WorksheetsБиосфера. Экожүйе. Популяция 11 сынып 3 бөлім
Total questions: 65
Worksheet time: 33mins
Name
Class
Date
1.
Беловеж орманында (нуында), Окск және Приокско-Террасалар қорықтарында мекендейді:
a)
"Таза қанды" зубрлар
b)
Жалман
c)
Эндемиктер
d)
Қызыл қаз
2.
Табиғатқа қайта жіберу үшін олардың саны ең аз мөлшерден көбірек болуы керек, яғни алынған популяция жүз және тіпті мың дарадан тұруы кажет, әйтпесе түр тез арада қайта жойылып бара жатқан санатқа түседі:
a)
отряд
b)
патшалық
c)
туыс
d)
түр
3.
Жердегі тіршіліктің түрлік алуантүрлілігінің азаюына қарсы күресте қолданылатын "соңғы қорғаныс желісі:
a)
экология
b)
таксономия
c)
генетикалық криобанктер
d)
криобиология
4.
Көптеген өсімдіктердің тұқымы және тіпті баяу жүргіштер сияқты кейбір жануарларды қанша градуста қатырғанда тіршілік қабілетін жоғалтпайтыны анықталды?
a)
сұйық азотта 196°С температурада
b)
сұйық натрийда 196°С температурада
c)
сұйық натрийда 176°С температурада
d)
сұйық азотта 186°С температурада
5.
Биологияның жаңа саласы тірі жасушаларға, ұлпалар мен организмдерге төмен және өте төмен температуралардың әсерін зерттейді:
a)
биоинформатика
b)
эпигенетика
c)
биотехнология
d)
криобиология
6.
Жасушалық құрылымдарды жасушалық және жасушааралық сұйықтықтарда өсетін мұз кристалдарының бұзуы:
a)
Мұздату кезінде жасуша тіршілігінің тоқтауының басты себебі
b)
Мұздату кезінде жасуша тіршілігінің тоқтауының басты мақсаты
c)
дұрыс жауап жоқ
d)
Салқындату кезінде жасуша тіршілігінің тоқтауының басты мақсаты
7.
Цитоплазмадағы мұз кристалдарының түзілуіне әсер ететін және осылайша жасушалық құрылымдарды бұзатын ірі кристалдардың түзілуін болдырмайтын заттар;
a)
Табиғи және жасанды рецепторлар
b)
Табиғи және жасанды криопротекторлар
c)
барлығы дұрыс
d)
Табиғи және жасанды криолар
8.
Тәжірибеде ең құнды тұқымдық-бұқалардың тұқым сұйықтығын сақтап, табынның тұқымдық көрсеткіштерін жақсарту мақсатында сиырларды жасанды ұрықтандыру әдісін кеңінен қолдану үшін пайдалана бастады:
a)
криоконсервация
b)
биотехнология
c)
эпигенетика
d)
микробиология
9.
1980 жылдан бастап сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар мен өсімдіктердің генетикалық материалдарын сақтау;
a)
микробиология
b)
консервация
c)
криоконсервация
d)
бактерология
10.
Сұйық азот температурасында ДНК молекулаларында жылу шуының әсерінен мутация болмайды, сондықтан генетикалық материалдар ондаған және жүздеген жылдар бойы бұзылмайды, ал радиоактивті фон мен ғарыш сәулелерінен қорғау кезінде 3 мың жылға дейін сақталуы мүмкін:
a)
Криобанктердің себебі
b)
Криобанктердің кемшілігі
c)
Криобанктердің мақсаты
d)
Криобанктердің артықшылығы
11.
Биоалуантүрліліктің түрлері;
a)
экологиялық
b)
таксономиялық
c)
барлығы дұрыс
d)
генетикалық
12.
Белгілі бір аймақта мекендейтін түрлермен ерекшеленіп, түрлердің эволюциялық тарихын, сондай-ақ аймақтың қазіргі экологиялық жағдайын көрсетеді:
a)
"Экологиялық алуантүрлілік"
b)
"Генетикалық алуантүрлілік"
c)
Таксономиялық алуантүрлілік
d)
"Биологиялық алуантүрлілік"
13.
Жеке түрлерге немесе популяцияларға жататын, түрдің бейімделуі мен эволюциялық мүмкіндіктерін анықтайтын аллелофондтың (тұқым қуалайтын өзгергіштік резерві) көлемі арқылы көрінеді:
a)
криоконсервация
b)
Криобанк
c)
Таксономиялық алуантүрлілік
d)
Генетикалық алуантүрлілік
14.
"Қоршаған ортаны қорғау туралы", "Ерекше қорғалатын табиғи аймақтар туралы", "Экологиялық сараптама туралы" заң қай жылы шықты?
a)
2002 жылы
b)
1997 жылы
c)
1998 жылы
d)
1996 жылы
15.
"Радиациялық қауіпсіздік туралы" Заңдар қай жылы шықты?
a)
1996 жылы
b)
1997 жылы
c)
1998 жылы
d)
2002 жылы
16.
"Атмосфералық ауаны қорғау туралы" Заңдар қабылданды;
a)
1997 жылы
b)
2002 жылы
c)
1998 жылы
d)
дұрыс жауап жоқ
17.
"Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" (1996 ж.) және "Мұнай туралы" (1995 ж.), 2003 жылғы Орман, Су және Жер кодекстері. Зандарға сәйкес нормативтік-құқықтық актілер дайындалып, бекітілді:
a)
Ереже
b)
Қауымдастық
c)
Заңдар
d)
Президент жарлықтары
18.
Қазақстан аумағының 40%-ін алып жатқан шөлді аймақтарда тіршілік еткен:
a)
сілеусін
b)
гепард
c)
жалман
d)
сабаншы
19.
Өте сирек кездеседі және толық жойылып кету қауіп төніп тұрған жануарлар:
a)
дала сілеусіндері
b)
гепард
c)
биберштейн
d)
қоқиқаз
20.
Тасты беткейлерде өседі және биіктігі 30 см-ге жетеді. Өсімдік жаздың ортасында гүлдейді, жемісі ұзындығы 6 мм-ге жететін жартылай жемісше түзеді:
a)
Бесмүйізді қаттыбас
b)
Гепард
c)
Көпжылдық арша
d)
Биберштейн жауқазыны
21.
Бүкіл тіршілік циклінде гүлдеп, жеміс бе ретін поликарпты өсімдіктерге жатады:
a)
Гепард
b)
Бесмүйізді қаттыбас
c)
Биберштейн жауқазыны
d)
Көпжылдық арша
22.
Мәңгі жасыл қылқанжапырақты ағаш, басы қалың кызыл сұр түсті болады:
a)
Көпжылдық арша
b)
Биберштейн жауқазыны
c)
Бесмүйізді қаттыбас
d)
дұрыс жауап жоқ
23.
Қазақстанда сирек кездесетін жануарлар:
a)
қызылқасқыр
b)
қарақал, гепард
c)
сабаншы, ілбіс
d)
дұрыс жауап жоқ
24.
Қазақстанда сирек кездесетін өсімдіктер:
a)
биберштейн жауқазыны
b)
жіңішке көкнәр
c)
көпжылдық арша
d)
барлығы дұрыс
25.
Зерттеуді жоспарлау, материалды жинау, өңдеу, нәтижелерін көрсету кезінде қолданылатын зерттеу жұмыстарының әдістерін айтамыз:
a)
Физикалық әдістер
b)
Статистикалық әдістер
c)
Математикалық әдістер
d)
Статикалық әдістер
26.
Қызыл кітапқа енгізілген жануарлар түріне жойылу қаупі туғанда немесе бір түрдің жалпы санын анықтауда қажет;
a)
Аулау әдісі
b)
Белгілеу
c)
Түрлердің жалпы санын анықтау
d)
Суретке түсіруі
27.
Түрлердің санын анықтау үшін зерттеушінің ұшақтан немесе тікұшақтан ... де жиі қолданылады:
a)
аулау
b)
белгілеу
c)
суретке түсіруі
d)
жалпы санын анықтау
28.
Серенгети" Африка ұлттық саябағында түрлі африкалық тұяқтылардын санын анықтау үшін неміс зоологі Бернард Гржимек қолданды:
a)
Суретке түсіруі
b)
Статистикалық әдіс
c)
Белгілеу
d)
барлығы дұрыс
29.
Ірі және өте белсенді қозғалғыш жануарлардың жалпы санын анықтау:
a)
Статистикалық әдіс
b)
Түрлердің жалпы санын анықтау
c)
Суретке түсіру
d)
Белгілеу мен аулау әдісі
30.
Жануарларды аулап, арнайы белгі салғаннан кейін босатып жібереді:
a)
Түрлердің жалпы санын анықтау
b)
Белгілеу мен аулау әдісі
c)
Суретке түсіру
d)
Дэвис әдісі
31.
Бұл әдіс дұрыс қатесіз жұмыс істеуі үшін бірнеше шартты орындау қажет:
a)
Табиғатқа белгі салынып жіберілген жануарлар популяцияның қалған бөлігімен толық араласуы тиіс
b)
Популяция жабық болады,белгі салынған аңдар популяциядан кездейсоқ іріктелу
c)
Белгі салынған даралардың өмір сүру ықтималдығы белгі салынбаған даралармен бірдей болуы керек
d)
Ұ,стау ыктималдығы белгі салынбаған даралардан артық,ұзақтығынан аз болуы кажет
32.
Арнайы белгі салу әдісі кеңінен қолданылады, мысалы, тұйық су айдындарында мекендейтін ... санын анықтауда
a)
амфибиялардың
b)
жорғалаушылардың
c)
қосмекенділердің
d)
балықтардың
33.
Жануарлардың жалпы санын анықтауға мүмкіндік беретін тағы екі әдіс:
a)
Келикер әдісі мен Лесли әдісі
b)
Келикер әдісі мен Лесли және Дэвис әдісі
c)
Келкер әдісі мен Лесли әдісі
d)
Келкер әдісі мен Лесли және Дэвис әдісі
34.
Популяцияда осы балықтардың шаруашылық популяцияның басқа бөлігінде жоқ белгілі бір белгісі бар дараларды іріктеп элиминацияланатын жағдайларда қолданылады:
a)
Лесли әдісі
b)
Келкер әдісі
c)
Дэвис әдісі
d)
Лесли және Дэвис әдісі
35.
Аулау мақсатында пайдаланылатын популяцияларда қолданылады:
a)
Лесли және Дэвис әдісі
b)
Келкер әдісі
c)
Дэвис әдісі
d)
Келикер әдісі
36.
Бұл әдісті қолдану мынадай үш талапты сақтауды қажет етеді:
a)
популяция жабық болады
b)
барлығы дұрыс
c)
ауаға түсу ықтималдығы популяцияның барлық даралары үшін тұрақты
d)
бір дараны ұстау мүмкіндігі екінші дараны ұстау ықтималдығына әсер етпейді
37.
Бұдан басқа әдісі:
a)
ауаға түсу ықтималдығы популяцияның барлық даралары үшін тұрақты
b)
бір дараны ұстау мүмкіндігі екінші дараны ұстау ықтималдығына әсер етпейді
c)
популяция жабық болады
d)
тізбекті ретпен аулау
38.
Популяцияның жалпы санын бағалау:
a)
Роберт Уиттекер әдісі
b)
Лесли-Дэвис әдісі
c)
Селективті емес аулау әдісі
d)
Барлығы дұрыс
39.
Шектеулі аумақта мекендейтін жануарлардын абсолют санын бағалау үшін колданылады;
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Келкер әдісі
c)
Селективті емес аулау әдісі
d)
Лесли-Дэвис әдісі
40.
Негізінде дараларды аулау есебінен по- пуляция санының азаюына байланысты келесі аулау серияларында жануарлардың кездесу ықтималдығының төмендеу құбылысы жатыр:
a)
Селективті емес аулау әдісі
b)
Биологиялық алуантүрлілік
c)
Лесли-Дэвис әдісі
d)
Келкер әдісі
41.
Жер беті, теңіз т.б. су экожүйелері мен экологиялық кешендерінің бір бөлігі болып табылатын тірі организмдердің өзгергіштігі:
a)
Биологиялық гипотеза
b)
Биологиялық энергия
c)
Биологиялық масса
d)
Биологиялық алуантүрлілік
42.
Жалпы жағдайда тірі заттың күрделілігін, оның өз қызметін өздігінен реттеу қабілетін көрсететін биологиялық нысандар немесе құбылыстардың ажыратылатын түрлері мен олардың кеңістік пен уақыттың белгілі бір бекітілген арақашықтығында кездесу жиілігі;
a)
Қоректік тізбек
b)
Биологиялық алуантүрлілік
c)
Энергетикалық пирамида
d)
Биологиялық масса
43.
Роберт Уиттекердің еңбектерінде экожүйедегі алуантүрліліктің жіктелуі:
a)
барлығы дұрыс
b)
альфа-алуантүрлілік – қауымдастық ішіндегі алуантүрлілік
c)
бета-алуантүрлілік – қауымдастықтар арасындағы алуантүрлілік
d)
гамма-алуантүрлілік – ортаның градиенттері бойынша жүйелердің алуантүрлілігі деп бөлінеді
44.
Барлық типологиялык көптүрлілікті алуантүрліліктің екі түріне:
a)
биожүйелер арасындағы алуантүрлілікке әкеледі
b)
биожүйе ішіндегі алуантүрлілікке жіктеуші
c)
инвентаризациялық
d)
барлығы дұрыс
45.
Унарлық индекстердің көмегімен (мысалы, әртүрлілік өлшемдері) бағаланады, ал жіктеуші п-арлық (көбіне бинарлық) өлшемдер көмегімен бағаланады;
a)
Метапопуляциялар
b)
Континуум
c)
Биоалуантүрлілік
d)
Инвентаризациялық алуантүрлілік
46.
Биоалуантүрлілік туралы теориялар:
a)
Метапопуляциялар теориясы
b)
Континуум теориясы,Бейтарап теория
c)
Фракталды теория
d)
Барлығы дұрыс
47.
Бірінші түрлердің биологиялық алуантүрлілігі екі белгімен:
a)
нақтылығымен сипатталады
b)
түрдің көптігімен
c)
биосфераның жалпы тұрақтылығын қамтамасыз етуде жетекші рөл
d)
басқа да процестерді жүзеге асыруда реттеуші
48.
Экожүйе аясында кездесетін түрлердің санын көрсетеді:
a)
Экожүйе
b)
Биогеоценоз
c)
нақтылық
d)
Түрдің көптігі
49.
Жануарлар санының біркелкі таралуын сипаттайды;
a)
саны
b)
өсім
c)
нақтылық
d)
салмақтық
50.
Сандық бағалау үшін алуантүрлілік өлшемдері немесе олардың косарлы шоғырлану өлшемдері қолданылады;
a)
Экономикалық алуантүрлілік
b)
Инвентаризациялық алуантүрлілікті
c)
Экологиялық алуантүрлілік
d)
Экожүйе алуантүрлілікті
51.
Сирек және басым түрлердің үлесін, сондай-ақ олардың жалпы қауымдастық құрылымына әсерін анықтау:
a)
Биоалуантүрлілікті сақтау қажеттігінің басты себебі
b)
"Биологиялық алуантүрлілік"
c)
Сандық бағалау
d)
Инвентаризациялық алуантүрлілік
52.
Оның экожүйедегі орнын биомассасын, санын және т.б. бағалауды айтамыз:
a)
Био алуантүрлілік
b)
Инвентаризациялық алуантүрлілікті
c)
Түрдің маңыздылығы
d)
Ұқсастық өлшемдері
53.
Уақытша қатарларды талдау әдістеріне сүйеніп жүргізілетін қарапайым статистикалық экстраполяциялар, "түрлер аудан" түріндегі тәуелділік қисығы, фракталды заңдылықтар негізінде модельдер құру т.б. қолданылады:
a)
Биолалуантүрліліктің азаюы
b)
Қауымдастықтың анықталмаған (unseen) түрлерінің санын болжау үшін
c)
Байланыстың гиперболалық модельдерін анықтау
d)
Дұрыс жауап жоқ
54.
А.В. Марков пен А.В. Коротаев биологиялық алуантүрліліктің макродинамикасын математикалық жолмен сипаттау:
a)
өсу қарқыны
b)
биоалуантүрлілік
c)
даралар санының көптігі
d)
оң кері байланыстың гиперболалық модельдері
55.
Дифференциалдаушы алуантүрлілікті бағалау:
a)
детрит
b)
экожүйе
c)
популяция
d)
ұқсастық өлшемдері
56.
Трилобиттердің жойылуына әкеп соқтырған пермдік тіршіліктің жойылып кетуі:
a)
Биолалуантүрліліктің көбеюіне мысал
b)
Биолалуантүрліліктің азаюына мысал
c)
Биолалуантүрліліктің азаюына себеп
d)
Биолалуантүрліліктің азаюына мақсат
57.
Биоалуантүрлілікті сақтау бойынша қорғау қызметінің негізгі принциптері:
a)
даралар саны айтарлықтай көп,даралар еркін шағылыса алады
b)
мутация жүрмейді,көрші популяциялар миграцияланбайды
c)
жойылып бара жатқан және сирек кездесетін түрлердің тіршілік етуі үшін
d)
талап етілетін биоценоздарды сақтау құру
58.
Микроқорықтар, сондай-ақ қорғалатын аумақтар арасында популяциялык алмасу жүру үшін "жасыл дәліздер" құрылады қай аймақта?
a)
Жапонияда
b)
Канадада
c)
АҚШ-та
d)
Еуропада
59.
Жергілікті деңгейде де, ел мен бүкіл адамзат деңгейінде де маңызды табиғаттың берген сыйларынан айырылып қалмау;
a)
Биоалуантүрлілікті қорғау саласындағы міндеттер
b)
Басқару
c)
Биоалуантүрлілікті сақтау
d)
Экологиялық білімді көтеру
60.
Биоалуантүрлілікті қорғау саласындағы міндеттер:
a)
Басқару,Заңдық,Ғылыми
b)
Барлығы дұрыс
c)
Білім беру
d)
Экологиялық білімді көтеру
61.
Мемлекеттік және коммерциялық мекемелерді, армия мен флотты, мемлекеттік емес бірлестіктерді, жергілікті халықты және бүкіл жұртшылықты бірлесе табиғатты қорғауға тарту жолымен ынтымақтастық құру;
a)
Басқару
b)
Экологиялық білімді көтеру
c)
Ғылыми
d)
Білім беру
62.
Биоалуантүрлілікпен байланысты анықтамалар мен ұғымдарды барлық сәйкес заңды құжаттарға қосу, биоалуантүрлілікті сақтауға құқықтық қолдау жасау;
a)
Ақпараттық
b)
Ғылыми
c)
Заңдық
d)
Ресми
63.
Шешім қабылдау процедураларын, шешім қабылдау рәсімдерінің үлгісін қалыптастыру, биоалуантүрлілік индикаторларын іздеу, биоалуантүрлілік кадастрларын құру, мониторинг ұйымдастыру;
a)
Басқару
b)
Экологиялық білімді көтеру
c)
Ғылыми
d)
Білім беру
64.
Биоалуантүрлілікті қорғау саласында мамандарды оқыту және дайындау үшін қоршаған ортаны қорғау және эволюциялық биология саласындағы озық білімге негізделген бағдарламалар әзірлеу және іске асыру:
a)
Ғылыми
b)
Білім беру
c)
Экологиялық білімді көтеру
d)
Басқару
65.
Халыққа экологиялық білім беру, биосфераның маңызды бөлігі ретінде биоалуантүрлілікті қорғау идеяларын тарату:
a)
Экологиялық білімді көтеру
b)
Ғылыми
c)
Білім беру
d)
Минимум заңы
100 %
