саяси идеология және саяси мәдениет / политическая идеология и политическая культура

саяси нормалар, әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер / политические нормы, обычаи и традиции

өндірістегі технологиялық процестер / технологические процессы в производстве

:отбасылық қатынастар / семейные отношения

экономикалық қатынастар / экономические отношения

адамның қолданыстағы саяси жүйеге қолайлы қатынастар менмінез-құлық нормаларын үйрену процесі / процесс освоениячеловеком норм отношении и поведении предпочтительным для существующей политической системы

адамның эстетикалық білімі / эстетическое обучение человека

адамның, әлеуметтік топтың саяси тәжірибені игеру процесі, олардың саяси бағдары мен айналасындағы әлемге көзқарастарынқалыптастыру / процесс усвоения личностью, социальной группой политического опыта, формирование их политической ориентации и взглядов на окружающий мир

адамды ақпараттық оқыту / информационное обучение человека

саясаттану ғылымының танымдық қызметі / познавательная функция политологии

жоғары билік органдарының қоғам талаптарынан тәуелсіздігі /независимость высших органов власти от требований общества

мемлекеттің басқа мемлекеттерден тәуелсіздігі / независимость государства от других государств

жеке тұлғаның салық төлеуден тәуелсіздігі / независимость частных лиц от уплаты налогов

мемлекеттің тәуелсіз ақпараттық өрісі / независимое информационное поле государства

:сыртқы істердегі және ішкі істердегі мемлекеттік биліктіңүстемдігі /  верховенство государственной власти во внутренних делах и во внешних делах

бұқаралық ақпарат құралдарын құру және жабу / создание и закрытие средств массовой информации

салықтар мен алымдарды алу / взымание налогов и сборов

өндіріс құралдарына меншік / право на средства производства

азаматтардың жеке өміріне араласу / вмешательство в личную жизнь граждан

заңдарды қабылдау / принятие законов

тоталитаризм / тоталитаризм

меритократия / меритократия

федерация және конфедерация / федерация и конфедерация

унитаризм / унитаризм

бюрократизм / бюрократизм

халық билік көзі болып табылмайтын мемлекет / государство, где народ не является источником власти

тәуелсіз билік тармақтары бар мемлекет / государство с независимыми ветвями власти;

мемлекеттің құрамында егемендік элементтері бар қандай да бірмемлекеттік құрылымдар жоқ, ал оны құрайтын әкімшілік-аумақтық бірліктер (облыстар) бірыңғай орталық билік органына бағынатын мемлекеттік құрылыстың нысаны / форма государственного устройства, при которой государство не имеет в своём составе каких-либо государственных образований, обладающих элементами суверенности, а составляющие его административно-территориальные единицы (области) подчиняются единому центральному органу власти;

бұл әкімшілік-аумақтық құрылымдарда егемендіктің(тәуелсіздіктің) және арнайы өкілеттіктердің айқын белгілері жоқмемлекеттік құрылым нысандарының бірі / это одна из форм государственного устройства, в которой административно-территориальные образования не имеют выраженных признаков суверенности (независимости) и особых полномочий;

интернет жабық мемлекет / государство с закрытым интернетом

мемлекеттік құрылым нысанында мемлекеттің бөліктеріфедерация аясында заңды түрде анықталған саяси дербестікке иемемлекеттік құрылымдар болып табылады / форма государственного устройства, при которой части государства являются государственными образованиями, обладающими юридически  определённой  политической  самостоятельностью в рамках федерации

халық билік көзі болып табылмайтын мемлекет / государство, где народ не является источником власти

тәуелсіз ақпараттық өрісі бар мемлекет / государство с независимым информационным полем

биліктің екі деңгейі қатар өмір сүретін мемлекеттік-аумақтыққұрылымның нысаны: федералды және жергілікті, ал мемлекет өзаумағында ішкі саясат саласында дербестігі бар субъектілергебөлінеді / форма государственно-территориального устройства, при котором сосуществуют два уровня власти: федеральный и местный, и государство при этом делится на субъекты, которые имеют самостоятельность в области внутренней политики на своей территории

интернет жабық мемлекет / государство с закрытым интернетом;

ішкі / внутренние

тәуелсіз / независимые

сыртқы / внешние

ашық / открытые

жабық / закрытые

тегін медицина / бесплатная медицина

ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету / обеспечение национальной безопасности;

көлік тасымалдарына монополия / монополия на транспортные перевозки

ұлттық мүдделерді қорғау / защита национальных интересов

партияларды құру және жабу / создание и закрытие партий

пікірлердің идеологиялық плюрализмі / идеологический плюрализм мнений

биліктің тексерілуі және тепе-теңдік жүйесі / система сдержек и противовесов властей

қоғамды мемлекеттік толық бақылауы / полный государственный контроль над обществом

көшбасшылық-көшбасшының жеке басына табыну / вождизм – культ личности вождя

бір партияның болуы / существование одной партии;

нәтиже және сонымен бірге адамдардың мүдделерін ескереотырып, саяси шындықты бейнелеу және дамыту процесі /результат и одновременно процесс отражения и освоения политической реальности с учетом интересов людей

биліктің тексерілуі және тепе-теңдік жүйесі / система сдержек и противовесов властей

көшбасшылық-көшбасшының жеке басына табыну / вождизм – культ личности вождя

дипломатиялық өкілдіктердің қызметі / деятельность дипломатических представительств

субъектілердің-жеке тұлғалардың, топтардың, ұлттардың саясисаланы білуі, жүзеге асырылатын білім, бағалау, көңіл-күй мен сезімдер жүйесі / система знаний, оценок, настроений и чувств, посредством которых происходит осознание политической сферы субъектами -индивидами, группами, нациями

криминалистикалық құралдар / криминалистические средства

саяси маркетингке қатысты мәселелер / вопросы, связанные с политическим маркетингом

Саяси кеңес беруге байланысты мәселелер / вопросы, связанные с политическим консалтингом

халықаралық тасымалдардың логистикалық схемалары /логистические схемы международных перевозок

дипломатиялық өкілдіктердің қызметі / деятельность дипломатических представительств

математика / математику

мәдениет әлеуметтануы / социологию культуры

қолданбалы мәдениеттану / прикладную культурологию

саясаттану / политологию

геология / геологию

өзінің жоғарғы ерекшелігімен және мәдени құндылықтардыөндірумен сипатталатын, қоғамның  жоғарғы тап өкілдеріне қатысы бар мәдениет үлгілер / культура, которая характеризуется производством культурных ценностей, образцов, которые в силу своей исключительности рассчитаны на узкий круг людей высшего класса

өндірістік қатынастар мәдениеті / культура производственных отношений

білім беру жүйесіндегі мәдениет / культура в системе образования

көпшілік адамдарға арналған мәдениет / культура для широких масс людей

қоғамның материалдық ресурстарына қол жеткізу мүкіндігі жоғары топ өкілдерінің мәдениеті / культура привилегированных групп общества

өндірістік қатынастар мәдениеті / культура производственных отношений

отбасылық қатынастар саласындағы мәдениет / культура в сфере семейных отношений

күнделікті өмір мәдениеті, ойын-сауық, ақпарат, бұқаралықақпарат құралдары / культура быта, развлечений, информации, средств массовой информации

киноиндустрия, музыка, бұқаралық әдебиет, бейнелеу өнері /киноиндустрия, музыка, массовая литература, изобразительное искусство

құқықтық қатынастар саласындағы мәдениет / культура в сфере правовых отношений

Патриархалды / Патриархальный

Қалалық / Городской

Табиғи / Природный

Экологиялық / Экологический

Азаматтық / Гражданский

Алтын / Золотое

Дәстүрлі / Традиционное

Ағаш / Древесное

Заманауи / Современное

Шөп / Травяное

Драма / Драма

Лирика / Лирика

Речитатив / Речитатив

Вестерн / Вестерн

Триллер / Триллер

Әлеуметтік / Социальное

Наным / Вера

Қалалық / Городской

Азаматтық / Гражданское

Мәдени / Культурное

Ніл, Косозен / Нил, Междуречье

Ежелгі Греция, Рим / Древняя Греция, Рим

Инд,Хуанхе / Инд, Хуанхэ

Орта және Орталык Азия ангарлары / на равнинах Средней и Центральной Азии

Үнді мен Қытайда / В Индии и Китае

Ауылдық / Сельский

Аумақтық жаһандану / Территориальная глобализация

Жалпы жаһандану /  Глобализация в целом

Этникалық Жаһандану / Этническая Глобализация

Өзіндік жаһандану / Индивидуальная глобализация

Жеке көзқарас / Индивидуальный подход

Адамзаттың қол жеткен табыстары/ Достигнутый успех человечества

Өзіндік даму / Саморазвитие

Елдің өркениеті / Цивилизация страны

Әлемнің қарқынды ілгері даму көрсеткіші / Показатель стремительного развития мира

Әлеуметтік теңсіздіктің пайда болуы / Возникновение социального неравенства

Мал шаруашылырынын дамуы / Развитие животноводства

Қалалардың дамуы / Развитие городов

Ақпараттық даму / Информационное развитие

Наным-сенім ерекшеліктері / Особенности убеждений и веровании

Қазақ / Казахская

Үнді / Индийская

Неміс / Германская

Грек / Греческая

Египет (Ніл) / Египетская (Нильская)

Мәдениеттау пәні жергілікті және аймақтық мәдениеттердің сапалық ерекшеліктерін, олардың өзара байланыстары мен мәдениеттің басқа түрлерімен сабақтастығын, қарым-қатынасын зерттей отырып, адамзат қоғамының біртұтас мәдени даму процесінің жалпы заңдылықтарын анықтайды / Культурология, исследуя качественные особенности местной и региональной культур, их взаимосвязь и преемственность, взаимоотношения с другими видами культуры, определяет общие закономерности процесса целостного культурного развития человеческого общества

Мәдениеттану пәні-әлеуметтік шындықты сипаттайтын негізгі ұғымдар мен мәселелердің жиынтығы және эмпирикалық зерттеулердің пәні болып табылады; / Культурология-совокупность основных понятий и проблем, характеризующии социальную реальность и является предметом эмпирических исследований

Кеңес дәуірінде Қазақстанда мәдениеттау пәні жүйелі түрде оқытылмай, гуманитарлық ғылымдар саласында өзінің нақты орнын таба алмады / В советское время предмет «Культурология» не преподавался систематически в Казахстане и не нашел своего места в сфере гуманитарных наук

Мәдениеттану - әр түрлі қоғамның өмір сүруі барысындағы мәдени өмірін жан-жақты қамтып, мәдени құбылыстарды ғылыми тұрғыдан талдау жасайды / Культурология всесторонне охватывает культурную жизнь в процессе существования различных обществ и проводит научный анализ культурных явлений;

-:Мәдениеттану қоғамның саяси саласын, саяси ойдың пайда болуы мен дамуын, саяси жүйе, саяси қатынастар мен үрдістер, саяси сана мен саяси мәдениет, халықаралық саяси үрдісті зерттейді / Культурологии изучает политическую сферу общества, возникновение и развитие политической мысли, политическую систему, политические отношения и тенденции, политическое сознание и политическую культуру, международный политический процесс

Мәдениеттану пәні бізді қоршап тұрған сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың мидағы әр түрлі бейнелері болып табылады / Предметом культурологии являются различные образы окружающих нас предметов и явлений внешнего мира

идеационалык, идеалистік  / идеациональный, идеалистический;

сезімтал, идеационалды, материалдық / чувственный, идеациональный, материальный;

сезімтал / чувственный

құрамдас / составной

рухани / духовный

А.Т.Хафизұлы

Б. Ш.Уалиханов

В.Е.Шағатайұлы

Е.Қ.Темірханов

С.Б.Нұржанов

мәдениет адамдық әрекеттің белгілі бір саласының жетілу деңгейі / культура уровень зрелости той или иной сферы человеческой деятельности

мәдениет белгілі бір халықтың қол жеткен табыстары мен шығармашылығының жиынтығы / культура-это совокупность достижений и творчества определенного народа

мәдениет адамзат қауымының белгілі бір тарихи кеңістіктегі қызметі мен өзіндік ерекшеліктері / культура деятельность и своеобразие человеческой общины в определенном историческом пространстве

мәдениет адам рухы қарастырылады, соған байланысты мәдениеттің мақсаты адамдарға тек өткенін ғана білгізу емес, рухани дүниесін қалыптастыру екенін айта кеткен жөн / культура считается духовным проявление, поэтому стоит отметить, что цель культуры – не только сообщить людям о прошлом, но и сформировать их духовный мир

мәдениет қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым / культура наука о закономерностях становления, функционирования и развития общества

А.Құнанбаев

Әл-Фараби

А.Байтұрсынұлы

М.Дулатов

Ы.Алтынсарин

түркі тілінде сөйлейтін халықтардың тілін, этнографиясын, тарихын, ауыз әдебиетін, мәдениетін зерттеу нәтижесінде қалыптасқан Шығыстану ғылымының жеке саласы / сложилась в результате изучения языка, этнографии, истории, устной литературы, культуры тюркоязычных народов, отдельная область востоковедческой наук

есте сақтау, жадыдағы білім, рухани қазына дегенді білдіред / память, знания о памяти и доховном сокровище

бұл әртүрлі факторлардың әсерінен адамзат мәдениеті мен оның даму заңдылықтарын зерттейтін ғылым / это наука, изучающая человеческую культуру и закономерности ее развития под влиянием различных факторов

жалпыадамзаттық және ұлттық мәдени үрдістердің объективтік заңдылықтары, тарихи ескерткіштер, құбылыстар, сондай-ақ адамдардың материалдық және рухани өмірінің оқиғалары мен әрекеттерін зерттеп, зерделеуге негізделген ғылым / наука основанный на изучении объективных закономерностей общечеловеческих и национально-культурных процессов, исторических памятников, явлений, а также событий и действий материальной и духовной жизни людей

психикалық құбылыстардың пайда болу және қалыптасу заңдылықтарын зерттейтін, яғни адамдардың жан-жүйесін зерттейтін сан-салалы ғылым / междисциплинарная наука, изучающая закономерности возникновения и формирования психических явлений, т. е. изучающая системы души людей

мәдениеттің салыстырмалы анализі / сравнительный анализ культуры

мәдениеттің өмір сүруінің негізгі принциптері мен тұжырымдамасы / основные принципы и концепция существования культуры

әртүрлі әлеуметтік-мәдени жағдайларда мінез-құлық тәсілдері / поведение в различных социокультурных ситуациях

-:мәдениеттің эмпирикалық сипаттамасы / эмпирическая характеристика культуры

мәдениеттің жалпылық негізін, болмыс принциптерін, оның құрылымы мен заңдылықтарын қарастырады / рассматривает основы общности культуры, принципы бытия, ее структуру и закономерности;

жеке дербестік идея / идея личной автономии

мәңгілік, циклдар, туылу және өлім циклдері / вечность, циклы, циклы рождения и смерти;

табиғатпен үйлесімділікке ұмтылу / стремление к гармонии с природой

техникалық даму құндылықтары / ценности технического развития

мәңгілік, циклдар, туылу және өлім циклдері / вечность, циклы, циклы рождения и смерти;

Қ.Сәтбаев / К.Сатпаев

Б.Сағындықұлы / Б.Сагындыкович

Е.Рамазанов / Е.Рамазанов

Т.Ғабитов / Т.Габитов

Б.Нұржанов / Б.Нуржанов

таңбалық / знаковая

философиялық / философская

материалдық / материальная

антропологиялық / антропологическая

рухани / духовная

түрлі мәдениеттер / разные культуры

жұлдызды аспан/ звездное небо

адамның ішкі рухани жүйесі / внутренняя духовная система человека

галактикалар/ галактики

ілім/ учение

нақты ғылымдар / точные науки

философия / философии

гуманитарлық / гуманитарным

жаратылыстану пәндері/ естественнонаучным дисциплинам

Мұрағаттар,мұражайлар / Архивы, музеи

Көрмелер,музейлер/ Выставки, музеи

склад, музейлерде / В складах, музеях

Парктер,ойын-сауық орталықтарында/ Парки, развлекательные центры

Кітапханалар,оқу клубтары/ Библиотеки, учебные клубы

үкімет / правительство

партиялар/ партии

акимат / акимат

мемлекеттік емес ұйымдар /негосударственные

адам /человек

А.Құнанбаев/ А. Кунанбаев

М.Шаханов /М.Шаханов

М.Шоқай/ М.Шокай

А.Байтұрсынұлы/ А.Байтурсынов

Әл-Фараби/ Аль-Фараби

Тарихи  / Исторический

Реттеушілік/ Регулировающии

Салыстырмалы/Сравнительный

Құрылымдық/ Структурный

Басқару/ Управленческии

cаяси биліктің қалыптасу, қызмет ету және өзгеру заңдылықтары /закономерности формирования, функционирования и изменения политической власти

қауіпсіздікті қамтамасыз ету /обеспечение безопасности

сезім арқылы берілген объективтік шындық/ объективная реальность, переданная через чувства

қоғамның саяси жүйесі мен өмірі /политическая система и жизнь общества

тұрғандардың өмір сүру деңгейі /уровень жизни проживающих

Конргесс / Конргесс

Мәжіліс /Мажилис

Ақсақалдар алқасы / Коллегия старейшин

Ұлттық кеңес/ Национальный совет

Сенат/ Сенат

саяси элитаға арналған дәріс курсы ретінде/ как курс лекций для политической элиты

дербес ғылым саласы ретінде/ как самостоятельная область науки

құпия ғылым ретінде/ как тайная наука

мектеп пәні ретінде/ как школьный предмет

оқу пәні ретінде/ как учебный предмет

адамды заңсыз əрекеттерге мəжбүрлеу /принуждение человека к противоправным действиям

жеке тұлғаның топ жетекшісі болу қабілетінің көрінісі /проявление способности человека быть лидером группы

топтағы жеке адамның дəрежесінің позициясы /положение человека в группе

жеке тұлға немесе əлеуметтік топтың қоғамдағы алатын орны /место, занимаемое отдельным лицом или социальной группой в обществе

девиантты мінез-құлыққа бейімділік /склонность к девиантному поведению;

Буддизм /Буддизм

Иудаизм/ Иудаизм

Этникалық діндер /Этнические религии

Православиелік христиандық /Православное христианство

Батыс христиандық /Западное христианство

Діннің ұйымдастыру формалары/ Организационные формы религии

Этнос/ Этнос

Дін /Религия

Мәдениет/ Культура

Тарих/ История

территориясы кең / обширная территория

адамзаттың ешқандай да жоспары, идеясы жоқ / у человечества нет ни плана, ни идеи

халық саны қомақты/ количество населения большое

территория жағынан шағын / территория небольшая

халқының саны аз / колличество населения меньше

Бұзылу/ Закат

Қирау/ Разрушение

Тоқырау / Разруха

Тарқау/Разделение

Сарқу/ Истощение

Тобырлық / Массовая

Қоғамдық /Общественная

Әлемдік Мировая

Элиталық мәдениет / Элитарная культура

Әлеуметтік / Социальная

И.Гердер

А.Тойнби

О.Шпенглер

Ф.Вольтер

Н.Данилевский

рационалдық ойлау /рациональное мышление

дәстүрлік/ традиционный

рухани құндылықтар басымдығы /приоритет духовных ценностей

динамизм /динамизм

гармониялық /гармонический

Мониторингілік/ Мониторингывый

Діни/ Религиозный

Ынтымақтастық/ Сотрудничество

Отбасылық/ Семейный

Біркелкілік/ Единообразие

Көру/ Осмотр

Есептеу/ Считования

Болжау/ Прогнозирование

Бақылау/ Наблюдение

Эксперимент /Эксперимент

Тарихи/ Исторический

Жүйелік/ Системный

Салыстырмалы/ Сравнительный

Құрылымдық/Структурный

Семиотикалық/ Семиотический

Техникалық/ Технический

Реттеуші/ Регулятивная

Интегративті/ Интегративный

Тәуелді/ Зависимый

Ақпараттық/ Информативная

Сұхбат/ Интервью

Сандық/Колличественные

Бақылау/Наблюдение

Сапалық/ Качественные

Эксперимент/ Эксперимент

Фокус-топ/ Фокус-группа

Тереңдетілген сұхбат/ Глубинное интервью

Сұхбат/ Интервью

Сауалнама /Опрос

Бақылау/Наблюдение

Жабық сауалнама /Закрытый опрос

Бағытталмаған /Ненаправленный

Сұхбат /Интервью

Анкета/ Анкета

Бағытталған /Целевой

Жабық /Закрытый

Сұхбат /Интервью

Бағытталмаған /Ненаправленный

Ашық / Открытый

Бағытталған /Целевой

-:Сыртқы, күнделікті құжаттар/ Внешние, повседневные документы

Жазба, иконографиялық /Письменный, иконографический

Қызметтік, жедел емес құжаттар /Служебные, не оперативные документы

Жедел құжаттар /Оперативные документы

Фонетикалық /Фонетический

болжамдық, инструменттік / прогностическая, инструментальная

эстетикалық, ақпараттық / эстетическая, информационная

білім беру, танымдық / образовательная, познавательная

танымдық, түсіндіру / познавательная, разъяснительная

реттеуші, коммуникативті / регулирующая, коммуникативная

Батыстық / Западная

Еуразиялық / Евразийский

Варварлық / Варварскии

Орыстық / Русскии

Исламдық / Мусульманской