Font size
WorksheetsДәстүрлі Африка өркениеті
Total questions: 87
Worksheet time: 50mins
Ежелден Африканың оңтүстігінің жергілікті тұрғындары болып саналды:
Сосо тайпалары
Лемтун тайпалары
Бушмен тайпалары
Сонгай тайпалары
Банту тайпалары
Бушмендер туралы дәйек (-тер):
шебер аңшылар, терімшілер, көшпелілер
керемет ізшілер, бишілер, суретшілер
жылан мен жәндіктер, өсімдіктер әлемінің нағыз білгірлері
Мал шаруашылығымен айналысқан солтүстіктегі тайпалар
Алтын өндірушілер , піл сүйектеріне өте бай тайпалар
Бушмен - :
Оңтүстік - батыс африкалық бірнеше тайпаның жалпы атауы.
Батыс африкалық бірнеше тайпаның жалпы атауы.
Оңтүстік - шығыс африкалық бірнеше тайпаның жалпы атауы.
Оңтүстік африкалық бірнеше тайпаның жалпы атауы.
Жаңаша деректер бойынша, олар адамзаттың алғашқы өкілдері болып саналады.
«Бушмен» сөзінің мағынасы:
Бұта арасындағы адам, бұтақтағы адам
Адамдар
Алтын мен піл сүйектерінің орталығы
Алтын мемлекеті
Бушмендерде бюрократиялық аппарат пен діннің болмау себебі:
Аптап шөлде азық іздеп ылғи
жылжып отыру өмір салтының болуы.
Бушмендерге бюрократиялық аппараттың құрылуы мен діннің таралуына көшпелі банту халқы тыйым салды.
Бушмендер арасында металлургияның дамуы бюрократия мен дінді қажетсіз етті.
Бушмендер бюрократия мен діннің қажеттілігін жоққа шығаратын отырықшы өмір салтын ұстанды.
Бушмендерде тайпа көсемі лауазымының орнына сайланды : (В бушменах был избран на должность в место вождя племени :)
Ру ішінен таңдап алынған жасы үлкен ақсақал
Жауынгерлік жетістігі үшін тайпа тағайындаған әскери жетекші.
Ең үлкен рухани күшке ие Бас бақсы. (Главный шаман)
Өмір бойы басқару құқығына ие халық таңдаған көшбасшы.
Бушмендерде тайпаның өміріне қатысты барлық шешімдер қабылданды:
Жалпы басқосуда дауыс беру арқылы
Бақсылардың (Шаманы) құпия кеңесі арқылы бүкіл тайпа үшін шешім қабылданды
Жалпы басқосуда кездейсоқ таңдалған жеребе арқылы шешім қабылданды
Ата-баба дәстүрі бойынша, ешқандай өзгеріс енгізу және талқылау мүмкін емес болды.
Бушмендер тайпасы ертеректе мекен еткен:
Африканың Оңтүстік-Батысындағы Намибия шөлінің басым бөлігін
Солтүстік Шығыс Африканың құнарлы жерлерінде
Ніл өзенінің аңғарында
Орталық Африканың тығыз тропикалық ормандарында.
Атлант мұхитының аралдарында
Шамамен бір жарым мың жыл бұрын бушмендер қақтығысқа түскен солтүстіктен келген малшаруашылығымен айналысатын халық:
сосо
банту
туарег
моси
лемтун
Бушмендер банту халқымен қақтығысқа түсіп, ығысқан аймақ:
Такламакан шөлі
Сахара шөлі
Калахари шөлі
Виктория шөлі
Гвадалахара шөлі
Еуропалықтар Оңтүстік Африкаға келе бастаған XVIII ғасырдың ортасында бушмендер өмір сүрді:
Темір дәуіріндегі секілді жағдайда
Қола дәуіріндегі секілді жағдайда
Мысты - тас дәуіріндегі секілді жағдайда
Тас дәуіріндегі секілді жағдайда
Бушмендер африкалық көршілерімен де, отарлаушылармен де сыйыса алмау себебі (-тері) :
Оларда өз аймақтарында тіршілік еткендердің барлығына бәрі ортақ, тиесілі деген түсінік қалыптасқан.
Бушмендер темірден жасалған мылтықтар мен қаруларды қолданудан бас тартты, бұл көршілермен қақтығыстар тудырды.
Олар басқа халықтармен араласуға мүмкіндік бермейтін қатаң касталық жүйені ұстанды.
Бушмендер барлық бейтаныс адамдарға дұшпандық танытып, өз жерлеріне жақындаған кез келген топтарға шабуыл жасады.
Отарлаушылар бушмендерге қарсы аяусыз соғыс ашып, оларды жоя бастайды. Қырғынның нәтижесі:
Бушмендер миллиондаған халықтан, кейбір деректер бойынша 100 немесе 50 мың, тіпті 7 мыңға дейін ғана адам қалған
Бушмендер ұрпақтарын қалдырмай, халық ретінде мүлдем жойылып кетті.
Бушмендердің саны отарлаушылармен некеге тұру арқылы өсті.
Отарлаушылармен болған соғыстан кейін бушмендер Еуропаға қоныс аударып, сол жерде өз қауымдастықтарын құрды.
Ніл аңғарындағы тарихи аймақ:
Гана
Мавритания
Аудагос
Марокко
Нубия
Египеттік "nub" сөзінің мағынасы:
Молибден
Күміс
Изумруд
Алтын
Темір
Нубия христиандықты қабылдады:
VII ғасырда
IV ғасырда
Х ғасырда
XVI ғасырда
VI ғасырда
Христиандық қабылданғаннан кейін Нубия шіркеуінде орын алған жағдай (-лар):
Нубия Египеттің мәдени және діни ықпалына түсе бастады
Христиан дінін қабылдағаннан кейін Нубия шіркеуі кез-келген діни және мәдени ықпалдардан толығымен оқшауланып, сыртқы әлеммен байланыстан бас тартты.
Нубия шіркеуі тәуелсіздігін толығымен жоғалтты және Византияға бағынып, Константинополь шіркеуінің құрамына кірді.
Нубия шіркеуі басқа христиан орталықтарымен, соның ішінде Египетпен байланыссыз христиандықтың жаңа нұсқасын ұстану арқылы дербес дамыды.
Нубилік бірнеше христиан мемлекеттері пайда болды:
VII - XV ғасырларда
VI - XIV ғасырларда
VII - XIV ғасырларда
VIII-XVI ғасырларда
Нубияны орталығы ретінде атағын шығарған (-дар):
Құлдар
Бал, балауыз, зәйтүн майы
Алтын мен піл сүйектері
Күміс пен пальма құрмасы
Темір мен жібек матасы
Нубияға исламның қанат жаюының басты себебі (-тері) :
Х ғасырдан бастап елдің солтүстігіндегі құнарлы жерлерді египеттік арабтардың сатып ала бастауы
Х ғасырдан бастап нубиялықтардың Арабияға жаппай қоныс аударуы, олар жергілікті дәстүрлердің әсерінен Исламды қабылдады.
Х ғасырдан бастап исламды халыққа толығымен күштеп енгізген Араб әскерлерінің Нубияны жаулап алуы.
Х ғасырдан бастап Исламды өз еркімен қабылдаған және бүкіл елді сенімін өзгертуге мәжбүр еткен Нубия патшаларының ресми жарлығы.
Х ғасырдан бастап Исламның дәстүрлі нубиялық христиан нанымдарды біртіндеп исламдық нанымдармен алмастырған миссионерлер арқылы таралуы.
Нубияға исламның қанат жаюына ықпал еткен фактор (-лар):
Египеттік арабтар сатып алған солтүстіктегі аймақтардың орталық биліктен қол үзе бастауы
Исламды халыққа толығымен күштеп енгізген Араб әскерлерінің Нубияны жаулап алуы.
Араб мұсылман қоныстарының оңтүстікке созыла бастауы.
Жергілікті тұрғындар арасында аралас некенің көбеюі
Христиан миссионерлері арқылы исламның таралуы
Нубиядағы ең ірі патшалықтың билеушісі ислам дінін қабылдайды: (Дата мен патшалық)
1054 жылы Алодиа
1076 жылы Нобатиа
1323 жылы Макурия
1235 жылы Хартум
1332 жылы Аксум
Нубия толығымен ислам билеушілерінің бақылауына өткен кезең :
XVII ғасырдың басында
XVIIІ ғасырдың басында
VI ғасырдың ортасында
XVI ғасырдың басында
Батыс Африка аймағындағы ең ежелгі мемлекеттік құрылым:
Гана
Мали
Сонгай
Аксум
Нубия
Ежелгі Гана мемлекеті туралы мәліметтер кездеседі:
парсы деректерінде
еуропалық деректерде
византиялық деректерде
араб деректерінде
VIII ғасырдағы араб деректерінде Ганаға берілген атау:
" Сахара қақпасы "
" Күн сәулесі мемлекеті "
" Қара жауынгерлер елі "
" Алтын мемлекеті "
Біздің заманымыздың 1 - мыңжылдығында ........... алғашқы қауымдық құрылыстан өтіп, аймақтағы көптеген халықтарда жоғарғы деңгейдегі қоғамдық құрылыс формасы қалыптасты:
Шығыс Африка
Батыс Африка
Оңтүстік Батыс Африка
Солтүстік Шығыс Африка
Оңтүстік Африка
Гана қарқында дами түсіп, алғашқы таптық қоғамда мемлекеттіліктің дамуы айтарлықтай алға жылжыған кезең:
IX - XI ғасырлар
ІХ - Х ғасырларда
VIII ғасырда
VII - XVI ғасырларда
XIII ғасырдың басында
ІХ - Х ғасырларда Гана мемлекетінің алып жатқан территориясын көрсетіңіз:
Қызыл теңіз жағалауынан Қазіргі Судан аумағына дейін.
Жерорта теңізінен экваторлық Африканың оңтүстігіне дейін.
Үнді мұхитының жағасынан Солтүстік Африкадағы Атлас тауларына дейін.
Ніл өзенінен қазіргі Нигерияның саванналарына дейін.
Атлантикалық жағалаудан Оңтүстік Мавританияға қарасты Сахараға дейін.
Гана мемлекетіне алым-салық төлеп тұрған тайпа (-лар):
Оңтүстік аймақтарға қоныс аударған және Ганамен байланысы жоқ банту халқының өкілдері.
Туарег тайпалары, олар бағынудан мүлдем аулақ болды және тек көшпелі өмір салтын ұстанды.
Қала-мемлекеттері қазіргі Нигерияда орналасқан сонгай халқының басшылары.
Сахара мен орман алқаптары арасындағы сауда жолдарын бақылайтын сосо халқының билеушілері.
Берберлік лемтун тайпаларының көсемдері
Өзінің деректерінде Гана патшалығының астанасын бейнелеген арабтық автор:
Әл - Бәкір
Ибн Баттута
Әл - Масуди
Әл - Идриси
Ибн Халдун
Араб авторының дерегі бойынша патшаның қаласы аталды:
әл - Ғаба
Ахетатон
Макурия
әл - Аламейн
Энхаб ( Нехен)
Гана мемлекетінің басқару жүйесі:
Шығыстық деспотизм
Тирания
Олигархия
Тайпалық демократия
Монархия
Гана билеушілері туралы дәйек (-тер):
Гана патшасының өзі сауда-саттықпен айналысып, мәмілелерді бақылау үшін Сахара арқылы керуендерді жеке өзі ертіп жүрді.
Гана патшасы алтын өндіретін кен орындарына бақылау орнатты, оның пайдасын өзі көріп отырды.
Гана билеушісі тайпалар мен саудагерлерге толық еркіндік бере отырып, экономика мен саудаға араласпады.
Гана патшасы бағынышты тайпалардан кедендік салық алды.
Гана патшасы өз аумағында алтын өндіруге тыйым салды
Гана мемлекетінің негізгі қызметтерінің бірі:
Африканың өз ішіндегі сауда мен сахаралық байланыстарды қамтамасыз ету
Батыс Африканың жағалау аймақтарын бақылау үшін қуатты әскери-теңіз күштерін құру.
Қатаң бюрократиямен және Рим Заңына ұқсас бірыңғай заң Кодексімен орталықтандырылған империяны құру
Исламның барлық аймаққа таралуы және дәстүрлі наным-сенімдерді толық жою
Үнді мұхиты арқылы теңіз саудасын ұйымдастыру және Қытаймен байланыс орнату.
Солтүстік Африкадан Гана мемлекетіне жеткізілетін тауар (-лар):
Тұз
Қант
Жібек құрты
Бидай
Қолөнер бұйымдары
Гана мемлекетінің Солтүстік Африкамен айырбас жасайтын тауар (-лары):
бидай мен зәйтүн майы
бал, балауыз, ірі қара мал
Жүзім шарабы мен зәйтүн майы
алтын мен құлдар
алтын мен піл сүйектері
Ганада сыртқы саудада үлкен күшке ие болды:
берберлер, арабтар
гиксостар мен каситтер
финикиялықтар, нубиялықтар
сосо мен банту халықтары
еврейлер
IX ғ. бастап Гана соғысуға мәжбүр болған, мемлекеттің солтүстік шекарасында көшіп-қонып жүрген тайпа:
Сосо
Банту
Бушмен
Лемтун
Бербер
Гана солтүстік шекарасындағы бербер тайпаларымен соғысу себебі ( - тері ):
бербер тайпалары тұз кен орындарына бақылау орнатты
бербер тайпалары Гана мемлекетіне ислам дінін күшпен енгізгісі келді
бербер тайпалары Марокко - Аудогост - Гана транссахаралық сауда жолына бақылау орнатуға әрекет етті.
бербер тайпалары Ганаға алым - салық төлеуден бас тартады.
бербер тайпалары алтын өндіретін кен орындарына бақылау орнатты
Транссахаралық сауда жолында орналасқан ірі сауда орталығы (-тары) :
Гао
Аудагост
Тимбукту
Гана
Марокко
Гана үшін үлкен қатер төндірген мемлекет:
Альморавид мемлекеті
Сосо тайпасы
Мали мемлекеті
Сонгай мемлекеті
Аксум мемлекеті
1054 жылы Альморавид мемлекеті қарамағына алған сауда орталығы:
Дженне
Аудагост
Тимбукту
Марокко
Гао
Гана мемлекетінің альморавидтерге қарсылық күресі созылды:
10 жылға
15 жылға
20 жылға
5 жылға
1076 жылы Гана мемлекетінің астанасын басып алған мемлекет:
Альморавид мемлекеті
Мали мемлекеті
Сосо тайпасы
Бербер тайпасы
Альморавид мемлекетінің билігі тұсында Гана мемлекетінде болған өзгеріс (-тер):
Мемлекет ең бай аймақтарынан айырылды
Батыс Африканың жағалау аймақтарын бақылау үшін қуатты әскери-теңіз күштерін құру.
Гана билеушілері ислам дінін қабылдауға мәжбүр болды.
Гана билеушілерінің алтын өндіретін кен орындарын жаулап алған мемлекетке өткізді
ХІІІ ғасырдың басында Гананың астанасын жаулап алады:
Лемтун тайпасы
Бушмендер
Банту халқы
Сосо тайпасы
Туарег тайпасы
Гана империясының өмір сүруінің соңғы жылдарында мемлекетті жаулап алды:
Мали билеушісі Сундиат Кейт
Мали билеушісі Мұса манса
Сонгай билеушісі І Мұхаммед
Сонгай билеушісі Әли Сонни
Сонгай билеушісі Нұх
Шағын ғана тайпалық Мали князьдігі құрылды:
ХІ ғасырдың соңында
ХІІ ғасырдың ортасында
ХІІІ ғасырдың ортасында
XVI ғасырдың соңында
Шағын ғана тайпалық Мали князьдігі құрылған өзен аралығы:
Конго және Замбези өзендері аралығында
Виктория көлі мен Сенегал өзені аралығында
Нигер және Бакой өзендері аралығында
Тигр және Еврат өзендері аралығында
Хуанхэ және Янцзы өзендері аралығында
Мали князьдігі алғашында бағынышты болған мемлекет (-тер):
Альморавидтер мемлекеті
Сосо тайпаларына
Сонгай мемлекеті
Гана мемлекеті
Марокко мемлекеті
Мали мемлекетінің іргесін қалаушы даңқты билеуші :
Мұса манса (патша)
Әли Сонни
Нұх
Сундиат
І Мұхаммед
1235 жылы болған шайқас :
Граник өзені маңындағы шайқас
Кадеш маңында болған шайқас
Крина елді мекені маңында болған шайқас
Херонея маңындағы шайқас
1235 жылы Крина елді мекені маңында болған шайқас нәтижесі (-лері) :
Сундиат Сосо көсемін және Гана билеушісін өлтірді
Сундиат Кейт жеңіліп, қашуға мәжбүр болды, ал Мали мемлекеті құрылуы кейінге қалды.
Жеңістен кейін Сундиат Сосо билеушісімен татуласып, оның жоғарғы билігін мойындады.
Шайқас тең аяқталды және екі тарап Гана территориясын одан әрі соғыссыз бөлуге шешім қабылдады.
Сундиат кезінде Мали мемлекетінде болған өзгеріс (-тер):
Мемлекеттік ұйымдардың тәртібі жолға қойылды
Халықтық жиналыстармен демократия құру, онда шешімдер барлық еркін ер адамдардың дауыс беруі арқылы қабылданды.
Туғаннан бастап адамның әлеуметтік жағдайын бекітетін және бір топтан екінші топқа өтуге тыйым салатын касталық жүйені қалыптастыру.
Салық жүйесі және оларды жинау жетілдірілді
Солтүстік көшпенділерден қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанының құрылысы.
Сундиаттың бұйрығымен мемлекетте орын алған өзгеріс (-тер):
Жерді өңдеудің жаңа тәсілдері енгізілді.
Жер реформасын жүргізді
Бұрын белгісіз болып келген мақта өндірісі қолға алынды
Әскери жетістіктері жоқ, тайпалық ақсүйектердің артықшылықтарын жою туралы бұйрық жарияланды.
Ормандар оталып, егістік жерлер ұлғайтылды
Сундиат билігі тұсында Малиде жаңа дақылдарды өсіру басталды, бұл экономиканың дамуына ықпал етті:
Кофе ағаштарын өсіру, бұл кофе саудасының дамуына және оның бүкіл әлемге таралуына әкелді.
Құнарлы өзен аңғарында бидай мен арпа, тары, эммер өсіру үшін күрделі суару жүйесін құру.
Тауларда күріш өсіру, бұл өнімділікті арттыруға және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.
Мақта өндірісі қолға алынды, бұл дақыл бұрын бұл аймақта өсірілмеген, белгісіз болып келген.
Экономиканың негізіне айналған май мен шарап өндіру үшін зәйтүн мен жүзімді белсенді өсіру.
Сундиат патша ерекше көңіл бөлген сала :
Аспан денелерінің қозғалысын зерттеу үшін астрономия және обсерваториялар салуға көңіл бөлінді.
Философия және риториканы дамыту, жастарға дау мен логика өнерін үйретуге көңіл бөлді
Тәртіп пен қатаң ұйымға негізделген легиондар мен әскери тактиканы құруға көңіл бөлді
Әскери іс жоғары бағаланды, тоқымашылықты ынталандырды
Қолөнерге көп көңіл бөлінді
Мали мемлекеті 1332 - 1332 жылдар аралығында ең зор атаққа ие болды:
Сосо тайпаларының көсемдері патшалық құрған тұста
І Мұхаммед патшалық құрған тұста
Әли сонни патшалық құрған тұста
Сундиат Кейт патшалық құрған тұста
манса (патша) Мұса патшалық құрған тұста
Мұса мансаның кезіндегі сауда, қолөнер , мұсылман ғылымының орталығы (-тары) :
Энхаб(Нехен) , Буто, Фивы, Гераклеополь
Ур, Урук, Ниппур, Вавилон
Афины, Спарта, Коринф
Александрия, Антиохия, Пергам
Гао , Томбукту, Дженне
Мұса манса Меккедегі қажылық кезінде танысқан андалуздық сәулетші:
Витрувий
әл - Бәкір
әс-Сахили
Леон Баттиста Альберти
Синан
Андалуздық сәулетші әс-Сахилидің ғажайып туындысы (-лары):
Гаодағы үлкен мешіт
Дженнидегі университет
Олимпиядағы Зевс храмы және Афиныдағы Парфенон
Урдағы зиккурат және Семирамидадағы аспалы бақтар
Томбуктудағы салтанатты безендірілген сарай
Мұса (манса) тұсында болған өзгеріс (-тер):
Салық жүйесі және оларды жинау жетілдірілді
Маңызды мәдени , білім орталықтары құрылды
Ислам діні ерекше өркендеді.
Жоғары мемлекеттік биліктің нығаюы орын алды
Мақта өндірісі қолға алынды
Мали мемлекеті бейбіт қатынас ұстанған ел (-дер):
Египет
Солтүстікте орналасқан Марокколықтармен
Карфаген билеушілермен
Арабия түбегінің билеушілері
Нубия
Мали патшалығының байлығы мен құдіреттілігі туралы даңқ жете бастады:
Парсы шығанағы елдеріне дейін
Еуропаға дейін
Үнді өзені аңғарына дейін
Аппенин түбегіне дейін
Кіші Азияға дейін
XIV ғасырдағы географиялық карталардың деректерінде жиі қайталанады:
" Мали королінің " меншігі туралы
" Сонгай королінің " меншігі туралы
" Гана королінің " меншігі туралы
" Египет перғауының " меншігі туралы
Мали мемлекеті біртіндеп әлсіреп, ыдырай бастады:
Солтүстіктегі мал шаруашылығымен айналысатын банту халықтарының шабуылынан
Көршілес тайпалардың шабуылынан
Көшпелі сосо тайпаларының шабуылынан
Солтүстіктегі Альморавидтер мемлекетінің шабуылынан
Марокколықтардың экспансияларынан
XV ғасырдың басында Батыс Африкада құрылған мемлекет:
Египет мемлекеті
Нубия мемлекеті
Гана мемлекеті
Мали мемлекеті
Сонгай мемлекеті
1464 - 1492 жылдар аралығында билік жүргізген билеуші:
Әли Сонни
І Мұхаммед
Сундиат
Эхнатон
Мұса (манса)
Әли сонни 1468 жылы басып алды;
Гана патшалығының астанасын
Гао қаласын
Дженни қаласын
Томбукту қаласын
Луксор қаласын
Әли Сонни 1468 жылы Томбуктуды басып алып, шабуылын тойтарады:
Туарег пен моси тайпаларының
Марокколықтар мен бербер тайпалары
Бушмендер мен банту халықтарының тайпалары.
Альморавидтер
Лемтун мен сосо тайпаларының
Мали мұрасы үшін күрес жүргізгендер :
Сонгай мемлекеті
Марокко мемлекеті
Альморавид мемлекеті
Моси тайпалары
Туарег тайпалары
Әли сонни қуатты Сонгай мемлекетінің құруының алғышарты ( - тары ):
Барлық ішкі әскери күштерді пайдалана отырып
Парсы патшалары сияқты көрші мемлекеттердің жалдамалы әскерлерін пайдалана отырып
Жапониядағы самурайлар сияқты жауынгер кастасын құру арқылы.
Шаруалардан жасақталған әскери жасақтарды пайдалана отырып
Римдік Легиондар сияқты кәсіби жауынгерлердің тұрақты армиясына сүйене отырып
Әли Сонни тұсында болған өзгеріс (-тер):
Ішкі басқару реттелді
Ормандар оталып, егістік жерлердің көлемі ұлғайды
Солтүстік Нубия жаулап алынды
Сирияға жасалған жорық аяқталды
Орталықтандыру күшейтілді
Сонгай билеушісі Әли сонни жаулап алған маңызды сауда орталығы:
Дженне
Гао
Бакой
Нигер
Маңызды сауда орталығы Дженниді жаулап алған соң Сонгай билеушісі бақылауын орнатқан жер (-лер) :
Піл Сүйегі жағалауы мен Жоғарғы Вольтадағы алтын кен орындары шығатын аймақтарды
Атлас таулары, Жерорта теңізі жағалауы, Триполитаниядағы алтын кен орындары шығатын аймақтарды
Мадагаскар, Жасыл мүйіс аралдары, Сенегал жағалауы
Нубия шөлі, Қызыл теңіз, төменгі Египет
Қазіргі Гананы
Сонгай мемлекетінің нығаюы арта түсті :
Әли сонни тұсында
Мұса манса тұсында
Сундиат тұсында
І Мұхаммед тұсында
Нұх патша тұсында
І Мұхаммедтің Сонгай мемлекетінде жүргізген шара (-лары):
Орталық билік тауарларға біріңғай өлшемдер жүйесін енгізді
Ормандар оталып, егістік жерлер ұлғайтылды
Жаңа ауылшаруашылық дақылдарын енгізді, жер өңдеудің әдістерін дамытты
Бұрын белгісіз болып келген мақта өндірісі қолға алынды.
Сауда мен қолөнерді өркендетті
І Мұхаммедтің әскери салада жүргізген маңызды, әрі ұлы өзгерісі ( - тері ):
Құлдар мен әскери жауынгерлерден жасақталған ТҰРАҚТЫ ӘСКЕРДІ құрды.
Гарнизондар құрудың орнына, ол соғыс жағдайында олардың көмегіне сүйене отырып, көрші мемлекеттермен қорғаныс одақтарына бәс тігеді.
Мемлекеттің барлық аймағында мықты гарнизондар құрылды, жаңа шегаралық бекіністер салынды
Мұхаммед I тұрақты армиядан толығымен бас тартып, әскери күшін жергілікті тайпалар мен жалдамалыларға берді.
Елдің шетінде қорғаныс күшейтілді
Батыс Африка мемлекеттерінің ішінде тұңғыш рет теңіз флоты құрылды:
Сонгай мемлекетінде Сенегал өзені маңында
Мали мемлекетінде Бакой өзенінің маңында
Гана мемлекетінде Виктория көлінің маңында
Сонгай мемлекетінде Нигер өзені маңында
І Мұхаммедтің мәдени салада жүргізген өзгерісі (-тері) :
Діни мектептер көптеп ашылды, ислам діні қанат жайды
Білім беру жүйесінің құлдырауы, оқу орындарының жабылуы және кітапханалардың жойылуы.
Жоғары оқу орындарында Құран мен қоса жеті еркін өнер пәндері оқытылды
Пұтқа табынушылықтың өркендеуі және дәстүрлі африкалық нанымдардың қалпына келтірілуі
Діни пәндерден басқа зайырлы ғылымдарды оқуға тыйым салынды
І Мұхаммедтің билігі тұсында Сонгай мемлекетінде ғылым саласында орын алған жаңалық (-тар) :
Ғылыми еңбектер жазылды
Философиялық мектептер қалыптасты
Тарихи жылнамалар жазылды
Томбуктуда аса ірі кітапхана қоры құрылды. Ондағы өолжазбалар саны 700 000 - нан көп болды
Әртүрлі тақырыптарға арналған қолжазбалар жазылды
XVI ғасырдың соңында құрылған Сонгай мемлекетіне қауіп төндіре бастаған мемлекет (-тер):
Марокко
Сосо тайпасы
Египет
Нубия
Туарег және Моси тайпалары
Марокколықтар Сонгай мемлекетінің бірқатар қалаларына шабуыл жасаған жыл (-дар):
1235
1054
1584
1076
1591
Сонгай мемлекетінің соңғы билеушісі:
І Мұхаммед
Дарий ІІІ
Нұх
Птоломей
Набонид
Батыс Африка аумағында өмір сүрген ортағасырлық мемлекет (-тер):
Гана
Альморавид
Сонгай
Аксум
Мали
Осыншама еңбек ақталады ма ?
Ия ақталады, Кемінде 45 баллға жетемін.
Жоқ ақталмайды, мәліметтер тым көп, курстан түк түсінбей жүрмін.
