Worksheetsгылым зерттеу
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Зерттеу әдістемесі дегеніміз:
білім беру үдерісін зерттейтін теориялық және эмпирикалық әдістер кешені.
тіркелуге болатын объективті нақты фактілер туралы білім
білім алуға бағытталған педагогикалық процестің маңызды байланыстары мен заңдылықтары.
объектінің қасиеттерін ойша бөлу тәртібі немесе объектілер арасындағы қатынастар.
кез келген нысанды ойша абстракциялау немесе тереңірек зерттеу үшін объекті белгілері, қасиеттері, байланыстарының сипаттары.
Әдіс дегеніміз:
ыдырау, бөлшектеу
логика арқылы жүзеге асырылатын пайымдаудың бір түрі.
кез келген мақсатқа жету жолы, нақты мәселенің шешімі, шындықты практикалық немесе теориялық негізде дамытуға арналған тәсілдер немесе операциялар жиынтығы.
заттың әртүрлі элементтерін біртұтас бірлікке қосу.
тәжірибеде және шынайы өмірде жүзеге асыруға мүмкін емес белгілі бір дерексіз объектілердің қалыптасуымен байланысты психикалық әрекет.
Студенттердің ғылыми зерттеу жұмысының мақсаты:
шығармашылық негізде ойлау қабілетін дамыту.
дайын білімді меңгеруден жаңа білім көздерін ашуға көшу.
ой-өрісін кеңейту
ғылыми-зерттеу жұмысымен тұрақты айналысу
ғылыми әдістерді пайдалана білу.
Адамның өмірінде қордаланатын және ол білетін барлық мәліметтердің жиынтығы:
түпсана.
инсайт.
білім беру.
сана
тәжірибе.
Зерттеушінің зерттелетін құбылыс немесе үдерістің қасиеттерін айқындау және олардың нақты өзгерістерін мақсатты және жүйелі түрде тіркеп қабылдауы:
ғылыми бақылау.
теориялық бақылау
сауалнама.
тестілеу.
эксперимент.
Эксперттік бағалау әдісі дегеніміз:
арнайы тапсырмаларды орындаудың әдіс-тәсілін талдау
зерттелетін құбылыстарды бағалауға кәсіби, ғылыми деңгейі жоғары, практикалық тәжірибесі мол мамандарды тартумен байланысты зерттеу әдісі.
респонденттің жеке тұлғалық ерекшеліктерін сипаттайтын материалдарды жинақтау.
психикалық немесе педагогикалық үдерістерді зерттеуге мүмкіндік беретін, өзгертуге болатын зерттеу жағдайын құрудың жетекші әдісі.
тәжірибиені жалпылау мен эксперимент арасында аралық позицияның бір түрін зерттеу әдісі.
Тақырып бойынша жұмыстың перспективасын анықтау, ғылыми міндеттерді шешу жолдарын табуға бағытталған ғылыми зерттеулер:
қолданбалы ғылыми зерттеулер
іргелі ғылыми зерттеулер.
іздестіру ғылыми зерттеулері
ғылыми жобалар.
жедел зерттеулер.
Ғылыми іс-әрекеттің әдістері мен процедуралары туралы, сонымен қатар ғылыми білім теориясы және ғылым философиясы туралы ілім:
нормативтік құжаттар.
эмпирикалық әдістер.
теориялық әдістер.
ғылыми әдіснама.
абстракциялау.
Таным қызметінің құрылымы немен айқындалады:
ойлау белсенділігінің деңгейімен
тәжірибие жинақтаумен
талдау жасаумен.
абстракциялаумен.
Ғылымда қолданылатын арнайы ұғымды білдіретін сөз немесе сөздер тіркесі:
принцип.
ғылыми термин.
заңдылық.
аксиома.
Зерттеу құзыреттілігі дегеніміз:
мазмұны бірнеше әдеби дереккөздерге негізделген, сипатталып отырған мәселені әртүрлі тұрғыдан қарастыра білу қабілеті.
білім алушы үшін жеке маңызды және сонымен бірге жаңа білімге байланысты мәселелерді көтеру іскерлігі.
мазмұны автор ұсынған ақпаратты растайтын бір немесе бірнеше әдеби көздерге негізделген және бір тақырыпты немесе мәселені зерттеуге қажетті дағдылар.
Зерттеуге ғылыми көзқарасты қамтамасыз ету үшін білім алушының жаңа білімді өз бетімен іздеу, оған ие болу, игеру, проблеманы анықтау және оның шешу жолын ұсыну қабілеті.
Белгілі бір құжаттың мазмұнын қысқаша дәл баяндау, ондағы негізгі мәліметтер талданбайды немесе баяндаушы сыни пікір білдірмейді:
реферат.
эссе.
аннотация.
диссертация.
Ғылыми семинар:
мамандарды даярлау сапасын тексеру әрекеті.
ғылыми-практикалық қызметкерлердің жиналысы (ғылыми-практикалық конференция).
ғылыми тілдесімнің бір формасы, оған қатысушылар ғылыми ақпаратпен алмасады, өз зерттеулерінің нәтижесімен қатысушы субъектілерді таныстырады.
курс мәселесін тереңірек және көлемді зерттеу, зерттеу әдістемесін меңгерудің алғашқы қадамы.
мәселені еркін түрде түсіндірумен сипатталатын сын, публицистика жанры, очерк.
Ғылыми идеямен біріктірілген теориялық көзқарастар жүйесі:
тұжырымдама.
идея.
заңдылық.
тәжірибе.
қағидат.
Қоршаған орта туралы шынайы білімді жүйелеуге және меңгеруге бағытталған адамның ерекше таным әрекеті.
тәжірибелік білім.
әдіс.
ғылыми объект.
ғылым.
әдістеме.
Ілім дегеніміз:
білім беру саласымен байланысы жоқ құбылыс
білімнің бір саласы туралы теориялық ережелер жиынтығы, белгілі бір ғалымның көзқарастар жүйесі, доктрина
оқыту және тәрбие жүйесі.
жалпылогикалық зерттеу әдісі.
аксиома.
Эмпирикалық зерттеу неше кезеңнен тұрады:
4
5
2
3
6
Ғылыми зерттеу жұмысы логикалық реттік тұрғыдан неше кезеңді қамтиды:
3
6
5
4
7
Логикалық тұрғыдан ғылыми зерттеу жұмысын жүргізудің бірінші кезеңі қалай аталады:
зерттеудің мақсат, нақты міндеттерін анықтау.
зерттеудің нысаны мен пәнін айқындау.
таңдалған тақырыптың өзектілігін дәлелдеу.
зерттеу жүргізудің әдіс-тәсілдерін анықтау
зерттеу үдерісін сипаттау.
Логикалық тұрғыдан ғылыми зерттеу жұмысын жүргізудің екінші кезеңі қалай аталады:
таңдалған тақырыптың өзектілігін дәлелдеу.
зерттеудің мақсат, нақты міндеттерін анықтау.
зерттеу жүргізудің әдіс-тәсілдерін анықтау
зерттеудің нысаны мен пәнін айқындау
зерттеу үдерісін сипаттау.
Логикалық тұрғыдан ғылыми зерттеу жұмысын жүргізудің соңғы кезеңі қалай аталады:
зерттеу нәтижелерін талқылау, саралау.
зерттеу жүргізудің әдіс-тәсілдерін анықтау.
қорытынды жасау және зерттеудің перспективасын айқындау
зерттеудің нысаны мен пәнін айқындау.
зерттеу үдерісін сипаттау
Ғылыми зерттеу логикасы дегеніміз:
зерттеудің өзектілігін айқындау.
>> шынайы нәтижеге әкелетін зерттеу қадамдарының тізбегі.
>> ақпаратты өңдеу әдістер тізімі.
мәліметтерді жинау және сұрыптау.
Зерттеудің әдістемелік бөліміне не жатады:
>> зерттеу проблемасы, тақырып, обьект, мақсат, міндет.
мәліметтерді жинау.
>> зерттеу жоспары.
нәтижені түсіндіру.
эксперимент жүргізу.
>> Зерттеудің процесс бөліміне не жатады:
зерттеу жоспарын құру, мәліметтерді жинау, эксперимент жүргізу, нәтижелерін саралау.
зерттеу мәселесі, тақырып.
обьект, мақсат, міндет.
гипотезаларды тұжырымдау.
ғылыми терминдерді нақтылау
ғылыми терминдерді нақтылау
нақты дәлелденген мәлімдеме.
күрделі ұғымдар жеңіл-желпі түсіндірілмейді.
ой-пайым дәлелсіз, зерттеу нәтижелерінде айқындық жоқ, толық емес құбылыс.
нәтижелері ғылыми журналда жарияланады.
мықты дәлелдер келіріледі
Ғылым әдіснамасы:
>> білімді меңгеру процесін сипаттайтын тәсіл.
ғылыми зерттеу әдістері және процедулары туралы ілім, жалпы таным теориясы бөлімі
эксперимент жүргізу үдерісі.
ғылыми зерттеу жоспары.
>> нәтижені талдау.
Педагогикалық әдістеме:
>> тәжірибе процесі.
оқу-тәрбие үдерісі.
ғылыми теориялық құрал.
зерттеу табиғаты бар, оқытудың заңдылықтары мен әртүрлі техникаларын анықтайтын ғылым.
әдістемелік тәсіл.
Әдістеменің танымдық қызметі:
эксперимент жүргізу.
түсіндіру, проблемалық, эвристикалық, зерттеу бағытындағы қызмет.
нәтижені түсіндіру.
зерттеу жоспары.
материалды меңгеру процесі.
Зерттеудің дайындық кезеңі нені қамтиды:
ғылыми жұмыстың нәтижесін ұсыну.
ғылыми жұмысты жазу және рәсімдеу.
ғылыми ақпаратты жинау, ғылыми әдебиетпен жұмыс істеу.
зерттеу проблемсын, объектісін, пәнін, мақсат, міндеттерін, болжам, терминдерді түсіндіру.
конференцияда баяндама жасау.
Гипотеза дегеніміз:
ғылыми болжам.
тәжірибе
теория.
түсіндіру.
ғылыми зерттеу
Ғылыми таным қандай зерттеулерге бөлінеді:
эмпирикалық және теориялық.
сандық және сапалық.
теориялық зерттеу.
қорытынды және тұжырымдық.
ұсыныс және теория
Ғылыми танымның негізгі элементтері:
обьекті және пәні.
зерттеудің мақсаты мен міндеттері.
жоспар мен қорытынды.
гипотеза, тұжырымдар, пайымдар.
фактілер, теориялар, заңдылықтар, әлемнің ғылыми бейнесі, әдістер.
Ғылыми зерттеу дегеніміз:
ғылыми білім алумен байланысты зерттеу, эксперимент, концептуализация, теорияны зерттеу үдерісі.
проблеманы қою кезеңі.
мақсатты іске асыру жобасы.
жалпылаулар мен қорытындылар.
өзіндік идеяларды насихаттау.
Грек тілінен аударғанда «әдіс» деген:
жаттығу технологиясы.
түсіндіру технологиясы.
таным немесе зерттеу жолы.
абстракция.
функциялар жүйесі.
Әдістеме» термині нені білдіреді:
бір-бірімен байланысқан ұғымдар, қатаң анықталған терминдер жиынтығы
оқытудың негізгі ережелері.
кез келген қызмет түрі туралы ғылым
оқытудың мақсат, мазмұн, әдіс, құралдарын, білім алу мен тәрбие амалдарын зерттейтін ғылым.
ғылыми-теориялық зерттеу құралы.
Әдістің негізгі қызметі қандай:
ғылыми-теориялық тезистерді қолдану бағытын анықтау.
таным процесін іштей ұйымдастыру және реттеу немесе объектіні практикалық негізде түрлендіру.
бір-бірімен байланысқан, қатаң анықталған терминдер жиынтығын ұсыну.
нәтижелері ұғымдар, заңдар, теориялар жүйесі түрінде көрінетін ғылыми идеяларды баяндау.
мақсатты оқу дизайнын құру.
Әдіснамалық білімнің көп деңгейлі концепциясына сүйене отырып, ғылыми танымның әдістерін қандай негізгі топтарға (жалпылық дәрежесі мен қолдану ауқымы бойынша) бөлуге болады:
диалектикалық, метафизикалық.
теориялық зерттеу әдістері, эмпирикалық зерттеу әдістері.
философиялық әдістер, жалпы ғылыми зерттеу әдістері, жеке ғылыми әдістер.
жүйелік, құрылымдық-функционалдық, кибернетикалық.
арнайы әдістер.
Эмпирикалық әдістерге жатады:
>> дедукция, анализ, синтез.
формалдау, аксиоматикалық әдіс, гипотетикалық-дедуктивтік әдіс.
абстракция, идеализация, жалпылау, индукция
экстраполяция.
бақылау, эксперимент, сауалнама, әңгіме-сұхбат, тестілеу.
Бақылау дегеніміз:
сынақ сабақтарын бақылап, нәтижесін талдау.
негізінен сезім мүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау, елестету) сүйене отырып объектілерді мақсатты түрде зерттеу.
сынақ сабақтарын бақылап, нәтижесін талдау.
>> объектінің таным немесе практикалық түрлену процесін іштей ұйымдастыру және реттеу.
бір-бірімен байланысқан, қатаң анықталған терминдер жиынтығы.
Эксперимент дегеніміз:
объектінің таным немесе практикалық түрлену процесін ішкі ұйымдастыру және реттеу.
объектілерді мақсатты түрде зерттеу, негізінен сезім мүшелерінің мәліметтеріне (сезім, қабылдау, елестету) негізделген әрекет-амал.
белгілі бір үдеріске белсенді араласып, арнайы құрылған және бақыланатын жағдайда гипотеза немесе теорияны қолдау, растау не теріске шығару мақсатымен өткізілетін процедура.
қатаң анықталған терминдер, байланыстырылған ұғымдар жиынтығы.
>> ғылыми-теориялық тұжырым.
Эксперимент қандай функцияларды атқарады:
>> гипотезалар мен теорияларды тәжірибе жүзінде тексеру, жаңа ғылыми тұжырымды қалыптастыру.
субъектілерді мақсатты түрде зерттеу, таным процесін реттеу.
өзіндік идеяларды насихаттау, алынған нәтижелерді жалпылау.
>> таным процесін іштей ұйымдастыру, идеяны алға шығару.
>> зерттеудің практикалық маңыздылығын анықтау.
Салыстыру дегеніміз:
зерттеудің теориялық маңыздылығы.
объектілердің өзара байланысын ескере отырып, олардың ұқсастығы немесе айырмашылығы туралы танымдық операция.
таным процесінің іштей ұйымдастырылуы.
гипотезалар мен теорияларды эксперимент негізінде тексеру.
ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
>> Анализ дегеніміз
объектіні тереңірек зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу және олардың қасиетін анықтау
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігуін зерттеу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Синтез дегеніміз:
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
объектінің әртүрлі қырларын, бөліктерін бір тұтастыққа нақтылы немесе ойша біріктіру.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оның құрамдас бөліктеріне бөлу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Абстракция дегеніміз:
заттың әртүрлі жақтарының, бөліктерінің бір тұтастыққа бірігуі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
жаңа ғылыми түсініктерді қалыптастыру.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын назарға алмай, субъектіні қазіргі жағдайда қызықтыратын құбылыстың нақты қасиеттеріне көбірек көңіл бөліп, айқындау.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
Жалпылау дегеніміз:
>> объектінің әртүрлі жақтарын, бөліктерін нақты сипаттау
немесе ойша елестету.
объектілердің жалпы қасиеттері мен белгілерін анықтау үдерісі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау үдерісі.
>> ғылыми білімді құру және негіздеу.
Шынайылық (объективтілік) дегеніміз:
сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалық пайымдаулар түрінде ғылым тілінде жазылған фактілер.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
адамның қалауы мен еркінен тәуелсіз болған және іс жүзінде болып жатқан оқиғалар, құбылыстар, зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстарына нақты көзқарас.
субъектіні қызықтыратын қасиеттерді бір мезгілде анықтау арқылы зерттелетін құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау үдерісі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
Ғылыми фактілер дегеніміз:
болған және іс жүзінде болып жатқан оқиғалар, құбылыстар; зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстары.
ғылыми білімді құру және негіздеу.
сана арқылы бейнеленген, тексерілген, мағыналы және эмпирикалық пайымдаулар түрінде ғылыми стильде жазылған шынайы мәліметтер.
субъектіні қызықтыратын құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оның құрамдас бөліктерге бөлу.
Зерттеудің эмпирикалық кезеңі немен сипатталады
объектіні өз бетінше зерттеу мақсатында оны құрамдас бөліктерге бөлу.
бастапқы фактілік материалды жинау және алғашқы өңдеу.
>> ғылыми білімді құру және негіздеу.
зерттелетін объектілердің әртүрлі жақтары, қасиеттері, байланыстарын теориялық негізде зерттеу.
субъектіні қызықтыратын құбылыстың бірқатар қасиеттері мен байланыстарын ойша абстракциялау процесі.
Зерттеудің эмпирикалық және теориялық кезеңдері арасындағы байланыс көпірі:
>> проблеманы анықтау.
фактілерді алу және сипаттау.
>> эксперимент
>> дәлелдеу.
>> теорияны қалыптастыру
