Font size
WorksheetsBASA JAWA
Total questions: 29
Worksheet time: 59mins
Gantinen nganggo aksara latin!
Ana baya lima.
Ana raja sanga.
Ana dara sanga.
Ana bocah lima.
Apa arti kata 'mangan' dalam Krama?
Sare
Ngagem
Tindak
Dhahar
Urutna pethikan dialog cekak (percakapan singkat) nganggo basa Jawa ngoko alus antara Rina lan Dito sing padha ketemu ing pasar. Ing dialog kasebut, kalebu:
Salam pambuka,
Pitakon babagan kahanan,
Tujuan menyang pasar, lan
Salam pamit.
Rina: “Halo, To! Kowe arep menyang endi?”
Dito: “Halo, Rin! Aku arep menyang pasar tuku sayur.”
Rina: “Aku uga arep tuku woh-wohan. Kahananku apik, kowe piye?”
Dito: “Aku uga apik. Ayo bareng wae menyang pasar.”
Rina: “Ya, ayo. Matur nuwun, To.”
Owahana ukara ing ngisor iki saka basa ngoko dadi basa krama alus kanthi tembung sing trep!
1. Kowe arep lunga menyang endi?
2. Ibu masak sayur ing pawon.
3. Aku mangan sega karo iwak.
4. Dheweke turu ing kamar.
5. Aku arep lunga menyang sekolah.
Soal:
Wacanen ringkesan crita rakyat ing ngisor iki, banjur tulisen panyimpulanmu nganggo basa Jawa ngoko alus!
Ringkesan Crita:
Ana sawijining desa jenenge Desa Kembangsore. Ing kono ana bocah wadon jenenge Rara Mendut sing ayu banget lan becik atine. Nanging, Rara Mendut ora gelem manut karo panguwasa sing kepengin ngawinake dheweke kanthi paksa. Dheweke tetep wani nglawan kanthi cara sing alus lan pinter, nganti pungkasane panguwasa iku kalah lan ngerti kesalahane.
Pitakon:
Apa pesan utawa panyimpulan isi saka crita rakyat “Rara Mendut” mau? Tulis nganggo basa Jawa ngoko alus.
Soal:
Delengen gambar utawa kahanan ing sakupengmu (contone: sekolah, kebon, kucing, utawa gunung). Banjur tulisen deskripsi objek kasebut nganggo basa Jawa ngoko alus!
Tulisen kanthi ngandharake:
1. wujud utawa rupane,
2. warna utawa ciri khas,
3. fungsi utawa sebab kok disenengi.
Soal:
Wacanen ringkesan cerita anak-anak ing ngisor iki, banjur tulisen nilai budaya sing ana ing cerita kasebut!
Ringkesan Cerita:
Ana bocah loro, jenenge Doni lan Rafi. Saben dina dheweke dolanan bebarengan. Nalika Rafi tiba lan tasé kotor, Doni ora ngguyu, nanging nulungi ngresiki lan nuntun Rafi bali menyang omah.
Pitakon:
Nilai budaya apa sing bisa digayuh saka cerita anak-anak “Doni lan Rafi” mau?
👉 Jawaban: .....................................................
Soal:
Wonten ing ngisor iki ana 5 bagian surat resmi basa Jawa sing durung tertata kanthi bener.
Tugasmu: Susun maneh supaya dadi surat resmi sing runtut lan bener!
SD Negeri Kembangjati, Jl. Mawar No. 12 Kembangjati, Banjarnegara
Banjarnegara, 8 Oktober 2025
Kanthi hormat, kula siswa kelas 5 nyuwun ijin ngadani kegiatan resik-resik lingkungan sekolah ing dinten Setu, tanggal 12 Oktober 2025.
Mugi Bapak Kepala Sekolah kersa maringi ijin lan pangestu.
Ketua Kelas 5 – (tandha tangan) – Rina Ayu Lestari
Tembung (kata) ing ngisor iki kang kalebu kosakata khas daerah Jawa Tengah, dudu saka Jawa Barat, yaiku …
Bade
Punten
Kula
Sanes
Nuhun
Tulisna percakapan cekak (pendek) nganggo basa Jawa ngoko alus antara dua kanca sing padha ketemu ing sekolah.
Percakapan kudu ngemot:
1. Salam pambuka,
2. Pitakon babagan kabar utawa kegiatan,
3. Lan salam pamit.
Teks Narasi Pendek:
Ana sawijining dina, Rafi telat tangi amarga ora krungu alarm. Dheweke cepet-cepet adus lan mangan sarapan. Nalika tekan sekolah, pelajaran wis diwiwiti. Rafi rumangsa isin lan janji ora bakal telat maneh. Wiwit dina iku, dheweke tansah nyetel alarm luwih awal lan turu luwih sore.
Soal:
Apa nilai moral utawa pesan utama saka teks narasi ing ndhuwur?
Rafi seneng turu lan ora tanggung jawab.
Turu sore bisa nggawe wong pinter.
Disiplin wektu iku penting supaya ora telat.
Yen tangi awan, sekolah dadi luwih nyenengake.
Susun pachelaton basa Jawa krama alus ing ngisor iki supaya runtut lan sopan antara murid lan guru.
"Sugeng enjing, Bu Guru."
"Sugeng enjing, Dimas. Kula remen panjenengan rawuh luwih enjing."
"Matur nuwun, Bu. Kula pengin sinau luwih akeh dina menika."
Soal:
Wacanen cekak ing ngisor iki!
Nalika semana, ana sawijining nom jenenge Malin Kundang sing lunga menyang kutha kanggo golek bandha. Sawisé dadi wong sugih, dheweke lali marang ibune sing wis tuwa. Amarga durhaka, dheweke banjur kena kutuk dadi watu.
Sapa tokoh utama ing crita rakyat kasebut?
Jawaban: (a)
Soal:
Tulisen sajak utawa geguritan cekak nganggo basa Jawa kanthi tema ibu, sekolah, utawa alam.
Tembung kudu sopan lan nganggo basa Jawa sing bener.
Conto pandhuan:
1. Gunakna paling ora 4 larik (baris).
2. Gunakna tembung endah utawa ungkapan puitis.
3. Tulisen kanthi judul sing cocog karo isi geguritanmu.
Soal:
Tulisen percakapan cekak nganggo basa Jawa antarane loro utawa luwih wong sing lagi melu kegiatan sosial, kayata kerja bakti, nyumbang korban bencana, utawa nandur wit bebarengan.
Gunakna basa Jawa sing sopan lan runtut.
Pandhuan:
1. Gunakna minimal 4 baris percakapan.
2. Gunakna basa krama alus yen kahanan resmi, lan ngoko alus yen antarane kanca.
3. Tulis kanthi runtut lan nuduhake kerjasama.
Soal:
Susunana langkah-langkah nggawe rujak buah ing ngisor iki supaya dadi urutan sing bener!
Potongan langkah:
Kupas lan cuci resik woh-wohan (pepaya, mangga, timun, lan nanas).
Iris woh-wohan dadi cuilan cilik.
Siapna bumbu saka cabai, gula, uyah, lan kacang goreng.
Campur kabeh bahan lan aduk nganti rata.
Wenehana bumbu rujak ing ndhuwur woh sing wis dicampur.
Soal:
Tulisen percakapan cekak nganggo basa Jawa antarane loro utawa luwih wong sing lagi melu kegiatan budaya, kayata tari tradisional, upacara adat, pentas karawitan, utawa lomba dolanan tradisional.
Gunakna basa krama alus lan tulis kanthi runtut.
Pandhuan:
1. Gunakna minimal 4 baris percakapan.
2. Gunakna basa sopan lan konteks budaya sing cetha.
3. Tulisen kanthi runtut saka pambuka nganti pungkasan.
Soal:
Wacanen cekak ing ngisor iki!
Nalika semana, Malin Kundang urip bareng ibune ing sawijining désa cilik ing pinggir segara. Saben dina, dheweke nulungi ibune adol panganan ing pasar. Sawisé gedhé, Malin lunga menyang kutha nganggo kapal.
Ing endi panggonan (setting) utama ing crita rakyat kasebut?
Jawaban: (a)
Soal:
Wacanen teks ing ngisor iki!
Sekolahku dumunung ing pinggir dalan gedhé. Ing ngarep sekolah ana taman kanthi kembang warna-warni. Ruang kelasku resik lan akeh gambar pendidikan ing temboké. Saben esuk, kanca-kanca padha nyapu lan ngatur meja supaya katon rapi.
Pitakon:
Apa gambaran utama saka teks deskripsi kasebut?
Kegiatan siswa nalika sinau ing kelas
Kahanan sekolah sing resik lan asri
Jenis-jenis kembang ing taman sekolah
Lokasi taman sing ana ing ngarep sekolah
Soal:
Tulisen cerita cekak (cerita pendek) nganggo basa Jawa kanthi tema persahabatan, kejujuran, utawa tanggung jawab.
Cerita kudu nduwèni unsur tokoh, panggonan, lan alur sing cetha.
Pandhuan:
1. cerita: paling setitik 3 paragraf.
2. Gunakna basa Jawa ngoko alus utawa krama alus sing bener.
3. Cerita kudu nduwèni pesan moral (piwulang).
Soal:
Tulisen percakapan cekak nganggo basa Jawa antarane anggota kulawarga (bisa antara bapak, ibu, lan anak) babagan kegiatan saben dina, kayata mangan bareng, sinau, utawa nyiapake lelungan.
Gunakna basa krama alus lan tulisen kanthi runtut lan sopan.
Pandhuan:
1. Gunakna minimal 4 baris percakapan.
2. Gunakna basa sopan lan tembung sing bener.
3. Ceritakna kahanan sing umum dumadi ing kulawarga.
Soal:
Wacanen teks ing ngisor iki!
Tanggal 21 April dipèngeti minangka dina kelairané Raden Ajeng Kartini. Dheweke iku pahlawan wanita saka Jepara sing ngupaya ngangkat drajat wanita supaya bisa sinau lan maju kaya lanang. Saiki, saben tanggal iku dipèngeti kanthi upacara lan lomba nganggo busana adat Jawa.
Pitakon:
Apa pesan utama saka teks informasi ing dhuwur mau?
Kartini lair ing kutha Jepara.
Kartini ngupaya supaya wanita bisa maju lan sinau.
Tanggal 21 April minangka dina upacara adat Jawa.
Busana adat Jawa dadi simbol perjuangan wanita.
Soal:
Tulisen percakapan nganggo basa Jawa antara loro bocah sing lagi mèlu kegiatan pengajian ing masjid. Gunakna unggah-ungguh basa sing trep lan paling ora ana 4 ukara!
Soal:
Wacanen cuplikan cerita ing ngisor iki!
“Nalika ésuk teka, Timun Mas lunga menyang alas kanggo ndhelik saka Buto Ijo. Dheweke nggawa buntelan isi wiji timun lan uyah.”
Tulisna waktu kedadeyan ing cuplikan cerita rakyat kuwi!
(a)
Soal:
Tulisna surat pribadi nganggo basa Jawa kanggo kancamu sing sekolahé ana ing kutha liya. Ing surat kuwi, tulisen kahananmu saiki lan ajak kancamu supaya dolan ning omah nalika liburan sekolah. Gunakna basa sing sopan lan runtut!
Soal:
Tulisna percakapan nganggo basa Jawa resmi (krama alus) antara siswa lan wong tuwa nalika ngaturaken pamit arep sinau kelompok ing omahé kanca. Gunakna unggah-ungguh basa sing sopan lan tembung krama sing trep!
Soal:
Wacanen teks argumentasi ing ngisor iki!
“Akeh bocah saiki sing luwih seneng main gawai tinimbang dolanan tradisional. Dolanan tradisional sejatine ora kalah nyenengake lan bisa nambah rasa kekancan antar bocah. Yen bocah mung main gawai, dheweke bisa dadi ora peduli karo kanca-kancane. Mula, wong tuwa kudune ngajak anak supaya luwih asring dolanan bebarengan.”
Pitakon:
Sapa sing dijak tanggung jawab dening penulis teks kasebut supaya bocah luwih seneng dolanan tradisional?
Bocah-bocah sekolah
Kanca dolanan
Guru ing sekolah
Wong tuwa
Soal:
Susunana kalimat-kalimat ing ngisor iki supaya dadi percakapan sing runtut antara loro siswa sing lagi nyiapake pentas seni tari!
Halo, Rani. Kowe wis siap latihan tari durung?
Inggih, aku uga wis nggawa selendangé.
Wah, apik tenan! Yen ngono ayo cepet latihan ben ora lali gerakane.
Ayo, aku nggawa musiké saka HP supaya luwih semangat.
Soal:
Wacanen cuplikan cerita rakyat ing ngisor iki!
“Nalika rakyat desa nandhang paceklik, sawijining pemuda kanthi tulus nulungi wong-wong kanthi menehi panganan saka panenané dhewe. Kanthi semangat gotong royong, pungkasané desa kuwi bisa makmur maneh.”
Tulisna tema utama saka cuplikan cerita rakyat kasebut!
(a)
