Tri thức

Tình cảm

Ý chí

Niềm tin

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức.

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức nhưng trong những hoàn cảnh cụ thể ý thức có thể quyết định trở lại vật chất.

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức, ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động của con người

Vật chất có trước, ý thức có sau, ý thức quyết định vật chất.

Không có chiều nào

Một chiều đi từ thấp lên cao

Một chiều đi từ quá khứ đến thực tại và tương lai

Hai chiều từ quá khứ đến tương lai và ngược lại

Thế giới thực tại khách quan

Các yếu tố mang tính vật chất

Phạm trù triết học chỉ thực tại khách quan

Vật thể có kết cấu vật chất

Tồn tại khách quan

Vận động

Phát triển

Tính đa dạng

Thời gian

Không gian

Vận động

Sự thống nhất đấu tranh giữa các mặt đối lập

Vận động

Thời gian và không gian

Vận động và đứng im

Kết cấu vật chất

Sự thay đổi vị trí trong không gian

Sự diễn tiến theo thời gian

Sự biến đổi nói chung

Sự thay đổi về chất

Vận động sinh học và vận động xã hội

Vận động cơ học và vận động xã hội

Vận động cơ học, vật lý, hóa học, sinh học và xã hội

Vận động thô sơ và bằng phương tiện hiện đại

Vận động sinh học

Vận động hóa học

Vận động xã hội

Vận động cơ học (Thấp nhất)

Một trạng thái biệt lập khỏi vật chất vận động

Là một trạng thái đặc biệt của vận động

Là tuyệt đối

Là trạng thái đối lập tuyệt đối với vận động

Vừa chủ quan vừa khách quan

Khách quan

Chủ quan

Hữu hạn

Vô hạn

Vận động

Tính vật chất

Tính đa dạng

Sự thống nhất về nguồn gốc và kết cấu vật chất

Sự đa dạng

Sự vận động theo quy luật khách quan

Sự phát triển

Nguồn gốc thực tiễn và khoa học

Nguồn gốc tự nhiên và xã hôi

Nguồn gốc cá nhân và xã hôi

Nguồn gốc huyết thống và xã hội

Vật lý, hóa học

Kích thích, cảm ứng, tâm lý, ý thức

Phản xạ có điều kiện và vô điều kiện

Phản ánh sinh học và hóa học

Mâu thuẫn giai cấp

Cuộc sống cộng đồng xã hội

Lao động và ngôn ngữ

Giáo dục

Tính năng động sáng tạo

Là hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan

Là hiện tượng xã hội mang bản chất xã h

cả 3 phương án trên

Tri thức, tình cảm, ý chí

Khái niệm, phán đoán, suy luận

Cảm giác, tri giác, biểu tưởng

Khái niệm, tình cảm

Vật chất quyết định ý thức

Vật chất lệ thuộc vào ý thức

Vật chất và ý thức nằm trong thể thống nhất cùng tồn tại

Vật chất sinh ra từ ý thức

Ý thức có tính độc lập tương đối tác động trở lại vật chất

Ý thức phản ánh thụ động, rập khuôn, máy móc về vật chất

Ý thức biệt lập khỏi vật chất

Ý thức luôn vượt trước vật chất

Lao động sản xuất

Hoạt động chính trị xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Cả ba phương án trên

Đồng nhất vật chất với không khí

Đồng nhất vật chất với nguyên tử.

Đồng nhất vật chất với nước

Đồng nhất vật chất với những dạng tồn tại cụ thể của nó.

Bộ óc người

Thế giới bên ngoài.

Bộ óc người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ óc người.

Quá trình lao động

Lao động

Ngôn ngữ

Lao động và ngôn ngữ.

Tư duy

Vận động và đứng im chỉ là tương đối, tạm thời.

Vận động và đứng im phải được quan niệm là tuyệt đối.

Vận động là tuyệt đối, đứng im là tương đối, tạm thời.

Vận động là tương đối, đứng im là tuyệt đối.

Vận động là kết quả do cái 'hích của thượng đế' tạo ra.

Vận động là phương thức tồn tại của vật chất, là thuộc tính cố hữu của vật chất.

Vận động chỉ là sự thay đổi vị trí của các sự vật hiện tượng trong không gian, thời gian.

Vận động chẳng qua là con người suy nghĩ về nó

Vận động, không gian, thời gian là sản phẩm do ý chí con người tạo ra, do đó nó không phải là vật chất.

Vận động không gian, thời gian không có tính vật chất.

Vận động là phương thức tồn tại của vật chất, không gian, thời gian là hình thức tồn tại của vật chất.

Vận động là thuộc tính của vật chất, không gian, thời gian không phải là thuộc tính của vật chất

Tự ý thức

Tri thức

Vô thức

Tình cảm

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa thực chứng

Chủ nghĩa duy lý trí

Chủ nghĩa duy tâm vật lý học

Đã cung cấp công cụ vĩ đại cho hoạt động nhận thức khoa học và thực tiễn cách mạng

Sáng tạo ra một khuynh hướng triết học

Đấu tranh chống thần học

Tạo nên tiếng tăm cho C.Mác

Lửa của Hê - ra - clit

Không khí của A - na - xi - men

Âm dương - ngũ hành của Âm dương gia

Nguyên tử của Đê - mô - crit

Ý thức

Cảm giác

Nhận thức

Tư tưởng

Các dạng cụ thể của vật chất tồn tại ở mọi nơi và thông qua sự nhận thức của con người.

Các dạng cụ thể của vật chất tồn tại trong vũ trụ và tồn tại thông qua lực trong tự nhiên.

Các dạng cụ thể của vật chất tồn tại trong không gian và thời gian và thông qua sự vận động mà biểu hiện sự tồn tại của mình

Vật chất chỉ là phạm trù triết học.

Các hình thức vận động là khác nhau về chất.

Các hình thức vận động cao xuất hiện trên cơ sở các hình thức vận động thấp và bao hàm trong nó những hình thức vận động thấp hơn. Các hình thức vận động thấp không bao hàm các hình thức vận động cao hơn.

Trong sự tồn tại của mình, mỗi sự vật đều có thể gắn liền với nhiều hình thức vận động khác nhau nhưng bao giờ cũng có một hình thức đặc trưng cho bản chất của mình.

Các hình thức vận động là độc lập nhau, tuân theo những quy luật riêng có của mình.

Việc phân loại, phân ngành, hợp loại, hợp ngành khoa học

Xác định tính chất của các ngành khoa học

Xác định mục đích của khoa học

Xác địch ý nghĩa xã hội của khoa học

Mối liên hệ

Không gian

Thời gian

Vận động

Thời gian

Không gian

Quảng tính

Vận động

Tự nhiên

Nguyên tử

Một loại nguyên tử đặc biệt

Một loại lửa đặc biệt

Dạng vật chất đặc biệt do tạo hóa ban tặng cho con người.

Tất cả các dạng tồn tại của vật chất

Dạng vật chất có tổ chức cao nhất đó là bộ não con người sống.

Dạng vật chất vô hình không xác định.

Khoa học

Ý thức

Lý tính

Tư duy trừu tượng

Thực nghiệm khoa học

Thế giới khách quan, cơ chế phản ánh và hoạt động của hệ thàn kinh trung ương của con người sống.

Lao động và ngôn ngữ

Giáo dục con người

Bản chất của ý thức con người là sự sáng tạo

Ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo lại hiện thực theo nhu cầu của thực tiễn xã hội.

Ý thức mang bản chất trực giác

Ý thức có bản chất là tư duy

Chọn lọc thông tin thích ứng với nhu cầu tồn tại và phát triển của con người ở giai đoạn tiếp nhận thông tin.

Xử lý thông tin

Dự đoán các thông tin tiềm ẩn bên trong vô vàn thông tin của thế giới hiện thực khách quan.

Cả 3 biểu hiện trên

Dự đoán các thông tin tiềm ẩn bên trong vô vàn thông tin của thế giới hiện thực khách quan.

Mô hình hóa đối tượng và mã hóa thông tin để xử lý thông tin được tiếp nhận

Dựa trên những chương trình có sẵn để xử lý thông tin

Áp dụng kiến thức khuôn mẫu để xử lý thông tin

Tiếp nhận thông tin

Xử lý thông tin

Lưu trữ thông tin

Vận dụng lý luận và thực tiễn

Sự trực giác

Quá trình nhận thức

Quá trình lao động

Sự cảm giác

Lá rụng về cội

Trái đất là một hành tinh

Chiến tranh là phương tiện đạt đến hòa bình

Trời sinh voi sinh cỏ

Thực tiễn

Khoa học

Nhận thức

Hiện thực khách quan.

Sự bài trừ, gạt bỏ lẫn nhau giữa hai mặt đối lập biện chứng

Sự liên hệ, qui định, xâm nhập vào nhau tạo thành một chủ thể thống nhất.

Hai mặt đối lập có tính chất, đặc điểm, khuynh hướng phát triển trái ngược nhau.

Quá trình cái mới ra đời thay thế cái cũ.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Mối quan hệ biện chứng giữa thực tiễn và chân lý.

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

Học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp

Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển và 3 quy luật cơ bản (Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập; Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại; Quy luật phủ định của phủ định)

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển và 6 cặp phạm trù (Cái riêng và cái chung; Nguyên nhân và kết quả; Tất nhiên và ngẫu nhiên; Nội dung và hình thức; Bản chất và hiện tượng; Khả năng và hiện thực)

Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển, 3 quy luật cơ bản và 6 cặp phạm trù.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về sự phát triển

Đấu tranh của các mặt đối lập để giải quyết mâu thuẫn

Sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quá trình phủ định cái cũ và sự ra đời của cái mới

Tất cả các phương án trên.

Quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp của lực lượng sản xuất với trình độ của quan hệ sản xuất

Không vận dụng đúng quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Không vận dụng đúng quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Không vận dụng đúng quy luật phủ định của phủ định

Không vận dụng đúng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Nội dung mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Nội dung quy luật thống thất và đấu tranh của các mặt đối lập

Nội dung nguyên lý về sự phát triển

Nội dung quy luật phủ định của phủ định

Biện chứng duy vật và biện chúng duy tâm

Biện chứng chất phác, biện chứng duy tâm, biện chứng duy vật

Biện chứng chủ quan và biện chứng khách quan

Biện chứng cổ đại và biện chứng duy vật

Biện chứng duy vật và biện chúng duy tâm

Biện chứng cổ đại và biện chứng khoa học

Biện chứng chủ quan và biện chứng khách quan

Biện chứng cổ đại và biện chứng duy tâm

Mâu thuẫn nội tại và đấu tranh giải quyết mâu thuẫn

Sự tương tác giữa các sự vật

Do ý thức của con người

Do thế lực siêu nhiên

Vận động

Vận động tuần hoàn

Vận động có khuynh hướng đi lên

Vận động liên tục

Một sự vật đơn nhất

Những thuộc tính riêng có ở một sự vật nào đó

Sản phẩm duy nhất trên thị trường

Cả ba phương án trên

Cái chung chuyển hóa trực tiếp thành cái riêng

Cái riêng chuyển hóa trục tiếp thành cái chung

Cái chung và cái riêng chuyển hóa thông qua cái đơn nhất

Cái chung và cái riêng không có sự chuyển hóa

Một kết quả

Có thể không sinh ra kết quả nào

Nhiều kết quả

Không xác định

Nhiều nguyên nhân

Một nguyên nhân

Không có nguyên nhân

Không xác định

Có điều kiện khách quan

Tác động bên ngoài chi phối

Nguyên nhân cơ bản , bên trong

Nguyên nhân khách quan

Tất nhiên khách quan, ngẫu nhiên chù quan

Đều mang tính khách quan

Đều mang tính chủ quan

Tất nhiên thì chủ quan, ngẫu nhiên thì khách quan

Bất biến

Thường xuyên biến đổi và chuyển hóa cho nhau

Không phổ biến

Mang tính hỗn loạn

Nội dung quyết định hình thức, hình thức tác động trở lại nội dung

Hình thức quyết định nội dung

Nội dung và hình thức biệt lập

Nội dung phát triển theo hình thức

Nhiều hình thức

Một hình thức

Có thể không có hình thức

Có số hình thức cố định

Hiện tượng quyết định bản chất

Chúng biệt lập với nhau

Bản chất bị quy định bởi hiện tượng

Bản chất quyết định hiện tượng

Khả năng thì chủ quan, hiện thực thì khách quan

Chúng biệt lập với nhau

Quan hệ nối tiếp ngẫu nhiên

Tồn tại trong mối liên hệ mật thiết, chuyển hóa cho nhau

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Điểm bế tắc trong quá trình vận động

Điểm quan trọng trong quá trình vận động

Điểm tột cùng của sự tích lũy về lượng

Điểm mâu thuẫn căn bản

Một chất và một phạm vi lượng tương ứng

Nhiều chất và nhiều lượng

Một số chất và lượng

Một chất và nhiều lượng

Lượng phát triển quá nhanh

Chất không biến đổi

Tích lũy về lượng vượt quá giới hạn của độ

Có sự tích lũa về lượng

Tính khách quan và vĩnh viễn

Tính vĩnh viễn và tính kế thừa

Tính khách quan và tính kế thừa

Tính liên tục và gián đoạn

Ủng hộ mọi cái mới

Cần phải phát hiện, ủng hộ cái mới tiến bộ

Cần phải phủ định mới cái mới

Cần phải phủ định sạch trơn cái cũ

Tính chu kỳ thuần túy

Không có tính chu kỳ

Có tính chu kỳ nhưng không lạp lại tuyệt đối cái ban đầu

Tính ngẫu nhiên

Hai lần

Ba lần

Nhiều lần

Số lần vô hạn định

Cảm giác, cảm tưởng, biểu tượng

Cảm giác, tri giác, biểu tượng

Cảm giác, khái niệm, biểu tượng

Tình cảm, niềm tin, ý chí

Nhận thức cảm tính và lý tính diễn ra độc lập

Nhận thức lý tính và cảm tính có quan hệ biện chứng

Nhận thức cảm tính và lý tính chỉ là một

Khởi đầu là nhận thức lý tính, sau đến cảm tính

Tính khách quan, tính tương đối, tính tuyệt đối, tính cụ thể

Tính chủ quan

Tính cá biệt

Tính tuyệt đối, tính toàn diện, tính cụ thể

Nguồn gốc của sự phát triển là ở bên ngoài sự vật hiện tượng.

Nguồn gốc của sự phát triển là do mâu thuẫn bên trong của sự vật hiện tượng quy định.

Nguồn gốc của sự phát triển của sự vật hiện tượng là do ý thức, tinh thần con người quy định.

Nguồn gốc của sự phát triển là do thượng đế tạo ra

Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm phiến diện và quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm lịch sử - cụ thể và quan điểm phát triển

Quan điểm phát triển và quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển và quan điểm toàn diện

Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể

Quan điểm phát triển

Quan điểm phát triển, quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể

Tính khách quan

Tính đa dạng, phong phú

Mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự phát triển

Quy luật từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

Quy luật phủ định của phủ định.

Cả ba quy luật trên.

Nguồn gốc của sự phát triển

Khuynh hướng của sự phát triển

Cách thức của sự phát triển

Động lực của sự phát triển

Đấu tranh của các mặt để giải quyết mâu thuẫn

Sự thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất và ngược lại.

Quá trình tích luỹ về lượng.

Quá trình phủ định cái cũ và sự ra đời của cái mới

Cấu trúc sự vật

Các thuộc tính sự vật

Tổng số các thuộc tính sự vật

Sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính

Toàn bộ

Cục bộ

Toàn diện

Cả a và c

Tính khách quan, tính kế thừa

Tính tự thân, tính kế thừa

Tính chủ quan, tính kế thừa

Tinh tích cực, tính kế thừa

Theo đường thẳng

theo đường tròn khép kín

Theo đường "xoáy ốc"

Đường zic zắc

Tri thức đúng

Tri thức phù hợp với thực tế

Tri thức phù hợp với hiện thực

Tri thức phù hợp với hiện thực được thực tiễn kiểm nghiệm.

Sản xuất vật chất

Thực nghiệm khoa học

Chính trị -xã hội

Đấu tranh giai cấp

Từ sự phản ánh những thuộc tính riêng lẻ bên ngoài đến phản ánh những đặc tính bản chất của sự vật

Từ sự phản ánh tương đối toàn vẹn về sự vật đến khẳng định hay phủ định thuộc tính của sự vật

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và đến thực tiễn.

Trong nhận thức muốn tìm ra bản chất sự vật ta chỉ cần nghiên cứu những cái tất nhiên.

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào cả cái tất nhiên và ngẫu nhiên

Trong hoạt động thực tiễn chỉ dựa vào cái tất nhiên là đủ.

Trong hoạt động thực tiễn, ngoài phương án chính còn phải chuẩn bị phương án dự phòng để chủ động.

Do sự quy định của con người nhằm để mô tả những sự gắn kết của các sự vật hiện tượng.

Tính thống nhất vật chất của thế giới

Sự phản ánh của thế giới vật chất

Không gian và thời gian

Nguyên tắc đấu tranh

Quan điểm toàn diện

Quan điểm thực tiễn

Nguyên tắc khách quan

Là một trường hợp đặc biệt của sự vận động. Là một quá trình biến đổi từ chất cũ sang chất mới. Là kết quả của một quá trình đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong các sự vật hiện tượng của thế giới hiện thực khách quan.

Phát triển là một quá trình tiến lên liên tục, trơn tru, không có những bước quanh co, phức tạp, không có mâu thuẫn.

Do sự tác động của những thế lực siêu nhiên, thần bí, tôn giáo hoặc của ý thức nói chung.

Là quá trình vận động tuần hoàn lặp đi lặp lại.

Sự vận động và phát triển là hai quá trình độc lập, tách rời nhau.

Sự phát triển là một trường hợp đặc biệt của vận động. Là một giai đoạn của sự vận động, phát triển là sự vận động tiến lên.

Sự vận động là nội dung, sự phát triển là hình thức.

Vận động chính là phát triển

Nguyên tắc nghiên cứu có trọng tâm

Nguyên tắc khách quan

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự phát triển

Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Sông Trường Giang sóng sau đè sóng trước

Hết đêm trời lại sáng

Hết cơn bĩ cực tới hồi thái lai

Cả 3 đáp án trên

Vì cái riêng tồn tại nhiều vẻ

Vì cái riêng tồn tại trong mối liên hệ với các sự vật hiện tượng riêng lẻ khác

Vì trong cái riêng ngoài cái chung ra nó còn tồn tại cái đơn nhất

Vì do quan niệm đa dạng của con người

Yếu tố cơ bản

Nhân tố cơ bản

Nguyên nhân cơ bản

Điều kiện cơ bản

Nhận thức thế giới khách quan

Nhận thức thông qua hàng loạt cái ngẫu nhiên

Học tập lý luận khoa học

Kế thừa các quan điểm của các nhà khoa học tiền bối

Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa

Vật chất luôn gắn liền với vận động

Ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh

Trường đẹp thì trò ngoan

Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật.

Tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật.

Phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có, là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính là cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác

Phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của sự vật đó

Thống nhất

Bản chất

 Nội dung

Chất

Cơ hội

Khả năng

Tiềm năng

Tưởng tượng

Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật

Tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật.

Một phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật nó là nó chứ không phải là cái khác

Những tính chất, những trạng thái, những yếu tố tạo thành sự vật.

Thuộc tính

Tính quy định khách quan

Mối quan hệ

Tên gọi

Độ

Điểm nút

Đứng im

Phát triển

Sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Sự chuyển hóa về lượng của sự vật

Sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật gây nên.

Khác nhau

Trái ngược nhau

Độc lập với nhau

Gắn bó với nhau

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập, sự tồn tại của mặt này phải lấy sự tồn tại của mặt kia làm tiền đề.

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời giữa các mặt đối lập.

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các sự vật, sự tồn tại của sự vật này phải dựa vào sự tồn tại của sự vật khác.

Là sự tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập, sự tồn tại của mặt này phải tương ứng với sự tồn tại của mặt kia.

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập.

Sự tác động giữa các mặt đó.

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt của các sự vật hiện tượng.

Sự tác động lẫn nhau của tất cả các mặt trong cùng một sự vật hiện tượng.

Trạng thái mà ở đó bao hàm cả hai trạng thái vừa thống nhất vừa đấu tranh của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự thống nhất của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự đấu tranh của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự thống nhất và đấu tranh của các sự vật hiện tượng.

Bao bì và khối lượng

Giá trị và giá trị sử dụng

Cung và cầu

Thương hiệu và sức mua

Sự vật hiện tượng đang vận động và biến đổi

Sự vật hiện tượng đang bị tiêu vong

Sự vật hiện tượng được sinh ra

Sự vật hiện tượng đang trong trạng thái đứng im tương đối.

Liên tục và vô tận

Khách quan và biện chứng

Khách quan và kế thừa

Tự thân, phong phú, đa dạng và phức tạp

Một

Hai

Ba

Bốn

Đường thẳng tiến lên

Đường ziczac

Xoáy trôn ốc

Đường tròn khép kín