NEW
Font size
WorksheetsТІЛ ЖӘНЕ ӘДЕБИЕТ 50/2
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Қазақ тілін оқыту әдістемесі нені зерттейді
тілді оқушыға үйрету әдістерін
тілді оқыту жолдарын
тілді оқытуды ұйымдастыруды
тіл туралы оқушыға берілетін білімді
тілді үйрету және оны оқушының ұғыну заңдылықтарын
Қазақ тіліндегі жалғау түрлері:
Қосымша
Тәуелдік
Сөз тудырушы
Сөз түрлендіруші
Кіріккен сөздер
Мектепте фонетиканы оқытудың міндеті:
Бақылау жұмыстарын жазуға үйрету
Оқушыларды сауатты жазуға үйрету
Оқушылардың білімін дамыту
Оқушыларды сабаққа бейімдеу
Оқушыларды сөйлем құрай білуге үйрету
Қазақ тілінде оқытпайтын мектептерде қазақ тілін оқыту әдістемесі пәні бойынша тіл үйренудегі ұстаным:
Ойлау
Қарым-қатынас
Сезімталдық
Үйлесімділік
Мүмкіншілік
Қазақ халқының белгілі педагог ғалымы:
М.Шаханов
С.Дөнентаев
Ы.Алтынсарин
Ж.Аймауытов
С.Торайғыров
Адамдардың бір-бірімен белгілі мақсатпен сөйлесуіне байланысты тілдесім:
Тыңдалым
Қалыптасқан тілдесім
Іс – қағаздар стилі
Бейресми тілдесім
Дауыстап оқу
Грамматика мен фонетиканы оқыту әдістемесінің міндеттері:
Грамматикалық түсініктер мен терминдерді меңгерту.
Ауызша және жазбаша тілді дамыту.
Грамматикалық білімді меңгерту, орфографиялық дағдыларды қалыптастыру.
Фонетикалық есітуді дамыту.
Сөздік қорын кеңейту.
Грамматикалық ұғымдарды меңгерту кезеңдері:
Бес кезең.
Үш кезең.
Төрт кезең.
Екі кезең.
Алты кезең.
Бастауыштың әр түрлі сөз табынан болатынын көрсетудің тиімді тәсілі:
Салыстыру арқылы
Проблемалық сұрақ қою арқылы
Орын тәртібі арқылы
Сөздің антонимін табу арқылы
Теориялық материялдарды бөліктерге бөлу арқылы
Сөздердің байланысу формалары:
Матасу
Орын тәртібі арқылы
Қосымшалар арқылы
Қиылысу
Игеру
Ережелерді дұрыс пайдалану дағдысын қалыптастыру мақсатында жүргізілетін диктант түрі:
Ескерту диктанты.
Көру диктанты.
Бақылау диктанты.
Сөздік диктанты.
Әріп диктанты.
Жазуда жіберілетін қателердің ішінен каллиграфиялық қатені тап:
Буын тастап кету.
Дыбысты дұрыс таңбаламау: Амангелді Аманкелді.
Әріптерді дұрыс байланыстырмау.
Әріп тастап кету.
Сөздерді қосып не бөліп жазу.
М.Махмутов жіктеуіндегі сабақ типтері:
Білімді тереңдету сабағы
Талдау сабағы
Бағалау сабағы
Қорытынды сабақ
Білім, іскерлік пен дағдыны жетілдіру сабағы
Оқыту әдісінің бастапқы, негізгі түрлері:
Ауызша және жазбаша сынақ
Оқушының өзіндігінен ізденіп білім алуы
Мұғалімнің тәжірибелермен оқытылатын затты көрсетуі
Экскурсия
Жаттығулар
Х.Арғыновтың синтаксистен оқушыларға білім беруде тиімді оқыту әдістері:
Түсіндіру әдісі
Ауызша мазмұндау
Көрсету әдісі
Лабораторияда сабақ өткізу әдісі
Экскурсия әдісі
Ә.Исабаев ұсынған қазақ тілін практикалық жақтан үйрету әдістері:
Ауызша түсіндіру
Зертхана жұмыстарын орындау
Қазақ тілін әдебиет материалдарымен байланыстыру
Қайталау тестерін орындау
Экскурсияға шығу
Оқытудың берік тиянақты болу принципінде оқушылардың атқаратын басты принциптері:
Ережелерді қолдана білу
Есепке жүйрік болу
Ауызша жеткізу
Сауатты жазу
Есінде берік сақтау
Тіл дамыту жұмыстарының негізгі принциптері:
Бірізділік принцип
Жүйелік принцип
Саналық принцип
Сөйлеу мен ойлаудың бірлігі
Фонологиялық принцип
Оқу дағдылары
дұрыс оқу, рөлге бөліп оқу, мәнерлеп оқу
дұрыс оқу, іштей оқу, түсініп оқу
дұрыс оқу, түсініп оқу, шапшаң оқу
мәнерлеп оқу, дауыстап оқу, саналы оқу
дұрыс оқу, хормен оқу, шапшаң оқу
Оқушының бастауыш сыныпта меңгеретін тыныс белгілері
Нүктелі үтір
Жақша
Тырнақша
Көп нүкте
Нүкте
Хат таныту кезеңінде басшылыққа алынатын педагогикалық талаптар:
Әліппедегі буын кестесін, сөздер мен сөйлемдерді оқу.
Дыбысты таныту үшін алынған сөз баланың ұғымына жақын болуы.
Үйретілетін сөздің дыбыстары мен әріптері оқуда өзгеріске түспей ұқсас болу жағы.
Негізгі оқыту пәніне байланысты оқу сабағы мен жазу сабағы.
Картина бойынша ауызша әңгіме құрау.
Мәнерлеп оқу дегеніміз:
Оқушылардың ауызша және жазбаша байланыстырып сөйлеуін (ойын еркін жеткізу, сауатты да мәнді, түсінікті жаза білу) дамыту.
Қоршаған орта туралы оқушылардың білімдерін тереңдету және кеңейту.
Мәтіндегі сөздерді қалай болса солай бастырмалатып оқу емес, керісінше сөздердің ара жігін ажыратып, оқығанды түсінетіндей шапшаңдықпен оқу, мәтінді тым баяу оқыған оқушы мәтіннің мазмұнын түсінбек түгіл бір сөйлемнің өзінде не айтылғанын аңғара алмай қалады..
Дауыс интонациясы арқылы автордың ойын білдіру, мазмұндық ой-екпінін дұрыс қоя білу, оқығанды дұрыс түсініп, кейіпкердің көңіл-күйін сезіне оқи білу.
Оқушылардың оқыған мәтіннің мазмұнын анық, терең ұғынуы болып табылады.
Бастауыш сыныптарда зат саны, заттың сандық мәні қандай тәсіл арқылы анықталады
сөз құрамы
санау
сұрақ қою
суретін көрсету
әңгіме
Қазақ тілінің бесінші заңдылығы
Тілге жүйелі түрде сатылап үйрету.
Фонетикалық, грамматикалық және лексикалық мағыналардың барлығы «тіл материалын» ұғыну барысында меңгеріледі.
Тілді ұғыну барысында адам фонологиялық, грамматикалық және лексикалық мағыналарын меңгереді.
Фонологиялық, грамматикалық және лексикалық мағыналармен қатар мәнерлеп сөйлеу, сезімге бөлене сөйлеуді меңгеру.
Жазбаша сөйлеу мен ауызша сөйлеуді таңбалау жүйесіне аудару ретінде ұғынылады.
Жазбаша тіл дамыту жұмыстары қандай жұмыс түрлері арқылы іске асады
сөйлем құрау
өлеңді жаттау
шығарма, мазмұндама
жаттығу
мәтінді көшіріп жазу
Тұңғыш «Әліппе» оқулығын жазған
М.Жұмабаев
А.Байтұрсынұлы
А.Құнанбаев
Ы.Алтынсарин
М.Дулатов
Сөйлем мүшелерінің орын тәртібін сақтамауды, қосымшаларды ретімен қолданбаудан, сөз тіркестерін дұрыс қолдана білмеуден қандай норма бұзылады?
Грамматикалық норма.
Лексикалық норма.
Фонетикалық норм.
Әдеби норма.
Орфоэпиялық норма.
Қарым-қатынас құралдары: тіл - дыбыстау құралдары және тілге көмекші құралдары болып екіге бөлінеді. Тіл – дыбыстау құралдарына нелер жатады?
Дене қимылдары.
Сөз, сөйлеу.
Ымдау, ишара.
Көзқарас.
Қол алысу.
Сыныптан тыс жүргізілетін оқуды ұйымдастырудың ең негізгі принципі:
Мұғалімнің түсіндіруі.
Оқушылардың барлығының бір мәтінді оқуы.
Оның сыныпта жүргізілетін оқумен тығыз байланыста болуы.
Материалды оқушылардың өздері таңдауы.
Мұғалімнің таңдауы.
Бастауыш сыныптың оқу мазмұны:
Ауыз әдебиет үлгілері.
«Адам және табиғат».
Көркем мәтіндер және ғылыми танымдық мәтіндер.
«Біздің Отанымыз».
Жазбаша әдебиет.
Көркем жазу дағдыларын қалыптастыру жаттығулары:
Жаттығуларды көшіру, әшекейлеу.
Сөздерден сөйлем құрастыру штрихтау.
Тіл дамыту, элементін жазу.
әріптің тұтас бейнесін көрсететін сурет салу, штрихтау, әшкейлеу, элементтерін жазу.
Сын жұмысы, әріпті тұтас жазу.
Алған білімдерін бекіту мақсатында жүргізілетін грамматикалық жаттығуларға қойылатын талаптар:
Кездейсоқ жаттығулар, шығармашылық жаттығулар.
Ұзақ уақытқа созылуы, бір сарынды берілуі.
Лексикалық жаттығулр, мағынасын түсіндіру.
Грамматикалық білім болуы, мақсатын білуі, түрлендіріп берілуі, жүйемен орындалуы.
Сөз табын талдау, көшіру.
Бастауыш мектепте «Қазақ тілі» пәнін оқыту мақсаты
Оқылым дағдыларын қалыптастыру үдерісі арқылы функционалды сауаттылығының негізін қалап, білім алуға ынталы жеке тұлғаның дамуына мүмкіндік жасау
Жекелеген үдерістерді талдау және оқиғалардың хронологиялық реттілігін түсіну, тарихи, географиялық және әлеуметтік ғылымдардың деректерін қолдана алуға үйрету.
Тарихи, географиялық және әлеуметтік ғылымдардың әдістеріне және басқа қолжетімді ресурстарға сүйене отырып, зерттеулерге қатысу, сұрақтарға жауап беру, эксперименттер жүргізу.
Оқушыларда өз халқының және өзге халықтардың мәдениеті, дәстүрін сыйлай білу, ұлттық және жалпы адами құндылықтарды құрметтеу сезімі қалыптасады, олар адамдардың құқықтары мен міндеттерін түсінеді.
Сөйлеу әрекетінің түрлерін: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды дамыту арқылы тіл туралы бастапқы білімді меңгерту және оны тілдік нормаларды сақтай отырып, оқу әрекеті мен күнделікті өмірде қолдану.
«Қазақ тілі» пәнін оқыту міндеттері:
Интернет, сандық ақпараттық құралдарды және коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалана отырып ақпараттарды іздеу, оны таңдау, қолдану, салыстыру, талдау, жүйелеу, түсіндіру және өңдеуге үйрету.
Көркем оқуға қалыптастыру.
Шығармашылық қабілетті дамыту
Сөйлеу әрекетінің түрлерін (айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым) дамыту.
Тілдік дағдыларды қалыптастыру.
«Қазақ тілі» оқу пәнінің 2-сыныпқа арналған базалық мазмұнына жатпайды
Үстеу және оның емлесі.
Тіл және сөйлеу.
Сөйлеу мәдениеті.
Фонетика.
Мәтін, мәтін туралы түсінік.
«Білім алуды үйрету» ұстанымын негізге алады:
Бакалаврлар.
Жалпы білім беру ұйымдары.
Жоғарғы оқу орындары.
Сыныптар.
Гимназия, лицейлер.
«Фонетика» сөзінің беретін мағынасы:
Латынша «жасау, құрау».
Гректің «дыбыстау».
Гректің «дыбыс мағынасы».
Гректің «дыбыс жасау».
Гректің «сөздік».
Айтқанда өкпеден шыққан ауа кедергісіз, еркін шығатын дыбыстар:
Ұяң дауыссыздар.
Дауыссыз дыбыстар.
Үнді дауыссыздар.
Дауысты дыбыстар.
Қатаң дауыссыздар.
Дауыссыздардың қатаң, ұяң, үнді болып бөлінуі:
Дыбыстау мүшелеріне байланысты.
Өкпеден шыққан ауаның қарқынына қарай.
Салдыр мен үннің қатысына қарай.
Ауаның қарқынына қарай.
Дауыс шымылдығына қарай.
Қазақ тілі оқулығының құрылу принциптері
темалық
тарихи
өмірмен байланыс
жеңілден ауырға қарай
маусымдық
Оқу сабақтарында жіберілетін қателер
әріп, буын, сөз қалдыру, сөздерді қайтару, ежіктеп оқу
әріптерді алмастыру
дұрыс оқу, дыбысты созып айту
түсінік айту, сөйлемді қысқа беру
мәнерлеп оқу, шапшаң оқу
Бастауыш сыныпта қазақ тілі сабақтарында жүргізілетін тест түрлерін белгіле
таңдамалы, баламалы, толықтырмалы
арифметикалық
жұмбақтық
грамматикалық
өзін-өзі тексеру
Қазақ тілінің лексикасына қатысты терминдер
сөз тіркесі, сөйлем
жұрнақ, жалғау, түбір
сөздік қор, кәсіби сөз, диалект
үндестік, ықпал
буын, әріп, сөз, сөйлем
«Адам болу - борышың» бастауыштың жасалуы:
Зат есім – тұйық етістік.
Тәуелділік жалғаулы күрделі сөз.
Зат есім.
Сын есім.
Есімше.
Жазуға үйретудің маңызы
шығарма жазу
Жаттығу орындау
Мәтін түрлерін оқу үшін
Сауаттылыққа, жазу жұмыстарын орындау, көркем жазу
Жазба жұмыстарын орындау
Жазу сабағының түрлері
дебат сабақ
сайыс сабақ, біріккен сабақ
білімін бекіту, жүйелеу, бақылау, оқу сабағы
ақпараттандыру, аукцион
көшіру, жазу жұмысын талдау
Оқушылардың көру сезімі арқылы қабылданған әріп, буын,сөйлем және мәтіндерді жазбаша өрнектеу:
дыбыстық талдау
көшіріп жазу
диктант
> орфографиялық талдау
> мазмұндама
Жазуда жіберілетін қателердің ішінен каллиграфиялық қатені тап:
артық әріп қосып жазу
дыбысты дұрыс таңбаламау
сөздерді қосып не бөліп жазу
әріптерді дұрыс байланыстырмау
әріп тастап кету
Көркем жазу сабақтарында мыналар жетілдіріледі:
әріптің элементін дұрыс жаза білу
схемалар құра білу
сөздерді жазу
сөйлемді жаза білу
мазмұндама жаза білу
Көркем әрі анық жазу өнері
қаламды дұрыс ұстау
каллиграфия
көркем жазу
дұрыс жазу
көлбеу жазу
