รามจิตติ

ศรีอยุธยา

อัศวพาหุ

พระขรรค์เพชร

ความรักของบุตร

ความเสียสละของบิดา

ความสามัคคีของเพื่อน

ความกตัญญูรู้คุณของบุตร

บทละครพูดร้อยแก้วองก์เดียว

กาพย์ยานี ๑๑

กลอนแปด

โคลงสี่สุภาพ

ตั้งใจมาเยี่ยมพระยาภักดีนฤนาถ

ต้องการมาขอเงินพระยาภักดีนฤนาถ

ต้องการมาแสดงตนว่าเป็นบิดาของแม่ลออ

ต้องการมางานแต่งของแม่ลออ

เป็นเกลอเก่า

เป็นพ่อลูก

เป็นญาติพี่น้อง

เป็นเจ้านายและลูกน้อง

นายล้ำ

อ้ายคำ

พระยาภักดีนฤนาถ

ไม่ปรากฏในละคร

เพราะแม่ลออเป็นคนดี

เพราะนายล้ำติดคุก

เพราะพระยาภักดีอยากได้ลูกสาว

เพราะแม่นวลจะแต่งงานใหม่

กลัวลูกสาวรับพ่อที่แท้จริงไม่ได้

ไม่ต้องการให้ลูกสาวอับอายว่ามีพ่อเป็นคนไม่ดี

กลัวว่านายล้ำจะมาพรัดพรากลูกสาวไปจากตน

ไม่ต้องการให้ลูกสาวรังเกียจตนเอง เนื่องจากปิดบังเรื่องพ่อแท้ๆ

พระยารณชิต

พระยาภักดีนฤนาถ

นายล้ำ

อ้ายคำ

สะท้อนให้เห็นถึงความรักและความเสียสละของพ่อที่มีต่อลูก และความชื่นชมที่ลูกมีต่อพ่อ

สะท้อนให้เห็นถึงการแต่งงานที่ไม่พร้อม ส่งผลให้ครอบครัวเกิดการแตกแยก 

เป็นการกล่าวถึงการพลัดพรากระหว่างพ่อ แม่ และลูก

เป็นการกล่าวถึงการทุจริตต่อบ้านเมือง ทำให้ได้รับโทษอย่างแสนเจ็บปวด

สถาบันครอบครัวมีความสำคัญต่อโครงสร้างของสังคมไทย ถ้าสถาบันครอบครัวดี ก็จะมีประชากรที่ดีและมีคุณภาพ

พ่อและแม่ย่อมเสียสละทุกอย่างได้เพื่อลูกเสมอ

การทุจริตนำมาซึ่งความหายนะให้กับตนเองและบุคคลรอบข้างเสมอ

การใช้ปัญญานำพาให้รอดพ้นจากอันตราย

พระยาภักดีนฤนาถ

อ้ายคำ

แม่นวล

นายล้ำ

แหวนของแม่นวลที่นายล้ำเก็บไว้ดูต่างหน้า

แหวนแสดงตำแหน่งเมื่อครั้งนายล้ำยังรับราชการ

สร้อยของแม่นวล

สร้อยที่แม่นวลซื้อให้นายล้ำ

การคบค้าสมาคมกับผู้ที่มีฐานะทางสังคมเท่า ๆ กัน

การมีบ่าวรับใช้ในเรือนข้าราชการ

การรดน้ำอวยพรจากผู้ใหญ่ในงานสมรส

ความสมจริงด้วยเหตุและผลของตัวละคร

นายล้ำ : แหม ! วันนี้ร้อนจริงทำให้ระหายน้ำพิลึก

อ้ายคำ : เห็นไม่ช้าแล้วครับ ท่านเคยกลับจากออฟฟิศราวบ่าย ๕ โมงทุกวัน

พระยาภักดี : อือ ๆ ! สูบบุหรี่ไหมล่ะ ?

แม่ลออ : แหม ! ถ้ายังงั้น คุณคงรู้จักคุณแม่ดิฉันละซิคะ.

กลัวว่าแม่ลออจะไม่ให้อภัย

ไม่มั่นใจว่าตนเองมีหลักฐานเพียงพอ

ต้องการเก็บความจริงไว้เพื่อเปิดเผยในโอกาสสำคัญ

รู้สึกละอายใจที่ลูกบอกว่าเขาเป็นคนดี

เป็นคนใจแข็ง ยึดมั่นในความจริงโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบต่อผู้อื่น

เป็นคนอ่อนแอ ขาดความกล้าหาญในการบอกความจริง

เป็นคนเห็นอกเห็นใจผู้อื่น ยอมปรับเปลี่ยนการตัดสินใจเพื่อไม่ให้คนอื่นเสียใจ

เป็นคนเอาตัวรอด คิดถึงประโยชน์ของตนเองเป็นหลัก

การตัดสินใจทำสิ่งใดเพื่อความสุขของลูก

การให้ลูกมีอิสระตัดสินใจเอง

การอบรมลูกให้ทำดี

การยอมแพ้เพื่อลูก

คบหาคลุกคลี

บุคคลที่สังคมรังเกียจ

มีคารมคมคาย

โตเป็นสาวในวัยสมควร