wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Эволюциялық даму. Селекция негіздері. Тірі организмдердің көптүрлілігі 10 сынып 3 бөлім

Total questions: 100

Worksheet time: 50mins

Name
Class
Date
1.
Тамырланған және тамырланбаған ағаштардың түрлері:
a)
маркерленген
b)
Бифуркациондық/бифуркационсыз
c)
барлығы дұрыс
d)
маркерленбеген
2.
Бифуркациондық ағаштың түйініндегі бұтақтар саны:
a)
алты
b)
төрт
c)
үш
d)
дұрыс жауап жоқ
3.
Бифуркационсыз ағаштың түйініндегі бұтақтар саны:
a)
бес
b)
алты
c)
үш
d)
төрт немесе одан да көп
4.
Маркерленген ағаш бейнелейді :
a)
бөліну
b)
Жапырақтың атауын
c)
модификациялық
d)
Тек топологияны
5.
Маркерленбеген ағаш бейнелейді :
a)
Тек топологияны
b)
филогенгезді
c)
фенетиканы
d)
математиканы
6.
Филогенетикалық ағашты сұлба түрінде бейнелеуді білдіретін ортақ термин:
a)
филограмма
b)
дендрограмма
c)
хронограмма
d)
кладограмма
7.
Бұтақ ұзындықтары эволюциялық уақытты көрсететін филограмма :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
дендрограмма
c)
хронограмма
d)
кладограмма
8.
Бұтақтардың ұзындығын көрсететін мағлұматсыз құралған филогенетикалық ағаш:
a)
кладограмма
b)
дендрограмма
c)
хронограмма
d)
дұрыс жауап жоқ
9.
Бұтақтардың ұзындығын көрсететін мағлұматы бар филогенетикалық ағаш:
a)
фенограмма
b)
Кладограмма
c)
Хронограмма
d)
Дендрограмма
10.
Кладограмманың құраушы бөліктері:
a)
интернодтар
b)
барлығы дұрыс
c)
Терминалды топтар
d)
нодтар
11.
Соңғы әмбебап жалпы ататек өмір сүрген мерзім:
a)
Мезозой эрасы
b)
Палеоархей эрасы
c)
Архей эрасы
d)
Палеозой эрасы
12.
«Соңғы әмбебап жалпы ататек» туралы теорияны ұсынған ғалым:
a)
Ч. Дарвин («Түрлердің пайда болуы» еңбегінде)
b)
Де Фриз («Түрлердің пайда болуы» еңбегінде)
c)
К.Нашер («Түрлердің пайда болуы» еңбегінде)
d)
Ч. Дарвин («Түрдің пайда болуы» еңбегінде)
13.
Соңғы әмбебап жалпы ататектің құрылымы мен қасиеттері:
a)
ДНҚ-сы 4 нуклеотидтен
b)
Сақиналы ДНҚ-сы бар біржасушалы
c)
барлығы дұрыс
d)
нәруыздары 20 аминқышқылдарынан тұрады
14.
Эволюциялық ағашты құрастыру әдістерінің критерийлері:
a)
ескертулерді көрсету
b)
барлығы дұрыс
c)
Тиімділігі, қажеттілігі
d)
қайталануы, қателіктерге төзімділігі
15.
Эволюциялық ағашты құрастыру әдістері:
a)
жыртқыштық жағдайдағы бәсекелестік
b)
жыртқыштық
c)
Матрицалық алгоритм, жақын көршілер, тұтас тегі
d)
филогенетикалық ағаш әдістері
16.
Организмдердің алуантүрлілігін және әртүрлі организмдер топтарының арасындағы байланысты зерттейтін ғылым саласы:
a)
барлығы дұрыс
b)
популяция
c)
систематика
d)
дэмэкология
17.
Жүйеленімнің (систематиканың) бағыттары:
a)
фенетикалық
b)
барлығы дұрыс
c)
Эволюциялық
d)
филогенетикалық
18.
Топтың эволюциялық дамуын ескермей, тарихи дамуының заңдылығына сүйене отырып, таксономиялық категориясын анықтау:
a)
Филогенетикалық жүйеленім
b)
Эволюциялық жүйеленім
c)
Филогенетикалық ағаш
d)
Фенетикалық жүйеленім
19.
Генетикалық тұрғыдан зерттеуге қиын организмнің көптеген белгілерін математикалық өңдеуден өткізу:
a)
Филогенетикалық жүйеленім
b)
Эволюциялық жүйеленім
c)
Филогенетикалық ағаш
d)
Фенетикалық жүйеленім
20.
Қандай да бір топтың эволюциялық дамуының ауқымын ескеретін жүйеленім:
a)
Біркелкілік заңы
b)
Эволюциялық жүйеленім
c)
Фенетикалық жүйеленім
d)
Кодомирлену
21.
Организм топтарының эволюциялық тарихының моделін құруға қолданылатын математикалық құрылымды ағаш:
a)
Филогенетикалық ағаш
b)
Ажырау заңы
c)
Тәуелсіз тұқым қуалау
d)
Бірегіздік заңы
22.
Тарихи дамудағы байланыстарын графиктік түрде көрсететін ағаш:
a)
Филогенетикалық ағаш
b)
экожүйе
c)
табиғат
d)
түр
23.
Эволюциялық қарым-қатынастың графикалық көрінісі:
a)
Филогенетикалық ағаш
b)
генофондық
c)
экожүйе
d)
түр
24.
Филогенетикалық ағаштың түйіндерінің түрі:
a)
Дұрыс жауап жоқ
b)
Терминалды
c)
ішкі
d)
сыртқы
25.
Тірі/өліп біткен организмдердің анықталған мәліметтері арқылы гендердің реттілігін көрсетеді:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
мутация
c)
Ішкі түйін
d)
Терминалды түйін
26.
Организмдердің болжамды ататектерін көрсетеді:
a)
Ішкі түйін
b)
кодомирлену
c)
Терминалды түйін
d)
талдаушы будандастыру
27.
Ішкі түйіннен шыққан бұтақтар бұтақтану санына қарай:
a)
географиялық
b)
экологиялық
c)
биологиялық
d)
Политомды
28.
Политомды бұтақтанудың екі түрі:
a)
жай
b)
күрделі
c)
жанама
d)
тура
29.
Барлық организм түрлерінің бір мезгілде бір ататектен шыққанын көрсетеді:
a)
Күрделі политомды бұтақтану
b)
Ішкі түйін
c)
Жай политомды бұтақтану
d)
гемофонды
30.
Организм түрлерінің әртүрлі мезгілде әртүрлі ататектен шыққанын көрсетеді :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Ішкі түйін
c)
Жай политомды бұтақтану
d)
Күрделі политомды бұтақтану
31.
Организмдер ұрпақтарының бір ататектен шығуы:
a)
Полифилия
b)
Парафилия
c)
Монофилия
d)
Лопастепер
32.
Организмдер ұрпақтарының әртүрлі ататектен шығуы:
a)
экология
b)
этиология
c)
Монофилия
d)
Полифилия
33.
Организмдер ұрпақтарының көпшілігі бір ататектен, кейбірі әртүрлі ататектен шығуы :
a)
Полифилия
b)
Монофилия
c)
Парафилия
d)
Лопастепер
34.
«Эволюциялық білімді дамыту» еңбегін жазған ғалым:
a)
Де Фриз
b)
Нашер
c)
Кевин Падиан
d)
Бэкон
35.
Балықтардың қазба түрі:
a)
дивергенция
b)
параллелизм
c)
Лопастепер
d)
Фенадокус
36.
Филогенез формалары:
a)
Таксондар өзгерісі, параллелизм
b)
барлығы дұрыс
c)
конвергенция, филетикалық эволюция
d)
дивергенция
37.
Бір филогенетикалық діңде жүзеге асатын өзгеріс:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
популяция толқыны
c)
Филетикалық эволюция
d)
генофон
38.
Түзу сызықпен жылқы тегінің дамуы:
a)
парагиппус – плиогиппус – қазіргі заманғы жылқы
b)
миогиппус – парагиппус – плиогиппус – қазіргі заманғы жылқы
c)
Фенадокус – эогиппус –миогиппус – парагиппус – плиогиппус – қазіргі заманғы жылқы
d)
Фенадокус – эогиппус –миогиппус – парагиппус – плиогиппус
39.
Туыс формалардағы белгілердің ажырауы:
a)
эмбриологиялық
b)
дивергенция
c)
салыстырмалы-анатомиялық
d)
палеонтологиялық
40.
Организмдер туыстық жағынан алыс болғанымен, мекен ету ортасына байланысты, сыртқы пішінінің бір-біріне ұқсас болуы:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Аллогенез
c)
Дивергенция
d)
Конвергенция
41.
Конвергенцияның нақты да айқын мысалдарының бірі:
a)
тұмсық
b)
бас
c)
аяқ
d)
қанат
42.
Табиғаттағы эволюцияның екі негізгі бағыттары:
a)
комбинативтілік
b)
арогенез
c)
Аллогенез
d)
мутация
43.
Организмнің биологиялық құрылым деңгейін күрделендірмей, орта жағдайына бейімделушілігі:
a)
этиологиялық
b)
физиологиялық
c)
Аллогенез
d)
Арогенез
44.
Тірі организмнің құрылысы мен қызметінде ірі өзгерістер туғызатын эволюциялық даму:
a)
физиологиялық
b)
Аллогенез
c)
гомологиялық
d)
Арогенез
45.
Құрылысы мен қызметі ұқсас, шығу тегі бір, өзара шағылыса алатын, өздеріне тән таралу аймағы бар даралар жиынтығы;
a)
нефрон
b)
жасуша
c)
популяция
d)
түр
46.
Симпатриялық түр түзілу тәсілдері:
a)
Полиплоидия
b)
барлығы дұрыс
c)
хромосома санын еселей отырып будандастыру
d)
фрагментация
47.
Симпатриялық түр түзілу:
a)
үшінші қабық
b)
Жаңа түрлердің нақтылы қалыптасу әдісі
c)
соқырішек
d)
көбелектің қанаты
48.
Түрдің ареалының бірнеше оқшауланған бөлікке бөлінуінен туындайтын түр түзілу;
a)
аналогиялық мүше
b)
рудимент
c)
аллотропиялық
d)
гомологиялық мүше
49.
Популяциялық генетика ғылымының негізін қалаған ғалым :
a)
Бэкон
b)
Четвериков
c)
Нашер
d)
дұрыс жауап жоқ
50.
Тұрақтандырушы сұрыпталудың нәтижесі:
a)
Полиплоидты өсімдіктер
b)
Популяция ішіндегі бірқалыпты орташа белгілер сақталып қалады
c)
Шағылысудағы таңдау сипатының өзгеруі
d)
будандардың өміршеңдігінің төмендеуі
51.
Тұрақтандырушы сұрыпталуды ашқан ғалым:
a)
Геккель
b)
Шмальгаузен
c)
Бэрн
d)
Уоддингтон
52.
Репродуктивті оқшауланудың негізгі формалары:
a)
тіршіліктің даму кезеңі
b)
Шағылысудағы таңдау сипатының өзгеруі
c)
ұрпақ жалғастырудың және будандардың өміршеңдігінің төмендеуі
d)
дұрыс жауап жоқ
53.
Мінез-құлықтық оқшаулану :
a)
Шағылысудағы таңдау сипатының өзгеруі
b)
гаметогенез
c)
ұрпақ жалғастырудың және будандардың өміршеңдігінің төмендеуі
d)
Шағылысу кезіндегі таңдау сипатының өзгеруі
54.
Полиплоидты өсімдіктер:
a)
балқурай, арахис, мақта, кендір, картоп, ормажапырақ
b)
барлығы дұрыс
c)
Тары, алма, алмұрт, өрік
d)
құлпынай, жүзімнің кейбір сорттары, тұт ағашы, ананас, банан
55.
Бірнеше ұрпақ бойы түр түзілу өте тез жүретінін растайтын эволюциялық теориялар:
a)
Ароморфоз
b)
Аллогенез
c)
Сальтоционизм
d)
Селекция
56.
Қарабидайдың тетраплоидты формасын шығарған ғалым:
a)
Удольская
b)
Федеров
c)
Жандеркин
d)
Бияшев
57.
Гибридогенді шығу тегі бар жануарлар:
a)
үкі
b)
Таулы кесіртке
c)
үйрек тұмсық
d)
кавказ кесірткесі
58.
Жаңа сорттар мен будандарды шығарумен айналысатын ғылым саласы:
a)
Сальтоционизм
b)
селекция
c)
эволюция
d)
экология
59.
Адамның қатысуымен жүретін сұрыптау:
a)
жасанды сұрыптау
b)
түр аралық күрес
c)
тіршілік үшін күрес
d)
қолдан сұрыптау
60.
Қолдан сұрыптаудың түрлері:
a)
жасанды
b)
арнайы
c)
мақсатсыз
d)
мақсатты
61.
Мәдени өсімдіктердің жаңа сорттарын шығару әдісінің төрт кезеңі:
a)
Қарапайым
b)
халықтық
c)
өнеркәсіпті
d)
ғылыми селекция
62.
Селекцияның теориялық негізін қалаған ғалым:
a)
Ламарк
b)
Кьюве
c)
Вавилов
d)
Де Фриз
63.
Қазақстанда генетика және селекция ғылымының дамуыына үлес қосқан ғалымдар:
a)
Айтхожин, Удольская
b)
барлығы дұрыс
c)
Мұхамедқалиев, Бияшев
d)
Дарқанбаев
64.
Тары сортынан әр гектардан 210 ц өнім алып, дүниежүзілік рекорд жасады:
a)
Пастер
b)
Рэйд
c)
Шығанақ Берсиев
d)
Гумбольдт
65.
Микроорганизмдерің антибиотиктерді көп түзетін мутантты формаларын алған ғалымдар:
a)
Удольская
b)
Ы. Жандеркин
c)
Шығаева, К. А. Төлемісова
d)
Медеубеков
66.
Арқар-меринос тұқымын шығарған ғалымдар;
a)
А. Ы. Жандеркин
b)
барлығы дұрыс
c)
Н. С. Бутарин
d)
Ә. С. Есенжолов
67.
Қазақтың биязы жүнді қойын, оңтүстік қазақстан және бесқарағай мериносын, қазақтың ақбас сиырын, алатау сиырын, қостанай жылқысын шығарған ғалымдар;
a)
Бальмонт
b)
Ермеков, Еламанов
c)
барлығы дұрыс
d)
Пак, Медеубеков
68.
Өсімдіктердің а-РНҚ-сын анықтауға атсалысқан ғалым;
a)
Айтхожин
b)
Ермеков, Еламанов
c)
дұрыс жауап жоқ
d)
Берсімбаев
69.
Молекулалық генетика саласындағы қазақстандық ғалым :
a)
Ермеков, Еламанов
b)
Берсімбаев
c)
Айтхожин
d)
Пак, Медеубеков
70.
Радиациялық генетика саласындағы қазақстандық ғалымдар:
a)
Мұхамбетжанов
b)
Сейсебаев
c)
Айтхожин
d)
Пак, Медеубеков
71.
Қазақстанда қант қызылшасы мен кендірді биологиялық сұрыптауды ғылыми тұрғыда сипаттаған алғашқы ғалым:
a)
Мыңбаев
b)
Берсімбаев
c)
Айтхожин
d)
Бальмонт
72.
Вавилов ұсынған мәдени өсімдіктердің негізгі 7 шығу орталықтары:
a)
Аустралия, Антарктида
b)
Оңт. Азиялық тропиктік, Шығыс азиялық,Жерортатеңіздік, Абиссиниялық
c)
Оңт-Америкалық, Андылық,Оңт-батыс азиялық
d)
дұрыс жауап жоқ
73.
Оңтүстік азиялық тропиктік орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
көптеген жеміс және көкеністер
b)
қант қамысы
c)
Күріш
d)
барлығы дұрыс
74.
Шығыс азиялық орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
Соя, тары,көптеген жеміс және көкеністер
b)
қант қамысы
c)
Күріш
d)
ағаш тәрізді папоротниктер
75.
Оңтүстік-батыс азиялық орталықтан шыққан өсімдіктер;
a)
барлығы дұрыс
b)
Бидай, қарабидай
c)
көптеген дәнді дақылдар
d)
бұршақ, жүзім
76.
Жерортатеңіздік орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
орамжапырақ, малазықтық дақылдар
b)
жоңышқа, біргүлді жасымық
c)
барлығы дұрыс
d)
Зәйтүн
77.
Абиссиналық орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
банан, майлы ноқат, бидай, арпа
c)
Дәндік құмай
d)
барлығы дұрыс
78.
Орталық америкалық орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
Картоп, дәрілік өсімдіктер
b)
Жүгері,ұзын талшықты мақта, какао, бірқатар асқабақ, үрмебұршақ
c)
Дәндік құмай
d)
банан, майлы ноқат, бидай, арпа
79.
Андылық (Оңтүстік америкалық) орталықтан шыққан өсімдіктер:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Картоп, дәрілік өсімдіктер
c)
банан, майлы ноқат, бидай, арпа
d)
Жүгері,ұзын талшықты мақта, какао, бірқатар асқабақ, үрмебұршақ
80.
Асканиск рамбульені шығарған ғалым:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Тимиярзев
c)
Вернадский
d)
Иванов
81.
Селекцияның негізгі әдістері;
a)
гендік инженерияның салыстырмалы әдістері
b)
полиплоидия, мутагенез жасушалық
c)
Сұрыптау, гибридизация
d)
барлығы дұрыс
82.
Бір популяция аумағындағы жақын түрлердің будандасуы:
a)
Аутбридинг
b)
Туыстық будандастыру
c)
Гетерозис
d)
Әріден будандастыру
83.
Айқас тозаңданатын өсімдіктердегі инбридинг:
a)
Ырықсыз
b)
Аутбридинг
c)
Гетерозис
d)
Холдейн
84.
Туыс емес дербес организмдердің будандасуы:
a)
Холдейн
b)
Гетерозис
c)
инбридинг
d)
Аутбридинг
85.
Тіршілік қабілетін жоғары, қолайсыз жағдайға төзімді, өнімділігі мол жаңа іріктеме алу:
a)
инбридинг
b)
Аутбридинг
c)
Гетерозис
d)
Әріден будандастыру
86.
Аутбридинг түрлері:
a)
Туыстық будандастыру
b)
инбридинг
c)
Әріден будандастыру
d)
Түр ішіндегі будандастыру
87.
Әр түрге және туысқа жататын дараларды будандастыратын аутбридинг түрі:
a)
Туыстық будандастыру
b)
Әріден будандастыру
c)
Түр ішіндегі будандастыру
d)
инбридинг
88.
Таза тектармақтарынан алынған ұрпақтар:
a)
Абиогенді синтез
b)
Гетерозис
c)
Коацерваттар
d)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
89.
Бірінші ұрпақ буданының ата-анасымен салыстырғанда өнімділігі, ауруға төзімділігі, т.б. қасиеттері артатын құбылыс:
a)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
b)
Коацервация кезеңі
c)
Гетерозис
d)
Абиогенді синтез
90.
Гетерозис құбылысын ең алғаш жүгеріден байқаған ғалым:
a)
Карпченко
b)
Шелл
c)
Фалес
d)
Лунин
91.
Селекциядағы сұрыптаудың екі формасы:
a)
жасанды
b)
табиғи
c)
жеке
d)
Жаппай
92.
Орамжапырақ пен тұрыптың өнімді түрі:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
рафанобрассиканы алған ғалым - Г. Д. Карпченко
c)
Колхицин
d)
шежіре ағашы
93.
Ахроматин жіпшелерін бұзып, мейоз барысында гомологтік хромосомалардың тарқатылуын болдыртпайтын препарат:
a)
Колхицин
b)
аспирин
c)
рафанобрассика
d)
триптофан
94.
Тірі организмдерді және биологиялық процестерді адамның өз пайдасына өндірісте қолдануы:
a)
геномдық
b)
экологияда
c)
биоинформатика
d)
биотехнология
95.
Биотехнологияның басты бағыттары:
a)
жасушалық инженерия
b)
гендік
c)
Микробиологиялық синтезі
d)
барлығы дұрыс
96.
Микроорганизмдердің нәруыз, фермент, дәрілік препараттар алу мақсатында өндірісте қолданылуы:
a)
геномдық мутация
b)
жасушалық инженерия
c)
гендік мутация
d)
Микробиологиялық синтезі
97.
Жасушаларды организмнен тыс, арнайы жасанды ортада өсіріп, ұлпа культурасын алу:
a)
жасушалық инженерия
b)
Микробиологиялық синтезі
c)
Гибридомалар
d)
Гендік инженерия
98.
Будандастыру арқылы алынған тышқанның лимфоциттері және ісік жасушаларының буданы:
a)
Гибридомалар
b)
Микробиологиялық синтезі
c)
делеция,инверсия
d)
дупликация
99.
Геномның жасанды жолмен өзгертілуі:
a)
транслокация
b)
Гибридомалар
c)
Индукция
d)
Гендік инженерия
100.
Гендік инженерия арқасында ішек таяқшасынан алынатын гормон:
a)
делеция
b)
инсулин
c)
рафанобрассика
d)
колхицин