Ông phát triển thuyết Nhị nguyên trong nghiên cứu tâm lý học

Ông nghiên cứu về tâm lý học nhận thức và phân tâm học

Ông sáng lập phòng thí nghiệm tâm ký học đầu tiên vào năm 1897

Ông là người đầu tiên đưa ra khái niệm “tâm lý học”

Aristotle nhấn mạnh vào yếu tố tinh thần, Plato tập trung vào yếu tố vật chất

Aristotle cho rằng tâm hồn chỉ có một dạng duy nhất, Plato chia tâm hồn thành ba phần

Aristotle cho rằng tâm hồn gắn liến với thể xác, Plato cho rằng tâm hồn có trước thể xác

Aristotle tin vào tâm hồn do Thượng đế tạo ra, Plato phản đối ý tưởng này

Chỉ tồn tại trong não bộ con người

Không có sự thay đổi theo thời gian

Là bản sao y hệt thế giới khách quan

Mang tính sinh động và sáng tạo

Hình ảnh tâm lý có tính chất cố định và khách quan như ảnh trong gương

Hình ảnh tâm lý phản ánh thế giới khách quan một cách chính xác tuyệt đối

Hình ảnh tâm lý mang tính sinh động, sáng tạo

Hình ảnh tâm lý mang tính chủ thể, chịu ảnh hưởng bởi cá nhân hoặc nhóm người

Tâm lý con người chỉ xuất hiện khi có hoạt động vui chơi

Tâm lý con người hình thành và phát triền thông qua các mối quan hệ xã hội

Tâm lý con người được hình thành ngẫu nhiên không có quy luật

Tâm lý con người không liên quan đến môi trường sống

Do mỗi người có điều kiện sống giáo dục khác nhau

Do mỗi người có vốn kinh nghiệm khác nhau

Do tâm lý là yếu tố cố định, không thay đổi theo hoàn cảnh

Vì tâm lý hoàn toàn do yếu tố di truyền quyết định

Nguyên tắc quyết định luận duy vật biện chứng

Nguyên tắc nghiên cứu tâm lý qua sự vận động

Nguyên tắc thống nhất tâm lý với hoạt động

Nguyên tắc nghiên cứu tâm lý trong mối liên hệ với các hiện tượng khác

Có thể áp dụng trong nhiều bối cảnh nghiên cứu khác nhau, từ phòng thí nghiệm đến môi trường thực tế

Thu thập dữ liệu khách quan từ hành vi thực tế mà không bị ảnh hưởng bởi nhận thức chủ quan của đối tượng

Luôn yêu cầu sự hợp tác từ đối tượng nghiên cứu

Dễ dàng tiếp cận được các yếu tố tâm lý bên trong như suy nghĩ và cảm xúc

Sử dụng các câu hỏi mở

Chỉ dựa vào quan sát trực tiếp

Kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc

Thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau

Wilhelm Wundt

Ivan Pavlov

John Watson

Sigmund Freud

Tâm lý không ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của con người

Tâm lý định hướng, điều khiển và điều chỉnh hoạt động của con người

Tâm lý chỉ có chức năng ghi nhớ sự kiện đã xảy ra

Tâm lý chỉ phản ánh thế giới khách quan mà không tác động ngược lại

Ông cho rằng tâm hồn con người tồn tại độc lập với cơ thể

Ông khẳng định tâm lý con người có thể được nghiên cứu thông qua thần học

Ông đề xuất rằng tâm hồn con người được tạo ra từ các nguyên tử lửa

Ông phân biệt rõ ràng giữa vật chất và tâm hồn, coi cơ thể con người phản xạ như một cỗ máy

Vì nó thay đổi theo hoàn cảnh và thời gian

Vì nó giống nhau giữa tất cả mọi người

Vì nó phản ánh khách quan thế giới bên ngoài

Vì mỗi người có kinh nghiệm, nhu cầu và xu hướng khác nhau

Xã hội – lịch sử

Tự nhiên và bẩm sinh

Di truyền

Không thể thay đổi

Phương pháp trắc nghiệm

Phương pháp thực nghiệm tự nhiên

Phương pháp quan sát

Phương pháp thực nghiệm trong phòng thí nghiệm

Vật chất được chuyển hóa trong đầu óc con người

Một thực thể siêu nhiên do thượng đế ban cho

Hoàn toàn do yếu tố di truyền quyết định

Một hệ thống tự vận hành không phụ thuộc vào xã hội

Thuyết tâm lý học hành vi của Watson, nghiên cứu về cảm giác của Titchener

Thuyết tiến hóa của Darwin, thuyết tâm sinh lý học giác quan của Helmholtz, thuyết tâm vật lý học của Fechner và Weber, nghiên cứu tâm thần học của Charcot

Thuyết hành vi và các nghiên cứu tâm lý học phát triển xã hội Tâm hồn do Thượng đế sinh ra và có trước thực tại

Các công trình nghiên cứu về hành vi của Pavlov và Skinner

7 lớp

4 lớp

6 lớp

5 lớp

Tiểu não

Thể trai

Hai đồi thị

Tuyến yên

Thủy đỉnh

Thủy trán

Thủy chẩm

Thùy thái dương

Vì vỏ não kiểm soát toàn bộ xương sống

Vì tế bào thần kinh không có khả năng sinh sản lại

Vì tế bào thần kinh ở đây rất yếu

Vì các tế bào thần kinh sẽ lan truyền tổn thương

Trung khu dưới vỏ não

Đường liên hệ thần kinh tạm thời trên vỏ não

Các bản năng bẩm sinh

Tế bào thần kinh vận động

Vì nó chỉ xuất hiện ở giai đoạn bào thai

Vì nó hoạt động dựa vào bản năng bẩm sinh

Vì nó được hình thành trong quá trình sống và phản ánh kinh nghiệm cá nhân

Vì nó giúp cơ thể thích nghi với môi trường ổn định

Sigmund Freud

Carl Jung

John Waston

I.P Pavlov

Mỗi chức năng tâm lý có một vùng não riêng biệt và tách biệt hoàn toàn với các chức năng khác

Các chức năng tâm lý là kết quả của sự phối hợp cơ động giữa nhiều vùng não, không có vùng cố định nào cho mỗi chức năng cụ thể

Mỗi chức năng tâm lý có thể được điều khiển bởi các vùng não cố định

Não bộ hoạt động theo nguyên tắc “phản công” và “nhịp nhàng”, với sự thay đổi liên tục của các trung khu thần kinh

Một trung khu cố định

Tuyến tùng và thể trai

Một vùng duy nhất trên vỏ não

Nhiều miền phối hợp cơ động

Vì có khả năng thay thế lẫn nhau giữa các tế bào thần kinh

Vì nó bao gồm các tuyến nội tiết

Vì nó là phần duy nhất điều khiển vận động

Vì nó có thể sản sinh tế bào thần kinh mới

Là phản xạ tự tạo trong đời sống của từng cá thể

Là phản xạ bẩm sinh được di truyền từ thế hệ trước

Hình thành do kinh nghiệm sống

Luôn chịu sự điều khiển của ý thức

Độ mạnh của quá trình thần kinh

Sự cân bằng giữa hưng phấn và ức chế

Tính linh hoạt của quá trình thần kinh

Tất cả các thuộc tính trên đều đúng

Khó điều chỉnh cảm xúc và hành vi

Chậm thay đổi khi gặp tính huống mới

Dễ bị rối loạn cảm xúc

Thích nghi tốt với môi trường công việc

Cầu não

Hành tủy

Não trung gian

Tiểu não

Quy luật cảm ứng qua lại

Quy luật phụ thuộc vào cường độ kích thước

Quy luật hoạt động theo hệ thống

Quy luật lan tỏa và tập trung

Hai quá trình này hoàn toàn độc lập với nhau

Chỉ có ức chế mới tham gia vào hoạt động của não

Hưng phấn luôn mạnh hơn ức chế

Chúng luôn phối hợp thay thế nhau, tạo nên sự cân bằng trong hoạt động thần kinh

Dễ hưng phấn, sôi nổi nhưng thiếu khả năng kiềm chế cảm xúc

Có xu hướng bốc đồng, dễ cuốn vào xung đột nếu không được rèn luyện

Luôn giữ bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc trong mọi tình huống

Trầm ổn, sống nội tâm và ít bị chi phối bởi môi trường xung quanh

Gồm khoảng 6 triệu nơron

Có khoảng 14 – 17 tỉ tế bào thần khinh

Có khối lượng trung bình khoảng 1,4kg

Có khả năng sinh sản thêm tế bào

Rèn luyện tính kiên trì, nhẫn nại

Quá trình học tập, rèn luyện

Quá trình nội tâm hóa các thao tác của hành động cắt may

Cả 03 đáp án trên đều đúng

Diễn ra hoàn toàn vô thức

Có mục đích rõ ràng

Mang tính xã hội

Không sự dụng công cụ

Giúp con người thích nghi với môi trường xã hội

Là phương tiện duy nhất để con người tồn tại

Làm phát triển thể chất nhưng không ảnh hưởng đến tâm lý

Làm nảy sinh và phát triền tâm lý

Tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần

Hoạt động lao động

Hoạt động học tập

Hoạt động giao tiếp

Hoạt động vui chơi

Hoạt động tự phát, không có định hướng

Trao đổi thông tin và tổ chức các hoạt động chung

Giải trí và thư giãn tinh thần

Duy trì quan hệ xã hội

Tạo ấn tượng ban đầu

Giao tiếp qua cảm xúc

Giao tiếp bằng phản xạ tự nhiên

Giao tiếp gián tiếp

Giao tiếp trực tiếp

Giao tiếp giúp hình thành và điều chỉnh hoạt động

Giao tiếp giúp con người phối hợp trong hoạt động chung

Giao tiếp là tiền đề và điều kiện của hoạt động

Hoạt động không thể diễn ra nếu thiếu lời nói

Theo hình thức thể hiện

Theo vị trí xã hội của người tham gia

Theo mục đích giao tiếp

Theo trình độ học vấn

Tạo ảnh hưởng tích cực trong tập thể

Phát triền mối quan hệ xã hội

Giao tiếp nội tâm

Giao tiếp đơn phương

Vì con người chỉ phát triển qua giáo dục

Vì hoạt động mang tính bản năng

Vì thông qua hoạt động, con người tác động vào hiện thực và phản ánh thế giới

Vì hoạt động giúp con người tồn tại sinh học

Sinh viên đó có khả năng tư duy độc lập

Giao tiếp làm bạn sinh viên đó nổi bật hơn các bạn

Giao tiếp giúp sinh viên đó phát triền các mặt tâm lý xã hội

Sinh viên đó đang tránh né hoạt động cá nhân

Thông qua trải nghiệm và làm việc với người khác

Thông qua tiếp xúc vật chất đơn thuần với thế giới

Thông qua giao tiếp nội tâm

Thông qua bản năng tự nhiên

Phản hồi xã hội trong các mối quan hệ

Tư duy trực giác

Môi trường sống cá nhân

Thói quen hành vi bản năng

Cá nhân hình thành bản sắc riêng mà không cần xã hội

Sinh viên phát triển sự tự ý thức qua phản hồi từ bạn bè, thầy cô

Trẻ em học ngôn ngữ qua giao tiếp với người lớn

Cá nhân phát triền độc lập, không cần quan hệ xã hội

Thuyết phục nhân viên

Truyền đạt nhiệm vụ rõ ràng

Đưa ra quyết định thay cho tất cả

Giảm áp lực cho bản thân

Tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần

Cải tạo thế giới khách quan

Làm nảy sinh và phát triển tâm lí

Cả 03 đáp án trên đều đúng

Mục đích - Chủ thể - Khách thể - Phương tiện – Động lực

Chủ thể - Hành vi – Phản ứng

Động cơ – Cảm xúc – Trí nhớ - Phản xạ

Mục đích – Phương tiện – Kết quả

Sự quan sát thụ động hành vi của người khác

Việc người này nhìn người kia

Việc sử dụng ngôn ngữ một chiều từ người nói đến người nghe

Sự tương tác giữa các cá nhân nhằm trao đổi thông tin, thể hiện thái độ và thiết lập mối quan hệ

Chỉ diễn ra bằng lời nói

Luôn diễn ra trong tổ chức

Có sự trao đổi thông tin

Mang tính tương tác hai chiều

Trẻ phát triển mạnh tư duy trừu tượng

Trẻ không phát triển ngôn ngữ và hành vi xã hội

Trẻ mất phản xạ sinh tồn

Trẻ nhạt cảm hơn với môi trường

Hoạt động không cần thiết nếu có giáo dục tốt

Hoạt động là phương tiện để con người tiếp xúc và thay đổi thế giới

Trong quá trình hoạt động, cá nhân phát triển tri thức và kỹ năng

Hoạt động giúp con người sống lâu hơn

Nói với giáo viên rằng Lan nên ở một mình

Để bạn tự nhiên, không cần tác động gì

So sánh Lan với bạn khác để bạn cố gắng hơn

Tìm cách giao tiếp thường xuyên, động viên và mời Lan tham gia các hoạt động nhóm

Mang tính xã hội, có mục đích và chịu sự điều khiển của ý thức

Diễn ra một cách vô thức và tự phát

Không có mục đích rõ ràng

Chỉ tồn tại trong môi trường tự nhiên

Giao tiếp thân mật

Giao tiếp công việc

Giao tiếp tổ chức

Giao tiếp xã hội 

Là hành đọng không có mục đích rõ ràng

Là toàn bộ hành vi của con người

Là các phản xạ tự nhiên của con người

Là quá trình con người tác động vào thế giới khách quan nhằm tạo ra sản phẩm và cải tạo thế giới 

Tính chịu kích thích 

Có hệ thần kinh phát triển

Khả năng di chuyển trong môi trường nước

Khả năng sinh sản theo chu kỳ

Mặt cảm xúc

Mặt thái độ

Mặt năng động

Mặt nhận thức

Phân tích và tổng hợp

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Cảm xúc và lý trí

Tư duy và trí nhớ

Gắn với cảm xúc như yêu, ghét, vui, buồn

Không ảnh hưởng đến hành vi

Luôn mang tính lý tính

Là đặc điểm bẩm sinh

Vì ý thức chỉ tồn tại khi có giác quan

Vì ý thức không liên quan đến nhận thức

Vì ý thức là cảm xúc đối với tri thức

Vì ý thức giúp con người hiểu và phản ánh lại tri thức đã tiếp nhận

Là khả năng ghi nhớ những đối tượng quan trọng

Là phản ứng nhất thời với các kích thích

Là sự tập trung của ý thức vào một hay một nhóm sự vật hiện tượng

Là quá trình xử lý thông tin đã lưu trong trí nhớ

Vì chú ý giúp con người phản ứng nhanh với môi trường

Vì chú ý giúp phân biệt giữa cảm xúc và nhận thức

Vì chú ý quyết định khả năng ghi nhớ thông tin

Vì chú ý là điều kiện để các hiện tượng khách quan được ý thức tiếp nhận và xử lý 

Tự hoàn thiện và thay đổi thói quen

Chỉ phản ứng tức thời với môi trường

Điều chỉnh và kiểm soát hành vi trong suốt quá trình thực hiện

Dự báo và lên kế hoạch cho hành động trong tương lai

Tăng cường xúc cảm

Khái quát và hiểu bản chất sự vật

Cung cấp các hình ảnh trực quan

Tạo ra các phản ứng sinh học

Ngôn ngữ

Trí nhớ

Giác quan

Trực giác

Là sự phản xạ tự nhiên của con người đối với các kích thích bên ngoài

Là sự kết hợp của cảm giác, tri giác, và tư duy

Là phản ánh của phản ánh, là tri thức của tri thức

Là năng lực nhận thức về thế giới khách quan qua các giác quan

Chú ý sau chủ định

Chủ ý tức thời

Chủ ý không chủ định

Chủ ý có chủ định

Giao tiếp nhóm

Nghỉ ngơi

Học tập

Vui chơi 

Kỹ xảo di truyền, bản năng do luyện tập 

Kỹ xảo có thể thay đổi linh hoạt, bản năng mang tính bẩm sinh

Kỹ xảo gắn với bản năng tự vệ, bản năng thì không

Kỹ xảo là kết quả của sự nghỉ ngơi

Vì bản năng được hình thành qua luyện tập nhiều lần

Vì bản năng gắn liền với trí tuệ 

Vì bản năng được ghi sẵn trong gen và không cần huấn luyện đặc biệt

Vì bản năng do học hỏi trong cuộc sống

Động vật có vú

Cá

Côn trùng

Chim

Phản xạ của cơ thể khi có sự thay đổi về môi trường xung quanh

Phản ứng tự nhiên của cơ thể đối với các sự vật, hiện tượng xung quanh

Quá trình tâm lý phản ánh từng thuộc tính cụ thể của sự vật, hiện tượng khi chúng đang tác động vào giác quan

Quá trình tâm lý phản ánh một cách tổng thể các thuộc tính của sự vật, hiện tượng

Quá trình nhận diện vật thể dựa vào một giác quan

Quá trình cảm nhận đơn lẻ từng thuộc tính của sự vật

Phản ánh đơn giác các cảm giác

Quá trình tổ chức, sắp xếp, lí giải các thông tin từ cảm giác

Cảm giác không phụ thuộc vào mức độ cường độ của kích thước

Cảm giác chỉ xuất hiện khi kích thích đạt đến một ngưỡng nhất định

Cảm giác luôn có sẵn mà không cần bất kỳ kích thích nào

Cảm giác chỉ xuất hiện khi các giác quan không hoạt động

Quá trình tâm lý phản ánh những thuộc tính bản chất, mối quan hệ có tính quy luật của sự vật, hiện tượng

Quá trình phản ánh trực tiếp sự vật, hiện tượng qua giác quan

Quá trình cảm nhận và phân tích cảm giác

Quá trình tri giác đơn giản của các sự vật

Ngôn ngữ phương tiện của tư duy

Ngôn ngữ cản trở quá trình tư duy

Tư duy và ngôn ngữ là hai quá trình độc lập

Tư duy là phương tiện của ngôn ngữ

Quá trình sáng tạo hình ảnh mới từ những biểu tưởng đã có

Quá trình ghi nhớ và tái hiện những hình ảnh đã có

Quá trình nhận thức cao cấp giúp giải quyết tình huống có vấn đề

Quá trình giải quyết vấn đề bằng tư duy logic

Tư duy chỉ giải quyết nhiệm vụ hiện tại

Tư duy có khả năng trừu xuất các thuộc tính chung và khái quát cần sự vật, hiện tượng

Tư duy chỉ phản ánh những dấu hiệu cá biệt và cụ thể của sự vật

Tư duy phản ánh sự vật, hiện tượng một cách cụ thể và chi tiết

Tri giác không cần đến kinh nghiệm

Tri giác không phản ánh hiện thực khách quan

Tri giác tổ hợp và diễn giải các thông tin cảm giác

Tri giác phản ánh một cách riêng lẻ từng thuộc tính của sự vật

Cảm giác chỉ giúp xác định chính xác hình dáng và kích thước của sự vật

Cảm giác giúp con người phản ánh trọn vẹn các thuộc tính của sự vật, hiện tượng

Cảm giác chỉ giúp con người nhận biết các kích thích bên ngoài một cách trực tiếp

Cảm giác cung cấp nguyên liệu cho các hình thức nhận thức cao hơn

Các hình ảnh của sự vật đã tồn tại

Các biểu tượng mới được sáng tạo trên cơ sở những biểu tượng đã có

Các biểu tượng của trí nhớ

Các phương thức hành động

Tưởng tượng phản ánh những thuộc tính bản chất của sự vật

Tưởng tượng sử dụng các phương thức hành động như phân tích và tổng hợp

Tưởng tượng tạo ra những hình ảnh mới dựa trên các biểu tượng đã biết

Tưởng tượng luôn tạo ra kết quả chính xác và chặt chẽ

Tình huống có vấn đề kích thích tư duy khi con người nhận thức được mâu thuẫn trong vấn đề

Giúp con người không cần động não suy nghĩ các giải pháp giải quyết vấn đề

Tình huống có vấn đề không cần được nhận thức rõ ràng

Tình huống có vấn đề không cần thiết trong quá trình tư duy

Cảm giác ở con người chỉ phản ánh các đặc điểm bề ngoài của sự vật

Cảm giác ở con người yếu hơn ở con vật

Cảm giác ở con người mang tính tự động và không cần sự tương tác xã hội

Cảm giác ở con người mang tính xã hội

Tính cụ thể và đơn giản

Tính gián tiếp

Tính trừu tượng và khái quát

Tính có vấn đề

Tư duy không cần ngôn ngữ để phản ánh sự vật

Tư duy sử dụng ngôn ngữ và các công cụ như đồng hồ, máy móc để nhận thức sự vật

Con người trực tiếp nhận thức sự vật thông qua các giác quan

Tư duy chỉ dựa vào cảm giác và trí giác trực tiếp

Hành vi lặp đi lặp lại 

Phản ứng sinh lý đơn thuần

Nhận thức về đối tượng 

Rung động và phản ứng cảm xúc

Tình cảm phản ánh đầy đủ mọi sự vật mà giác quan con người tiếp nhận

Tình cảm có tính lựa chọn, chỉ xảy ra khi sự vật có liên quan đến con người

Tình cảm phản ánh mối quan hệ giữa sự vật với nhu cầu, động cơ của con người

Tình cảm phản ánh thế giới bằng hình ảnh và khái niệm

Vì tình cảm hình thành một cách tự phát và không ảnh hưởng đến nhận thức

Vì tình cảm giúp con người điều chỉnh hành vi một cách vô thức

Vì tình cảm không liên quan đến nhu cầu hay động cơ của con người

Vì tình cảm nảy sinh và biểu hiện trong hành động, đồng thời thúc đẩy con người hành động 

Con người chỉ hành động khi mọi điều kiện thuận lợi

Con người khắc phục khó khăn để đạt được mục đích đã đề ra

Con người theo đuổi mục đích mù quáng mà không cân nhắc

Con người bỏ cuộc khi gặp khó khăn

Con người phụ thuộc vào những tác động bên ngoài

Con người làm việc theo sự chỉ đạo của người khác

Con người hành động theo quan điểm và niềm tin của mình

Con người luôn chống lại sự ảnh hưởng từ bên ngoài

Đưa ra quyết định kịp thời và dứt khoát

Đảm bảo hành động luôn đúng lúc và không dao động

Sự bền bì trong việc theo đuổi mục tiêu 

Kiểm soát hành vi bản thân trong những tình huống khó khăn

Giáo dục và tự giáo dục

Học qua lý thuyết suông

Bắt chước người khác

Lặp đi lặp lại hành động 

Có sự điều khiển, điều chỉnh và kiểm tra trong quá trình thực hiện

Được thúc đẩy bởi kích thích, vật lý mạnh mẽ

Xảy ra khi không có mục tiêu rõ ràng

Diễn ra một cách tự động và không cần lựa chọn

Quy luật về sự tiến bộ không đều của kĩ xảo

Quy luật dập tắt kĩ xảo

Quy luật về sự tác động qua lại giữa kĩ xảo đã có và kĩ xảo mới

Quy luật ‘định’ của phương pháp luyện tập

Xúc cảm mang tính chất nhất thời, còn tình cảm có tính xác định và ổn định

Xúc cảm là một thuộc tính tâm lý, còn tình cảm là một quá trình tâm lý

Xúc cảm chỉ có ở con người, còn tình cảm có ở cả người và động vật

Xúc cảm xuất hiện sau tình cảm và mang tính bền vững hơn

Tạo sự chuyển biến tâm lý cho người xem

Làm tăng sự hấp dẫn bằng cách tạo ra tương phản cảm xúc

Làm nổi bật hành động của nhân vật phụ

Làm giảm sự nhàm chán trong mạch truyện

Là biểu hiện cảm xúc nhất thời, không liên quan đến nhận thức

Là nguồn động lực kích thích con người tìm tới chân lý

Là yếu tố duy nhất quyết định thành công trong nhận thức

Là kết quả của hành vi có mục đích

Giúp con người hành động một cách tự phát

Giúp con người hành động theo cảm xúc

Giúp con người tránh được những sai lầm trong hành động

Giúp con người điều chỉnh hành vi hướng vào mục đích tự giác

01 loại

03 loại

02 loại

04 loại

Cản trở quá trình hình thành kĩ xảo mới

Làm cho kĩ xảo mới hình thành nhanh hơn và dễ dàng hơn

Làm cho kĩ xảo mới trở nên không ổn định

Làm cho kĩ xảo mới luôn giống với kĩ xảo cũ

Khi thực hiện hành động theo cảm tính, bản năng

Khi gặp khó khăn, trở ngại cần vượt qua để đạt mục đích

Khi gặp sự hướng dẫn từ người khác

Khi con người thực hiện các thói quen lặp đi lặp lại

Mặt tĩnh của ý thức

Mặt năng động của trí tuệ

Mặt năng động của tình cảm

Mặt năng động của ý thức 

Nhận thức và tình cảm là hai mặt tách biệt, không ảnh hưởng đến nhau

Nhận thức chỉ ảnh hưởng đến trí tuệ, không liên quan đến tình cảm

Tình cảm là cơ sở của nhận thức, quyết định sự hiểu biết của con người

Nhận thức là cơ sở của tình cảm, đồng thời tình cảm cũng tác động đến nhận thức

Nhu cầu và động cơ

Trí nhớ và tư duy

Nhận thức và hành vi

Cảm giác và tri giác

Mâu thuẫn

Nhất thời

Tự giác

Ngẫu nhiên

Xã hội 

Tư duy

Nhận thức

Cộng đồng

Phản xạ không điều kiện

Tư duy trừu tượng 

Hệ thống tín hiệu thứ hai

Nhu cầu xã hội

Tạm thời

Tĩnh

Lặng lẽ

Năng động

Trí tuệ

Cảm xúc

Mục đích

Sự lười biếng

Tính cánh

Nội dung

Động cơ

Năng lực

Mối quan hệ giữa các hoạt động và tài liệu

Nguyên tắc liên kết các hình ảnh tâm lý theo quy luật liên tưởng

Tác động chủ yếu của các yếu tố bên trong cá nhân

Cấu trúc tổng thể của hình ảnh cảm giác

Là trí nhớ hình thành sau khi lập kế hoạch ghi nhớ rõ ràng

Là trí nhớ diễn ra một cách tự nhiên, không có mục đích đặt ra từ trước

Là trí nhớ liên quan đến ngôn ngữ và tư duy logic

Là trí nhớ hình thành qua nhiều lần lặp lại có chủ đích

Vì nó giúp con người ghi nhớ tên mình

Vì trí nhớ giúp lưu giữ kinh nghiệm, từ đó con người có ý thức bản ngã và hình thành nhân cách

Vì trí nhớ là biểu hiện của trí tuệ bẩm sinh

Vì trí nhớ giúp con người biết tránh nguy hiểm

Vận động

Hình ảnh

Xúc cảm

Từ ngữ - logic

Trí nhớ vận động

Trí nhớ xúc cảm

Trí nhớ từ ngữ - logic 

Trí nhớ hình ảnh

Là trí nhớ có quá trình ghi nhớ, giữ gìn và tái hiện diễn ra ngắn ngủi, tức thời

Có vai trò quan trọng trong việc tiếp thu kinh nghiệm mới

Là cơ sở để tích lũy tri thức lâu dài của con người

Là loại trí nhớ có chất lượng tốt nếu luyện tập bằng nhiều biện pháp khác nhau

Ghi nhớ

Tái hiện

Giữ gìn

Quên 

Ghi nhớ dựa trên cảm xúc mạnh mẽ và tự nhiên

Ghi nhớ không cần nỗ lực ý chí hoặc thủ thuật nào

Ghi nhớ có mục đích đặt ra từ trước, đòi hỏi nỗ lực và phương pháp

Ghi nhớ không cần mục đích, xảy ra một cách vô thức

Vì sự tái hiện nhiều lần giúp loại bỏ những thông tin không cần thiết

Vì tài liệu chỉ có thể được nhớ nếu liên tục được tri giác lại

Vì việc lặp lại và tái hiện thông tin giúp củng cố và duy trì dấu vết ghi nhớ

Vì quá trình ghi nhớ đã đủ để đảm bảo nhớ chính xác và lâu dài

Tin rằng thông tin vẫn có thể được hồi tưởng lại

Sử dụng  trí tưởng tượng để kết nối các mảnh ghép thông tin

Để mặc cho thông tin bị quên mà không cố gắng nhớ lại

Lặp lại chính xác những gì đã quên mà không thay đổi phương pháp

Thay đổi phương pháp và thử nghiệm cách thức mới

Lặp lại cách thức đã thử

Hồi tưởng những phần đã nhớ trước

Dừng lại và không tiếp tục thử

Lý thuyết

Ghi chú

Sự phân tích 

Trí tưởng tượng

Ghi nhớ

Giữ gìn

Trực giác

Suy luận

Biểu tượng của trí nhớ có tính cụ thể và trực giác quan hơn tri giác

Biểu tượng của trí nhớ không liên quan đến kinh nghiệm trước đây của con người

Biểu tượng của trí nhớ phản ánh sự vật một cách khái quát hơn so với tri giác

Biểu tượng của trí nhớ chỉ xuất hiện khi có sự tác động trực tiếp từ sự vật, hiện tượng

Quên tạm thời

Sực nhớ

Hồi tưởng

Nhớ lại có chủ đích

Riêng biệt

Xen kẽ

Đồng thời

Liên tục

Là trí nhớ được hình thành tức thời và biến mất nhanh chóng

Giúp lưu giữ thông tin lâu dài sau nhiều lần lặp lại và củng cố

Cần luyện tập và tái hiện thông tin nhiều lần để đạt hiệu quả cao

Là dạng trí nhớ giúp con người phản xạ nhanh trong tình huống bất ngờ

Hệ thống ghi nhớ rời rạc qua kinh nghiệm

Sự liên tưởng logic giữa các yếu tố

Tính trọn vẹn của hình ảnh

Sự tương đồng giữa tài liệu và hành động

V.I Lenin

Sigmund Freud

Jean Plaget

I.M Sechenov

Nhận lại

Nhớ lại

Hồi tưởng

Ghi nhớ

Tạm thời

Sâu sắc

Bề ngoài

Ý nghĩa

Vì nó xảy ra rất hiếm và khó xảy ra

Vì nó phụ thuộc hoàn toàn vào sự tưởng tượng

Vì việc nhận lại đôi khi không đầy đủ và không xác định

Vì nó chỉ là hành động có chủ định

Vì mọi dấu vết đều biến mất hoàn toàn khỏi vỏ não

Vì có những dấu vết vẫn còn nhưng tạm thời không tái hiện được

Vì quên là quá trình hợp lý, giúp trí nhớ hoạt động hiệu quả hơn

Vì quên là dấu hiệu cho thấy bộ não đang già đi

Ôn tập ngay sau khi ghi nhớ

Ôn tập một cách tích cực bằng cách tái hiện tài liệu

Ôn tập liên tục mà không nghỉ ngơi

Ôn tập chỉ một lần sau khi học

Vì dàn ý tạo ra sự hứng thú khi học

Vì dàn ý giúp học sinh tăng cường sự chú ý

Vì dàn ý là công cụ giúp người học ôn tập và tái hiện tài liệu

Vì dàn ý giúp phân chia tài liệu thành các phần nhỏ, dễ học thuộc

Giữ gìn tích cực là tái hiện thông tin đã nhớ mà không cần nhìn lại tài liệu gốc

Giữ gìn là quá trình củng cố những dấu vết đã hình thành trong quá trình ghi nhớ

Giữ gìn có thể thực hiện được nếu có sự tri giác lại tài liệu gốc

Giữ gìn tiêu cực là khi thông tin được quên đi để dành chỗ cho thông tin mới

Môi trường tự nhiên

Hoạt động và giao tiếp xã hội

Di truyền

Kinh nghiệm cá nhân

Tính cách 

Xu hướng

Năng lực

Khí chất

Thế giới quan

Tính cách

Xu hướng

Năng lực

Mức độ tư duy

Hành vi và thái độ ổn định

Phản xạ

Trí nhớ

Giao tiếp – văn hóa

Di truyền – sinh học

Tư tưởng – đạo đức

Xã hôi – lịch sử

Kỹ năng giao tiếp xã hội

Khả năng tư duy logic

Thái độ trước áp lực cuộc sống

Hệ thống quan điểm sống và niềm tin cá nhân

Thái độ và hành vi nhất quán qua thời gian

Tâm lý người thay đổi thất thường

Hành vi dễ thay đổi theo hoàn cảnh

Nhân cách phát triển theo tuổi

Quyết định hiệu quả hoạt động

Điều chỉnh hành vi đạo đức

Tạo nên xu hướng sống

Gắn liền với cảm xúc

Hành vi đặc trưng

Thái độ ổn định 

Tốc độ phản xạ

Khả năng toán học

Thể hiện thái độ với thế giới xung quanh

Biểu hiện qua hành vi ổn định

Gần với quá trình sinh học

Thường di truyền qua thế hệ

Năng khiếu âm nhạc, hội hoa, thể thao

Kỹ năng ngôn ngữ vượt trội trong lĩnh vực cụ thể

Tư duy logic, khả năng tổ chức công việc

Khả năng giao tiếp hiệu quả với người khác

Khát khao trở thành bác sĩ để cứu con người

Định hướng nghề nghiệp lâu dài vì trách nghiệm xã hội

Mong muốn đạt điểm cao để vượt bạn bè

Sẵn sàng làm mọi việc để được chú ý

Lý tưởng

Hứng thú

Khí chất

Năng lực

Gắn liền với thái độ của cá nhân đối với thế giới

Ổn định trong thời gian và hoàn cảnh

Di truyền từ cha mẹ

Thể hiện ở tốc độ phản ứng sinh học

Mang tính ổn định

Mang tính tích hợp

Thường xuyên thay đổi

Hoàn toàn bẩm sinh

Xu hướng

Năng lực

Di truyền thần kinh

Khí chất

Năng lực cảm xúc

Năng lực đạo đức

Năng lực chung

Năng lực chuyên biệt

Hứng thú

Niềm tin

Khí chất

Năng lực

Năng lực giải quyết vấn đề xã hội 

Cảm xúc ổn định, phản ứng chậm 

Tư duy phản biện, sáng tạo

Khả năng ghi nhớ, tư duy, tưởng tượng

Tương đối ổn định, bền vững

Có nguồn góc sinh học

Có thể hình thành qua học tập

Gắn với xu hướng sống

Hình thành qua lao động

Phát triển qua giao tiếp 

Tồn tại độc lập với xã hội

Phụ thuộc hoàn toàn vào gen

Tính cách hướng ngoại

Hứng thú nghệ thuật

Năng lực chuyên biệt

Năng lực chung

Khí chất 

Hứng thú

Tính cách

Năng lực xã hội

Năng lực toán học

Hứng thú

Tính cách kiên trì

Lý tưởng nghề nghiệp

Xu hướng nghề nghiệp

Năng lực chuyên biệt

Tính cách độc lập

Năng lực chung

Tăng tính năng công nghệ cao

Tập trung vào thiết kế thẩm mỹ và sang trọng

Cung cấp các sản phẩm để sử dụng và an toàn

Giảm giá để khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận sản phẩm

Hoạch định lộ trình thăng tiến rõ ràng và tạo cơ hội đào tạo cho nhân viên

Đặc mục tiêu cao để thúc đẩy nhân viên làm việc chăm chỉ hơn

Để nhân viên có thể tự quyết định công việc của mình mà không cần hướng dẫn

Có thể bỏ qua lộ trình thăng tiến của nhân viên để nhân viên tập trung vào công việc hiện tại

Quy luật tương đồng (Similarity)

Quy luật gần gủi (Proximity)

Quy luật chậm rãi (Slow Motion)

Quy luật liên tục (Continuity)

Quy luật gần gũi (Proximity)

Quy luật liên tục (Continuity)

Quy luật tương đồng (Similarity)

Quy luật đóng kín (Closure) 

Sử dụng hình dạng và màu sắc ngẫu nhiên cho các nút bấm để tạo sự đa dạng, không cần thiết phải có sự tương đồng

Đặt các nút bấm ở các vị trí cách xa nhau để tạo sự phân biệt rõ ràng

Sử dụng màu sắc khác biệt cho các nút bấm để chúng nổi bật và dễ nhận diện

Sử dụng màu sắc và hình dạng tương đồng cho các nút bấm, giúp người dùng nhận ra chúng là những phần tử có chức năng tương tự

Sử dụng màu sắc khác biệt cho thời gian và địa điểm để chúng không bị nhầm lẫn

Đặt thông tin thời gian và địa điểm ở các khu vực khác nhau trên poster để làm nổi bật sự độc lập của chúng

Tăng kích thước của các chi tiết này để làm nổi bật thông tin, nhưng không cần thiết phải có sự liên kết rõ ràng

Đặt thông tin thời gian và địa điểm gần nhau để người xem dễ dàng nhận ra mối liên kết giữa chúng

Thêm nhiều chuyển động bất ngờ trong các cảnh quay

Dừng lại đột ngột giữa các cảnh trong video

Tạo chuyển động liên tục giữa các cảnh và nhân vật để người xem cảm thấy sự mạch lạc, không bị gián đoạn

Sử dụng hiệu ứng chuyển cảnh phức tạp

Đưa ra các khuyến mãi và ưu đãi về sản phẩm để thu hút sự chú ý mà không liên quan đến vấn đề xã hội

Tạo các video mô phỏng các câu chuyện thực tế về vấn đề xã hội để người tiêu dùng có thể cảm nhận và hành động theo, tạo sự đồng cảm mạnh mẽ

Chỉ chia sẻ các dữ liệu và nghiên cứu về vấn đề xã hội mà không áp dụng phương pháp mô phỏng thực tế

Sử dụng các bài viết chia sẻ thông tin về vấn đề xã hội mà không cần xây dựng câu chuyện mô phỏng

Chỉ chia sẻ thông tin nghiên cứu về quyền lợi phụ nữ mà không tạo ra những câu chuyện mô phỏng

Tạo các video mô phỏng những câu chuyện thực tế về quyền lợi của phụ nữ, khuyến khích cộng đồng hành động để thay đổi nhận thức xã hội

Tổ chức các sự kiện cộng đồng để khuyến khích mọi người tham gia mà không tập trung vào việc mô phỏng câu chuyện về quyền lợi phụ nữ

Chỉ dựa ra các lợi kêu gọi hành động mà không xây dựng câu chuyện cảm động hay mô phỏng thực tế

Nếu giá của sản phẩm giảm quá nhiều, người tiêu dùng có thể hoài nghi về chất lượng của nó

Người tiêu dùng thường chọn sản phẩm có giá trị cao hơn vì họ cho rằng giá cao sẽ tương đương với chất lượng cao

Khi giá sản phẩm giảm, người tiêu dùng sẽ luôn cảm thấy sản phẩm đó có chất lượng tốt hơn

Người tiêu dùng không bị ảnh hưởng bởi giá cả khi lựa chọn sản phẩm, chỉ quan tâm đến chất lượng

Giá cả hợp lý và sự phù hợp với ngân sách

Sự tiện lợi và tính thực dụng

Thương hiệu nổi tiếng và đẳng cấp

Tính thẩm mỹ và thiết kế đẹp mắt

Phụ nữ thường quan tâm đến các sản phẩm thời trang, mỹ phẩm và các sản phẩm gia đình

Phụ nữ thường lựa chọn sản phẩm kỹ lưỡng hơn so với nam giới

Nam giới có xu hướng mua các sản phẩm công nghệ cao và các món đồ thể thao

Nam giới thường lựa chọn sản phẩm kỹ lưỡng hơn so với nữ giới

Nam giới quan tâm đến chất lượng sản phẩm và giá cả khi mua sắm hơn so với phụ nữ

Chức năng so giá, so chất

Chức năng thể hiện “cái tôi”

Chức năng điều tiết nhu cầu

Chức năng giảm bớt chi phí

Thích thể hiện “cái tôi” qua sản phẩm

Sự độc lập trong lựa chọn sản phẩm và sáng tạo cá nhân

Chú trọng vào tính thực dụng và giá trị sử dụng lâu dài

Cần các tính năng công nghệ và tiện ích dùng chung cho gia đình

Họ thường quan tâm đến các sản phẩm phục vụ gia đình và ít tập trung vào nhu cầu cá nhân

Họ chủ yếu mua sản phẩm phụ vụ cho nhu cầu sinh lý cơ bản và ít bị ảnh hưởng bởi xã hội 

Họ có xu hướng chạy theo mốt và thường chọn sản phẩm thể hiện phong cách cá nhân, thời thượng

Họ chủ yếu mua hàng qua sự tư vấn của gia đình và ít có sự độc lập trong việc mua sắm

Tổ chức các hoạt động du lịch, hoạt động ngoại khóa

Tổ chức các buổi liên hoan nhân dịp các ngày lễ lớn

Chỉ đưa ra các phần thưởng tài chính

Tránh tổ chức các sự kiện ngoài giờ làm việc để người lao động có thể tập trung vào công việc

Tạo ra các trò chơi trực tuyến về bảo vệ môi trường để người tiêu dùng có thể trải nghiệm và chia sẻ thông điệp qua các nền tảng mạng xã hội

Sử dụng các video tài liệu thực tế về môi trường để nâng cao nhận thức, nhưng không tậo trung vào khuyến khích hành động trực tiếp

Áp dụng chiến lược giảm giá cho các sản phẩm thân thiện với môi trường để thúc đẩy hành vi mua sắm của người tiêu dùng

Xây dựng các câu chuyện mô phỏng những trải nhiệm thực tế của những người tham gia bảo vệ môi trường, tạo sự đồng cảm và khuyến khích hành động từ công chúng

Tạo ra một chiến dịch quảng cáo với nhiều sản phẩm mới, không cần quá chú trọng vào câu chuyện cảm xúc, chỉ tập trung vào tính năng của sản phẩm

Xây dựng một nhân vật đại diện có cảm xúc mạnh mẽ, đồng thời chia sẻ câu chuyện về quá trình phát triển và thành công của nhân vật để khơi dậy cảm xúc của khách hàng

Tạo ra các buổi sự kiện trực tuyến với các nhân vật nổi tiếng mà không cần xây dựng câu chuyện cảm xúc xung quanh họ

Khuyến khích người tiêu dùng tham gia vào các hoạt động cộng đồng, nhưng không cần tập trung vào việc xây dựng nhân vật đại diện

Sử dụng các video quảng cáo dài để giới thiệu sản phẩm mà không cần tích hợp yếu tố chơi

Chỉ tạo các video hướng dẫn sử dụng sản phẩm mà không khuyến khích các hoạt động tương tác hay chia sẻ

Tổ chức các sự kiện offline để giới thiệu sản phẩm mới và khuyến khích người tiêu dùng tham gia

Tạo ra các thử thách và trò chơi trực tuyến liên quan đến sản phẩm, cho phép người tiêu dùng cạnh tranh và chia sẻ kết quả với bạn bè trên các nền tảng xã hội

Tạo các video hướng dẫn về sản phẩm mà không nhấn mạnh cảm xúc mà chỉ tập trung vào tính năng sản phẩm

Xây dựng các câu chuyện cảm động về lợi ích của sản phẩm thân thiện với môi trường, khơi dậy cảm xúc tích cực và thúc đẩy hành vi mua sắm

Cung cấp các chương trình khuyến mãi giảm giá lớn mà không cần tập trung vào thông điệp cảm xúc về sản phẩm

Chỉ sử dụng quảng cáo sản phẩm đơn giản mà không tạo ra câu chuyện cảm xúc gắn liền với sản phẩm

Nhân viên cảm thấy dễ chịu và làm việc hiệu quả hơn

Nhân viên muốn gắn bó lâu dài hơn với Công ty

Nhân viên sẽ tập trung chú ý vào không gian làm việc hơn là tập trung vào công việc

Không ảnh hưởng gì vì bầu không khí tâm lý chủ yếu phụ thuộc vào thái độ của lãnh đạo

Năng lực hội họa

Năng lực tư duy

Năng lực toán học

Năng lực âm nhạc

Chức năng điều tiết nhu cầu

Chức năng cân đối giữa doanh thu – chi phí

Chức năng so giá, so chất

Chức năng thể hiện “cái tôi”

Có thể thích ứng nhanh chóng nhưng hấp tấp, vội vàng và dễ thay đổi

Có khả năng tự kiềm chế cao, bền bỉ, kiên trì nhưng kém linh hoạt, chậm đổi mới

Có ý chí mạnh mẽ, kiên quyết nhưng dễ bi quan, thất vọng

Có khả năng làm việc chắc chắn, thận trọng, kiên trì nhưng trầm lặng, ít giao tiếp

Vì màu xanh lá tượng trưng cho sự tái sinh và phát triển bền vững

Vì màu xanh lá thể hiện sự thân thiện, gần gũi với con người và môi trường

Vì màu xanh lá tạo cảm giác sang trọng và độc quyền

Vì màu xanh lá giúp thu hút sự chú ý mạnh mẽ trong các thiết kế số