Font size
WorksheetsМикробиология 1 модуль
Total questions: 78
Worksheet time: 47mins
Микроорганизмдердің түрлері
Вирустар, бактериялар, балдырлар, ашыткы және микроскоптық санырауқұлақтар, карапайымдар
Вирусология, бактериология, альгология, микология
Геологиялық, ауылшаруашылык, өндірістік
Топырақ, су, мұхит-теңіз микробиологиясы
ұсак, жай көзбен көрінбейтін, тек микроскоппен гана көріп-білуге болатын организмдер
Микробиология көп салалы ғылымға жатады. Зерттеу объектілеріне карай ол:
Вирусология, бактериология, альгология, микология
Карапайымдар
Вирустар, бактериялар, балдырлар
Ашыткы және микроскоптық саңырауқұлақтар.
Өндірістік
Микроорганизмдердің өмір сүретін жерлеріне карай
Топырак, су, мұхит-теніз микробиологиясы
Вирусология,
Микология
Альгология,
Бактериология
Микроорганизмдердің атқаратын кызметтері мен мәні бойынша микробиология:
Геологиялык, ауылшаруашылық, өндірістік болып жіктеледі.
Вирустар, қарапайымдар
Бактериялар
Ашытқы және микроскоптык саңырауқұлактар
Балдырлар.
Қолданбалы микробиологияға жатады:
Тағам, санитарлык, геомикробиология, микроб синтезі, коршаған орта
Медициналык
Ауылшаруашылық
Ветеринарлық
Систематика
Микробиология микробтардың аткаратын қызметіне, тіршілік ететін орнына қарай бірнеше салаға
Микология
Іргелі, қолданбалы, максаттағы, қоршаған орта, таксономиялық
Су, топырак,
Теніз, аэро, космостық
Микроб синтезі
Іргелі микробиологияға жатады:
Цитология, метаболизм, генетика, экология, систематика
Бактериология
Алкология
Протозоология
Топырақ
Қоршаған орта микробиологиясына жатады:
Су, топырак, теніз, аэро, космостық
Алкология
Бактериология
Санитарлык
Экология
Микробиология мен вирусологияның зерттейтін негізгі нысандары:
Прокариотты микроорганизмдер мен олардың вирустары
Топырак
Cy
Мұхит-теңіз микробиологиясы
Генетика
Микробиология кандай ғылымдармен тығыз байланыста
<variant химия, физика, цитология, иммунология және баска да табиғаттанумен
Құрылыс
Аэрокосмос
Мұнай-газ
Металлургия
Микробиологияның жетістіктері кандайшектес пандердің, дамуына үлкен үлес косты
биохимиянын, биофизиканың, генетиканың, иммунологияның
Сызу
Металтану
Газ-сұйық май
Таукен өнеркәсібі
Микробиология салаларының жиынтығы жана бір пән аралық ғылым мен саланың ашылуына себеп болды:
Молекулярлы биология, биотехнология
Ботаника
Генетика микробиологиясы
Морфология
Физиология
Микробтарды химиялық жолмен алуға мүмкін емес заттар атауы:
Антибиотиктерді, көптеген ферменттерді, витаминдерді, гиберрелиндерді, алкалоидтарды
гормондарды және т.б
Прокариоттар
Гендер
Балдырлар
Қарапайымдар
Микробиологияның тиімді технологиядағы рөлі:
Микроорганизмдердің негізінде өсімдіктердің ауруына карсы препараттар жасалады, азотты тынайтқыштар мен жем-азығы сүрленеді, экожүйені кайта калпіне келтіру үшін, жанаргаз алуда
Фундаменталды ғылымда
Биологиялык гылымды
Физикалык
Химиялык
Микробтардың ашылуы микроскоптың жасалуымен тығыз байланысты. Бірінші микроскопты түрлі-түсті шыны дайындаушы
Закария Янсен 1590 ж. Жасады.
Роберт Гук (1635-1703 жж.)
Антонио ван Левенгук (1632-1723 жж.)
О.Мюллер (1786 ж.)
К. Эренберег (1835ж.)
Микробиологияның ғылым ретінде қалыптасуы қандай ғалымның жұмыстарымен байланысты
Луй Пастердің (1822-1895 жж.)
Ван-Гельмонт (1577 1641 жж.)
Ф.Реди (1668 ж.)
Д.Неедгана (1735 ж.)
Л.Спаланзани (1757 ж.)
Жұқпалы аурулардың пайда болу себебін ашуда медициналық микробиологияның дамуына үлкен үлес қосқан галым
P.Kox (1843-1910 жж.)
О.Ивановский (1992)
М.Бейеринктің (1851-1931 жж.)
С.Б.Ван Ниль (1949, 1952)
Ф. Липман (1953)
Казакстанда жалпы микробиология мен вирусологияның негізін қалаушылар
Д.М.Новогрудский, Д.Л.Шамис, Х.Ж. Жұматов
Аманбаев Жанабек Женісбекұлы
Байділлаева Мәншүк Өркенбайкызы
Дәуренбек Фариза Дарханкызы
Ерсұлтанұлы Шерхан
Морфология жағынан балдырлар нешеге бөлінеді
Екі клеткалы, колониалды, жіпше, копклеткалы болып бөлінеді
Төрт клеткалы, колониалды, жіпше, көпклеткалы болып бөлінеді
бір клеткалы, колониалды, жіпше, көпклеткалы болып бөлінеді
үш клеткалы, колонналды, жіпше, көпклеткалы болып бөлінеді
Бес клеткалы, колониалды, жіпше, көпклеткалы болып бөлінеді
Макроскопиялык балдырлардың ұсак, ірі түрлерінің мөлшері
1 мм кем, ал ірілері 0,5 метрден бірнеше метрге дейін жетеді
2 мм кем, ал ірілері 0,6 метрден бірнеше метрге дейін жетеді
3 мм кем, ал ірілері 0,7 метрден бірнеше метрге дейін жетеді
4 мм кем, ал ірілері 0,8 метрден бірнеше метрге дейін жетеді
5 мм кем, ал ірілері 0,9 метрден бірнеше метрге дейін жетеді
Қарапайымдылар (Protozoa) неше жолмен көбейеді
Жыныссыз және жынысты жолмен
Фототүзу
Белок түзу
Клетка заттарын жинақтап, оларды тасымалдауға дайындайды
Лизосомаларды құрайды
Қарапайымдылар (Protozoa) Жынысты жолдың 2 түрі бар.
Изогомия және анизогомия
Гендік материалдарды сактау
Гликосома
Сұйық, қоректік заттар, пигменттерді жинау
Пероксисома
Спора түзудің негізгі кезеңдері:
Дайындық кезені, проспоралардың түзілуі, спора сыртқы қабығының құрылуы, клеткалардан споралардын бөлінуі.
Мембраналар арасында құрамы бойынша
Сырткы кабат су және еріген заттарды нашар өткізеді
Дипиколин кышкылы спора түзу кезінде түзіледі
Бірнеше қабаттан тұратын спора кабыкшасы түзіледі.
Бактериялар қозғалысы келесідей жолдармен жүзеге асырылады
Сырғанау аркылы, жиырылу аркылы, реактивті козғалу, талшықтар көмегімен
Қатты жылдамдықпен
Жәй жылдамдық
Орташа жылдамдык
Үзік жылдамдық
Микроорганизмдерді топтастыру кезінде келесідей касиеттері ескеріледі:
Морфологиялык, Физиологиялық, Культуралдык, Биохимиялық
Классификация, систематика
Фосфолипидті кабат
Плазмидалар
цитоплазмалық мембрана
Бактериялар (гр. Bakterion «таякша») қандай қызмет атқарады
көптеген әр алуан аурулар туғызады бірақ көбінесе нейтралды қызметті аткарады.
Морфологиялық касиеттерін сактап калуға қабілетті
Үтір тәрізді бактериялар иілу денгейіне карай
Иілген пішінді барлық бактериялар қозғалғыш болып келеді.
Формалары тұрақсыз, коршаған орта әсерінен өзгеріп отырады
Бактерия клеткасының қабықшасы неше қабаттан тұрады
Капсула, клетка қабырғасы, цитоплазмалық мембрана
капсула клетканы құрғап калудан (фагоциттерден, антиденелерден)
Тағы баска колайсыз жағдайлардан корғайды және себепші болады
корғайды және микробтардын вируленттік касиеттерінің сақталуына себепші болады
полисахарид пен полипептидтен (сібір жарасы бацилласында) тұрады
Клетка қабырғасының калыңдығы неше ангстремді кұрайды
150-200 ангстрем
50-100 ангстрем
40-45 ангстрем
30-35 ангстрем
20-25 ангстрем
Барлык жіктелудің (классификация) негізгі жүйелері:
Патшалық болім класс (топ) қатар тұкымдастық туыстастык түр
Популяция
Ареал
Полиморфизм
Итоценология
Француз филологы және философ, түсіндірме сөздігінің авторы Эмиль Литтре (1801-1881) микроорганизмдерге колайлы сөзді тапты
«микроб»
«циста»
«клетка»
«пептид»
«плазма»
Коккалар (грек тілінен «coccus» жидек). Клеткалардың өзара орналасуына карай бөлінеді
Микрококкалар, Диплококкалар, Стрептококкалар, Стафилакокктар, Тетракоктар, Сарциналар
Біріккен төрт клеткадан тұрады
Коккалар клеткалары бір-бірден орналасады
клеткалар екі-екіден орналасады
Коккалар моншақ тәрізді тізбектеліп орналасады
Коккалар (грек тілінен «coccus» жидек) Бұл топтың өкілдері өзара ерекшеленеді:
сфера немесе шар тәрізді бактериялар
Диаметрі бойынша
Шар тәрізді бактериялар диаметрі 1-2 мкм аспайды
Клеткалардын өзара орналасуына карай
бактериялардың әр түрінде бөлінуден кейін клеткалардың орналасуы бірдей болмайды
Қазіргі кезде микроорганизмдердің классификациясының барлығы қалай аталады
Жасанды классификация болып табылады
Синтетикалык классификация болып табылады
Модификациялық классификация болып табылады
Интеркалярлы классификация болып табылады
Сарциналар классификациясы болып табылады
Сыртқы пішініне карай бактериялар негізінен үш топка бөлінеді:
Шар тәрізділер коккалар, таякша тәрізділер бацилалар және спираль тәрізділер вибриондар,спириллалар, спирохеттер
Мембранадан түзіледі, энергиялық және клетканың бөліну (көбею) процесстері
Мезосомалар, Нуклеоид, Цитоплазма
Көбеюге қатысатын, прокариотты клетканың жалғыз хромосомасы, тұқым қуалау ақпаратын сақтаушы
Ферменттер, коректену субстраттары, клетканың зат алмасу өнімдері
Клон дегеніміз не?
Бір клеткадан алынған дақыл немесе культура.
Казіргі кезде микрооорганизмдерді аныктау
Ажырату үшін 1984 жылы кабылданған
Бергийдің «Бактериялар аныктамасы» пайдаланылады.
Ашыту белсенділігі, түзетін жанама өнімдердің көлемі бойынша өзгешеленеді
Штамм дегеніміз не?
Бірдей немесе әртүрлі табиғи коректік орталардан, әртүрлі уакыт аралығында бөлініп алынған,бір түрге жататын микроорганизмдердің таза культурасы
Прокариоттардын негізгі ерекшелігі клеткаішілік мембраналық жүйесінің болмауы
Клетка қабырғасы клеткаға пішін береді, сыртқы ортаның жағымсыз әсерлерінен корғайды,Клетка ішіне артык мөлшерде ылғал кіруін болдырмайды.
Мембранадан түзіледі, энергиялык және клетканың бөліну (кобею) процесстеріне катысады.
Клетканың ішкі сұйыктығы, жартылай сұйық, коллоидты ерітінді.
Таксономиялық бірлік негізі түр болып табылады. Түр дегеніміз не
Шығу тегі ортак, ортақ морфологиялық және физиологиялык сипатка не, коршаған ортаның белгілі бір жағдайларында тіршілік етуге бейімделген организмдер жиынтығы
Морфологиялык (клетканың пішіні, көлемі, сырткы түрі, өзара орналасуы) клеткалык құрылымы, спора түзу кабілеті, көбею түрі.
Физиологиялық (коректену типі, энергия алу түрі, оттегінің әсері, патогендігі, температураның әсері және т.б)
Культуралдық (коректік ортада өсу сипаты, түзетін коллонияларының пішіні мен көлемі, түсі, мөлдірлігі, шеттері және беткі бөлігі)
Биохимиялық (органикалық заттарды түзу кезіндегі айырмашылыктары)
Қазіргі кезде микроорганизмдер үш патшалыкка бөлінеді:
Procariotae, Eucariotae, Vira
Нағыз бактериялар, рикетсиялар,
Хламидиялар, микоплазмалар,
Спирохеттер, актиномицеттер
Карапайымдар мен санырауқұлақтар
Микроорганизмдердің жыныссыз жолмен көбеюі неше кезеннен тұрады
ДНҚ (G1); ДНҚ-ың (S); ДНҚ (G2); Митоз (М) және (D)
Түзілуінің алдындағы
Түзілуі
Түзілуінен кейінгі
Бөліну
Барлық жоғары сатылы организмдер эукариотты, ал микроорганизмдер
Прокариоттар мен эукариоттарға бөлінеді
Перифериялық белоктар
Гидрофобтык карым-катынас арқылы байланысады
Интегралды (глобулярлы)
электростатикалық
Жұқпалы аурулардың пайда болу себебін ашуда медициналық микробиологияның дамуына үлкен үлес қосқан ғалым
P.Kox (1843-1910 жж.)
Д.Листер (1827 1912 жж.)
К.Шамберлен (1897-1915 жж.)
Д.Тиндаль (1901-1910)
Шигаева М.Х. (1982-1987)
Л.Пастер жоғары температураның әсерін сүтті, шарапты, сыраны залалсыздандыру үшін ұсынды. бұл әдіс-
Пастеризация
активация
фотосинтез
acсимиляция
nepосидаза
Көптеген микроорганизмдер сыртқы қосымша кабатпен қапталады. Оларды гликокаликс деп атап, 3 анатомиялык топқа бөледі:
микрокапсула, макрокапсула, шырышты және шырышты-аморфты, құрылыссыз түзіліс
монополярлы монотрихтер
екі полярлы монотрихтер
монополярлы политрихтер немесе лофотрихтер
екі полярлы перитрихтер немесе амфитрихтер
Бактериялардын 3 пішінін тап:
кокк, сфера тәрізді; таякша, цилиндр тәрізді; иілген таяқша мен спиралды
бірінен бірі ажыраскан коктарды микрококтар
кос-костап жұптасып орналаскандарын диплококтар
тізбек құрайтындарын стрептококтар
Диплококтар мен стрептококтар
Саныраукулактар (Fungi)- сипаттамасы
Эукариотты организмдердің ішінде ен ежелгісі және олардың өсімдіктер мен жануарларға тән белгілері бар
жырткыш түрлері сулардагы бактериялардың санын бакылап, реттеп отырады
адамда әр түрлі аурулар коздырады.
Қозғалыс адістеріне және спора түзуіне карай
Қарапайымдардың көпшілігі қозғалғыш келеді
Биология ғылымының жеке бір саласы болып саналады
климатология,
Гляциология,
Океанология,
Палеография
Микробиология (грек, микрос ұсак, биос тіршілік, логос – ғылым)
Ферменттерді ашқан орыс ғалымдары
Анаэробты бактерияларды тапкан галым?
Луи Пастер
Роберт Кох
Антони Ван Левенгук
Чарльз Дарвин
Иоганн Мюллер
<question2>Топыракта түрлі улультрамикроскоптык тіршілік иелері?
Фагтар
Бактериофагтар
Вирус
Микробтар
Құрттар
<question2>Қай жылы ферменттердің классификациясы жасалды?
1896ж
1961ж
1855ж
1835ж
1865ж
<question2> 60см кабатта канша млн бактерия болады?
0,5млн
1-10млрд
5-6млн
0,8млн
9-10млн
<question2>Топыракта неше миллион бактерия болады?
2 млн
6 млн
7 млн
3 млн
4 млн
<question2>Ферменттер қанша класска бөлінеді
Оксидоредуктазалар. Трансферазалар. Гидролазалар
Лиазалар, Изомеразалар, Лигазалар
Биологиялық катализатор
Микроорганизмдер
Анаэробты
<question2>Топырақта миллондаған микроорганизмдер және баскада жәндіктер тіршілік ететінін Дәлелдеген ғалымдар?
В.В. Докучаев
B.Р Веленс
Мендель
Вавилов
Л. Пастер
<question2>Мәйек ферментінің бір бөлігі канша мың бөлік сүтті ұйытады?
800млн
1000
200мын
900мын
5000
<question2>Тыныс алу түріне байланысты микроорганизмдерді канша топка бөледі?
аэробты
анаэробты
хемосинтезаторлар
факультативті аэробты
микроаэрофильді
<question2>Жерде қанша тонна фосфор болады?
4т
3т
8т
61
7т
<question2> Вирустар кандай құрылымға ие?
Бір жасушалы
Жасушасыз
Жасушалы
Көпжасушалы
Екі жасушалы
<question2>Ферменттер қайда түзіледі?
Клетка
Рибосомаларда
Жасушада
Организмде
Қанда
<question2>Микробиология ғылымы нені зерттейді
ұсак ағзалар
бактериялар
жасушаны
рибосомды
ipi arзалар
<question2 Малдарда болатын жұқпалы ауруларды зерттейтін ғылым
Ветеринарлық микробиология
Эпизотология
Экология
Зоология
Цитология
<question2>Рибосомалардың құрамы мен кызметі
кұрамында РНК (60%) және белок (40%) болатын шағын гранулалар
клеткалық белок синтезі жүреді
көбеюге қатысатын
Құрамында РНК (20%) және белок (30%)
Құрамында РНК (50%) және белок (20%)
<question2>Бактериялар клетка қабырғасының химиялық құрамы және құрылымы бойынша калай бөлінеді
грамм он (Грам+) және грам теріс (Грам)
Бактерияларды Грам бойынша бояу әдісін ұсынған Грам+ бактериялар кулгін түсін сақтап қалады, ал Грам бактериялар түссізденеді
тотығу-тотықсыздану ферменттері орналаскан
фосфолипидті кабат орналасады, клетканың зат алмасу өнімдері.
клетка салмағына шаққанда 70-80% су және ферменттер, коректену субстраттары
<question3>Бір клеткалы өте ұсақ жай көзге көрінбейтін организмдер?
Микроорганизмдер.
Бактериялар
Протистер
Фотосинтез
Хемосинтез
<question3>Микроорганизмдердің басым көпшілігі
Бактериялар
Микроскопиялық
Бірклеткалы
Вирустар
Молекула
<question3>Көмірқышқылының сіңірілу тәсіліне байланысты микроорганизмдер кандай топтарға бөлінеді?
Автотрофтар
Гетеротрофтар
Миксотрофтар
Фототрофтар
Анаэробтар
question3>Жасалған Луи Пастердің тәжірибесі қалай аталады?
Стериохимия негізі болган
Пастерлеу процесі (ашу процесі)
Вакцина жасау тәжірибелері
Генетикалық мутация тәжірибесі
Гравитация занын далелдеу тәжірибесі
<question3>Жұқпалы ауруларды емдеу немесе оларды алдын алу шараларының әдістерін зерттейтін ғылым?
медициналық микробиология
Иммунология
эпидемиология
Бактериология
Өсімдіктану
<question 3> Техникалық немесе өнеркәсіптік микробиология нені зерттейді?
Адам баласына ең кажеттілерін ғылыми негізде жасау
Микроорганизмдерді өндірісте пайдалану жолдары
Өндірістік процестерде колданылатын биотехнологиялык әдістер
Техникалық заттарды
Азык-түліктерді
<question3>Микроорганизмдердің айқын байқалатын жері
Aшу процесі
Ферментация процесі
Қышқылдану процесі
Микрбиология процесс
Катализатор процесс
<question3>Микроорганизмдердің көмегімен тағамдык өнімдерді алудың әдістерін зерттейтін ғылым
Тағам микробиологиясы
Биотехнология
Өндірістік микробиология
Агроөнеркәсіптік микробиология
Гендік инженерия
<question3> Эпидемиология ғылымы нені зерттейді?
Адамның жануарларда кездесетін аурулармен күресу шаралары
Жұқпалы аурулардың таралу заңдылықтарын және олармен күресу әдістерін
Koғамдық денсаулық және алдын алу шаралары
Бактериология
Өсімдіктану
<question3>Өсімдік, жануар, адамдарда бактериянын даму зандылыктарын зерттейтін ғылым?
Биология
микробиология
бактериология
Санитарлық
Вирусология
<question3>Су ауа топырақтағы микроорганизмдердің таралуының жолдарын зерттейтін ғылым
санитарлык микробиология
Бактериология
Топырақ микробиологиясы
Биология
Өсімдіктану
<question3>Ферменттердің басқаша атауы?
биологиялық катализатор
Ашытқылар
Энзимдер
хемосинтез
Фотосинтез
<question3>Микрорганизмдер кандай өлшем бірлігімен өлшенеді?
Микро
Нано
Милли
Макро
Джоуль
<question3>Микроорганизмдерді өсіру үшін кандай орта қажет?
Сұйык коректі орта
Іріктілген коректі орта
Жасанды
Су
Құм
<question3>XVIII ғасырда К.Линней ұсынған бинарлык номенклатураны (екі латын сөзінен тұратын атау) колданады
бірінші сөз түр атауы, Екінші сөз- бұл сын есім және кіші әріппен жазылады,түрдің белгілі бір ерекшелігін сипаттайды
бұл зат есім, бас әріппен басталады, әдетте морфологиялық, физиологиялық немесе Ерекше бір қасиетін, мысалы: тіршілік ету ортасын сипаттайды
Бұл түрге сфералық пішінді (коккалар), әдетте тізбектеліп орналасатын морфологиялык касиет) бактериялар жатады. Екінші сөз тіршілік ету ортасын көрсетеді Сүтқышқылды стрептококк
бұл микроорганизмдерді жүйелендіру
коршаған ортадан бөлініп алынған микроорганизмдердің атауын анықтауға болады
