тіл дұрыстығы
>... - өркениеттің тікелей жемісі. Ол арқылы тіліміз жаңа сапалық өзгеріске түсіп, түлейді, оралымды, икемді бола түседі, бөтен тілден: сөз қабылдау көбейеді, сонымен бірге қасаңсып, қатаң, қатқыл қалыпқа да түсе бастайды. Дәл сол сәттен бастап, әдеби тілдің ауызекі тілінен, Соссюрдің сөзімен айтсақ, табиғи ортадан біртіндеп арасы ашыла түседі
Публицистикалық стиль
Ғылыми стиль
Ресми стиль
Стилистика ғылымында функционалды белгісі жағынан стильдер неше түрге бөлінеді?
5
4
3
Гипотезиялық категория қандай стильде кездеседі?
Ғылыми стильде
Сөйлеу стильінде
Жазу стильінде
Тіл білімінде стилистиканың жалпыға бірдей қалыптасқан анықтамасы неге жоқ?
қалыптасуы барысында тіл білімінің бұл саласы әр түрлі бағыттардың құрамында дамыды
>себебі, тіл білімінің арнайы саласының болмағандығы
сөз реңктерінің әралуандылығы бұл саланың ережесінің пайда болуына кедергі болды
Қандай принцип бойынша жазу сөз бөлшектерінің түбір тұлғасын сақтау ережесіне де, естілуінше жазу ережесіне де сай келмейді, мұндай сөздердің бір кездегі қалыптасып, үйреншікті болып кеткен жазылу түрі сақталады.Сонымен қатар осы тілде емле принциптерінің қалған түрлері де орын ала алады.
Тарихи - дәстүрлік принцип
Фонематикалық принципке
Фонетикал ы қ принцип
Қандай принцип бойынша сөз бөлшектерінің дыбыстық өзгеріске ұшырауы есепке алынып, олар айтылуынша (естілуінше) жазылады.
variant>Фонетикалық принцип
<variant>Фонематикалық принципке
variant>Тарихи - дәстүрлік принцип
Түу, ит-ай... Сонша ұмытпай жүр бәрін... /С.Сейфуллин/.
-Алда көргенсіз ит-ай. Нәрестедей жаныма аузы қалай барды екен. Тұра тұр бәлем, итаяқтан сары су ішкізермін /Ғ.Мұстафин/.Осы мысалдардағы «ит, ит-ай» сөздері қандай мағынада жұмсалып тұр? Қандай сөз?
ауыспалы мағынадағы бейнелі сөздер
тура мағынадағы, синонимдік теңеу сөз
өзіндік мағынады, фразеологизмдік сөздер
>... сөйлемнің құрылысын, сөздердің тіркесу заңдылықтарын қарастырады, синтаксистік құралдардың мәнерлілігін, оны дұрыс пайдалану заңдылықтарын зерттейді.
Стилистика
Морфология
Семасиология
сөздердің тұлғалық көрінісін және грамматикалық мағынасын, яғни сөздердің құрылысын, өзгерілуін және құрамын талдап, топтастырады.
Морфология
Семасиология
Лексикология
Тілдегі дыбыстардың жасалуын, жүйеленуін қай сала зерттейді?
Фонетика
>Морфология
Стилистика
Дыбыстарды, оларға тән белгі, интонация, қайталау, дыбыс үйлесімділігі сияқты фонетикалық ерекшеліктерді белгілі мақсатқа икемдеп, мәнерлі құрал ретінде пайдалану заңдылықтарын зерттейтін саланы ата?
Стилистика
Фонетика
Морфология
Қандай адам ойын анық, дәл айтуға керекті сөздерден қайтсем дұрыс сөйлем құраймын деумен қатар, оны қалай айтсам өзгеге түсінікті, нанымды әсерлі болады дегенді де ойлайды?
Мәдениетті адам
Сыпайы адам
Тұйық адам
Ынжық, аузынан сөзі, қойнынан бөзі түсіп тұр» деп кімдерге айтылады, мағынасы қандай?
ойын анық айта алмайтындарға, дұрыс сөйлей алмайды
жасқаншақтап сөйлейтіндерге, тіл мүкісі бар
>тіл сауаттылығы төмендерге, сақауларға
>Қандай принцип бойынша дыбыстардың бір сөз ішіндегі немесе сөз аралықтарындағы бір-біріне тигізетін әсерлері ескерілмей, негізгі фонемалық түрі (мәні) сақталып жазылуы жатады?
Фонематикалық принципке
фонетикалық принцип
Тарихи - дәстүрлік принцип
Сөйлеу тілінде жұмсалатын ауыспалы мағынадағы сөздер де құрамы жағынан әр түрлі: ... сөздер болып келеді.
қарапайым, тұрпайы және жалпылама қолданылатын
арнайы, кәсіптік, қарабайыр
мағыналас, синонимдес, жалпыхалықтық
Қазақ орфографиясының негізі қандай принциптерге
сүйенеді?
морфологиялық-фонематикалық және фонетикалық принциптерге
орфографиялық және орфоэпиялық принциптерге сүйенеді
Фонетикалық және синтаксистік принциптерге сүйенеді
Сөз қайталау арқылы жасалатын фразеологизмдер <question>«ит жанды», «өзің білме, білгеннің тілін алма» т.б. Фразеологизмнің қай түріне жатады?
жҚарапайым фразеологизмдер
Тұрпайы фразеологизмдер
Кәсіптік сипаттағы фразеологизмдер
>... сөйлеуі тек жасына ғана емес, алған білім деңгейіне, өскен ортасына, қызметі мен кəсібіне, бір сөзбен айтқанда, əлеуметтік мəртебесіне байланысты болып келеді
Коммуникативтік тұлғалардың
Студенттердің
Ерлердің
«ит жоқта шошқа үреді», «сиыр су ішсе, бұзау мұз жалайды» т.б. Фразеологизмнің қай түріне жатады?
Тұрпайы фразеологизмдер
Қарапайым фразеологизмдер
Кәсіптік сипаттағы фразеологизмдер
Бір нәрсенің мәнін ашу, ұғындыру. Қайсыбір текстке түсіндірме жасауды не деп атаймыз?
<variant>интерпретация
инстинк
интелект
Лейтмотив дегеніміз не
негізгі, жетекші ой
мәтінге түсіндірме
мақалаға пікір
Біреудің сөзін не деп атаймыз?
монолог
пролог
диалог
Полемика дегеніміз не
баспасөзде, жиналыста бір нәрсені талқылау кезінде болатын айтыстар
негізгі, жетекші ой
мәтінге түсіндірме
Сөз қолдану мәдениетін арттыратын негізгі шаралардың бірі, ең маңыздысы не?
тіл тазалығы
тіл әуезі
тіл құрылымы
Дыбыс үйлесімділігі, біріншіден, не үшін қажет?
біркелкі дыбыстардың бір жерге жиналуынан сақтандырады
сөйлеудің мәнерлілігін арттырады
орфографиялық ерекшелікті көрсетеді
>Әдеттегі қалыптасқан жағдайдан бөлек күтпеген тосын пікір, құбылысты не деп атаймыз?
парадокс
паралогизм
парафраза
>«Сөз мәдениеті – көпвекторлы ғылыми пән» пікірінің авторын атаңыз?
Н.Уәли
Р.Сыздық
М.Балақаев
Қысқа й әрпінен соң ешбір тілде толық и әрпі жазылмайды, сондықтан бұрыннан қалыптасқан баиды, кеиді, моиды сөздерін байиды, кейиді, мойиды деп өзгертіп жазуымыз емлені кері кетіріп тұр» деп көрсеткен ғалымды атаңыз
Ы.Маманов
Р.Сыздықова
М.Балақаев
басқа біреудің тексін, ойын өзіндік сөзбен жеткізу, сипаттауды не деп атаймыз?
парафраза
парадокс
паралогизм
Сөйлеу мәдениетінің теориялық негіздері қазақ тіл ғылымында кімдердің еңбектерінен бастау алады?
А.Байтұрсынұлы, Қ.Жұбанов
І.Кеңесбаев, М.Балақаев
Р.Сыздық, Н.Уәли
АЛ, ТІПТІ, ДЕГЕНМЕН, АЛАЙДА, БІРАҚ, СОНЫМЕН ҚАТАР, СОНДАЙ-АҚ, ӘСІРЕСЕ, ТЕК сөздері сөйлемнің басында келсе, бұл сөздерден кейін қандай тыныс белгі қойылады?
ешқандай
үтір
сызықша
Паралогизм дегеніміз не?
логикалық қателесуге байланысгы жалған ойлау, яғни, ойдың бұзылуы
басқа біреудің тексін, ойын өзіндік сөзбен жеткізу, сипаттау.
<variant>көтеріңкі көңіл-күй сезімі, әсері
Дыбыс үйлесімділігі, екіншіден, не үшін қажет?
сөйлеудің мәнерлілігін арттырады
орфографиялық ерекшелікті көрсетеді
орфографиялық ерекшелікті байқатады
Рза, Сматай, Сланов, Рсалды, Смайыл, Сқақ нұсқасы дұрыс па әлде Ырза (немесе Риза), Сыматай, Сылан(ов), Ырысалды (немесе Ырсалды), Ысмайыл (немесе Сымайыл), Ысқақ нұсқасы дұрыс па
екінші варианты
бірінші варианты
екеуі де тілдік нормаға сай
>... деп ойдың қайшылыққа ұрынбауын айтамыз. Бұл сапа ойлауға қатысты бола отырып, тілдік категориялармен тығыз байланысты болып келеді. Сөз арқылы қарым-қатынас жасағанда, формальдық логиканы заңдарының сақталуы талап етіледі
сөздің логикалығы
сөздің дәлдігі
сөздің тазалығы
Қатенің қанша түрі бар
4
3
5
Прагматика ұғымы нені білдіреді?
адамның тіл бірліктеріне деген қатынасын зерттейтін сала
мүмкін нұсқалардың қолайлысын дұрыстап таңдау
кез келген коммуникативтік актіге əсер ету есебімен қатысушылардың əлеуметтік рольдерінің, олардың психологиялық күйін толық қарастырады
Қарғыс пен алғыстың шығу тегінің өте ертеде екенін айта келіп, Ə.Болғанбаев былай дейді ... төмендегі пікірлерден Ә.Болғанбаевтың пікірін тауып жазыңыз
Бұлардың негізгі идеялары көбіне діни ұғымдармен тығыз байланысты. Кісінің аузынан шыққан алғысы мен қарғысы арқылы адам баласының, жан- жануарлардың өмір тіршілігін оңайлатуға немесе қиындатуға, ұзартуға болады деген теріс ұғымнан келіп туған»
Сөз шеберлігі тек нормаға тəн дұрыстықты көздемейді, сонымен қатар толып жатқан тілдік амал- тəсілдердің ішінен мағына, стильдік жағынан аса дəл, бедерлі, ұтымды түрін талғау дегенге саяды»
алғыс айту мен қарғыс білдіруде жетілу, тілді тиімді пайдалана білу талабы арғы көне замандардың өзінде болған. Адам баласы өзінің өмірлік серігі, бүкіл тіршілігінің құралы, рухани айнасы — тіліне, оның тағдырына бейтарап қарамаған, оны қызғыштай қорып, мəпелеген.
Қазақ тілінде қ,к,п деген қатаң дауыссыз дыбыстарға аяқталған сөздерге дауысты дыбыстан басталатын қосымшалар жалғанған кезде дыбыстар қандай өзгеріске ұшырайды
қатаң дыбыс ұяңданып ғ,г,б дыбыстарына айналады
дауыссыз дыбысқа айналып, жіңішке айтылады
жіңішкелік белгісі түсіп қалады
Дислалия дегеніміз не?
сөйлеу тіліндегі ең көп тараған мүкістіктер. Мұнда тек дыбыстардың айтылуы ғана бұзылады
сөйлеу тіл аппаратындағы ағзалар мен тіндердің нервпен қамтамасыз етілуінің органикалық жеткіліксіздігінен сөйлеу тілінің дыбыстарды айту жағынан бұзылуын көрсетеді.
ң алдымен сөйлеу тіл аппаратының анатомо-физиологиялық құрылысы бұзылады, ал оның зардабынан дауыстың реңі мен әуезділігі және дыбыстардың айтылуы бұзылады
алма-кезек, көзбе-көз, киян-кескі сөздері қандай сөзге жатады?
қос сөздер
>біріккен
сөйлемнің бірыңғай мүшелері
Адам фамилиясы -ов, -ев, -ин жұрнақтары арқылы жасалған болса оған жалғанатын буынның жуан-жіңішкелігі неге байланысты анықталады
түбірдің соңғы буынына байланысты
>қатаң дыбысқа сәйкестігіне байланысты
қосымшалардың көп варианттылығына байланысты
Мысалы: Қоскелді, Амангелді, Төрегелді, Күсепқали, Аманғали, Құтқожа, Телғожа, Көккөз, Қарагөз, Аққыз, Айғыз. Жалпы сияқты кісі аттары қалай жазылып тұр?
біріккен сөзден болған кісі аттары естілуінше жазылады
араб, парсы тілінен енген кісі аттары сол тілдің ережесін сақтайды
тілдік есімдер ережесіне сай
>Дизартрия дегеніміз не?
сөйлеу тіл аппаратындағы ағзалар мен тіндердің нервпен қамтамасыз етілуінің органикалық жеткіліксіздігінен сөйлеу тілінің дыбыстарды айту жағынан бұзылуын көрсетеді.
сөйлеу тіл аппаратындағы ағзалар мен тіндердің нервпен қамтамасыз етілуінің органикалық жеткіліксіздігінен сөйлеу тілінің дыбыстарды айту жағынан бұзылуын көрсетеді.
ең алдымен сөйлеу тіл аппаратының анатомо-физиологиялық құрылысы бұзылады, ал оның зардабынан дауыстың реңі мен әуезділігі және дыбыстардың айтылуы бұзылады
>... сөздердің шығу тегін, сөз құрамын, оның баю жолдарын қарастырса, стилистика сөздердің қолдану заңдылықтарын, сөздер мен сөз тіркестерін экспрессивтік тұрғыдан дұрыс пайдалану принциптерін зерттейді.
>Стилистика
>Семасология
лексикология
Жекеше ІІ жақтағы жіктік жалғауы қалай айтылады және қалай жазылады?
сың, -сің түрінде (яғни соңғы дыбысы ң болып) айтылады және жазылады
сыз, -сіз түрінде жазылады, -сыздар, -сіздер болып айтылады
>кейде ауызекі тілінде бұл жалғау басқаша жалғанады
<question>«ит жанды», «өзің білме, білгеннің тілін алма» т.б.фразеологизмдер қандай түріне жатады?
қарапайым фразеологизмдер
тұрпайы фразеологизмдер
жергілікті фразеологизмдер
Бас әріптердің қолданылуы; сөздерді тасымалдау мәселелрін қандай ереже қамтиды
орфографиялық ережелер
тілдік ережелер
орфоэпиялық ережелер
>«...» әрпі орфографиялық ереже бойынша көбінесе сөздің екінші, үшінші, соңғы буындарында жазылмайды, бірақ алдыңғы буындағы жіңішке дауыстының әсерімен келесі буындағы жуан а дыбысы ... болып жіңішке айтылатын (естілетін) сәттерде қай әріпті жазу қиындық келтіреді
>«Ә» әрпі
>«А» әрпі
>«Ж» әрпі
Қазақ тіліндегі септік, көптік, тәуелдік, жіктік жалғаулары, сондай-ақ жұрнақтардың көпшілігі қандай реттілікпен жалғанады?
соңғы буынның әуеніне не соңғы дыбысына қарай
тек дауыссыз дыбыстарға ғана жалғанады
<varia
nt>тек дауысты дыбыстар ғана есептеледі
>... нормалары бойынша жеке сөздер немесе сөйлем ішіндегі сөздер әрдайым жазылуынша айтылмайды, олар бір-бірімен үндескен, тілдің фонетикалық заңдарына бағынған, «сынған» күйінде айтылады. Осы себептен барлық сөзді естілуінше жазу қандай қате болса, жазылуынша айту (дыбыстау, оқу) сондай өрескелдік болады
Орфоэпия
Орфография
Местоминия
Репликалар тізбегінен тұрып, қысқа, тұжырымды әңгімелесуді не деп атаймыз?
диалог
монолог
аңгіме
Мысалы, олардың сөз ортасында жазылатын не жазылмайтын; кейбір сөздерді тәуелдегенде, түсіп қалатын не түсіп қалмайтын; сөз басында р, л дыбыстарынан бұрын жазылатын не жазылмайтын орындарын жете анықтап алу қажет болады. Әңгіме қандай әріптер туралы
Ы,і
Ы,у
Ы,и
Қазақ тіл біліміне қатысты «амфиболия» не деген мағына береді?
логикалық қателік
редакциялау
тепе-теңдік заңдылығы
>... — бір сөздің түрлі мағынада қолданыла беретіндігінен кететін логикалық қателік.
>... – пікірталас кезінде оған қатысушылардың, талас тудырған ұғымды анықтай алмауларына байланысты, бір түйінге келе алмауы.
Қазақ тілінде қосымшалар, негізінен қандай заңдылық бойынша жалғанады?
үндестік заңы
морфографиялық заңдылық бойынша
фонетика заңына байланысты
жұмыс, іс, аш деген түбірлерге -шы, -шең, -са жалғанады. Осы жердегі -шы, -шең, -са не деп аталады
қосымша
жалғау
қос сөз
сөздің эмоционалдық және экспрессивтік қасиеттеріне, басқашалай сөзбен айтқанда, сөздің стилистикалық бояуына тікелей не байланысты?
мәнерлілік
тазалық
қисындылық
Сөз қолданудағы қателік, диалект және жаргон сөздерді орынсыз пайдалану, тұрақты сөз тіркестерін бұзу, т.с.с. не деп аталады?
лексикалық норманы бұзу
тілдік норманы бұзу
стилистикалық норманы бұзу
Мысалы, кейбір дыбыстардың жазылуы;түбір сөздердің және қосымшалардың жазылуы;сөздердің бірге, бөлек және дефис арқылы жазылуы; шылаулар мен одағайлардын жазылуын қандай ереже қарастырады?
орфографиялық ережелер
>тілдік ережелер
>орфоэпиялық ережелер
Дұрыс жазу мен сөз қолданудағы қателіктерді атаңыз
лексикалық, емлелік, стильдік, орфоэпиялық
морфологиялық, фонетикалық
<variant>сөздік, тілдік, дыбыстық
>... – тіліміздегі бейнелегіш тәсілдердің мағынасын, оның өзгеру заңдылықтарын зерттейтін ғылым.
Семасиология
лексикология
Стилистика
