Карл Маркс

Лесли Уайт

Макс Вебер

Тойнби

20 ғ

18 ғ

15 ғ

14 ғ

Шпенглер,Тойнби,Гумилев “цивилизациялық және органикалық мектеп”

Маркс,Вебер,Хейзинга “антропологиялық мектеп”

Органикалық мектеп

антропологиялық мектеп

Биологиялық мектеп

Э.Тайлор

Маркс

Вебер

Франц Боас

Шпенглер

Киссенджер

Хейзинга

Макиавелли

Оруэлл

Мәдениет ұғымының жалпы философиялық мәні – бұл адамның табиғатпен қарым-қатынасы барысында жасаған материалдық және рухани құндылықтарының жиынтығы.

..

Семиосфера ұғымын алғаш рет орыс философы және мәдениеттанушысы Юрий Лотман енгізді. Бұл ұғым мәдениеттің тілдік және бейтілдік белгілер арқылы ұйымдасқан кеңістігін білдіреді. Семиосфера — бұл адамдардың бір-бірімен қарым-қатынас жасау үшін қолданатын барлық белгілер мен символдар жүйесінің жиынтығы. Ол тек тілмен шектелмей, өнер, дін, салт-дәстүрлер, ғылым және басқа да мәдениет элементтерін қамтиды. Семиосфера мәдениеттегі ақпараттың алмасуы мен интерпретациясының ортақ кеңістігін сипаттайды.

..

К.Маркс

Э.Дюргкейм

М.Вебер

Ф.Энгельс

әлеуметтік бейімделу/социализация

Индивидуализация

Деградация

Николай Федоров

Лермонтов

Достоевский

Лев Гумилев

К.Маркс

М.Вебер

Ассимиляция

Депортация

Миграция

Лукреций

Аристотель

Платон

В.И. Вернадскийдің «ноосфера» ұғымы адам ақыл-ойы мен шығармашылық күшінің табиғатқа әсері мен оның дамуына бағытталған жаңа кезеңін білдіреді. Бұл термин грек тілінен аударғанда «ноос» (ақыл-ой) және «сфера» (қабық) деген сөздерден құралған. Вернадский ноосфераны жер шарының биосферасынан кейінгі даму кезеңі ретінде қарастырады, онда адамзат ақыл-ойының әсері табиғаттың басқа заңдылықтарымен үйлесімде болады.

..

Девиантты мінез құлық” н/е “девианттық субкультура”

Пассивті мінез құлық н/е пассивті субкультура

Э.Тайлор

Л.Францис

Г.Спенсер

Ф.Галтон

М.Бахтин

Г.Спенсер

К.Маркс

К. Маркстің адам мен мәдениет генезисі концепциясының негізінде материалистік түсінік жатыр, яғни адамның және мәдениеттің дамуы экономикалық жағдайлар мен еңбек әрекетінің нәтижесі ретінде қарастырылады. Маркс бойынша, мәдениет адамның еңбек ету, өндіріс құралдарын пайдалану және қоғамдық қатынастарды ұйымдастыру арқылы қалыптасады. Оның теориясында мәдениет — бұл қоғамның экономикалық құрылымымен тығыз байланысты құбылыс, ал адам мен мәдениеттің қалыптасуының негізгі қозғаушы күші — өндірістік қатынастар мен экономикалық негіздер болып табылады.

Маркс мәдениет пен қоғамның дамуын диалектикалық материализм тұрғысынан түсіндіреді, яғни мәдениет пен адамның қалыптасуы тек экономикалық өзгерістермен ғана емес, сонымен қатар тарихи процестердің күрделі өзара әрекеттесуінен туындайды.

..

М.Вебер

Г.Спенсер

Эрих Ауэрбах

Фридрих

Тойнби

Құқықтық мәдениет — бұл қоғамның құқықтық жүйесі мен нормаларына деген көзқарастар мен қатынастар жиынтығы, сондай-ақ құқықтық білім мен құқықтық сананың деңгейі. Құқықтық мәдениет адамның құқықтық мәдениетті қабылдап, оны күнделікті өмірде, қоғамда жүзеге асыруын қамтиды. Бұл ұғым құқықтық тәртіпті сақтауды, заңдарды құрметтеуді және құқықтық жауапкершілікті сезінуді білдіреді. Құқықтық мәдениет қоғамдағы құқықтық білім мен құқықтық сана деңгейіне, сондай-ақ адамдардың заңға деген көзқарастарын қалыптастыруға ықпал етеді.

..

Алвин Тоффлер

Дж.Оруэлл

Э.Дюркгейм

А.Тойнби

Тоффлер

Тотемизм

Фетишизм

Эффемизм

Дисфемизм

Салт Дәстүр

Социализация

Мұра

бұл адамзаттың немесе жеке тұлғаның белгілі бір мәдени, этникалық немесе әлеуметтік топқа жататындығын сезіну және бұл топтың мәдениетіне, дәстүрлеріне, құндылықтарына деген терең байланыстың болуы. Бұл ұғым адамның өз мәдениетін, тілін және дәстүрлерін сақтау мен құрметтеу қажеттілігін білдіреді. Ділділік көбінесе этникалық немесе мәдени сәйкестікпен байланысты болып, белгілі бір топтың ерекшеліктерін және құндылықтарын сақтау мен дамытуға бағытталған.

..

М.Дулати

М.Қашқари

Әл Фараби

Әл Фараби

Қ.Жалаири

Дулати

Жан поль Сартр

Симона де Бовуар

Альбер Камю

Макс Вебер

Карл Маркс

Освальд Шпенглер

Секуляризация** ұғымы — діннің қоғамдық және мәдени өмірдегі ықпалының әлсіреуі немесе азаюы процесі. Бұл процесс қоғамдағы діни нормалардың, институттардың және құндылықтардың әлемдік (яғни, діни емес) институттармен алмастырылуы немесе олардан бөлек өмір сүруі нәтижесінде жүзеге асады. Секуляризацияның нәтижесінде дін жеке адамның өмірінде ғана маңызды рөл атқарады, ал қоғамдық салада діннің әсері төмендейді.

Секуляризация әлеуметтік, саяси, мәдени құрылымдарда діннің рөлінің өзгеруін, сондай-ақ адамдардың күнделікті өмірінде діни сенімдердің маңыздылығының төмендеуін білдіреді.

..

Абай Құнанбаев

М.Жұмабаев

С.Торайғыров

Ш.Айманов

Асанәлі Әшімов

Мурат Бейсенбин

1920-1930

1940-1950

1950-1960

1970-1980

М.Дулати

Қ.Сәтбаев

М.Жұмабаев,Ғ.Мүсірепов,С.Сейфуллин,Б.Майлин,Ж.Жабаев,Ә.Тәжібаев

..

Ғаламтор

Ақпараттық қоғам

Интернет

2001

2020

2003

2018

Дәстүрлер,құндылықтар,әлеуметтік институттар,мәдени коммуникация,құқықтық тәртіп,мәдени білім мен тәрбие

..

Рим клубы 1968 жылы дүниежүзілік проблемаларды зерттеу және болашаққа болжамдар жасау мақсатында құрылды. Оның негізгі мақсаты — әлемдегі экономикалық, экологиялық және әлеуметтік мәселелерді зерттеп, олардың шешілу жолдарын табу. Рим клубы адамзаттың дамуындағы түбегейлі өзгерістер мен қиындықтарды анықтап, олардың алдын алу үшін ғылыми зерттеулер жүргізіп, әлемдік деңгейде тұрақты даму тұжырымдамасын ұсынуға бағытталған.

Рим клубы алғашқыда Джованни Марайни мен Аурелио Печчей сияқты ойшылдардың бастамасымен құрылып, оның алғашқы зерттеулерінің бірі «Шексіз өсудің шегі» деген тақырыпта 1972 жылы жарық көрді. Бұл зерттеу әлемнің ресурстарының шектеулілігі мен экономикалық өсудің шекараларын талқылады.

..

Мәдени бағдарлар — бұл қоғамның мүшелерінің өмір сүру, әрекет ету, ойлау және мінез-құлық үлгілерін реттейтін, мәдениет арқылы берілетін нормалар, құндылықтар мен идеалдар. Олар адамдардың өмірдегі мақсаттары мен ұмтылыстарын, қоғамда қабылданған мінез-құлық ережелерін анықтайды.

Мәдени бағдарлар қоғамның мәдениетінің маңызды элементі болып табылады және олар әрбір адамға әлеуметтік ортаның талаптарына сәйкес әрекет ету тәсілдерін көрсетеді. Бұл ұғым мәдениетте қоғамның ұжымдық тәжірибесінің, дәстүрлерінің, діни және этикалық нормаларының көрінісі ретінде сипатталады. Мәдени бағдарлар қоғамдағы әлеуметтік байланыстарды ұйымдастырып, мәдениетаралық қатынастарда маңызды рөл атқарады.

..

Контркультура» ұғымы мәдениеттануға 1960-жылдары енгізілді. Бұл термин жастар қозғалыстарын, дәстүрлі қоғамның немесе негізгі мәдениетке қарсы бағытталған мәдени ағымдарды сипаттау үшін қолданылды. Контркультура дәстүрлі нормалар мен құндылықтарға қарсы тұрып, жаңа идеологиялар мен өмір салтын ұсынды. Ол әсіресе 1960-1970 жылдары Батыс елдерінде кең тарады, бұл кезеңде түрлі әлеуметтік қозғалыстар мен қарсы мәдениеттер пайда болды.

..

2006 жыл 15 желтоқсан

2007 жыл 16 желтоқсан

2008 жыл 17 желтоқсан

Маргиналдық — бұл қоғамның негізгі әлеуметтік немесе мәдени топтарынан ауытқып, шеттегі немесе шекаралық жағдайға түскен адам немесе топтың күйін білдіретін ұғым. Маргиналдық жағдайға тап болған адамдар өздерінің әлеуметтік, мәдени немесе экономикалық тұрғыдан қоғамның негізгі ағымынан бөлініп, алшақтап қалады.

Маргиналдар көбінесе түрлі әлеуметтік топтар арасында бірдей танылмайтын, кейде қоғамның қалыптасқан нормалары мен құндылықтарына қарсы болатын адамдар немесе топтар болып табылады. Олар жаңа қоғамдағы рөлдер мен мінез-құлықтарды қабылдауға немесе қайта жасауға ұмтылуы мүмкін. Маргиналдық қоғамның әлеуметтік құрылымындағы өзгерістерді, адамдардың жаңа әлеуметтік рөлдерді қалыптастыруын білдіруі мүмкін.

..

Мона Лиза

Хал үстіндегі құл

Төрт салт атты

ХХ ғасыр өнеріндегі жетекші бағыттардың бірі — сюрреализм. Бұл бағыт өнердің қайнар көзі ретінде адамның түпсанасын, инстинкттерін, армандарын, галлюцинацияларын және санасыз үдерістерін жариялады. Сюрреалистер шындықтың басқа, бейсаналық аспектілерін ашуға ұмтылды, олар дәстүрлі логика мен рационализмнен бас тартып, эмоциялар мен сана ағынын суреттеді. Сюрреализмнің көрнекті өкілдері ретінде Сальвадор Дали, Рене Магритт, Макс Эрнст сияқты суретшілерді атауға болады.

..