Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

тіл біліміне кіріспе 70

Total questions: 70

Worksheet time: 35mins

Name
Class
Date
1.

Тілдегі интеграция, дифференциация процестерінің себебі:

a)

Экстралингвистикалық.

b)

Интерлингвистикалық.

c)
Психологиялық.
d)

Ішкі фактор.

e)

Табиғат әсері.

2.

Тілдің дамуы мыналардың қайсысы арқылы іске асады:

a)

Тілдің ішкі заңдылықтары арқылы.

b)

Қоғамдық заңдылықтар арқылы.

c)

әлеуметтік заңдылықтар арқылы.

d)

Саннан сапаға көшу арқылы.

e)

Әр түрлі сатылар арқылы.

3.

Тіл қандай құбылыс:

a)

Қоғамдық.

b)

Биологиялық.

c)

Әлеуметтік.

d)

Тайпалық.

e)

Тұрақсыз.

4.

Халықтардың өзара бір-бірімен қарым-қатынас жасау барысында қандай өзгерістер болады:

a)

Бір тілден екінші тілге тілдік элементтер ауысады.

b)

Бір тілден екінші тілге таңбалар ауысады.

c)

Екінші тілден үшінші тілге әр түрлі сөйлемдер ауысады.

d)

Екінші тілдің тіл байлығы арта түседі.

e)

Аралық тілдердің тілдік әлеуеті кемиді.

 

5.

Субстрат дегеніміз не:

a)

Жеңген тілдегі жеңілген тілдің элементтері.

b)

Тілдердің өзара тоғысуы.

c)

Аралық тілдердің байланысы.

d)

Жеңілген тілдегі жеңген тілдің элементтері.

e)

Этникалық топтардың бірігуі.

 

6.

Бір тілден екінші тілге енуге өте-мөте икем болатын элементтер қайсы:

a)

Дыбыстар.

b)

Сөздер

c)

Сөз тіркестері

d)

Фразеологиялық тіркестер

e)

Мақал-мәтелдер

7.

Екі тілділік кең өріс алған жағдайда бір тілдің екінші тілге әсері заңдылық сипат алуы мүмкін бе:

a)

мүмкін

b)

мүмкін емес

c)

Сөз қолдануда дәлсіздік пен қателер жіберіледі.

d)

Нақтылық пайда болады

e)

Тілдердің араласуы нығаяды.

8.

Тілдердің тоғысуының бір түрі:

a)

Тілдік одақ.

b)

Тайпалық одақ.

c)

Рулық одақ.

d)

Тектік одақ.

e)

Адамзаттық одақ.

9.

Әдеби тіл болудың шарттарына қайсысы кіреді:

a)

Норманың болуы.

b)

Бірнеше ұлтқа ортақ болу.

c)

Зерттелгендігі.

d)

Түсінікті болуы.

e)

Аударылуы.

10.

Жергілікті тіл ерекшеліктері дегеніміз не:

a)

Белгілі бір жердің халқына қызмет ететін, өзіне тән ерекшелігі бар жалпыхалықтық

     тілдің бір бөлігі, тармағы.

b)

Белгілі бір кәсіппен шұғылданушылардың тіліндегі ерекшеліктер.

c)

Жер-су аттарын зерттейтін тіл білімінің саласы.

d)

Сөз мағынасын қарастыратын тіл білімнің бір саласы.

e)

Терминдерді тексеретін тіл саласы.

11.

Артикуляциялық ерекшеліктер дегенді қалай түсінесіз:

a)

Тіл дыбыстарының жасалуы.

b)

Сөйлеу дыбыстарының пайда болуы.

c)

Тіл дыбыстарының естілуі.

d)

Әріп пен дыбыстың байланысы.

e)

Дыбыстың таңбалану ерекшеліктері.

 

12.

Акустикалық әдіс арқылы қарастырылады:

a)

Сөйлеу дыбыстарының естілу қасиеттері

b)

Сөйлеу дыбыстарының жасалуы.

c)

Тіл дыбыстарының пайда болуы.

d)

Дыбыс пен әріптің қарым-қатынасы.

e)

Дыбыс пен буынның пайда болуы.

 

13.

Дыбысқа тән қасиеттер:

a)

Акустикалық, физиологиялық, қоғамдық.

b)

Физикалық, әлеуметтік, тілдік.

c)

Артикуляциялық, физикалық, тілдік.

d)

Акустикалық, физикалық, әлеуметтік.

e)

Тілдік, биологиялық, әлеуметтік.

14.

Тыныс мүшелерінің экспирациясы деген не:

a)

Ауаны сыртқа шығару

b)

Ауаны ішке тарту

c)

Дауыс шымылдығының жиырылуы

d)

Тыныстау мүшелерінің белгілі бір тәртіппен қозғалуы

e)

Ауаның ауыз қуысында тосқауылға ұшырауы

 

15.

Монофтонг дауыстылар дегеніміз не:

a)

Арасында ешбір артық қосындысы жоқ, таза үннен жасалынған дыбыстар.

b)

Жуан және жіңішке дауыстылар

c)

Еріндік және езулік дауыстылар .

d)

Бірнеше дыбыстың қосындысынан бірігіп, жинақталған дыбыстар.

e)

Мейлінше ашық айтылатын дауыстылар.

 

16.

Сөз басында дифтонг сапасында көрінетін дауыстыларды көрсетіңіз:

a)

О, ө, е.

b)

Ә, е, о.

c)

Е, ұ, ү.

d)

Ә, ы,  ө.

e)

І, ұ, ү.

17.

Қосарланған дауыссыздар қалай аталады:

a)

Аффрикат

b)

Дифтонг

c)

Сингармонизм.

d)

Диссимилляция.

e)

Ассимиляция.

18.

Буынның неше түрі бар:

a)

3

b)

2

c)

5

d)

4

e)

1

19.

Түбір мен қосымша аралығында дауысты дыбыстардың не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келуі қалай аталады:

a)

Буын үндестігі.

b)

Дыбыс үндестігі.

c)

Ілгерінді ықпал.

d)

Кейінді ықпал.

e)

Тоғыспалы ықпал.

20.

Тіркес екпіні қай сөзде кездеседі:

a)

Асқар тау

b)

Үлгірім

c)

Конференция.

d)

Келген-ді.

e)

Қараған.

21.

Тіл дыбыстарын жасайтын күш қалай аталады:

a)

Фонациялық ауа.

b)

Интонация.

c)

Вокализм.

d)

Тартылыс күші.

e)

Акцентуация.

22.

Фонетикалық элизияға ұшырайтын сөзді табыңыз:

a)

Жүруші едік.

b)
Батыр жігіт.
c)

Қалың орман

d)

>Ұсақ жәндік.

e)

Кезектес салалас.

 

23.

Тіл дыбыстары дегеніміз не:

a)

Адамның дыбыстау мүшелерінің қызметі арқылы шығатын, бір-бірінен сапалық жағынан ажыратылған, әлеуметтік мәні бар дыбыстар.

b)

Табиғаттағы құлаққа естілетін үнді дыбыс дейміз.

c)

Бір зат пен екінші заттың соқтығысуынан пайда болған физикалық құбылыстар.

d)

Сөйлеудің қағаз бетіне түскен бейнесі.

e)

Белгілі бір сөзді белгілеу үшін алынған таңбалар дыбыс делінеді.

24.

Буынның анықтамасын көрсетіңіз:

a)

Буын – фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болған жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы

b)

Буын – өкпеден шыққан ауаның леппен айтылуы.

c)

Буын – лексикалық немесе грамматикалық мағынасы бар сөз бөлшектері.

d)

Буын – сөздің белгілі бір мағыналы бөлшегі.

e)

Буын – сөздердің белгілі бір морфологиялық жікке бөлінуі.

25.

Екпіннің анықтамасын табыңыз:

a)

Екпін – сөз ішіндегі бір буынның басқаларға қарағанда айқынырақ ажыратылып, көтеріңкі айтылуы.

b)

Екпін – сөз ішіндегі буындар мен дыбыстардың бірыңғай, біркелкі айтылуы.

c)

Екпін – ауаның экспирациялық қарқынымен күшейтіліп айтылатын сөз тізбектері

d)

Екпін – сөздер мен сөз тіркестерінің бірнеше жікке бөлініп айтылуы.

e)

Екпін – сөз бен сөзді форма жағынан ажырататын фонетикалық бірлік.

26.

Көңіл-күй екпіні деген не:

a)

Көңіл-күй екпіні деп сөйлеушінің көтеріңкі көңіл-күйін, абыржыған ішкі сезімін тыңдаушыға созылыңқы дыбыстар арқылы жеткізу тәсілін айтамыз.

 

b)

Көңіл-күй екпіні деп дауыс ырғағымен байланысты екпінді айтамыз.

c)

Көңіл-күй екпіні деп сөз тіркесі немесе сөз шумағы бір ғана екпінге ие болуын айтамыз.

d)

Түбірдің соңғы буынына түсетін екпінді көңіл-күй екпіні дейді.

e)

Көңіл-күй екпіні деп көп буынды, ешқандай екпін түспейтін сөздерді айтады.

 

27.

Екпіннің жылжымалы болуы қай тілге тән:

a)

Орыс тілі.

b)

Агглютинативті.

c)

Түркі тілдері.

d)

Француз тілі.

e)

Қазақ тілі.

 

28.

Тіл-тілде екпін мынадай болып келеді:

a)

Тоникалық, лебізді, сандық.

b)

Көңіл-күй, логикалық, сандық.

c)

Эмфазалық, тоникалық, лебізді.

d)

Фразалық, логикалық, тоникалық

e)

Тоникалық, лебізді, фразалық.

29.

Интонация деген не:

a)

Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы

b)

Сөйлеу мен ойлауды құрайтын синтаксистік бірлік.

c)

Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы.

d)

Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі.

e)

Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болған буын жігі.

30.

Сөйлемде синтаксистік білдіруші және сөйлемге эмоционалды-экспрессивті реңк беруші құралдың бірі:

a)

Интонация.

b)

Фраза.

c)

Ырғақ.

d)

Темп.

e)

Синтагма.

31.

Сингармонизм заңы дегеніміз не:

a)

Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделіп, үйлесіп тұруы.

b)

Дыбыстардың өзара тіркесуінде қалыптасқан заңдылық.

c)

Түбір мен қосымшаның арасында дауыссыз дыбыстардың үндестігі.

d)

Алдыңғы дыбыстың өзінен кейінгі дыбысты игеруі.

e)

Тіліміздегі дауысты және дауыссыз дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін білдіретін заңдылық.

32.

Дыбыстардың бір-біріне етер ықпалы мынадай түрде болады:

a)

Дауыс (салдыр) қатысына қарай және айтылу орнына (артикуляциясына) қарай.

b)

Ілгерінді және кейінді.

c)

Ілгерінді және тоғыспалы.

d)

Кейінді және тоғыспалы.

e)

Жуан және жіңішкелігіне қарай.

33.

Протеза деген не:

a)

Протеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылып айтылуы

b)

Протеза – дыбыстар аралығында қосылып айтылатын дауысты дыбыс

c)

>Протеза – сөз соңында артық дыбыстың қосылуы.

d)

Протеза – сөз ішінде бір буынның түсіп қалуы.

e)

Бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі.

34.

Эпитеза қандай құбылыс:

a)

Эпитеза – сөз соңында артық дыбыстың қосылып айтылуы.

b)

Эпитеза – сөз соңындағы ұяң дыбыстардың айтылуда қатаңдануы.

c)

Эпитеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылуы.

d)

Эпитеза – сөз ішінде екпін түспеген буынның көмескі айтылуы.

e)

>Эпитеза – бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі.

35.

Игерусіз (спонтандық немесе тарихи) өзгерістерден пайда болған дыбыс алмасуын көрсетіңіз:

a)

Сағат, сәт.

b)

Жүрегі, тірегі.

c)

Абырой, құдырет.

d)

Өкпе, текпі.

e)

Досжан, тас жол.

 

36.

Метатеза құбылысының сипаты:

a)

Сөз ішінде дыбыстардың орын алмасуы.

b)

Дыбыстардың алшақ үндесуі.

c)

Дыбыс пен әріптің үйлесімі.

d)

Диссимиляция.

e)

Дауыс ырғағы.

37.

Гаплология құбылысына бейім тұратын сөзді табыңыз:

a)

Араластыр.

b)

Қанағаттанарлық.

c)

Республика.

d)

Үндестік.

e)

Қызметкер.

38.

Сөз ішіндегі дауыстылардың қысаңданып көмескіленуі қалай аталады:

a)

Редукция.

b)

Элизия.

c)

Фонетикалық вариант.

d)

Фонетикалық вариация.

e)

Сингармонизм.

 

39.

Ерін үндестігі бар сөзді көрсетіңіз:

a)

Түркістан

b)

Қырғызстан

c)

Тәжікстан

d)

Қазақстан

e)

Татарстан

40.

Фонема туралы ілім қалай аталады:

a)

Фонология.

b)

Фонетика.

c)

Лексикология.

d)

Ассимиляция.

e)

Диссимиляция.

 

41.

Фонема деген не:

a)

Сөз мағынасы мен сөз тұлғасын ажырататын ең кішкене дыбыстық бірлік.

b)

Дыбыстардың таңбалануы.

c)

Сөйлеу дыбыстарының естілуі.

d)

Тілдің ішкі дыбыстық жүйесі.

e)

Тілдік қатынастардың ауызша және жазбаша түрі фонема делінеді.

42.

Cөз мағынасын өзгертетін дыбыстар қалай аталады:

a)

Фонемалық вариация

b)
Эпентеза.
c)

Протеза.

d)

Эпитеза.

e)

Фонемалық вариант.

43.

Бір сөздің түрліше дыбысталуы қалай аталады:

a)

Фонетикалық вариант.

b)

>Элизия.

c)

Фонетикалық вариация.

d)

Сингармонизм.

e)

Редукция.

44.

Тілдегі фонемалардың қызметі:

a)

Дейктивті

b)
Коммуникативті.
c)

Номинативті.

d)

Сигнификативті.

e)

Эмотивті.

 

45.

Вариант қандай дыбыстық алмасу:

a)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу

b)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу.

c)

Тілдің ең кішкене единицасы.

d)

Дыбысты белгілейтін таңба.

e)

Дауыссыз дыбыстардың алмасуы.

46.

Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны:

a)

Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды.

b)

Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады.

c)

Тұрақты тіркестерді қарастырады.

d)

Сөздердің мағыналық құрылымын.

e)

Дыбыстардың тарихи қалыптасуын.

47.

Лексикалық мағына дегеніміз не:

a)
Сөздерді бір-бірінен ажыратып танудағы ең негізгі мағына.
b)

Қосымшалар негізінде туындайтын мағына.

c)

Грамматикалық мағынамен байланыста туындаған мағына.

d)

Жалғаулардың байланысы арқылы туындайды.

e)

Сөздердің тұрақты тұлғасы негізінде туындайды.

 

48.

Лексикология тіл білімінің қандай салаларымен байланысады:

a)
Диалектология, фразеология
b)
Фонетика, грамматикамен.
c)

Термин сөздер, кәсіби сөздермен.

d)

Сөз формалары, сөздің жасауымен.

e)

Ономастика, антропонимика.

49.

Омоним дегеніміз не:

a)

Мағынасы бөлек, дыбысталуы бірдей сөздер.

b)

Мағынасы жақын сөздер.

c)

Бір түбірден жасалған сөздер.

d)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер

e)

Тұрақты тіркестердің мағынасынан туындаған сөздер.

50.

Қазақ тіліндегі омонимдер мағыналарына, формаларына қарай бөлінеді:

a)

Лексикалық омонимдер, лексика-грамматикалық, аралас омонимдер.

b)

Вариант омонимдер, оксюморондар.

c)

Стильдік омонимдер, контекстік омонимдер.

d)

Омофондар, омографтар, омонимия құбылысы.

e)

Омоним тұлғасындағы сөздер, омофондар.

51.

Сөздік құрамындағы сөздер қолданылу жиілігіне қарай қалай бөлінеді:

a)

Актив және пассив сөздер.

b)

Көнерген сөздер, тарихи сөздер.

c)

Жаңа сөздер, бір қолданар сөздер

d)

Термин сөздер, кәсіби сөздер.

e)

Диалектизмдер, жаргон сөздер.

52.

Қазақ тілінің сөздік құрамына кірме сөздер қай тілдерден келген:

a)

Араб, парсы, моңғол, орыс тілдерінен.

b)
Қыпшақ тілі, қарашай-балқар.
c)

Өзбек, тәжік, армян тілдерінен.

d)

Ноғай, татар, башқұрт тілдерінен.

e)

Қырғыз, қарақалпақ, түрікмен тілдерінен.

53.

Синонимдер дегеніміз не:

a)

Дыбысталуы, айтылуы басқа, мағынасы жуық сөздер.

b)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер.

c)

Дыбысталуы бірдей сөздер.

d)

Тура мағына негізінде туындаған сөздер.

e)

Бірнеше сөздердің тіркесуінен туындаған мағына.

54.

Стильдік синоним жасайтын әдіс:

a)

Табу.

b)

Редукция.

c)

Элизия.

d)

Аккомодация.

e)

Сингармонизм.

55.

Дисфемизмге мысал таңда:

a)

қатын

b)

әже

c)

ана

d)

жүректің көзі

e)

ұлыма/қасқыр

56.

Метафораны анықтаңыз:

a)

Көңілдің кірі.

b)

Жақсы адам.

c)

Терең көл.

d)

Университеттің кітапханасы.

e)

Биік тау.

57.

Метонимиялық қолданысты табыңыз:

a)

екі кесе ішті

b)

құс жоғары ұшты

c)

еңбекке баулы

d)

таулы жер

e)

сенімді ақта

58.

Семасиологияның объектісіне қай ұғым кірeді:

a)

Сөз мағынасы.

b)
Сөз тіркесі.
c)

Жалғау.

d)

Жұрнақ.

e)

Сөз.

59.

Лексикологияның географиялық атауларды зерттейтін саласы:

a)

топонимика

b)

фразеология

c)

этимология

d)

семасиология

e)

лексикография

60.

Негізгі сөздік қордың басты белгілерін атаңыз:

a)

Тұрақтылық, сөз тудыруға ұйытқы болатындығы, жалпыхалықтық сипаты.

b)

Тіл байлығы, сөз оралымдылығы.

c)

Кірме сөздер негізінде, неологизмдер арқылы туындайды.

d)

Кірме сөздердің қолданысы, байырғы төл сөздер.

e)

Көнерген сөздер, фразеологизмдер арқылы жасалған сөздер.

61.

Жеке қолданыстағы (индивидуалды) метафораны табыңыз:

a)

>Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа.

b)
Көңілім қалды достан да, дұшпаннан да.
c)

Көңіл жүйрік пе, көк дөнен жүйрік пе?

d)

Көңілім суып кетті.

e)

Көңілденіп отырып біраз әңгіме айтты.

62.

Тіліміздегі сөздердің тұтас жиынтығы қалай аталады:

a)

сөздік құрам

b)

сөз формалары

c)

сөз тіркесі

d)

сөз жүйесі

e)

сөздік қор

63.

Диалектілік лексикаға қандай сөздер жатады:

a)
Жергілікті тілдік ерекшеліктер.
b)

Жалпыхалыққа түсінікті сөздер.

c)

Басқа тілден енген кірме сөздер.

d)

Сөздердің актив және пассив қабаттары.

e)

Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері.

64.

Эвфемизмдерді табыңыз:

a)

Құлағының мүкісі бар, аяғының ақауы бар, жаман ауру.

b)

Ұзын құлақ, сыр бермеу, таяқ тастам жер.

c)

Құлағының құртын жеу, мұрнына су жетпеу.

d)

Ауру, ақсақ, дімкәс, жарымес.

e)

Жанын жалдау, жаны жайсаң, жадырау.

65.

Пароним сөздерді көрсетіңіз:

a)

Дайындау – даярлау.

b)

Айдын шалқар.

c)

Сағым қуған сағым жылдар.

d)

Ұзынды-қысқалы.

e)

Ертеңгілік – кешкілік.

66.

Терминология дегеніміз не:

a)

Ғылым мен техниканың, өнер т.б. салаларға тән терминдердің жиынтығы.

b)

Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы.

c)

Математикалық терминдер жиынтығы.

d)

Лингвистикалық және математикалық терминдердің жиынтығы.

e)

Ғылым мен техниканың және лингвистикалық терминдердің жиынтығы.

 

67.

Қазақ тілінің диалектологиясы нені зерттейді:

a)

Диалектизмдерді

b)

Кірме сөздерді.

c)

Қазақ тілінің сөздің құрамын

d)

Сөз варианттарын

e)

Сөздің дыбысталу жүйесін

68.

Орфографиялық сөздіктер не үшін қолданылады:

a)

Сөздердің дұрыс жазылу нормаларын белгілейді.

b)

Сөздердің айтылуын ескеру үшін.

c)

Сөздердің тіркесуін реттеу үшін.

d)

Сөздердің дыбысталуын қадағалау үшін.

e)

Сөздердің мағынасын түсіндіру үшін.

69.

Синекдохалық қолданысты табыңыз:

a)

Көпей жеңгемнің қолын сағынып жүрмін

b)

Түс ауа Семейден шыға, тартып кеттік.

c)

Елді аралап жүргенде көрген еді.

d)

Екеуі бір таса жерге, қалың шөптің арасына барып жатты.

e)

Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық.

70.

Дисфемизмді табыңыз:

a)

Қолынан боқ келмейді, боқтан өзгені сөз қылды, боғымен жасты баламен ойнады.

b)

Қолынан бәрі келеді, он саусағынан өнері тамған, қолы қысқа.

c)

Тырнақ астынан кір іздеу, қас пен көздің арасы.

d)

Шебердің қолынан шыққан, сегіз қырлы бір сырлы.

e)

Тонның ішкі бауындай, қас пен көздің арасында.

Similar Resources on Wayground

Физ-хим рк2 (8-9-10-11-12)

70 questions

Физ-хим рк2 (8-9-10-11-12)

quiz

Worksheet

•

University

100-170

70 questions

100-170

quiz

Worksheet

•

University

соңы

67 questions

соңы

quiz

Worksheet

•

University

Фкс 23 13

75 questions

Фкс 23 13

quiz

Worksheet

•

University

Культуралогия 1-71 тест

71 questions

Культуралогия 1-71 тест

quiz

Worksheet

•

University

кс физио каз

75 questions

кс физио каз

quiz

Worksheet

•

University

мадениеттану1

67 questions

мадениеттану1

quiz

Worksheet

•

University

Өндірістегі еңбекті қорғау

67 questions

Өндірістегі еңбекті қорғау

quiz

Worksheet

•

University