Nhân vật hành động cụ thể trong truyện thơ

Hình tượng người phát ngôn trực tiếp bộc lộ cảm xúc, tâm trạng, suy nghĩ trước một khung cảnh hay sự tình nào đó

Người kể chuyện giấu mình miêu tả sự vật khách quan

Hình tượng phản diện trong thơ tự sự

Xuất hiện ngôi xưng tôi, ta, em, anh…

Giọng điệu trữ tình, tha thiết

Các câu thơ chứa nỗi niềm, suy tư, xúc động

Nhân vật thực hiện chuỗi hành động cụ thể để giải quyết xung đột

Luôn đồng nhất hoàn toàn với tác giả

Không liên quan gì đến tác giả

Có mối liên hệ mật thiết nhưng không hoàn toàn đồng nhất với tác giả

Chỉ là người đọc tưởng tượng ra

Tiếng nói chung của tập thể, dân tộc, giai cấp

Cái tôi tự ý thức về thiên chức sáng tạo cái đẹp

Nhân vật trữ tình chiêm nghiệm triết lí về đời người, vũ trụ

Nhân vật tưởng tượng, ẩn dụ cho tâm trạng

Cái tôi triết lí

Nhân vật lịch sử – văn hóa

Cái tôi nghệ sĩ

Người quan sát, chiêm nghiệm

Tạo xung đột kịch tính

Tưởng tượng, ẩn dụ để giải tỏa tâm trạng

Kể lại sự kiện đời sống

Trình bày luận điểm logic

Chỉ là tranh minh họa đi kèm bài thơ

Những hình tượng gợi ra bằng ngôn từ nghệ thuật, vừa cụ thể vừa gợi cảm, mang ý nghĩa biểu tượng, giúp biểu đạt cảm xúc và tư tưởng của nhà thơ

Chỉ gồm các số liệu miêu tả chính xác sự vật

Là câu thơ có vần điệu đẹp

Hình ảnh lịch sử – văn hóa: vua, tướng, nhân vật huyền thoại

Hình ảnh đời sống hiện đại: phố xá, máy móc, công nghệ, nhịp sống đô thị

Hình ảnh tâm linh – tôn giáo: Phật, Chúa, thần thánh

Hình ảnh thiên nhiên: cây cỏ, sông núi

Đề tài cụ thể mà bài thơ đề cập

Thủ pháp nghệ thuật chủ yếu của bài thơ

Trạng thái cảm xúc, tình cảm mãnh liệt, tràn đầy, bao trùm, chi phối toàn bộ hình tượng, giọng điệu, thể hiện tư tưởng – tình cảm trung tâm hoặc cách đánh giá của nhà thơ

Nhịp điệu vần luật của thể thơ

Cảm hứng yêu nước

Cảm hứng nhân đạo

Cảm hứng kinh dị

Cảm hứng lãng mạn

Chỉ đọc nhan đề, bỏ qua toàn bài

Tìm những hình ảnh, chi tiết lặp lại, nhấn mạnh cảm xúc chính

Chỉ dựa vào thể thơ để suy ra cảm hứng

Đếm số lượng từ láy xuất hiện

Hài hước, châm biếm là chủ yếu

Khách quan, lạnh lùng

Tha thiết, bộc lộ tình cảm rõ ràng

Kịch tính, gay gắt

Chuỗi sự kiện khách quan diễn ra trong đời sống

Sự vận động, phát triển và liên kết các cung bậc tình cảm, suy nghĩ của nhà thơ tạo nên dòng chảy cảm xúc thống nhất

Hệ thống biện pháp tu từ lặp lại trong bài thơ

Trật tự vần điệu và nhịp điệu của các câu thơ

Đọc toàn bài để nắm cảm xúc khởi đầu, diễn biến và kết thúc

Xác định sự chuyển biến của tâm trạng, suy nghĩ qua từng đoạn, từng hình ảnh

Chú ý từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu đánh dấu sự thay đổi cảm xúc

Thống kê số lần xuất hiện của mỗi vần trong bài để tìm mạch cảm xúc

Từ sáng → trưa → chiều → tối

Từ quê hương → đất nước

Từ quan sát cảnh vật → gợi suy tư → bộc lộ cảm xúc → khái quát tư tưởng

Từ vui → buồn

Là bối cảnh thẩm mỹ, nơi cảm xúc và hình tượng được triển khai

Là địa điểm và mốc thời gian lịch sử chính xác

Là quy tắc vần và nhịp của thể thơ

Là danh sách nhân vật trữ tình

Chỉ có thể là hiện tại khách quan

Chỉ biểu hiện qua số đếm và mốc lịch sử

Có thể tuyến tính (quá khứ – hiện tại – tương lai) hoặc theo tâm trạng (ngưng đọng, chậm rãi, mơ hồ)

Không liên quan đến cảm xúc của nhân vật trữ tình

Phản ánh trạng thái cảm xúc và chiều sâu tâm hồn của nhân vật trữ tình

Xác định niên đại chính xác của sự kiện

Tăng số lượng hình ảnh trong bài thơ

Tạo ra luật vần điệu

Biện pháp tu từ chủ đạo của bài thơ

Phạm vi đời sống được nhà thơ lựa chọn làm đối tượng thể hiện

Chủ đề đạo đức của tác giả ngoài đời

Hình thức trình bày của văn bản

Tìm vấn đề trung tâm mà bài thơ nói đến

Chỉ tra cứu tiểu sử tác giả

Đếm số khổ thơ

Xác định số âm tiết mỗi câu

Đề tài mà nhà thơ thường viết về

Tư tưởng – thông điệp chính tác giả gửi gắm qua bài thơ, hình thành trên nền cảm hứng chủ đạo và mạch cảm xúc

Một hình ảnh xuất hiện nhiều lần trong bài thơ

Nhạc điệu của bài thơ

Tình yêu/ nỗi nhớ da diết

Ca ngợi/ tự hào người lao động

Khát vọng sống mãnh liệt

Mẹo giải đề thi trắc nghiệm

Những luật thơ bắt buộc

Chiều sâu nhân sinh, cách nhà thơ nhìn nhận và đánh giá cuộc sống qua cảm xúc trữ tình

Danh sách biện pháp tu từ

Nhịp điệu và vần luật

Số lượng khổ thơ

Thái độ, tình yêu, niềm tin, nỗi đau hay khát vọng gửi trong hình ảnh, giọng thơ

Sơ đồ bố cục văn bản nghị luận

Các phép lập luận so sánh – bác bỏ

Các quy tắc gieo vần

Trạng thái tình cảm cụ thể trong từng thời điểm biểu hiện (buồn, vui, nhớ, thương, xót xa, hi vọng…)

Tổng hợp phép tu từ

Những sự kiện lịch sử

Số chữ trong mỗi câu

Sự chuyển biến tâm trạng, cường độ cảm xúc

Chỉ màu mực của bản in

Tên nhà xuất bản

Bài thơ có bao nhiêu khổ?

Tôi trữ tình đang nói với ai, hướng cảm xúc về đâu?

Nhà thơ sinh năm nào?

Vần thơ là vần chân hay vần lưng?

Cảm xúc triển khai theo trình tự thời gian, không gian

Kết thúc trở lại hình ảnh/ cảm xúc mở đầu

Đảo lộn các đoạn thơ ngẫu nhiên

Chỉ dùng một trường từ vựng

Mở đầu và kết thúc hoàn toàn không liên quan

Kết thúc trở lại hình ảnh/ cảm xúc mở đầu

Chỉ nêu luận điểm và luận cứ

Không có cảm xúc

Thể thơ có số chữ cố định, gieo vần theo luật

Thể thơ không bị ràng buộc bởi niêm luật, số câu, số chữ hay vần điệu cố định, linh hoạt để biểu đạt cảm xúc, ý tưởng tự nhiên

Thể thơ có nhịp 2/2/2 đều đặn

Thể thơ chỉ dùng ngôn ngữ đời thường, không có hình ảnh

Số chữ trong các dòng thơ không đều, ít theo quy luật

Vần điệu linh hoạt, có thể có hoặc không

Nhịp thơ tự do, phụ thuộc vào cảm xúc

Bắt buộc gieo vần chân theo cặp câu 6-8

Tạo nên nhịp điệu dân ca cố định

Giúp nhà thơ dễ dàng thể hiện cảm xúc, suy nghĩ chân thực, trực tiếp

Gắn với diễn xướng hát nói cổ truyền

Hạn chế sáng tạo hình ảnh để giữ khuôn mẫu

Thơ gồm câu 5 và 7 chữ nối tiếp nhau

Thơ dân tộc Việt Nam gồm cặp câu 6 chữ và 8 chữ, gieo vần theo quy luật cố định, nhịp mềm mại, giàu nhạc tính

Thơ chỉ có một câu 8 chữ lặp lại

Thơ không gieo vần và không theo nhịp

Tiếng 6 (câu 6) hiệp với tiếng 6 (câu 8); tiếng 8 (câu 8) lại vần với tiếng 6 (câu 6) tiếp theo

Tiếng 1 vần với tiếng 3

Chỉ gieo vần liền giữa mọi câu

Không gieo vần

3/3 (câu 6), 4/4 (câu 8)

2/2/2 (câu 6), 2/2/2/2 hoặc 4/4 (câu 8)

1/5 (câu 6), 2/6 (câu 8)

5/1 (câu 6), 7/1 (câu 8)

Gợi âm điệu quen thuộc, gần gũi với dân ca

Thích hợp diễn tả nhiều cung bậc tình cảm

Tạo sắc thái hiện đại phương Tây đậm nét

Mang đậm bản sắc dân tộc

Sự cộng hưởng, hoà âm theo quy luật giữa một số âm tiết trong hay cuối dòng thơ

Chỉ là cách ngắt nhịp của câu thơ

Cách chia khổ thơ

Tên gọi khác của phép điệp âm

Liên kết các dòng thơ và góp phần tạo nên nhịp điệu, nhạc điệu, giọng điệu của bài thơ

Tạo số chữ cố định cho câu thơ

Thay thế phép tu từ

Xác định chủ đề bài thơ

Điểm ngắt hay ngừng theo chu kì nhất định do tác giả bố trí, tạo cảm giác vận động của sự sống

Cách gieo vần cuối dòng

Tổng số chữ trong một khổ

Tên gọi của thể thơ

Cách tổ chức các yếu tố âm thanh của ngôn từ để gợi cảm giác âm nhạc

Số lượng hình ảnh trong thơ

Cấu trúc cốt truyện

Phương thức kể chuyện

Gieo vần

Ngắt nhịp

Điệp, phối hợp thanh bằng – trắc

Tăng số lượng nhân vật

Nhịp ngắt câu thơ

Thái độ, tình cảm, cách biểu hiện cảm xúc của cái tôi trữ tình tạo nên sắc thái riêng cho bài thơ

Cách dùng phép so sánh

Tổng số khổ thơ

Hóm hỉnh, dí dỏm

Trang nghiêm, bi tráng

U buồn, thường cảm

Lạc quan, tin tưởng

Ngôn từ giản dị, ít hình tượng

Hình thức ngôn từ đặc biệt của văn học trữ tình, có tổ chức cô đọng, giàu nhạc tính và hình tượng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc, tư tưởng

Ngôn từ chỉ dùng khẩu ngữ đời thường

Ngôn từ chú trọng cốt truyện

Tính hàm súc

Tính nhạc

Tính hình tượng

Tính rườm rà, tản mạn

Tạo cốt truyện hấp dẫn

Thể hiện nhịp, vần, thanh điệu, sự lặp lại… tạo âm hưởng, tiết tấu, cảm xúc cho bài thơ

Tăng số lượng phép so sánh

Xác định thể loại văn xuôi

Yếu tố tạo bởi hình ảnh, màu sắc, đường nét, không gian giúp người đọc thấy được cảnh tượng, cảm xúc

Cách gieo vần liền

Cách chia khổ theo số chữ

Phép chuyển nghĩa của từ vựng

Những cách sử dụng ngôn ngữ có tính nghệ thuật để diễn đạt cảm xúc, tạo hình tượng và nhạc tính

Chỉ là các lỗi chính tả cần tránh

Cách đếm số chữ trong câu

Cách đặt tiêu đề bài thơ

So sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, điệp từ

Tự sự, miêu tả, nghị luận

Đảo ngữ, đảo trật tự vần, tăng nhân vật

Đồng nghĩa, trái nghĩa, đồng âm

Tính triết lí trong thơ

Yếu tố tượng trưng trong thơ

Tư tưởng – tình cảm

Phong cách thơ

Hình ảnh vượt nghĩa thực, gợi tư tưởng, cảm xúc

Ngôn ngữ giàu ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá

Thiên nhiên, sự vật gắn với tâm trạng con người

Chỉ dùng từ ngữ tường thuật khách quan, chính xác

Làm thơ khó hiểu, xa rời người đọc

Làm thơ đa nghĩa, giàu sức gợi, tạo chiều sâu tư tưởng và cảm xúc

Giảm nhịp điệu, tiết chế cảm xúc

Tạo nên giọng điệu suồng sã, đời thường

Sự kết hợp nhiều biện pháp tu từ để tạo nhịp

Chiều sâu tư tưởng kết tinh trong cảm xúc và hình ảnh, biểu hiện bằng suy ngẫm về cuộc đời

Cách tổ chức nhịp điệu nhanh, mạnh

Xu hướng kể chuyện bằng thơ

Hình ảnh mang nghĩa khái quát, trừu tượng

Giọng điệu suy tư, chiêm nghiệm

Câu thơ kết thúc bằng khái quát, triết lí

Miêu tả tỉ mỉ chi tiết đời sống theo lối tường thuật

Tư tưởng – tình cảm (nội dung trữ tình)

Tính biểu cảm của ngôn từ

Yếu tố tượng trưng

Phong cách thơ

Là linh hồn của thơ trữ tình, gắn với mạch cảm xúc chủ đạo

Chỉ xuất hiện trong thơ sử thi

Luôn đối lập với cảm hứng chủ đạo

Chủ yếu thể hiện qua số liệu, sự kiện

Tình yêu quê hương, yêu con người, khát vọng sống đẹp, nỗi cô đơn, nỗi nhớ, ý thức cá nhân, cảm thương thân phận, triết lý về thời gian – cuộc sống

Các công thức tu từ, luật bằng trắc, niêm luật

Những câu chuyện truyền kì, dã sử

Các điển cố Trung Hoa cổ

Cách gieo vần và phối thanh bắt buộc

Dấu ấn riêng biệt, độc đáo của một tác giả trong cách nhìn, cảm, và thể hiện bằng ngôn từ thơ

Một thể loại thơ cổ điển

Chuẩn mực chung của mọi nhà thơ

Đặc điểm ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu, nhịp điệu riêng

Số lượng bài thơ đã sáng tác

Chỉ dựa vào chủ đề tình yêu

Sử dụng duy nhất một thể thơ

Khả năng của ngôn ngữ thơ gợi cảm xúc, thái độ, tình cảm chứ không chỉ thông báo ý nghĩa

Việc dùng từ đúng chính tả

Sự sắp xếp câu thơ đều đặn

Cách kể chuyện bằng vần điệu

Nhiều từ ngữ giàu sắc thái, hàm ẩn, đa nghĩa; thường kết hợp các thủ pháp như đảo ngữ, điệp, từ láy, kết hợp thanh điệu bằng – trắc

Chỉ dùng câu đơn ngắn

Luôn tránh điệp và đảo ngữ

Giảm mọi yếu tố gợi cảm

Tăng sức gợi cảm, tạo chiều sâu cho cảm xúc trữ tình

Làm mạch cảm xúc đứt đoạn

Tạo nên giọng điệu suồng sã

Giảm tính nhạc của thơ

Dài dòng, nhiều thông tin tường thuật

Cô đọng, chứa đựng nhiều tầng nghĩa, ít chữ mà gợi nhiều ý, nhiều cảm xúc

Chỉ nhấn mạnh vần và nhịp

Phụ thuộc hoàn toàn vào điển tích

Dùng ít từ ngữ, nhiều gợi hơn tả; hình ảnh, biểu tượng, nhịp, vần kết hợp tinh luyện

Kể lại sự kiện theo trình tự thời gian chi tiết

Lặp lại ý dài dòng để nhấn mạnh

Sử dụng văn xuôi thay cho thơ

Tạo nên “khoảng trống nghệ thuật” để người đọc đồng sáng tạo

Làm người đọc khó tiếp nhận nên từ bỏ

Giảm tính đa nghĩa của thơ

Chỉ phục vụ vần điệu hình thức