Plato - Tâm hồn do Thượng để sinh ra và có trước thực tại

Aristotle - Tâm hồn gắn liền với thể xác và có ba loại

Ông phát triển thuyết Nhị nguyên trong nghiên cứu tâm lý học

Ông nghiên cứu về tâm lý học nhận thức và phân tâm học

Ông là người đầu tiên đưa ra khái niệm "tâm lý học"

Ông sáng lập phòng thí nghiệm tâm lý học đầu tiên vào năm 1879

Ông phân biệt rõ ràng giữa vật chất và tâm hồn, coi cơ thể con người phản xạ như một cỗ máy

Ông khẳng định tâm lý con người có thể được nghiên cứu thông qua thần học

Ông đề xuất rằng tâm hồn con người được tạo ra từ các nguyên tử lửa

Ông cho rằng tâm hồn con người tồn tại độc lập với cơ thể

Cái ấy (Cái vô thức) - Nguyên tắc đòi hỏi

Cái tôi - Nguyên tắc hiện thực

Cái siêu tôi - Nguyên tắc kiểm duyệt, chèn ép

Không thể thay đổi

Xã hội - lịch sử

Di truyền

Tự nhiên và bẩm sinh

Tâm lý chỉ phản ánh thế giới khách quan mà không tác động ngược lại

Tâm lý không ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của con người

Tâm lý chỉ có chức năng ghi nhớ sự kiện đã xảy ra

Tâm lý định hướng, điều khiển và điều chỉnh hoạt động của con người

Do tâm lý là yếu tố cố định, không thay đổi theo hoàn cảnh

Do mỗi người có vốn kinh nghiệm khác nhau

Do mỗi người có điều kiện sống, giáo dục khác nhau

Vì tâm lý hoàn toàn do yếu tố di truyền quyết định

Phản ánh tâm lý - Một người nhìn thấy con chó thì sợ hãi

Phản ánh sinh vật - Hoa hướng dương quay về phía mặt trời

Phản ánh cơ học -4. Viên phấn để lại dấu trên bản

Phản ánh hóa học - Khí hydro và oxy tạo thành nước

Căn cứ vào sự tham gia của ý thức - Các hiện tượng tâm lý có ý thức; Các hiện tượng tâm lý chưa được ý thức

Căn cứ vào phạm vi ảnh hưởng đối với cá nhân hay xã hội - Hiện tượng tâm lý cá nhân; Hiện tượng tâm lý xã hội

Căn cứ vào thời gian tồn tại của hiện tượng tâm lý - Các quá trình tâm lý; Các trạng thái tâm lý; Các thuộc tính tâm lý

Nguyên tắc nghiên cứu tâm lý trong mối liên hệ với các hiện tượng khác

Nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng

Nguyên tắc thống nhất tâm lý với hoạt động

Nguyên tắc nghiên cứu tâm lý qua sự vận động

Phương pháp thực nghiệm trong phòng thí nghiệm có thể kiểm soát chặt chẽ các yếu tố gây nhiều từ môi trường bên ngoài

Trắc nghiệm không cần phải chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác trong nghiên cứu

Phương pháp quan sát luôn là phương pháp duy nhất để thu thập dữ liệu khách quan trong nghiên cứu tâm lý

Phương pháp đàm thoại có thể áp dụng cả trực tiếp và gián tiếp để thu thập thông tin từ đối tượng nghiên cứu

Phương pháp thực nghiệm không chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan từ người tham gia nghiên cứu

Ưu điểm của phương pháp thực nghiệm là khả năng lặp lại nhiều lần để tăng độ tin cậy của kết quả

Phương pháp thực nghiệm cho phép nhà nghiên cứu can thiệp trực tiếp vào đối tượng nghiên cứu trong điều kiện kiểm soát

Thực nghiệm tự nhiên chỉ đơn thuần là quá trình quan sát mà không có sự can thiệp từ nhà nghiên cứu

Một thực thể siêu nhiên do thượng đế ban cho

Vật chất được chuyển hóa trong đầu óc con người

Hoàn toàn do yếu tố di truyền quyết định

Một hệ thống tự vận hành không phụ thuộc vào xã hội

Sử dụng các câu hỏi mở

Chỉ dựa vào quan sát trực tiếp

Thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau

Kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập và biển phụ thuộc

Tâm hồn thực vật

Tâm hồn bản năng

Tâm hồn trí tuệ

Tâm hồn cảm giác

Aristotle tin vào tâm hồn do Thượng để tạo ra, Plato phản đối ý tưởng này

Aristotle cho rằng tâm hồn gắn liền với thể xác, Plato cho rằng tâm hồn có trước thể xác

Aristotle cho rằng tâm hồn chỉ có một dạng duy nhất, Plato chia tâm hồn thành ba phần

Aristotle nhấn mạnh vào yếu tố tinh thần, Plato tập trung vào yếu tố vật chất

Trong suốt thời kỳ Trung cổ, tâm lý học phát triển mạnh mẽ và độc lập với triết học

Cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm về mối quan hệ giữa tâm và vật diễn ra xuyên suốt lịch sử phát triển của tâm lý học

Chủ nghĩa duy vật trong tâm lý học khẳng định tâm lý là sản phẩm của bộ não con người

R. Descartes là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ "tâm lý học"

Tâm lý học Gestalt coi tri giác và tư duy là hoàn toàn độc lập và không bị ảnh hưởng bởi cấu trúc não bộ

Các nhà tâm lý học Gestalt chú trọng nhiều đến vai trò của kinh nghiệm xã hội lịch sử và kinh nghiệm sống

Tâm lý học Gestalt khẳng định các quy luật của tri giác, tư duy và tâm lý con người do các cấu trúc tiền định của não quyết định

Các nhà tâm lý học Gestalt nghiên cứu quy luật về tính ổn

Hình ảnh tâm lý phản ánh thế giới khách quan một cách chính xác tuyệt đối

Hình ảnh tâm lý mang tính sinh động, sáng tạo

Hình ảnh tâm lý mang tính chủ thể, chịu ảnh hưởng bởi cá nhân hoặc nhóm người

Hình ảnh tâm lý có tính chất cố định và khách quan như ảnh trong gương

Vì nó giống nhau giữa tất cả mọi người

Vì mỗi người có kinh nghiệm, nhu cầu và xu hướng khác nhau

Vì nó phản ánh khách quan thế giới bên ngoài

Vì nó thay đổi theo hoàn cảnh và thời gian

Tâm lý con người chỉ xuất hiện khi có hoạt động vui chơi

Tâm lý con người hình thành và phát triển thông qua các mối quan hệ xã hội

Tâm lý con người không liên quan đến môi trường sống

Tâm lý con người được hình thành ngẫu nhiên không có quy luật

Yếu tố cá nhân - Sự tích cực hoạt động và giao lưu làm cho tâm lý mỗi người khác nhau

Yếu tố xã hội - Môi trường giáo dục giúp hình thành nhân cách con người

A.   Yếu tố sinh học -3 Cấu tạo hệ thần kinh ảnh hưởng đến khả năng tư duy của mỗi người

Phương pháp quan sát

Phương pháp thực nghiệm trong phòng thí nghiệm

Phương pháp trắc nghiệm

Phương pháp thực nghiệm tự nhiên

Luôn yêu cầu sự hợp tác từ đối tượng nghiên cứu

Dễ dàng tiếp cận được các yếu tố tâm lý bên trong như suy nghĩ và cảm xúc

Có thể áp dụng trong nhiều bối cảnh nghiên cứu khác nhau, từ phòng thí nghiệm đến môi trường thực tế

Thu thập dữ liệu khách quan từ hành vi thực tế mà không bị ảnh hưởng bởi nhận thức chủ quan của đối tượng

Chỉ tồn tại trong não bộ con người

Không có sự thay đổi theo thời gian

Là bản sao y hệt thế giới khách quan

Mang tính sinh động và sáng tạo

Wilhelm Wundt

John Watson

Sigmund Freud

Ivan Pavlov

Hume - Thuộc phải Bất khả trị, cho rằng con người không thể biết nguồn gốc của kinh nghiệm

R.Descartes - Não tiết ra tư tưởng, giống như gan tiết ra mật

Thuyết tâm lý học hành vi của Watson, nghiên cứu về cảm giác của Titchener

Các công trình nghiên cứu về hành vi của Pavlov và Skinner

Thuyết tiến hoá của Darwin, thuyết tâm sinh lý học giác quan của Helmholtz, thuyết tâm vật lý học của Fechner và Weber, nghiên cứu tâm thần học của Charcot

Thuyết hành vi và các nghiên cứu tâm lý học phát triển xã hội

Hành tuỷ

Tiểu não

Cầu não

Não trung gian

Tuyển tùng và thể trai

Nhiều miền phối hợp cơ động

Một trung khu cố định

Một vùng duy nhất trên vỏ não

Vì tế bào thần kinh ở đây rất yếu

Vì tế bào thần kinh không có khả năng sinh sản lại

Vì các tế bào thần kinh sẽ lan truyền tổn thương

Vì vỏ não kiểm soát toàn bộ xương sống

Thuỳ chẩm - Xử lý hình ảnh thị giác

Thuỳ trán - Điều khiển vận động

Thuỳ thái dương - Xử lý thông tin nghe

Thuỳ đỉnh - Tiếp nhận cảm giác

Các bản năng bẩm sinh

Đường liên hệ thần kinh tạm thời trên vỏ não

Trung khu dưới vỏ não

Tế bào thần kinh vận động

Cảm ứng tiếp diễn - Khi học sinh ngồi học, các trung khu vận động ít nhiều giảm bớt hoạt động

Cảm ứng âm tính - Sợ hãi làm cho ta líu lưỡi lại không nói được

Cảm ứng qua lại đông thời - Khi tập trung đọc sách, không nghe thấy tiếng ồn ào xung quanh

Quy luật lan tỏa - Hưng phần và ức chế nảy sinh ở một điểm trong hệ thần kinh và lan sang các điểm khác

Quy luật phụ thuộc vào cường độ kích thích - Độ lớn phản ứng tỷ lệ thuận với cường độ kích thích tác động

Quy luật cảm ứng qua lại - Quá trình thần kinh này có thể làm tăng hoặc giảm hoạt động của nhau

Độ mạnh của quá trình thần kinh

Sự cân bằng giữa hưng phấn và ức chế

Tính linh hoạt của quá trình thần kinh

Tất cả các thuộc tính trên đều đúng

Kiểu thần kinh "Nghệ sĩ" - Thiên về cảm xúc và nghệ thuật

Kiểu thần kinh "Trí thức" - Tư duy logic, phân tích lý trí

Kiểu thần kinh Trung gian - Cân bằng giữa cảm xúc và lý trí

Dễ hưng phấn, sôi nổi nhưng thiếu khả năng kiềm chế cảm xúc

Luôn giữ bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc trong mọi tình huống

Trầm ổn, sống nội tâm và ít bị chi phối bởi môi trường xung quanh

Có xu hướng bốc đồng, dễ cuốn vào xung đột nếu không được rèn luyện

Não bộ hoạt động theo nguyên tắc "phản công" và "nhịp nhàng", với sự thay đổi liên tục của các trung khu thần kinh

Mỗi chức năng tâm lý có thể được điều khiển bởi các vùng não cố định

Các chức năng tâm lý là kết quả của sự phối hợp cơ động giữa nhiều vùng não, không có vùng cố định nào cho mỗi chức năng cụ thể

Mỗi chức năng tâm lý có một vùng não riêng biệt và tách biệt hoàn toàn với các chức năng khác

Hành tủy - Nối tiếp tủy sống, phình ra

Não giữa - Gồm bốn củ não sinh tư và cuống đại não

Tiểu não - Phía sau trụ não, dưới đại não

Hưng phấn và ức chế tập trung có thể giúp con người tập trung vào một đối tượng hoặc hành động

Hưng phấn và ức chế lan tỏa giúp con người dễ dàng liên tưởng từ sự việc này sang sự việc khác

Hưng phấn tập trung giúp con người có khả năng chú ý vào một hoặc một vài đối tượng nhất định

Ức chế lan tỏa không ảnh hưởng gì đến khả năng chuyển từ trạng thái thức sang trạng thái ngủ

Động hình không liên quan đến các kỹ xảo và thói quen

Động hình chỉ xảy ra khi cá thể thay đổi môi trường sống

Động hình là hệ thống phản xạ có điều kiện hoạt động theo một trật tự nhất định, lặp đi lặp lại nhiều lần

Các kích thích tác động được tổ chức thành nhóm và tạo thành hoạt động có hệ thống trong vỏ bán cầu đại não

5 lớp

4 lớp

7 lớp

6 lớp

Tuyến yên

Thể trai

Tiểu não

Hai đồi thị

Thuỳ trán

Thuỳ thái dương

Thuỳ chẩm

Thuỳ đỉnh

Vì nó hoạt động dựa vào bản năng bẩm sinh

Vì nó giúp cơ thể thích nghi với môi trường ổn định

Vì nó chỉ xuất hiện ở giai đoạn bào thai

Vì nó được hình thành trong quá trình sống và phản ánh kinh nghiệm cá nhân

John Watson

Carl Jung

I.P. Pavlov

Sigmund Freud

Vì nó là phần duy nhất điều khiển vận động

Vì nó có thể sản sinh tế bào thần kinh mới

Vì có khả năng thay thế lẫn nhau giữa các tế bào thần kinh

Vì nó bao gồm các tuyến nội tiết

1.Descartes - Tư duy nằm ở tuyến tùng

2.A.R. Luria, P.K. Anokhin - Hệ thống chức năng cơ động là sự phối hợp linh hoạt của các vùng não

3.Tâm lý học hoạt động - Các vùng não phối hợp tạo nên hiện tượng tâm lý

4.Charcot, Klages - Mỗi vùng não điều khiến một chức năng tâm lý riêng biệt

Duy trì thăng bằng khi vận động - Tiểu não

Điều hòa nội tiết và phản xạ phức tạp - Não trung gian

Dẫn truyền xung thần kinh - Trụ não

Quy luật lan tỏa và tập trung

Quy luật phụ thuộc vào cường độ kích thích

Quy luật cảm ứng qua lại

Quy luật hoạt động theo hệ thống

Hai quá trình này hoàn toàn độc lập với nhau

Chúng luôn phối hợp thay thế nhau, tạo nên sự cân bằng trong hoạt động thần kinh

Chỉ có ức chế mới tham gia vào hoạt động của não

Hưng phấn luôn mạnh hơn ức chế

Chậm thay đổi khi gặp tình huống mới

Dễ bị rối loạn cảm xúc

Khó điều chỉnh cảm xúc và hành vi

Thích nghi tốt với môi trường và công việc

Có khoảng 14-17 tỉ tế bào thần kinh

Gồm khoảng 6 triệu nơron

Có khả năng sinh sản thêm tế bào

Có khối lượng trung bình khoảng 1,4kg

Hưng phấn ở một điểm làm giảm ức chế ở điểm khác - Quy luật cảm ứng qua lại

Hưng phấn lan tỏa tạo thành các liên kết thần kinh tạm thời - Quy luật lan tỏa và tâp trung

Động hình là hệ thống phản xạ có điều kiện lặp đi lặp lại - Quy luật hoạt động theo hệ thống

Là phản xạ bẩm sinh được di truyền từ thế hệ trước

Hình thành do kinh nghiệm sống

Là phản xạ tự tạo trong đời sống của từng cá thể

Luôn chịu sự điều khiển của ý thức

Kiểu thần kinh mạnh, cân bằng, linh hoạt - Phân tích vấn đề một cách lý trí và khái quát

Kiểu thần kinh yếu - Dễ bị kích thích, phản ứng chậm

Kiểu thần kinh mạnh, cân bằng, không linh hoạt - Chậm thích ứng với thay đổi

Tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần

Cải tạo thế giới khách quan

Làm nảy sinh và phát triển tâm lí

Cả 03 đáp án trên đều đúng

Mục đích - Cái mà hoạt động nhằm đạt được

Khách thể (đối tượng) - Cái mà con người hướng đến để tác động

Chủ thể - Người thực hiện hoạt động

Động cơ - Động lực thúc đấy con người thực hiện hoạt động

Phương tiện - Công cụ được sử dụng để thực hiện hoạt động

Mang tính xã hội - Hoạt động diễn ra trong mối quan hệ với người khác

Có sự điều khiển bằng ý thức - Con người biết kiểm soát và điều chỉnh hành vi

Sử dụng công cụ - Phải có phương tiện để thực hiện

Có mục đích rõ ràng - Hoạt động có định hướng và kế hoạch

Hoạt động giao tiếp

Hoạt động tự phát, không có định hướng

Hoạt động học tập

Hoạt động lao động

Hoạt động vui chơi

Trao đổi thông tin và tổ chức các hoạt động chung

Giải trí và thư giãn tinh thần

Tạo ấn tượng ban đầu

Duy trì quan hệ xã hội

Giao tiếp trực tiếp

Giao tiếp gián tiếp

Giao tiếp bằng phản xạ tự nhiên

Giao tiếp qua cảm xúc

Luôn diễn ra trong tổ chức

Mang tính tương tác hai chiều

Có sự trao đổi thông tin

Chỉ diễn ra bằng lời nói

Gửi email để trao đổi công việc - Giao tiếp gián tiếp

Nhắn tin qua điện thoại để hỏi bài - Giao tiếp qua phương tiện

Hai học sinh thảo luận bài học mặt đối mặt - Giao tiếp trực tiếp

Giao tiếp trực tiếp - Trò chuyện trực tiếp với bạn

Giao tiếp gián tiếp - Viết thư xin lỗi

Giao tiếp qua phương tiện - Nhắn tin điện thoại

Vì hoạt động giúp con người tồn tại sinh học

Vì hoạt động mang tính bản năng

Vì thông qua hoạt động, con người tác động vào hiện thực và phản ánh thế giới

Vì con người chỉ phát triển qua giáo dục

Giao tiếp giúp sinh viên đó phát triển các mặt tâm lý xã hội

Sinh viên đó có khả năng tư duy độc lập

Sinh viên đó đang tránh né hoạt động cá nhân

Giao tiếp làm bạn sinh viên đó nổi bật hơn các bạn

Thông qua bản năng tự nhiên

Thông qua giao tiếp nội tâm

Thông qua tiếp xúc vật chất đơn thuần với thế giới

Thông qua trải nghiệm và làm việc với người khác

Phát triển cảm xúc - xã hội - Gia tiếp bạn bè

Hình thành ý thức về bản thân - Giao tiếp với người lớn

Phát triển trí tuệ và kỹ năng nhận thức - Hoạt động học tập

Truyền đạt nhiệm vụ rõ ràng

Thuyết phục nhân viên

Giảm áp lực cho bản thân

Đưa ra quyết định thay cho tất cả

Hoạt động không cần thiết nếu có giáo dục tốt

Trong quá trình hoạt động, cá nhân phát triển tri thức và kỹ năng

Hoạt động là phương tiện để con người tiếp xúc và thay đổi thế giới

Hoạt động giúp con người sống lâu hơn

Rèn luyện tính kiên trì, nhẫn nại

Quá trình học tập, rèn luyện

Quá trình nội tâm hóa các thao tác của hành động cắt may

Cả 03 đáp án trên đều đúng

Sự quan sát thụ động hành vi của người khác

Việc người này nhìn người kia

Việc sử dụng ngôn ngữ một chiều từ người nói đến người nghe

Sự tương tác giữa các cá nhân nhằm trao đổi thông tin, thể hiện thái độ và thiết lập mối quan hệ

Phát triển mối quan hệ xã hội

Tạo ảnh hưởng tích cực trong tập thể

Giao tiếp đơn phương

Giao tiếp nội tâm

Trẻ phát triển mạnh tư duy trừu tượng

Trẻ mất phản xạ sinh tồn

Trẻ không phát triển ngôn ngữ và hành vi xã hội

Trẻ nhạy cảm hơn với môi trường

Cá nhân hình thành bản sắc riêng mà không cần xã hội

Sinh viên phát triển sự tự ý thức qua phản hồi từ bạn bè, thầy cô

Trẻ em học ngôn ngữ qua giao tiếp với người lớn

Cá nhân phát triển độc lập, không cần quan hệ xã hội

Tìm cách giao tiếp thường xuyên, động viên và mời Lan tham gia các hoạt động nhóm

So sánh Lan với bạn khác để bạn cố gắng hơn

Để bạn tự nhiên, không cần tác động gì

Nói với giáo viên rằng Lan nên ở một mình

Động cơ - Cảm xúc - Trí nhớ - Phản xạ

Mục đích - Chủ thể - Khách thể - Phương tiện - Động lực

Chủ thể - Hành vi - Phản ứng

Mục đích - Phương tiện - Kết quả

Không sử dụng công cụ

Mang tính xã hội

Diễn ra hoàn toàn vô thức

Có mục đích rõ ràng

Là phương tiện duy nhất để con người tồn tại

Làm nảy sinh và phát triển tâm lý

Làm phát triển thể chất nhưng không ảnh hưởng đến tâm lý

Tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần

Giúp con người thích nghi với môi trường xã hội

Giao tiếp công việc

Giao tiếp thân mật

Giao tiếp xã hội

Giao tiếp tổ chức

Hoạt động không thể diễn ra nếu thiếu lời nói

Giao tiếp giúp con người phối hợp trong hoạt động chung

Giao tiếp là tiền đề và điều kiện của hoạt động

Giao tiếp giúp hình thành và điều chỉnh hoạt động

Theo vị trí xã hội của người tham gia

Theo mục đích giao tiếp

Theo hình thức thể hiện

Theo trình độ học vấn

Là các phản xạ tự nhiên của con người

Là quá trình con người tác động vào thế giới khách quan nhằm tạo ra sản phẩm và cải tạo thế giới

Là hành động không có mục đích rõ ràng

Là toàn bộ hành vi của con người

Chỉ tồn tại trong môi trường tự nhiên

Không có mục đích rõ ràng

Diễn ra một cách vô thức và tự phát

Mang tính xã hội, có mục đích và chịu sự điều khiển của ý thức

Thói quen hành vi bản năng

Phản hồi xã hội trong các mối quan hệ

Môi trường sống cá nhân

Tư duy trực giác

Kỹ xảo di truyền, bản năng do luyện tập

Kỹ xảo có thể thay đổi linh hoạt, bản năng mang tính bẩm sinh

Kỹ xảo gần với bản năng tự vệ, bản năng thì không

Kỹ xảo là kết quả của sự nghỉ ngơi

Vui chơi - Tuổi mẫu giáo (3-5 tuổi)

Học tập và lao động - Tuổi thanh niên (19-25 tuổi)

Học tập và giao tiếp nhóm - Tuổi thiếu niên (12-15 tuổi)

Hoạt động với đồ vật, bắt chước, khám phá - Tuổi nhà trẻ (1-3 tuổi)

Học tập, lĩnh hội tri thức - Tuổi đi học (tiểu học, 6-12 tuổi)

Bản năng - Vịt con biết bơi khi nở ra

Kỹ xảo - Ong bay theo đường đã được luyện tập

Trí tuệ - Vượn dùng que lấy chuối trong tình huống mới lạ không có sẵn kinh nghiệm

là sự kết hợp của cảm giác, tri giác, và tư duy

là sự phản xạ tự nhiên của con người đối với các kích thích bên ngoài

là năng lực nhận thức về thế giới khách quan qua các giác quan

là phản ánh của phản ánh, là tri thức của tri thức

Không ảnh hưởng đến hành vi

Là đặc điểm bẩm sinh

Luôn mang tính lý tính

Gắn với cảm xúc như yêu, ghét, vui, buồn

Vì ý thức không liên quan đến nhận thức

Vì ý thức giúp con người hiểu và phản ánh lại tri thức đã tiếp nhận

Vì ý thức chỉ tồn tại khi có giác quan

Vì ý thức là cảm xúc đối với tri thức

Cung cấp các hình ảnh trực quan

Tạo ra các phản ứng sinh học

Khái quát và hiểu bản chất sự vật

Tăng cường xúc cảm

Thái độ cảm xúc - Sợ chó vì từng bị cắn

Thái độ đánh giá - Phân tích một bộ phim để đánh giá nội dung

Thái độ lựa chọn - Quyết định ăn món tốt cho sức khỏe

Dự báo và lên kế hoạch cho hành động trong tương lai

Chỉ phản ứng tức thời với môi trường

Điều chỉnh và kiểm soát hành vi trong suốt quá trình thực hiện

Tự hoàn thiện và thay đổi thói quen

Ý thức cá nhân được hình thành trong hoạt động và thể hiện qua sản phẩm hoạt động của cá nhân

Tâm lý học chủ yếu quan tâm đến sự hình thành ý thức của loài người, hơn là ý thức cá nhân

Ý thức cá nhân không liên quan đến việc tiếp thu nền văn hóa xã hội hay ý thức xã hội

Giao tiếp đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành ý thức cá nhân vì giúp cá nhân đối chiếu mình với người khác và chuẩn mực xã hội

Chú ý có chủ định

Chú ý sau chủ định

Chú ý không chủ định

Chú ý tức thời

Chú ý có chủ định - Có mục tiêu, cần sự cố gắng để duy trì tập trung

Chú ý không chủ định - Không cần nỗ lực, bị kích thích từ yếu tố bên ngoài

Chú ý sau chủ định - Ban đầu cần nỗ lực, sau đó duy trì do hứng thú

Côn trùng

chim

cá

động vật có vú

Điều kiện chủ quan – Mục tiêu rõ ràng cần đạt được

Điều kiện khách quan – .Không gian học tập yên tĩnh

trực giác

ngôn ngữ

trí nhớ

giác quan

Vì bản năng gắn liền với trí tuệ

Vì bản năng được hình thành qua luyện tập nhiều lần

Vì bản năng được ghi sẵn trong gen và không cần huấn luyện đặc biệt

A.   Vì bản năng do học hỏi trong cuộc sống

tư duy bằng tay - Giải quyết tình huống cụ thể bằng hành động trực tiếp

tri giác - Phản ứng với tổ hợp kích thích

tư duy bằng ngôn ngữ - Nhận thức bản chất, quy luật, có kế hoạch

cảm giác - Phản ứng với kích thích riêng lẻ

Bản năng - Di truyền, có sẵn trong gen, không cần học

kỹ sảo - Hành vi do luyện tập, có tính linh hoạt

trí tuệ - Hành vi mềm dẻo, hợp lý, giải quyết tình huống mới

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Tư duy và trí nhớ

Phân tích và tổng hợp

cảm xúc và lý trí

Mặt nhận thức - Hiểu và phân tích thế giới xung quanh

Mặt thái độ - Cảm xúc, đánh giá và lựa chọn

Mặt năng động -Quyết định hành vi, hành động

Quá trình xác định mục đích là điều kiện tiên quyết để hình thành và phát triển ý thức của con người

Con người chỉ phản ứng thụ động với môi trường, không thể điều chỉnh hành vi dựa trên mục đích và ý thức

Mục đích là kết quả ngẫu nhiên trong quá trình hành động, không ảnh hưởng nhiều đến nhận thức

Ý thức là quá trình chủ động và sáng tạo, thể hiện rõ qua khả năng dự báo và điều chỉnh hành vi nhằm đạt được mục tiêu

A.   Là phản ứng nhất thời với các kích thích

A.   Là khả năng ghi nhớ những đối tượng quan trọng

Là sự tập trung của ý thức vào một hay một nhóm sự vật hiện tượng

A.   Là quá trình xử lý thông tin đã lưu trong trí nhớ

A.   Vì chú ý quyết định khả năng ghi nhớ thông tin

A.   Vì chú ý giúp phân biệt giữa cảm xúc và nhận thức

A.   Vì chú ý là điều kiện để các hiện tượng khách quan được ý thức tiếp nhận và xử lý

A.   Vì chú ý giúp con người phản ứng nhanh với môi trường

TÍnh chịu kích thích

Khả năng di chuyển trong môi trường nước

Có hệ thần kinh phát triển

Khả năng sinh sản theo chu kì

Cá - tri giác

Vượn người - Tư duy bằng tay

Người - Tư duy bằng ngôn ngữ

Động vật không xương sống - Cảm giác

Mặt nhận thức

Mặt cảm xúc

Mặt năng động

Mặt thái độ

Phân tích - Tách các yếu tố để hiểu sâu hơn

Tổng hợp - Kết nối thông tin để khái quát

So sánh - Tìm ra điểm giống và khác nhau

Sự phân phối chú ý – Vừa nghe giảng, vừa ghi chép bài

Sự tập trung chú ý – Tập trung cao độ khi giải bài toán khó

Sự bền vững chú ý – Duy trì sự tập trung học bài suốt 2 giờ liền

Sự di chuyển chú ý – Chuyển từ đọc sách sang nghe bạn hỏi bài

Nghỉ ngơi

Vui chơi

Giao tiếp nhóm

Học tập

Cấp độ tự ý thức - Chủ thể tự nhận thức về bản thân

Cấp độ chưa ý thức - Chủ thể không thể điều chỉnh hành vi

Cấp độ ý thức và tự ý thức - Chủ thể có thái độ rõ ràng đối với bản thân

A.   Quá trình nhận diện vật thể dựa vào một giác quan

A.   Quá trình tổ chức, sắp xếp, lí giải các thông tin từ cảm giác

A.   Quá trình cảm nhận đơn lẻ từng thuộc tính của sự vật

A.   Phản ánh đơn giản các cảm giác

A.   Tri giác tổ hợp và diễn giải các thông tin cảm giác

A.   Tri giác không phản ánh hiện thực khách quan

A.   Tri giác không cần đến kinh nghiệm

A.   Tri giác phản ánh một cách riêng lẻ từng thuộc tính của sự vật

A.   Cảm giác luôn có sẵn mà không cần bất kỳ kích thích nào

A.   Cảm giác chỉ xuất hiện khi các giác quan không hoạt động

A.   Cảm giác không phụ thuộc vào mức độ cường độ của kích thích

A.   Cảm giác chỉ xuất hiện khi kích thích đạt đến một ngưỡng nhất định

Quy luật tổng giác - Tri giác phụ thuộc vào đặc điểm, nhu cầu, tình cảm của người quan sát

Ảo giác - Tri giác sai lệch, tạo ra hình ảnh về sự vật, hiện tượng không có thật

Quy luật về tính ổn định - Tri giác có thể thay đổi với điều kiện thay đổi nhưng sự vật vẫn được tri giác ổn định, giữ nguyên hình dáng, kích thước

A.   Quá trình phản ánh trực tiếp sự vật, hiện tượng qua giác quan

A.   Quá trình tri giác đơn giản của các sự vật

A.   Quá trình tâm lý phản ánh những thuộc tính bản chất, mối quan hệ có tính quy luật của sự vật, hiện tượng

A.   Quá trình cảm nhận và phân tích cảm giác

Tính có vấn đề

Tính trừu tượng và khái quát

Tính cụ thể và đơn giản

Tính gián tiếp

A.   Tưởng tượng phản ánh những thuộc tính bản chất của sự vật

Tưởng tượng tạo ra những hình ảnh mới dựa trên các biểu tượng đã biết

A.   Tưởng tượng luôn tạo ra kết quả chính xác và chặt chẽ

A.   Tưởng tượng sử dụng các phương thức hành động như phân tích và tổng hợp

A.   Con người trực tiếp nhận thức sự vật thông qua các giác quan

A.   Tư duy sử dụng ngôn ngữ và các công cụ như đồng hồ, máy móc để nhận thức sự vật

A.   Tư duy chỉ dựa vào cảm giác và tri giác trực tiếp

A.   Tư duy không cần ngôn ngữ để phản ánh sự vật

Tư duy chỉ giải quyết nhiệm vụ hiện tại

Tư duy phản ánh sự vật, hiện tượng 1 cách cụ thể và chi tiết

Tư duy chỉ phản ánh những dấu hiệu cá biệt và cụ thể của sự vật

Tư duy có khả năng truừ xuất các thuộc tính chung và khái quát các sự vật, hiện tượng

So sánh - Xác định sự giống nhau, khác nhau giữa các đối tượng nhận thức (sự vật, hiện tượng) để nhận diện đặc điểm của chúng

Phân tích - Quá trình tách đối tượng nhận thức thành các bộ phận, thuộc tính, mối liên hệ để hiểu sâu sắc hơn về đối tượng

Tổng hợp - Quá trình hợp nhất các bộ phận, thuộc tính đã được phân tích thành một tổng thể thống nhất, hoàn chỉnh

Tư duy heuristic - Sáng tạo, linh hoạt, không theo khuôn mẫu, liên quan đến trực giác và khả năng sáng tạo

Tư duy thực hành

Tư duy máy móc - Liên quan đến khả năng phân tích và áp dụng các phương pháp máy tính vào quá trình tư duy

Tư duy algorithm - Diễn ra theo chương trình và cấu trúc logic có sẵn, có khuôn mẫu nhất định

Quy luật thích ứng - Khi vào phòng tối từ nơi sáng

Quy luật về sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các cảm giác - Cảm giác thay đổi sau khi nghe một âm thanh lớn

Các vòng tròn như nhau nhưng nằm giữa các vòng tròn to hơn thì trông dường như bé hơn

Cảm giác của người được phát triển mạnh mẽ và phong phú dưới ảnh hưởng của hoạt động và giáo dục

Cảm giác của con người phản ánh những thuộc tính của sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và do con người sáng tạo ra

Cơ chế sinh lý của cảm giác ở người chỉ phụ thuộc vào hoạt động của hệ thống tín hiệu thứ nhất

Cảm giác ở người chỉ là mức độ định hướng đầu tiên, sơ đẳng nhất

Xác định vấn đề và biểu đạt vấn đề - Nhận thức tình huống có vấn đề và xác định mâu thuẫn cần giải quyết

Kiểm tra giả thuyết - .Kiểm tra các giả thuyết để xác định xem chúng có phù hợp và khả thi trong việc giải quyết vấn đề hay không

Huy động các tri thức, kinh nghiệm - .Huy động tri thức và kinh nghiệm liên quan để phát sinh các liên tưởng ban đầu

.Thực hiện giả thuyết đã được khẳng định và giải quyết vấn đề, bắt đầu quá trình tư duy mới nếu có vấn đề phát sinh

Tư duy và tưởng tượng hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình con người giải quyết vấn đề, thông qua kết hợp giữa hình ảnh và khái niệm

Tư duy và tưởng tượng đều phản ánh hiện thực một cách trực tiếp qua cảm giác và tri giác

Tư duy và tưởng tượng đều nảy sinh khi con người gặp hoàn cảnh có vấn đề và không thể giải quyết chỉ bằng tri giác đơn thuần

Tưởng tượng thường xảy ra khi tư duy đã bế tắc do hoàn cảnh có quá nhiều thông tin rõ ràng

Cảm giác ở con người yếu hơn ở con vật

A.   Cảm giác ở con người mang tính xã hội

A.   Cảm giác ở con người chỉ phản ánh các đặc điểm bề ngoài của sự vật

A.   Cảm giác ở con người mang tính tự động và không cần sự tương tác xã hội

A.   Cảm giác giúp con người phản ánh trọn vẹn các thuộc tính của sự vật, hiện tượng

A.   Cảm giác chỉ giúp xác định chính xác hình dáng và kích thước của sự vật

A.   Cảm giác cung cấp nguyên liệu cho các hình thức nhận thức cao hơn

A.   Cảm giác chỉ giúp con người nhận biết các kích thích bên ngoài một cách trực tiếp

Quy luật tác động qua lại - Khi bạn ăn cay, bạn cảm nhận món khác ngọt hơn

Quy luật thích ứng - Một người thợ lặn có thể chịu đựng được áp suất 2atm trong vài chục phút

Quy luật ngưỡng cảm giác - Khi kích thích ánh sáng mạnh, bạn không cảm nhận được sự thay đổi nếu không có sự chênh lệch cường độ

A.   Quá trình giải quyết vấn đề bằng tư duy logic

A.   Quá trình sáng tạo hình ảnh mới từ những biểu tượng đã có

A.   Quá trình ghi nhớ và tái hiện những hình ảnh đã có

A.   Quá trình nhận thức cao cấp giúp giải quyết tình huống có vấn đề

Các biểu tượng của trí nhớ

Các phương thức hành động

Các hình ảnh của sự vật đã tồn tại

Các biểu tượng mới được sáng tạo trên cơ sở những biểu tượng đã có

A.   Tình huống có vấn đề không cần thiết trong quá trình tư duy

A.   Tình huống có vấn đề không cần được nhận thức rõ ràng

A.   Giúp con người không cần động não suy nghĩ các giải pháp giải quyết vấn đề

A.   Tình huống có vấn đề kích thích tư duy khi con người nhận thức được mâu thuẫn trong vấn đề

1) Tưởng tượng sáng tạo tạo ra hình ảnh mới chưa có trong kinh nghiệm cá nhân và xã hội

2) Tưởng tượng tái tạo là hình ảnh chưa từng có trong kinh nghiệm cá nhân và xã hội

3) Tưởng tượng tích cực bao gồm tưởng tượng tái tạo và tưởng tượng sáng tạo

4) Tưởng tượng tiêu cực có thể có hoặc không có chủ đích

1) Tính ổn định của tri giác là đặc điểm bẩm sinh, có sẵn ngay từ khi con người mới sinh ra

2) Tri giác là một quá trình tích cực, có sự kết hợp giữa cảm giác và vận động

3) Tri giác phản ánh một cách trọn vẹn các thuộc tính bề ngoài của sự vật

4) Tri giác chỉ phản ánh các thuộc tính riêng lẻ của sự vật, không có tính tổng hợp

A.   Phản xạ của cơ thể khi có sự thay đổi về môi trường xung quanh

A.   Phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với các sự vật, hiện tượng xung quanh

A.   Quá trình tâm lý phản ánh từng thuộc tính cụ thể của sự vật, hiện tượng khi chúng đang tác động vào giác quan

A.   Quá trình tâm lý phản ánh một cách tổng thể các thuộc tính của sự vật, hiện tượng

Quy luật về tính có ý nghĩa - Tri giác của sự vật mang ý nghĩa nhất định, con người có thể gọi tên và phân loại các sự vật, hiện tượng

Quy luật về tính lựa chọn - Tri giác tách một số sự vật, hiện tượng ra khỏi bối cảnh, tạo nên sự lựa chọn trong quá trình tri giác

Quy luật về tính đối tượng - Tri giác phản ánh sự vật hiện tượng độc lập và đầy đủ từ thế giới khách quan

1) Tính kết cấu của tri giác là sự phản ánh đã có sẵn, không cần diễn ra trong quá trình tri giác

2) Tri giác chỉ là tổng hợp các cảm giác mà không có mối liên hệ giữa các thành phần

3) Khi nhìn một bức tranh, ta hiểu nội dung vì các hình vẽ có mối quan hệ xác định, tạo thành một hình ảnh tổng thể

4) Tri giác phản ánh sự vật theo một cấu trúc, là sự khái quát từ các cảm giác qua mối liên hệ giữa các thành phần

Trừu tượng hóa - Gạt bỏ những yếu tố không cần thiết, chỉ giữ lại các yếu tố cần thiết để tư duy và hiểu rõ vấn đề

So sánh

Khái quát hóa - Bao quát các đối tượng thành một nhóm hoặc loại theo những thuộc tính chung nhất, bao gồm các đặc điểm giống và bản chất

Tư duy lý luận

2.Tư duy trực quan - hình ảnh - A.   Giải quyết vấn đề qua quan sát và hình dung hình ảnh, thường gặp ở trẻ em

3.Tư duy trực quan - hành động - Giải quyết vấn đề qua các hành động thực tế, sử dụng tay chân để thao tác với vật

4.Tư duy trừu tượng (tư duy từ ngữ - logic) - Giải quyết vấn đề dựa trên khái niệm và logic, sử dụng ngôn ngữ và lý thuyết

Tư duy thực hành - Giải quyết nhiệm vụ bằng hành động thực tế và kiểm tra cụ thể, như thợ sửa xe máy kiểm tra các bộ phận để khắc phục sự cố

Tư duy lý luận - Giải quyết nhiệm vụ qua việc sử dụng khái niệm và tri thức lý thuyết, như sinh viên học bài hay thầy giáo soạn bài giảng

Tư duy hình ảnh cụ thể - Giải quyết nhiệm vụ dựa trên hình ảnh trực quan, như suy nghĩ về con đường ngắn nhất từ trường về nhà

Tư duy trực quan - hình ảnh

Tư duy là phương tiện của ngôn ngữ

Ngôn ngữ là phương tiện của tư duy

Ngôn ngữ cản trở quá trình tư duy

Tư duy và ngôn ngữ là 2 quá trình độc lập