Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Thuyết nhị nguyên luận

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Khả tri luận

Hoài nghi luận

Bất khả tri luận

Thuyết không thể biết

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời Cổ đại

V.I. Lênin sáng lập, C.Mác phát triển

C.Mác sáng lập và V.I. Lênin phát triển

V.I. Lênin sáng lập và Ph.Ăngghen phát triển

C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập, V.I.Lênin phát triển

Chỉ nghiên cứu đạo đức của con người

Giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng và nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Chỉ nghiên cứu sự cấu tạo

Chỉ những quy luật phát triển của xã hội

Là sự thống nhất của thế giới quan duy vật và phương pháp luận siêu hình

Là sự thống nhất của thế giới quan duy tâm và phương pháp luận biện chứng

Là sự thống nhất của thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng

Là sự thống nhất của thế giới quan duy tâm và phương pháp luận biện chứng

Thế giới quan và phương pháp luận

Cung cấp tri thức về tự nhiên, tri thức về xã hội cho con người

Cung cấp phương pháp tư duy phản biện cho con người

Cả B,C

Trung tâm

Hệ thống lý luận

Hạt nhân lý luận

Hệ thống quan niệm

Một mặt

Hai mặt

Ba mặt

Bốn mặt

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan và chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan và chủ nghĩa hoài nghi

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan và chủ nghĩa duy tâm khách quan và nhị nguyên luận

Cả A, B và C

Chủ nghĩa duy vật Khai Sáng

Triết học cổ điển Đức

Kinh tế chính trị cổ điển Anh

Chủ nghĩa xã hội không tưởng ở Pháp

Thuyết mặt trời làm trung tâm vũ trụ của Côpécních; định luật bảo toàn khối lượng của Lômônôxốp; học thuyết tế bào

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, thuyết tế bào và thuyết tiến hóa của Đácuyn

Phát hiện ra nguyên tử; phát hiện ra điện tử; định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

Không có đáp án đúng

Chiếm hữu nô lệ.

Phong kiến.

Tư bản chủ nghĩa.

Xã hội chủ nghĩa

Các nhà duy tâm

Các nhà duy vật

Duy vật siêu hình

Duy tâm biện chứng

Các nhà duy tâm

Các nhà duy vật

Duy vật siêu hình

Duy tâm biện chứng

Vật chất bị tiêu tan

Giới hạn nhận thức của con người về vật chất bị tiêu tan

Vận động bị tiêu tan

Cả A, B, C

Thực tại khách quan

Vận động và biến đổi

Có khối lượng và quảng tính

Không có khối lượng

Vật chất tồn tại bên ngoài ý thức con người và thông qua các dạng cụ thể

Vật chất tồn tại vĩnh viễn, tách rời với các dạng cụ thể của vật chất

Đồng nhất vật chất với một dạng cụ thể của vật chất

Vật chất tồn tại phụ thuộc ý thức con người

Cảm giác, ý thức của chúng ta không có khả năng nhận thức được thế giới

Cảm giác, ý thức của chúng ta có khả năng nhận thức được thế giới

Cảm giác, ý thức phản ánh thụ động thế giới vật chất

Cả A, B, C

Giải quyết hai mặt vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Đòi hỏi con người phải quán triệt nguyên tắc khách quan

Khắc phục hạn chế trong quan niệm về vật chất của chủ nghĩa duy vật cũ, cung cấp căn cứ khoa học để xác định cái gì thuộc về vật chất trong lĩnh vực xã hội.

Cả A, B, C

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật thời Cổ đại

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Vận động là sự tự thân vận động của thế giới vật chất

Vận động là do sự chi phối của thần linh

Vận động là tương đối, đứng im là tuyệt đối

Vận động của sự vật phụ thuộc vào ý chí con người

Cơ học

Vật lý

Hóa học

Sinh học

Sinh học

Hóa học

Vận động xã hội

Vận động của tư duy

Có ba chiều

Mang tính khách quan

Là hình thức tồn tại của vật chất

Cả A, B, C

Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất, không tách rời vật chất

Không gian có ba chiều, thời gian có một chiều

Không gian và thời gian mang tính khách quan

Cả A, B, C

Thế giới thống nhất do ý muốn chủ quan của con người

Thế giới thống nhất ở tính vật chất của nó

Thế giới thống nhất do ý niệm tuyệt đối

Thế giới không có tính thống nhất vật chất

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Của các dạng vật chất có sự sống

Của các dạng vật chất không có sự sống

Của tất cả các dạng vật chất

Của bộ óc con người

Bộ óc con người và lao động

Thế giới khách quan và ngôn ngữ

Lao động và ngôn ngữ

Bộ óc con người và thế giới khách quan tác động vào bộ óc người thông qua quá trình phản ánh

Bộ óc người và thế giới khách quan tác động vào bộ óc người; lao động và ngôn ngữ

Thế giới khách quan và công cụ lao động

Ngôn ngữ, thế giới khách quan và lao động

Bộ óc người và thế giới khách quan

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất quyết định ý thức, còn ý thức có tính độc lập tương đối và tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức và vật chất độc lập với nhau

Ý thức không có tính độc lập tương đối

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức mang bản chất xã hội

Ý thức mang đặc tính sáng tạo

Ý thức có tính sáng tạo

Ý thức mang bản chất xã hội

Ý thức cũng chỉ là một dạng vật chất và không có tính độc lập tương đối

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức tự nó có thể làm thay đổi được hiện thực

Ý thức tác động đến vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức tác động đến vật chất một cách thụ động

Ý thức quyết định vật chất

Tuyệt đối hoá vai trò của ý thức

Khẳng định ý thức sinh ra tất cả, còn vật chất chỉ là bản sao

Tuyệt đối hoá vai trò của vật chất, phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Vật chất quyết định ý thức và ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất

Tích cực và lạc quan

Tích cực và tiêu cực

Tiêu cực và chủ quan

Tích cực và chủ quan

Hoạt động tự thân của ý thức con người

Hoạt động nhận thức của ý thức con người

Hoạt động chủ quan của ý thức con người

Hoạt động thực tiễn của con người

Xuất phát từ mong muốn chủ quan của con người mà không cần quan tâm đến hoàn cảnh

Xuất phát từ ý muốn của con người, phát huy tính năng động chủ quan

Tôn trọng tính khách quan kết hợp với phát huy tính năng động chủ quan

Xuất phát từ ý muốn chủ quan của con người

Tính chủ quan của ý thức con người

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức

Ý thức có trước, vật chất có sau, ý thức quyết định vật chất

Cả A, B, C

Có vai trò khác nhau nên cần phải xem xét mọi mối liên hệ

Có vai trò không giống nhau nên chỉ cần biết một mối liên hệ

Có vai trò như nhau đối với sự tồn tại và phát triển của sự vật

Có vai trò như nhau nên chỉ cần biết một mối liên hệ của sự vật

Khi nghiên cứu đối tượng cần đặt nó trong chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt, các mối liên hệ

Phải rút ra được các mặt, các mối liên hệ tất yếu và nhận thức chúng trong sự thống nhất hữu cơ

Cần xem xét đối tượng này trong mối liên hệ với đối tượng

Chỉ nhìn một chiều, thấy mặt này mà không thấy mặt khác

Nghiên cứu sự vật trong mối liên hệ với các sự vật hiện tượng khác

Chỉ nhìn một chiều, thấy mặt này mà không thấy mặt khác

Thừa nhận tính phổ biến của các sự vật hiện tượng

Phải tuân theo

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Quan điểm lịch sử - cụ thể

quan điểm phiến diện triết chung ngụy biện

Phân tích sâu mặt bản chất của đối tượng

Đánh tráo các mối quan hệ cơ bản thành không cơ bản hoặc ngược lại

Coi trọng mặt hình thức của đối tượng

coi tất cả mối liên hệ là như nhau

Phát triển là sự tăng lên về mặt lượng của sự vật

Phát triển mang tính chủ quan

Phát triển chỉ vận động theo khuynh hướng đi lên của sự vật,hiện tượng

Phát triển chỉ vận động theo vòng tròn khép kín

Phát triển chỉ khuynh hướng vận động đi lên của sự vật ,hiện tượng

Phát triển không phải là tất cả mọi sự vận động của sự vậ

Phát triển có tính khách quan , tính phổ biến ,tính đa dạng phong phú tính thừa kế

Phát triển chỉ sự tăng lên duy nhất về mặt lượng của sự vật

Cần đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó

Phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn

Phải sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới

 Phải có quan điểm bảo thủ, định kiến khi nghiên cứu đối tượng

Muốn rút ra cái chung không cần phải thông qua nhiều cái riêng

Cái chung tồn tại trong cái riêng và nằm trong mối liên hệ chặt chẽ với cái đơn nhất.

Cái chung luôn luôn tồn tại độc lập với cái riêng

Chỉ cần quan tâm đến cái riêng mà không cần quan tâm đến cái chung

Tính khách quan

Tính phổ biến

Tính tất yếu

Cả A, B, C

Nguyên nhân và kết quả có thể chuyển hóa cho nhau

Sự phân biệt giữa nguyên nhân và kết quả mang tính tuyệt đối

Nguyên nhân xuất hiện sau kết quả

Một nguyên nhân chỉ sinh ra một kết quả

Quy luật đặc thù

Quy luật phổ biến trong tự nhiên, xã hội, tư duy

Quy luật riêng

Quy luật chung chỉ ở một số lĩnh vực

Là hạt nhân của phép biện chứng

Chỉ ra nguồn gốc của sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng

Vạch ra cách thức vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Vạch ra khuynh hướng vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Những thuộc tính không cơ bản

Những thuộc tính cơ bản

Những thuộc tính bên trong của sự vật

Những thuộc tính bên ngoài của sự vật

Lượng chỉ tính quy định khách quan vốn của sự vật

Lượng nói lên quy mô, trình độ phát triển của sự vật

Lượng của sự vật hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn của con người

Lượng tồn tại khách quan gắn liền với sự vật

Tính tương đối

Tính tuyệt đối

Tính chủ quan

Tính tuyệt đối và tính chủ quan

Hữu khuynh

Phát triển

Tả khuynh

Phiến diện

Hữu khuynh

Phiến diện

Tả khuynh

Phát triển

Ý thức có trước vật chất

Ý thức và vật chất ra đời đồng thời

Con người không thể nhận thức được thế giới

Con người có khả năng nhận thức được thế giới

Quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và quy luật phủ định của phủ định

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong giới tự nhiên

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong xã hội

Mâu thuẫn tồn tại trong cả tự nhiên, xã hội, tư duy

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong tư duy

Mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn không cơ bản

Mâu thuẫn cơ bản

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn chủ yếu

Mâu thuẫn đối kháng

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn biện chứng chỉ bao hàm sự thống nhất mà không có đấu tranh giữa mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn biện chứng chỉ bao hàm sự đấu tranh mà không có thống nhất giữa mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn biện chứng là sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập trong một sự vật và giữa các sự vật với nhau

Mâu thuẫn biện chứng là có nguyên nhân từ bên ngoài

Có thống nhất của các mặt đối lập nhưng không có đấu tranh giữa chúng

Trong mâu thuẫn biện chứng sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập không tách rời nhau

Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập luôn tách rời nhau

Thống nhất của các mặt đối lập là tuyệt đối, đấu tranh là tương đối

Sự bài trừ, phủ định lẫn nhau

Sự thủ tiêu lẫn nhau

Là sự phủ định siêu hình

Tương đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tạm thời

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tương đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập vừa tạm thời và tương đối

Các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập không đấu tranh mà luôn thống nhất với nhau

Các mặt đối lập không thống nhất và luôn đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập không bao giờ thống nhất và đấu tranh với nhau

Do những nguyên nhân không cơ bản tạo ra

Do mâu thuẫn bên trong sự vật, hiện tượng

Do mâu thuẫn giữa lực lượng vật chất và lực lượng tinh thần

Do mâu thuẫn bên ngoài của sự vật, hiện tượng

Là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình phát triển

Là sự phủ nhận một luận điểm nào đó

Là sự thay thế sự vật do sự tác động của nguyên nhân bên ngoài

Cả A, B, C

Có cơ sở

Có động lực

Tính lịch sử - xã hội

Có nguồn gốc, mang tính lịch sử - xã hội

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động tinh thần

Hoạt động thực nghiệm khoa học.

Hoạt động chính trị - xã hội

Thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức

Thực tiễn là động lực của nhận thức

Thực tiễn là hoạt động vật chất và tinh thần của con người

Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra tính chân lý của nhận thức

Cảm giác

Tri giác

Biểu tượng

Phán đoán

Khái niệm

Suy lý

Tri giác

Phán đoán

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Là sự phản ánh những thuộc tính bên ngoài của sự vật hiện tượng

Là giai đoạn thấp của quá trình nhận thức

Phản ánh được bản chất của sự vật, hiện tượng

Chỉ giúp con người có tri thức kinh nghiệm

Là sự phản ánh trực tiếp đời sống

Giúp con người có tri thức khoa học và lý luận

Phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Cả A, B, C

Thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh

Thúc đẩy tăng năng suất lao động.

Trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Cả A, B, C

Mối quan hệ giữa con người với con người trong việc sở hữu tư liệu sản xuất.

Mối quan hệ giữa các yếu tố tinh thần của con người.

Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên.

Mối quan hệ giữa con người với con người trong phân phối sản phẩm.

Mối quan hệ giữa đối tượng lao động và công cụ lao động tham gia vào quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa phương tiện lao động và công cụ lao động tham gia vào trong quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa con người và công cụ lao động tham gia vào trong quá trình sản xuất.

Hoạt động tư tưởng, tinh thần của con người

Hoạt động sản xuất vật chất

Chủ trương, chính sách của nhà nước

Truyền thống văn hóa - xã hội

Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Quan hệ về tổ chức và quản lý sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phẩm lao động

Cả A, B, C

Quan hệ trong tổ chức quản lý và trao đổi hoạt động với nhau

Quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phẩm lao động

Quan hệ về tổ chức sản xuất và phân phối kết quả sản phẩm

Khi quan hệ sản xuất phản ánh đúng lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất được xây dựng trên nền tảng của lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất không phù hợp, lạc hậu hoặc vượt trước so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Quy luật đấu tranh giai cấp

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Quy luật về mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Quy luật phát triển khoa học và công nghệ phải dựa trên phát triển kinh tế

Nhà xưởng, máy móc, công cụ lao động

Người lao động và tư liệu sản xuất

Tư liệu lao động và đối tượng lao động

Tư liệu lao động và phương tiện lao động

Người lao động

Tư liệu sản xuất

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Các phương thức sản xuất

Các phương tiện lao động

Các đối tượng lao động

Các quan hệ sản xuất

Tổ chức nhà nước

Tổ chức tôn giáo

Các tổ chức văn hóa

Tổ chức tôn giáo và tổ chức văn hóa

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất mầm mống

Quan hệ về phân phối sản phẩm

Cơ sở hạ tầng tồn tại độc lập với kiến trúc thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ biện chứng với nhau, trong đó cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ biện chứng với nhau, trong đó kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng

Quan hệ sản xuất

Quan hệ xã hội

Lực lượng sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là sự phát triển của giới tự nhiên

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội có sự thống nhất giữa quy luật chung cơ bản phổ biến với quy luật đặc thù và quy luật riêng của lịch sử

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội tuân theo ý muốn chủ quan của con người

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội không phụ thuộc vào điều kiện lịch sử của mỗi quốc gia

Kinh tế quyết định chính trị và chính trị tác động trở lại đối với kinh tế

Chính trị quyết định kinh tế và kinh tế tác động trở lại đối với chính trị

Tuyệt đối hóa vai trò của kinh tế và phủ nhận vai trò của chính trị

Tuyệt đối hóa vai trò của chính trị và phủ nhận vai trò của kinh tế

Sự đối lập nhau về văn hóa

Sự đối lập về lợi ích cơ bản - lợi ích kinh tế

Sự đối lập nhau về tư tưởng

Sự đối lập nhau về lối sống

Mối quan hệ về phần hưởng thụ của cải của xã hội

Mối quan hệ trong tổ chức quản lí sản xuất

Mối quan hệ kinh tế - vật chất giữa các tập đoàn người trong phương thức sản xuất

Mối quan hệ trong hệ thống sản xuất xã hội

Là động lực phát triển xã hội

Giải quyết mâu thuẫn giai cấp

Lật đổ sự áp bức của giai cấp thống trị bóc lột

Giành chính quyền nhà nước

Giai cấp bị trị

Giai cấp thống trị

Tất cả các lực lượng tiến bộ trong xã hội

Các tầng lớp xã hội trung gian