Vấn đề mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Vấn đề mối quan hệ giữa thần và người

Vấn đề thế giới quan của con người

Vấn đề về giới tự nhiên

“Không có cái lý nào ngoài tâm”; “ngoài tâm không có vật”

Tinh thần, ý thức của con người do trời ban cho

“Cho hay trăm sự tại trời”

“Đức chúa trời đã sinh ra thế giới trong bảy ngày”

“…người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Ý niệm, tinh thần, ý niệm tuyệt đối, tinh thần thế giới là cái có trước thế giới vật chất

“Không có cái lý nào ngoài tâm”; “ngoài tâm không có vật”

Sự vật là sự “phức hợp của các cảm giác”

Chức năng làm sáng tỏ cấu trúc ngôn ngữ

Chức năng làm cầu nối cho các khoa học

Chức năng khoa học của các khoa học

Chức năng thế giới quan và phương pháp luận

Chủ nghĩa duy vật triết học của Phoiơbắc, Kinh tế học Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp

Kinh tế học của Anh, Chủ nghĩa xã hội Pháp, Triết học cổ điển Đức

Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị cổ điển Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp

Triết học biện chứng của Hêghen, Kinh tế chính trị cổ điển Anh, tư tưởng xã hội chủ nghĩa của Pháp

Chủ nghĩa xã hội khoa học

Lịch sử đảng cộng sản Việt Nam

Triết học Mác - Lênin

Kinh tế chính trị Mác - Lênin

Nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc ý thức và nguồn gốc tư tưởng

Nguồn gốc tư tưởng và nguồn gốc triết lý

Nguồn gốc xã hội và nguồn gốc thế giới quan

Mối quan hệ giữa con người với con người

Giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng và nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

“Đơn thuốc vạn năng” có thể giải quyết được mọi vấn đề

Toàn bộ những quan điểm về thế giới và về vị trí của con người trong thế giới đó

Triết học Mác - Lênin trang bị cho con người các nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật

Triết học Mác - Lênin làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Triết học Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn

Triết học Mác - Lênin trang bị cho con người hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật

Thời kỳ Mác và Ph.Ăngghen phân ngành triết học

Thời kỳ đề xuất những nguyên lý triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

Thời kỳ hình thành tư tưởng triết học với bước quá độ từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản

Thời kỳ Mác và Ph.Ăngghen bổ sung và phát triển toàn diện lý luận triết học

Tiến đê khoa học tự nhiên

Tài năng, phẩm chất của Mác và Ph.Ăngghen

Điều kiện kinh tế - xã hội

Tiền đề lý luận

Triết học Mác - Lênin là con đẻ của các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin là thể thống nhất với các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin không có mối quan hệ gì với các khoa học cụ thể

Thế giới quan duy vật của Hêghen và phép biện chứng của Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm của Hêghen và phương pháp siêu hình của Phoiơbắc

Thế giới quan duy vật của Phoiơbắc và phép biện chứng của Hêghen

Thế giới quan duy tâm biện chứng của Hêghen và chủ nghĩa duy vật siêu hình của Phoiơbắc

Phoiơbắc

Platôn

Hêghen

Ăngghen

Là toàn bộ những quan điểm con người về sự hình thành và phát triển của các giống loài

Là toàn bộ những quan niệm của con người về thế giới vật chất

Là toàn bộ những quan điểm của con người về thế giới, về vị trí của con người trong thế giới đó

Là toàn bộ những quan niệm của con người về siêu hình học

Triết học

Khoa học tự nhiên

Khoa học xã hội

Khoa học nhân văn

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất, giới tự nhiên chỉ tồn tại trong ý thức con người

Là học thuyết triết học cho rằng ý thức là cái có trước vật chất, giới tự nhiên và quyết định vật chất

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức

Là học thuyết triết học cho rằng vật chất, giới tự nhiên là cái sinh ra cùng với ý thức

Là khoa học của mọi khoa học

Là khoa học nghiên cứu về con người

Là khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên

Là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy - thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong nhận thức và cải tạo thế giới

Triết học không phải là toàn bộ thế giới quan mà là hạt nhân lý luận chung nhất của thế giới quan

Chúng hoàn toàn khác nhau và không có quan hệ gì

Khái niệm triết học bao hàm khái niệm thế giới quan

Chúng đồng nhất với nhau, đều là hệ thống quan điểm về thế giới

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải tùy vào mỗi tình huống cụ thể mà nhấn mạnh nhận thức và hành động

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng quy luật khách quan; đồng thời phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Coi giá trị vật chất là cao nhất

Các điều kiện vật chất quyết định đời sống tinh thần

Coi trọng giá trị tinh thần hơn giá trị vật chất

Coi giá trị tinh thần và giá trị vật chất là như nhau

Là cơ sở khoa học luận chứng rằng vật chất đã biến mất

Là cơ sở để chủ nghĩa duy tâm dung hòa với chủ nghĩa duy vật

Là cơ sở khoa học để chủ nghĩa duy vật biện chứng bảo vệ và phát triển quan điểm về vật chất

Là cơ sở lý luận khiến chủ nghĩa duy vật sụp đổ

Không khí

Nguyên tử

Nước

Lửa

Sinh học

Vật lý

Xã hội

Cơ học

Phản ánh quan hệ giữa người với người, giữa người với thế giới khách quan

Xác định bản chất của con người

Định hướng hành vi của con người

Các phương án đều đúng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật tự phát

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Tồn tại;

Không tồn tại

Vô tận

Vật chất

Vận động

Thực tại khách quan

Phản ánh

Có khối lượng

Đêmôcrit

Anaximen

Talet

Hêraclít

Sự vật không có sự biến đổi

Biểu hiện của trạng thái vận động trong thăng bằng

Biểu hiện của sự vận động lặp đi lặp lại

Sự vật giữ nguyên vị trí

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh năng động, sáng tạo của ý thức

Nhà nước và cách mạng

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học

Biện chứng của tự nhiên

Niềm tin tôn giáo

Bộ óc người và thế giới khách quan

Lao động và ngôn ngữ

Các quy luật trong thế giới vật chất

Nhờ hệ thống tri thức trước đó (chân lý) làm tiền đề

Thế giới đang vận động bộc lộ càng nhiều tính qui định

Do khả năng tổng hợp của trí tuệ con người trong thời đại mới

Nhờ sự nỗ lực hoạt động thực tiễn của con người

Ý chí

Tình cảm

Tri thức

niềm tin

Cảm giác, ý thức của chúng ta có khả năng phản ánh đúng thế giới khách quan

Cảm giác, ý thức là nguồn gốc của thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức phụ thuộc thụ động vào thế giới vật chất

Cảm giác, ý thức của chúng ta không thể phản ánh đúng thế giới vật chất

Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Nhị nguyên luận

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Hoạt động lý luận

Hoạt động tinh thần

Hoạt động thực tiễn

Hoạt động tư duy của con người

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là quá trình phản ánh tích cực, sáng tạo thế giới khách quan của óc người

Ý thức là hình ảnh phản chiếu thế giới khách quan vào trong bộ óc của con người

Ý thức là kết quả của quá trình tư duy của con người

Ý thức là kết quả nhận thức về bản thân mình trong mối quan hệ với thế giới bên ngoài

Quan điểm duy tâm khách quan

Quan điểm biện chứng

Quan điểm duy tâm chủ quan

Quan điểm siêu hình

Kế thừa các quan điểm của những nhà khoa học tiền bối

Xác định chân lý

Hình thành kỹ năng quan sát và chọn lọc

Nhận thức cái tất nhiên

Nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Cách thức chung nhất của sự vận động, phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Khuynh hướng của sự vận động và phát triển của thế giới hiện thực khách quan

Tính qui định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác

Độ

Quá độ

Điểm nút

Bước nhảy

Chỉ sự đấu tranh của các mặt đối lập

Chỉ sự liên hệ, tác động theo cách vừa thống nhất vừa đấu tranh giữa các mặt đối lập

Chỉ sự thống nhất của các mặt đối lập

Chỉ sự thống nhất, không bao hàm sự đấu tranh giữa các mặt đối lập

Là quy luật bổ sung trong nghiên cứu lý luận về phép biện chứng duy vật

Là “hạt nhân” của phép biện chứng duy vật

Là quy luật về sự quan trọng của phép biện chứng duy vật

Là quy luật thể hiện sự cụ thể hoá của phép biện chứng duy vật

Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng của sự phát triển của các sự vật, hiện tượng

Quy luật phủ định của phủ định không thừa nhận phát triển như một quá trình biện chứng

Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển của các sự vật, hiện tượng

Quy luật phủ định của phủ định coi sự phát triển của sự vật, hiện tượng là một quá trình nối tiếp nhau theo đường thẳng đi lên

Dùng để chỉ sự tương tác lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây nên những biến đổi nhất định

Dùng để chỉ kết quả ngẫu nhiên do sự tác động giữa các mặt, các yếu tố trong một sự vật, hiện tượng, hoặc giữa các sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ những quy trình có trước về mặt thời gian so với một kết quả nào đó

Dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do sự tương tác giữa các yếu tố mang tính ngẫu nhiên gây nên

Toàn bộ thế giới vật chất luôn luôn phát triển

Phát triển chỉ diễn ra trong tự nhiên và xã hội

Tất cả các sự vật, hiện tượng có cấu trúc nguyên tử đều phát triển

Phát triển diễn ra cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy

Tính khách quan của mối liên hệ

Tính tất yếu của mối liên hệ

Tính phong phú, đa dạng của mối liên hệ

Tính vượt trước của mối liên hệ

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, đồng thời phải tính đến khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, không cần tính đến khả năng

Hoạt động thực tiễn không bao hàm những khả năng

Do chính bản thân sự vật, hiện tượng

Do quá trình lịch sử - tự nhiên

Do sự tăng hay giảm về lượng, có sự thay đổi về chất

Do sự tác động của các thế lực siêu nhiên

Quy luật về mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội

Quy luật thống nhất và quy luật đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật phủ định của phủ định

Tính khách quan của mối liên hệ

Tính tất yếu của mối liên hệ

mối liên hệ phổ biến

Tính nhân quả của mối liên hệ

Phát triển là điều hiển nhiên

Phát triển là xu hướng chung của sự vận động của thế giới vật chất

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật

Các mặt đối lập dung hòa với nhau

Các mặt đối lập luôn đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập luôn thống nhất với nhau

Một nội dung có thể có nhiều hình thức thể hiện

Một nội dung chỉ gắn liền với một hình thức nhất định

Hình thức chi thúc đẩy nội dung phát triển khi nó phù hợp với nội dung

Hình thức của sự vật do nội dung quyết định; muốn biến đổi sự vật phải tác động làm thay đổi nội dung của nó

Nguyên lý về sự vận động và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về tính hệ thống, cấu trúc

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Cái riêng

Cái đặc thù

Cái chung

Cái đơn nhất

Khi cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, như một thuộc tính chung của một số cái riêng

Khi cái chung không phù hợp với sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng

Khi cái chung phù hợp với sự vận động và phát triển của sự vật

Khi cái chung và cái đơn nhất hòa hợp với nhau