Worksheetsmenejment 2
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Menejmentni tashkillashtirish bu:
Uzini regulyasiya kilishga va uzining rivojlanishga intilish
Uning elementlari tartiblangan va uzaro xarakatda birlashgan, boshkarish jarayonini ishlashning samarali rejimining ta’minlaydigan va uni shu xolatda saklaydigan boshkarishning tizimini yaratishdir
Boshkarishning samarali tizimini yaratishdir
Maksimal foyda oladigan boshkaruv tizimini yaratish
Xalkaro menejment tizimida o`zaro ta’sirlarning asosiy jiddiy muammolaidan biri bu
Inflyasiya
Kommunikasiyalar
Ekologik muammolar
Siyosat masalasi
Menejmentda vaziyatli yondoshuv quyidagini bildiradi:
barcha operasiyalarni o`zaro holatini miqdor jihatidan ifodalash
turli boshqaruv usullarini joriy holatga mosligi jihatidan qarash
boshqaruvga uzluksiz, uning o`zaro bog`liq funksiyalari sifatida qarash
tashkilotni o`zaro bog`liq bo`lgan elementlari (kishilar, struktura, texnologiya, maqsad va vazifalar) majmuasi sifatida qarash
Tashkil qilish funksiyasining asosiy maqsadi-bu:
tashkilot strukturasini takomillashtirish
boshqaruv ob’ekti ichida boshqaruvchi va boshqariluvchi jarayonlarni tartibli amalga oshirishni ta’minlash
tashkilotning maqsadlarini belgilash
tashkilot strukturasini tanlash
Menejment … nazarda tutadi.
Milliy valyuta kursiga orientasiya kilish
Firmani bozorning talab va extiyojiga, anik iste’molchining talabiga muljallanishni (orientasiya kilishni)
Firmani fond va tovar birjalariga orientasiya kilish
Firmani valyuta bozoriga orientasiya kilishni
Menejment – professional faoliyatning mustakil kurinishi bulib…
Kushilgan maksadga erishish uchun kollektivni boshkarishdir
Bozor sharoitida firmaning ixtiyoriy xujalik faoliyati natijasida, moddiy va mexnat resurslardan rasional foydalanib muljallangan maksadga erishishdir
Korxonaning samarali boshkarishdir
Xususiy firmalarni boshkarish natijasida katta foyda keltirishdir
Menejmentning jarayoni … nazarda tutadi.
Rejalashtirishni, uzaro muvofiklashtirishni
Rejalashtirishni, tashkillashtirishni, uzaro muvofiklashtirishni, motivlashtirishni, nazoratni
Iktisodni strategik boshkarishni
Foyda keltirish maksadida boshkarishni
Menejment faoliyatning turi va ketma ketligiga karab yunalishlarga bulinadi. Bular:
Operativ boshkarish, nazorat
Strategik boshkarish, operativ boshkarish, nazorat
Operativ boshkarish, strategik boshkarish
Strategik boshkarish, nazorat
Menejmentning yakunlovchi maksadi:
Tashki muxitning doimiy uzgarishlariga uzgaruvchan bulish va moslashish
Firmaning ishlab chikarish jarayonini rasional tashkil kilish orkali foyda yoki daromad olishini ta’minlash
Istikbolda rivojlanishga xarakat kilish
Mijozga (klientga) muljallanish (orientasiyalanish)
Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning ijtimoiy funksiyasiga kiradi:
mablag`larning doiraviy aylanishini ta’minlash
ijtimoiy himoyani ta’minlash
ijtimoiy himoyani ta’minlash, xodimlarni mehr-shavqatli va o`zaro munosabatlarda sabr-toqatli bo`lish ruhida boshqarish
xodimlarni mehr-shavqatli va o`zaro munosabatlarda sabr-toqatli bo`lish ruhida boshqarish
Boshqarishning sosial-ruhiy metodlari:
jamoalarda sog`lom ijtimoiy-ruhiy muhitni yaratishga asoslanadi
ishlab chiqarish jamoalarini, ulardagi «psixologik vaziyatni», har bir xodimning shaxsiy xususiyatlarini o`rganishga, jamoalarda sog`lom ijtimoiy-ruhiy muhitni yaratishga asoslanadi
kadrlarni to`g`ri tanlashga asoslanadi
ishlab chiqarish jamoalarini, ulardagi «psixologik vaziyatni», har bir xodimning shaxsiy xususiyatlarini o`rganishga asoslanadi
Menejmentning uchta darajasi farqlanadi:
gorizontal, vertikal, tarmoqli
oliy, o`rta, quyi
texnik, boshqaruv, institusional
iqtisodiy, moliyaviy, texnik
Iqtisodiy munosabatlarni demokratiyalash prinsipi deganda:
mustaqillik fikrini kengroq anglash tushuniladi
respublikaning dunyo hamjamiyatiga kirish sur’atlarini tezlashtirish tushuniladi
monopollashgan iqtisoddan erkin iqtisodga o`tish tushuniladi
davlat va jamiyat boshqaruvida qonunning ustivorligi tushuniladi
Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning iqtisodiy funksiyasiga kiradi:
marketing xizmatini uyushtirish
mehnat sharoitini yaratish
mehnat sharoitini yaratish, marketing xizmatini uyushtirish, ishlab chiqarishni tashkil qilish
xodimlarni insoniylik ruhida tarbiyalash
Funksional struktura:
har bir chiziqli rahbar qoshida ixtisoslashgan xizmatlar, maslahatchilar kengashi, ya’ni shtablar tuzish orqali tashkil etiladi
xar bir boshqaruv bo`g`iniga muayyan funksiyalarni biriktirib qo`yish orqali tashkil etiladi
har bir chiziqli rahbar qoshida ixtisoslashgan xizmatlar, maslahatchilar kengashi, ya’ni shtablar tuzish orqali tashkil etiladi
barcha quyi rahbarlar va ishlab chiqarish yacheykalarini korxona rahbariga bo`ysundirish orqali tashkil etiladi
Markazlashgan boshqaruv deganda nima tushuniladi?
hokimiyatning markazlashuvi
qaror qabul qilish huquqining markazlashuvi, hokimiy vakolatning markazlashuvi, hokimiyatning markazlashuvi
qaror qabul qilish huquqining markazlashuvi
hokimiy vakolatning markazlashuvi
Vakolat-bu:
vakolati bor, vakillik huquqiga ega bo`lgan sub’ekt kabilar
biror shaxs, muassasa, tashkilot, davlat va shu kabilar nomidan ish qilish uchun berilgan huquq, vakillik huquqi
vakillik huquqini beruvchi hujjat, ishonch qog`ozi, tilxat
biror davlat tomonidan o`zga yerda ta’sis etilgan va uning manfaatlarini ko`zlab ish ko`radigan muassasa
Boshqaruv usullari:
tashkilotning funksional bo`g`inlarining vazifalarini bajarilishi
kishilarga ta’sir etishning umumiy vositalari va yo`llari
faoliyat yo`nalish
rahbarni shaxsiy sub’ektiv jihatlarining qo`llanishi
Boshqaruv samaradorligi deganda:
yalpi investisiya tushuniladi
erishilgan samaraning sarflangan xarajatga bo`lgan nisbati tushuniladi
sarflangan harajatning erishilgan samaraga bo`lgan nisbati tushuniladi
yalpi ichki mahsulot tushuniladi
Boshqaruvda ilmiy ta’limni qo`llash: ishchi-xodimlarni qa’tiy talablar asosida tanlash va qayta o`qitish: vazifalarni bajarish uchun resurs ta’minotiga e’tiborini kuchaytirish: rejalashtirish funksiyasini faoliyatning o`zidan ajratib olib ko`rish: moddiy rag`batlantirishni muntazam va to`g`ri qo`llash bular quyidagi maktabning o`ziga xos xususiyatlari:
insoniy munosabatlar
miqdoriy
ilmiy boshqaruv
klassik-ma’muriy
Boshqarishning iqtisodiy metodlari:
kadrlarni to`g`ri tanlashga asoslanadi
iqtisodiy manfaatlardan foydalanishga asoslanadi
boshqarish apparatining muayyan strukturasini tuzishga asoslanadi
buyruqlar, farmoyishlar va qullanmalar chiqarish, ularning bajarilishini nazorat qilishga asoslanadi
Ishlab chiqarishni boshqarish deganda:
korxonada band bo`lgan kishilar salohiyatini rivojlantirish va undan samarali foydalanish, ularning normal faoliyat ko`rsatishi uchun zarur shart-sharoit yaratish bo`yicha o`zaro bog`langan tashkiliy-iqtisodiy va sosial tadbir tizimi tushuniladi
ishlab chiqarish doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyat tushuniladi
korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyat tushuniladi
buyumlarni is’temolchilar talabiga mos keluvchi sifat tavsiflari bilan ishlab chiqarishni ta’minlovchi, maqsadga qaratilgan faoliyat tushuniladi
Boshqarishning iqtisodiy usullarining jumlasiga quyidagilar kiradi:
subsidiya va sanksiya
kredit va foiz stavkasi, soliq va soliq yuki, boj tulovlari, subsidiya va sanksiya, narx-navo
kredit va foiz stavkasi, soliq va soliq yuki
boj tulovlari
Boshqarish faoliyati turlariga qarab boshqarish funksiyalari:
umumiy (asosiy) va aniq funksiyalarga bo`linadi
iqtisodiy, sosial, ma’naviy-ma’rifiy va tashkiliy funksiyalarga bo`linadi
xududiy va tarmoq funksiyalariga bo`linadi
rahbar va buysinuvchi funksiyalarga bo`linadi
Klassik yoki ma’muriy boshqaruv maktabi fikrlarning rivojlanish davri:
1950-hozirgi davrgacha
1985-1920 yil
1920-1950 yil
1930-1950 yildan hozirgi davrgacha
Klassik-ma’muriy maktabning yorkin namoyondasi:
Anri Fayol
F.Teylor
Abraham Maslou
Boshqaruv qarorlari turlariga quyidagilar kiradi:
maxsus qarorlar
strategik qarorlar, taktik qarorlar, maxsus qarorlar, umumiy qarorlar
taktik qarorlar
strategik qarorlar
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri boshqarish funksiyasi hisoblanadi:
tartibga solish va muvofiqlashtirish
rejalashtirish, tashkil qilish, tartibga solish va muvofiqlashtirish, nazorat va rag`batlantirish
tashkil qilish
rejalashtirish
Boshqaruv qarorlariga qo`yiladigan talablar:
tezkor bo`lishi
ilmiy asoslangan bo`lishi, bir-biri bilan aloqadorligi, tezkor bo`lishi, samarali bo`lishi
bir-biri bilan aloqadorligi
ilmiy asoslangan bo`lishi
Boshqaruv usullaridan bozor iqtisodiyoti sharoitida eng ta’sirchan usul:
tashkiliy-ma’muriy va ijtimoiy-ruhiy usullari
iqtisodiy boshqaruv usullari
tashkiliy-ma’muriy usullar
ijtimoiy-ruhiy boshqaruv usullari
Korxonaning boshqaruv modeli deganda nimani tushunasiz?
boshqaruvchi va boshqariluvchi o`rtasidagi munosabat
korxonaning boshqaruv strukturasining sxemasi, boshqaruv apparati xodimlari o`rtasidagi
korxonaning boshqaruv strukturasining sxemasi
boshqaruv apparati xodimlari o`rtasidagi munosabat
Ilmiy boshqaruv maktabi fikrlarining rivojlanishi davri:
1930-1950 yildan hozirgi davrgacha
1950 yildan hozirgi davrgacha
1885-1920 yil
1920-1950 yil
Miqdoriy deb nomlanmish maktab fikrlarining rivojlanish davri:
1930-1950 yildan hozirgi davrgacha
1950-hozirgi davrgacha
1920-1950 yil
1885-1920 yil
Murakkab boshqaruv muammolarini modellar ishlab chiqish va qo`llash usuli bilan
ilmiy boshqaruv
insoniy munosabatlar
miqdoriy
klassik ma’muriy
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri boshqarish funksiyasi hisoblanadi:
tartibga solish va muvofiqlashtirish
rejalashtirish, tashkil qilish, tartibga solish va muvofiqlashtirish, nazorat va rag`batlantirish
tashkil qilish
rejalashtirish
Boshqaruv tizimining birligi, ishlab chiqarish va boshqaruvning mutanosibligi: boshqaruv vazifalarini markazlashuvini optimal mosligi, mutanosibligi, bular menejmentning:
qoidalari
normalari
qonunlari
tamoyillari
Quyidagilarning qaysi birida eng ko`p boshqaruv elementlari yozilgan?
tashkil etish, nazorat qilish, aloqa yo`llari, rejalashtirish, moliya, firma binosi
rejalashtirish, oldindan aytib berish, tashkil etish, firma xodimlarini mablag` bilan ta’minlash,
oldindan aytib berish, nazorat qilish, ma’suliyat, ofis, tadbirkorlik
rejalashtirish, asoslar va dalillar, xushyorlik, imidj
Maqsadli boshqaruv usulining birinchi pog`onasida:
xususiy, yakka maqsadlarni rejalashtirish va ularning bajarilish usullari ishlab chiqiladi
qabul qilingan rejalarga ayrim tuzatishlar kiritiladi
faoliyat sohalari bo`yicha korxonaning umumiy maqsadlari aniqlanadi
Korxonaning uzoq muddatli va strategik maqsadlari aniqlanadi
Boshqaruv funksiyasi deganda:
xodimlarni korxonaning rejasini bajarishga safarbar qilishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
moddiy-texnika bazasini yaratishga qaratilgan faoliyat, xodimlarni korxonaning rejasini
u yoki bu ob’ektni boshqarishga oid aniq vazifalarni hal etishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
korxonaning moddiy-texnika bazasini yaratishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
Boshqarish strukturasi deganda:
o`zaro aloqa, bo`linmalar yigindisi, ularning tarkibi va o`zaro aloqa shakllari tushuniladi
boshqarish maqsadlarini amalga oshiruvchi va funksiyalarini bajaruvchi, bir-biri bilan
o`zaro aloqa tushuniladi
bo`linmalar yig`indisi, ularning tarkibi va o`zaro aloqa shakllari tushuniladi
Boshqarishning tashkiliy-ma’muriy metodlari:
har bir boshqaruv bug`inining funksiyalarini belgilashga asoslanadi
jamoa manfaatlaridan foydalanishga, har bir boshqaruv bug`inining funksiyalarini belgilashga
jamoa manfaatlaridan foydalanishga asoslanadi
umumjamiyat manfaatlaridan foydalanishga asoslanadi
Amal qilish xarakteriga qarab boshqaruv qarorlari quyidagi turlarga bo`linadi:
muntazam qarorlar
vaqtinchalik qarorlar, tezkor (operativ) qarorlar, muntazam qarorlar, vaqti-vaqti bilan qabul
tezkor (operativ) qarorlar
vaqtinchalik qarorlar
Boshqaruv prinsiplarini rivojlantirish, boshqaruv funksiyalarini tavsiflash, butun
insoniy munosabatlar
miqdoriy
klassik-ma’muriy
ilmiy boshqaruv
Kichik biznesni boshqarish obyekti - bu:
Iqtisodiy tizim
Ishlab chiqarish resurslari
Boshqariladigan tizim
Boshqaruv tizimi
Kichik biznesni boshqarish subyekti - bu:
Boshqariladigan tizim
Iqtisodiy tizim
Boshqaruv tizimi
Ishlab chiqarish resurslari
Boshqaruv mexanizmiga quyidagilar kiradi:
Ishlab chiqarish sohasi
Iqtisodiy qonunlar, boshqaruv tamoyillari, uslublari
Boshqaruv vazifalari, boshqaruv apparati, boshqaruv texnologiyasi
Boshqaruv obyekti va subyektlari
Iqtisodiy boshqaruv mexanizmiga quyidagilar kiradi:
Boshqaruv obyekti va subyektlari
Ishlab chiqarish sohasi
Boshqaruv vazifalari, boshqaruv apparati, boshqaruv texnologiyasi
Iqtisodiy qonunlar, boshqaruv tamoyillari, uslublari
Kichik biznesni boshqarishda aloqalarning quyidagi turlari mavjud:
Doimiy va vaziyatli
Funksional va chiziqli
Asosiy va yordamchi
Vakolatli va huquqiy
Kichik biznesni boshqarishning tashkiliy shakllariga quyidagilar kiradi:
Korporasiya va firmalar
Xolding va milliy kompaniyalar
Kichik korxona va firmalar
Kichik korxona va mikrofirmalar
Menejer – bu:
ishlab chiqarishni tashkil qilish va boshqarish sohasidagi mutaxassis
boshqaruv apparatida muayyan lavozimni egallagan shaxs
yollanma boshqaruvchi
uch kishidan kam bo`lmagan qo`l ostida ishlovchiga ega bo`lgan rahbar
