Lung khởi (nêu cảm tưởng chung)

Thích thực (kể công đức, dựng chân dung)

Bình luận (đánh giá sự kiện, nhân vật)

Ai vãn (bày tỏ thương tiếc)

Chủ yếu là ngôn ngữ đời thường, sinh hoạt hàng ngày

Thường trang trọng, giàu cảm xúc, có yếu tố bi ai

Sử dụng nhiều từ Hán Việt cổ và điển tích

Kết hợp cả ngôn ngữ trang trọng và hài hước

Miêu tả chi tiết ngoại hình của người đã khuất

Kể lại toàn bộ cuộc đời của người đã khuất một cách khách quan

Nhấn mạnh những phẩm chất tốt đẹp, công lao đóng góp của người đã khuất

Phân tích những sai lầm, hạn chế của người đã khuất

Trong các buổi sinh hoạt văn nghệ cộng đồng

Tại các buổi lễ kỷ niệm chiến thắng

Trong các nghi thức tang lễ, giỗ chạp

Trong các buổi họp mặt gia đình

Thừa Thiên Huế

Hà Nội

Gia Định (TP. Hồ Chí Minh ngày nay)

Quảng Nam

Cử nhân

Tú tài

Tiến sĩ

Trạng nguyên

Bị thương trong chiến trận

Mắc bệnh hiểm nghèo trong quá trình học tập ở Huế

Khóc thương mẹ và gặp gian nan vất vả trên đường về chịu tang

Bị tai nạn lao động

Nhà giáo và thầy thuốc

Nhà chính trị và nhà ngoại giao

Nhà quân sự và nhà sử học

Thương nhân giàu có

Lục Vân Tiên

Dương Từ - Hà Mậu

Truyện Kiều

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Là tấm gương vượt qua nghịch cảnh để trở thành người có ích

Chỉ tập trung vào việc dạy học và làm thuốc

Có đóng góp không nhỏ cho kháng chiến chống thực dân Pháp

Là nhà thơ của dân, gắn bó sâu sắc với đời sống nhân dân

1858

1859

1861

1862

1.000

2.082

1.500

3.642

Truyện Kiều

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Ngư Tiều Vấn Đáp Y Thuật

Lục Vân Tiên

Khẳng định lẽ sống cao đẹp của thời đại

Giữ gìn từng miếng cơm manh áo 

Vì sự bền vững của triều đình 

Bảo vệ từng tấc đất, ngọn cỏ 

Lung khởi, thích thực, ai vãn, kết 

Đề, lung khởi, ai vãn, kết 

Đề, thích thực, ai vãn, kết 

Lung khởi, thích thực, luận, kết

• Hào hoa, phong nhã

• Mộc mạc, giản dị, mang đậm sắc thái Nam Bộ  

• Trang trọng, bác học

• Sử dụng nhiều điển tích

• Thể hiện tài năng quân sự

• Phản ánh đời sống cung đình

• Miêu tả chi tiết phong tục tập quán

Khắc tạc bức tượng đài về người nghĩa sĩ nông dân  

Mạnh Trạch  

• Mạnh Đức

Trọng Đức

Trọng Phủ

Gia đình quý tộc

Gia đình nông dân

Gia đình thương nhân

Gia đình nho nghèo

Chữ Hán

Chữ Pháp

Chữ Nôm

Chữ Quốc ngữ

Bút pháp lãng mạn

Bút pháp tượng trưng kết hợp phản ánh hiện thực

Bút pháp trào phúng

Bút pháp cổ điển

Khi Nguyễn Đình Chiểu đi du lịch

Theo yêu cầu để truy điệu các nông dân nghĩa sĩ đã hy sinh

Để ca ngợi triều đình

Để miêu tả cuộc sống nông thôn

Cuối năm 1861

Cuối năm 1859

Cuối năm 1862

Cuối năm 1860

Tác giả khắc hoạ thành công hình tượng bất tử và vẻ đẹp bi tráng của những nghĩa sĩ Cần Giuộc thành bức tượng đài nghệ thuật có một không hai trong lịch sử văn học Việt Nam thời Trung đại.

Là tiếng khóc cao cả, thiêng liêng của Nguyễn Đình Chiểu: khóc thương những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp dang dở, khóc thương cho một thời kì lịch sử đau thương nhưng hào hùng của dân tộc.

Là tiếng khóc bi luỵ của nguyễn Đình Chiểu và nhân dân Nam Kì trước cái chết của những nghĩa sĩ cần Giuộc.

Đây là một thành tựu rực rỡ về mặt ngôn ngữ, nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật, sự kết hợp nhuần nhuyễn tính hiện thực và giọng điệu trữ tình bi tráng, tạo nên giá trị sử thi của bài văn tế này.

Hành động tự giác

Hành động do cảm tính

Hành động theo người khác

Hành động bộc phát

Chỉ trong sách vở

• Các viện bảo tàng ở Hà Nội

Nhà thờ và mộ tại Ba Tri, Bến Tre

• Các công trình kiến trúc

Phần Lung khởi

Phần Kết

Phần Ai vãn

Phần Thích thực

Bày tỏ niềm thương tiếc và đau buồn

Miêu tả cảnh vật nơi diễn ra tang lễ

Giới thiệu về gia đình người đã mất

Kể lại các sự kiện lịch sử

• Văn xuôi

• Lục bát

• Song thất lục bát

• Phú đường luật