Font size
WorksheetsМеталдарды өндіру
Total questions: 32
Worksheet time: 17mins
Құрамында металдар мен олардың қосылыстары бар және олардан таза металдарды техникалық жолмен бөліп алуға болатын минералдар мен жыныстар –
Кендер
ғарыш
тау
шахта
Металдарды және олардың құймаларын алудың өнеркәсіптік әдістері туралы ғылым саласы –
Биохимия
Металлургия
Коллоидты химия
Физхимия
Металлургия түрлері –
Қара металлургия
Түсті металлургия
Сары металлургия
Жоғары металлургия
Металл иондарын түрлі тотықсыздандырғыштардың көмегімен тотықсыздандыру -
Биохимиялық процесс
Коллоидты химия
Металлургиядық процесс
Физхимия
Жоғары температурада металдарды кендерден көміртек, көміртек (II) оксиді, сутек т.б. заттармен және алюминий, магний металдарымен тотықсыздандыру –
Электрометаллургия
Гидрометаллургия
Алюминотермия
Пирометаллургия
Металлургияда жиі қолданылады, өте жоғары температурада түзіледі –
Пирометаллургия
Алюминотермия
Гидрометаллургия
Электрометаллургия
Мырыш шпатын ZnCO немесе мырыш алдамшысын өртегенде алынған мырыш оксидін сұйылтылған күкірт қышқылында ерітеді –
Пирометаллургия
Алюминотермия
Гидрометаллургия
Электрометаллургия
Металдардың ерітінділерін немесе олардың балқымаларын электролиздеу арқылы металды тотықсыздандыру –
Пирометаллургия
Алюминотермия
Гидрометаллургия
Электрометаллургия
Балқыма мен ерітінді электролиздерінің айырмашылығы -
Балқытылған тұздардың электролизі суды ерітінділердің электролизімен салыстырғанда жоғары қуатты энергияны қажет етеді
Металдардың ерітінділерін немесе олардың балқымаларын электролиздеу арқылы металды тотықсыздандыру
Мырыш шпатын ZnCO немесе мырыш алдамшысын өртегенде алынған мырыш оксидін сұйылтылған күкірт қышқылында ерітеді
Жоғары температурада металдарды кендерден көміртек, көміртек (II) оксиді, сутек т.б. заттармен және алюминий, магний металдарымен тотықсыздандыру
Екi немесе одан да көп металдардан тұратын жүйелер –
құймалар
қоспа
қышқыл
бейметалл
Жемір ортада және магниттелмейтін бұйымдар дайындауда қолданылады –
Шойын
Мыс-никель құймасы
Алюминий-мыс
Темір-никель
Құйманы салқындатқанда жеке металдардың кристалдары бөлiнiп шығады -
Мыс-никель құймасы
Интерметалдық қосылыстар
Металдардың механикалық қоспалары
Қатты ерітінділер
Құйманы салқындатқанда біртекті кристалдар –
Интерметалдық қосылыстар
Сұйық ерітінділер
Газ ерітінділер
Қатты ерітінділер
Металдар бiр-бiрiмен әрекеттескенде түзіледі -
Интерметалдық қосылыстар
Қатты ерітінділер
Металдардың механикалық қоспалары
Сұйық ерітінділер
Құрамында 2% көміртек болатын темір мен көміртек құймасы –
Шойын
Болат
Темір
Алюминий
Болат алу үшін қолданылатын шойын түрі -
70 - 85 %-дық шойын түрі
80 - 85 %-дық шойын түрі
15-25 %-дық шойын түрі
20-35 %-дық шойын түрі
Кен орындарының құрамында -
80-90% темір
10-20% темір
50 - 60% темір
40-50% темір
Қостанай облысындағы Аят, Лисаковск кен орындарынан табылды және 30 м тереңдіктен өндіріледі -
Шөгінді жыныстар
Темір
Шойын
Болат
Қоспаларды бөліп алуға қажетті заттар –
Флюс
Домна
Кәдімгі
тас пеш
Шойынды балқытатын арнайы пеш –
Флюс
Домна
Тас
Отын
Бос жынысты оңай балқитын қосылыстарға (қожға) айналдыру үшін қажет -
Домна
Болат
Флюс
Темір
Fe2O3 -- Fe3O4 -- FeO – Fe:
Темірдің тотықсыздануы
Алюминийдің тотықсыздануы
Шойынның тотықсыздануы
Болаттың тотықсыздануы
С, Fe C, Si, Si, Mn, P, Sерігенде түзіледі -
Қатты шойын
Сұйық шойын
Болат
Темір
1932 жылы Магнитогорск металлургиялық комбинатында салынды –
Флюс
Темірден пеш
Алғашқы домна
кәдімгі пеш
Құрамында темiрдiң үлесi жоғары (98%) болатын темір мен көміртектің құймасы –
Болат
Шойын
Темір
Алюминий
Өндірісте тотыктырғыштардың қатысында шойынды қайта балқыту аркылы алады –
Щойын
Болат
Темір
Алюминий
Балқыту барысында болаттың кұрамында көміртек 1,5-2%-ға дейiн төмендейді –
Болат
Шойын
Темір
Алюминий
Болатты өндіру әдістері -
Кристалдау
Айдау
Тотықтыру
Болатты балқытудын бiрнеше әдiсi бар: оттекті-конвентерлi (Бессемер), Мартен әдiсi, электр пешiнде балқыту және вакуумдік балқыту
Сұйық шойын құрамындағы элементтер(көміртек, кремний, марганец, фосфор және күкiрт) оттекпен тотығады:
2С + О = 2CО +Q
Si +О = SiО +Q
2Mn+О =2MnO+Q
4P + 5О = 2P О +Q
2Fe +О = 2FeO+Q
O2+H2=H2O
Cl2+H2=HCl
CaO+Cl2=CaClO
Тотығу процесiнде түзілген FeO, С және қоспалармен әрекеттесіп, оларды тотықтырады және өзі Fe-ге дейін тотықсызданады:
С+FeО = Fe +СО+Q Si+2FeO = 2Fe+SiO +Q
Mn+FeO = MnO+Fe+Q 2Р+5FeO = 5Fe+P O +Q
2С + О = 2CО +Q
Si +О = SiО +Q
2Mn+О =2MnO+Q
4P + 5О = 2P О +Q
2Fe +О = 2FeO+Q
Металл сынығының елеулі бөлігінің пешке салынуы –
Лебедев реакциясы
Менделеев
Мартен әдісі
Хунд ережесі
Электр пешінің ток доғасының кернеуі –
500 000 А-ге дейін жетеді
300 000 А-ге дейін жетеді
200 000 А-ге дейін жетеді
100 000 А-ге дейін жетеді
