PAN: phạm vi cá nhân (vài mét), kết nối thiết bị cá nhân như điện thoại, tai nghe, Bluetooth.

LAN: phạm vi nhỏ (vài trăm mét), tốc độ cao (100 Mbps – 100 Gbps), thường là mạng nội bộ cơ quan, trường học.

MAN: phạm vi trong một phòng làm việc, kết nối một thiết bị duy nhất.

WAN: phạm vi rộng (hàng trăm – ngàn km), tốc độ thấp hơn LAN, do nhà cung cấp dịch vụ vận hành.

Internet (mạng toàn cầu): kết nối mọi LAN và WAN trên thế giới, không thuộc sở hữu riêng của tổ chức nào.

LAN thường trong một tòa nhà hoặc cơ quan; WAN rộng lớn, có thể bao phủ quốc gia hoặc toàn cầu.

LAN có tốc độ thấp hơn WAN.

LAN thường thuộc sở hữu cá nhân/tổ chức; WAN do nhà cung cấp dịch vụ mạng/Internet vận hành.

WAN luôn có tốc độ từ 100 Mbps đến 100 Gbps.

Tín hiệu là đại lượng vật lý biến đổi theo thời gian để mang thông tin; tín hiệu tương tự liên tục và có vô số giá trị, còn tín hiệu số rời rạc với các mức cố định (thường là 0 và 1).

Tín hiệu là dữ liệu chỉ tồn tại ở dạng văn bản; tín hiệu tương tự có hai mức 0 và 1, còn tín hiệu số liên tục theo thời gian.

Tín hiệu là chuỗi ký tự không phụ thuộc môi trường vật lý; tín hiệu số và tương tự đều chỉ có hai mức cố định.

Suy hao (giảm biên độ khi truyền xa).

Biến dạng do trễ (các thành phần tần số đến lệch thời gian).

Nhiễu (tín hiệu không mong muốn gây sai lệch).

Định tuyến thích nghi của gói tin.

Tăng ích khuếch đại chủ động của repeater.

Mã hóa đường truyền là quá trình chuyển dữ liệu số thành tín hiệu điện số để truyền qua môi trường vật lý; các kỹ thuật gồm NRZ-L, NRZI, Bipolar-AMI, Pseudoternary, Manchester, Differential Manchester.

Mã hóa đường truyền là nén dữ liệu ở tầng ứng dụng; các kỹ thuật gồm ZIP, RAR, LZ77.

Mã hóa đường truyền là gán địa chỉ IP cho khung; các kỹ thuật gồm IPv4, IPv6, ARP.

Điều chế là quá trình mã hóa dữ liệu lên sóng mang bằng cách thay đổi biên độ, tần số hoặc pha; các kỹ thuật gồm ASK, FSK, PSK.

Điều chế là tăng công suất nguồn cấp cho đường truyền; các kỹ thuật gồm NRZ và Manchester.

Điều chế là định tuyến gói tin qua nhiều mạng; các kỹ thuật gồm RIP, OSPF, BGP.

Môi trường truyền dẫn là kênh vật lý/vô tuyến cho tín hiệu lan truyền giữa các thiết bị; đóng vai trò mang tín hiệu; các loại thường gặp gồm cáp xoắn đôi, cáp đồng trục, cáp quang và sóng vô tuyến.

Môi trường truyền dẫn là phần mềm điều khiển thiết bị; gồm hệ điều hành và trình điều khiển.

Môi trường truyền dẫn là giao thức tầng ứng dụng; gồm HTTP, FTP, SMTP.

Phần mềm quản lý luồng dữ liệu giữa các ứng dụng

Thành phần giúp lan truyền tín hiệu giữa các thiết bị mạng, tạo ra liên kết vật lý

Là phương tiện vật lý hoặc không gian cho phép tín hiệu di chuyển giữa các thiết bị và là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tốc độ, phạm vi truyền

Chỉ là cáp nối giúp cấp nguồn cho thiết bị mạng, không ảnh hưởng đến chất lượng truyền

Môi trường truyền định hướng và môi trường truyền không định hướng

Môi trường truyền hữu tuyến và môi trường truyền quang học duy nhất

Cáp xoắn đôi, cáp đồng trục, cáp quang

Sóng điện từ trong không khí (Wi‑Fi)

Sóng điện từ trong không khí (Wi‑Fi)

Cáp quang

Rẻ, dễ thi công, tốc độ truyền cao, linh hoạt, tương thích rộng

Cồng kềnh, khó thi công

Khoảng cách ngắn, dễ bị nhiễu, chất lượng giảm theo thời gian, hạn chế trong môi trường công nghiệp

Không nhiễu, bảo mật cao, truyền xa

Chống nhiễu tốt hơn cáp xoắn, truyền xa hơn

Giá rẻ nhất, nhẹ và linh hoạt nhất trong mọi môi trường

Cồng kềnh, khó thi công

Dễ bị nhiễu mạnh trong mọi điều kiện

Tốc độ rất cao, băng thông lớn, truyền xa, không nhiễu, kích thước trọng lượng nhỏ, bảo mật cao

Tốc độ thấp, chỉ truyền gần, dễ nhiễu, bảo mật thấp

Giá cao, thi công phức tạp, dễ bị hỏng, khó sửa chữa

Dễ thi công nhất và rẻ nhất trong mọi lựa chọn

Tính linh hoạt cao, dễ triển khai, tính di động, mở rộng dễ dàng

Không cần điểm phát sóng, tốc độ luôn cao hơn cáp quang

Tốc độ và độ ổn định thấp hơn có dây, bảo mật thấp hơn, phạm vi hạn chế, dễ bị nhiễu

Luôn ổn định trong môi trường công nghiệp nhiễu cao

Gồm 4 cặp dây đồng xoắn khác màu, mỗi dây bọc nhựa, đặt trong vỏ bảo vệ bằng nhựa, có thể có lớp chống nhiễu

Gồm một sợi đồng đơn, không có vỏ bảo vệ và không có lớp cách điện

UTP không có lớp chống nhiễu, STP có lớp chống nhiễu

UTP dùng sợi quang, STP dùng đồng trục

Cat5e, Cat6, Cat6A

Cat3, Cat8 duy nhất

Phản xạ toàn phần

Khúc xạ bán phần

Tán xạ Rayleigh

Hấp thụ toàn phần

Lõi (core)

Lớp phản xạ (cladding)

Lớp phủ

Lớp vỏ bảo vệ

Lõi nhỏ, truyền xa với tốc độ cao, giá thành đắt

Lõi lớn, truyền ngắn, tốc độ chậm, giá rẻ

Lõi lớn, truyền xa, tốc độ chậm

Lõi nhỏ, truyền ngắn, tốc độ thấp

Lõi lớn, giá rẻ, truyền ngắn hơn và tốc độ chậm hơn Singlemode

Lõi nhỏ, giá đắt, truyền xa và tốc độ cao hơn Singlemode

Lõi nhỏ, giá rẻ, truyền xa và tốc độ cao

Lõi lớn, giá đắt, truyền xa và tốc độ cao

Chuẩn bị dữ liệu ở dạng chuỗi byte

Tạo packet tại tầng IP

Tạo frame tại card mạng

Chuyển dữ liệu thành tín hiệu đưa lên đường truyền

Chương trình IP

Chương trình ứng dụng

Card mạng

Chương trình chọn TCP hoặc UDP

Card mạng

Chương trình IP

Chương trình TCP hoặc UDP

Chương trình ứng dụng

Chương trình chuyển chuỗi byte dữ liệu cho TCP hoặc UDP (tầng giao vận)

Chương trình IP

Card mạng

Chương trình ứng dụng

Chuỗi bit tín hiệu sẵn sàng truyền tại tầng vật lý

Chuỗi byte ở tầng ứng dụng

Packet ở tầng IP

Segment ở tầng TCP/UDP

Frame → Packet (IP) → TCP/UDP → Dữ liệu ứng dụng → Thông tin (văn bản/âm thanh/hình ảnh)

Packet (IP) → Frame → TCP/UDP → Dữ liệu ứng dụng → Thông tin

TCP/UDP → Packet (IP) → Frame → Dữ liệu ứng dụng → Thông tin

Frame → TCP/UDP → Packet (IP) → Dữ liệu ứng dụng → Thông tin

PDU

PCI

SDU

Header

Trailer

Header

Payload

Footer

Mảng byte dữ liệu được chương trình gửi xuống tầng dưới

Chuỗi byte chứa thông tin điều khiển của giao thức

Đơn vị dữ liệu sau khi thêm thông tin điều khiển

Khung dữ liệu của Ethernet

PDU = SDU + PCI

SDU = PDU + PCI

PCI = PDU + SDU

PDU = PCI − SDU

Segment

Datagram

Packet

Frame

Segment

Datagram

Packet

Frame

Segment

Datagram

Packet

Frame

Segment

Datagram

Packet

Frame

8 byte

16 byte

20 byte

24 byte

8 byte

12 byte

16 byte

20 byte

8 byte

16 byte

20 byte

32 byte

Địa chỉ nguồn và địa chỉ đích

Loại cáp và tốc độ đường truyền

Kích thước khung và mã kiểm lỗi

Cổng vật lý và loại giao thức lớp liên kết

Giao thức là tập hợp quy tắc và quy định về cách truyền, định dạng và xử lý dữ liệu giữa các thiết bị mạng.

Vai trò của giao thức là chỉ định phần cứng được dùng, không liên quan đến việc phối hợp truyền thông.

Đặc tả giao thức mô tả nguyên tắc và quy tắc hoạt động ở mức lý thuyết.

Thực thi giao thức là phần mềm hoặc phần cứng hiện thực các quy tắc đã được đặc tả.

Giao thức chủ yếu nhằm làm đẹp giao diện người dùng.

End-to-end là truyền thông giữa các ứng dụng chạy trên các thiết bị đầu cuối khác nhau.

Host-to-host là việc truyền dữ liệu từ thiết bị đầu cuối này tới thiết bị đầu cuối khác thông qua router.

Truyền tin cậy bảo đảm dữ liệu đến đúng, đủ và theo thứ tự.

Hướng liên kết là kiểu truyền không cần thiết lập trước, các bên trao đổi thông tin ngay.

Truyền ảo mô phỏng kết nối logic trên nền vật lý (như TCP).

Bộ giao thức là tập hợp các giao thức được thiết kế để hoạt động cùng nhau.

Bộ giao thức TCP/IP gồm 4 tầng.

Tầng ứng dụng có các giao thức như HTTP, FTP, IMAP, SMTP, POP3.

Tầng liên mạng gồm TCP và UDP.

Tầng liên kết có các giao thức như ARP, RARP, NDP, DHCP.

UDP thuộc tầng giao vận.

Dịch vụ: không tin cậy, phi liên kết, end-to-end.

Ứng dụng tiêu biểu: DNS, DHCP, TFTP, VoIP.

Tên PDU của UDP là Segment.

Kích thước PCI của UDP là 8 byte.

TCP thuộc tầng giao vận.

Dịch vụ: tin cậy, hướng liên kết, end-to-end.

Ứng dụng tiêu biểu: HTTP, SMTP, FTP, Telnet.

Kích thước PCI của TCP là 8 byte.

Đặc điểm: kiểm soát lỗi, xác nhận, đánh số thứ tự, điều khiển luồng và tắc nghẽn.

IPv4 thuộc tầng Internet.

Dịch vụ: không tin cậy, phi liên kết, host-to-host.

Tên PDU của IPv4 là Packet.

Kích thước PCI của IPv4 là 20 byte.

IPv4 đảm bảo gói tin luôn đến đúng nơi và đúng thứ tự.

Số cổng do tầng giao vận xác định; địa chỉ IP do tầng Internet (mạng) chèn vào tiêu đề gói.

Số cổng do tầng ứng dụng gán trực tiếp; địa chỉ IP do tầng vật lý gán.

Cổng nguồn thường do hệ điều hành chọn động; cổng đích thường do ứng dụng/dịch vụ chuẩn định trước.

Địa chỉ nguồn và đích IP có thể bị router trên đường đi thay đổi tùy ý.

Số cổng và địa chỉ IP đều là định danh cho đầu mút truyền thông nhưng ở các tầng khác nhau.

Thiết bị mạng là phần cứng trung gian giúp kết nối, mở rộng, truyền và điều phối dữ liệu trong mạng

Hub khuếch đại và phát lại tín hiệu đến tất cả các cổng

Switch chuyển dữ liệu đến đúng cổng đích theo địa chỉ MAC

Router định tuyến dữ liệu giữa các mạng khác nhau theo địa chỉ IP

NIC là thiết bị phần cứng gắn trên máy tính dùng để kết nối với mạng

NIC thực hiện giao tiếp giữa máy tính và môi trường truyền dẫn

NIC thực hiện đóng/mở frame và điều khiển truy cập đường truyền

NIC chuyển đổi dữ liệu sang tín hiệu điện/tín hiệu mạng

Địa chỉ MAC dài 48 bit, gồm 3 byte OUI và 3 byte NIC

Địa chỉ MAC dùng để xác định duy nhất thiết bị trong mạng LAN

Khi đóng frame, MAC nguồn lấy từ NIC của máy gửi

Khi đóng frame, MAC đích được xác định bằng tra cứu theo IP đích (như ARP) để lấy MAC của thiết bị đích

Khuếch đại và phát tín hiệu đến tất cả các cổng.

Hoạt động ở tầng liên kết dữ liệu và định tuyến theo IP.

Kết nối các thiết bị trong một mạng LAN vật lý.

Truyền broadcast đến mọi cổng.

Giá thành cao và cấu hình phức tạp.

Chuyển frame đến đúng thiết bị đích dựa trên địa chỉ MAC.

Hoạt động ở Layer 2 và có bảng địa chỉ MAC.

Chỉ dùng để kết nối các mạng WAN với Internet.

Giảm xung đột, tăng hiệu suất truyền dữ liệu trong LAN.

Giá thấp hơn Hub.

Kết nối và định tuyến dữ liệu giữa các mạng khác nhau.

Làm việc ở tầng mạng (Layer 3) và định tuyến theo địa chỉ IP.

Chỉ truyền broadcast đến mọi cổng trong LAN.

Hỗ trợ phân tách mạng, tăng bảo mật và tối ưu đường đi.

Chi phí thấp, cấu hình đơn giản hơn Hub.

Cách thức sắp xếp và kết nối các thiết bị mạng thông qua các liên kết vật lý hoặc logic

Quy trình cấu hình giao thức định tuyến động trên bộ định tuyến

Cơ chế cấp phát địa chỉ IP động cho các thiết bị trong mạng

Tiêu chuẩn điện áp và tín hiệu của cáp mạng

Độ tin cậy cao, hiệu năng cao, giá thành vừa phải, dễ quản lý và mở rộng

Chi phí cáp thấp nhất vì tất cả thiết bị nối trên một đường trục

Tốc độ truyền dữ liệu đều giữa các nút nhờ truyền theo vòng

Cấu trúc phức tạp giúp bảo mật cao hơn nhờ nhiều đường kết nối

Phụ thuộc thiết bị trung tâm, dùng nhiều cáp, chi phí cao hơn so với hình vòng và tuyến tính

Khó cô lập sự cố vì tất cả thiết bị chung một đường trục

Đòi hỏi thẻ bài để truyền tin và khó mở rộng

Chỉ thích hợp cho truyền phát đa hướng (multicast)

Đơn giản, tiết kiệm cáp, hiệu quả khi số thiết bị đầu cuối ít, giá thành thấp, dễ mở rộng

Không có điểm nghẽn trung tâm, hiệu năng luôn cao khi mở rộng

Bảo mật và riêng tư cao nhờ nhiều đường kết nối dự phòng

Giảm xung đột hoàn toàn vì truyền theo thứ tự vòng

Kém hiệu quả khi số thiết bị đầu cuối lớn, tốc độ chậm, khó xử lý sự cố, hiệu năng giảm khi thêm thiết bị

Chi phí đầu tư cao vì cần nhiều đường kết nối riêng rẽ

Phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị trung tâm

Cần thẻ bài để truyền tin

Truyền dữ liệu theo thứ tự, giảm xung đột, giá thành vừa phải, tốc độ truyền tốt, vai trò các thiết bị ngang nhau

Tỷ lệ mất gói thấp vì có thiết bị trung tâm mạnh

Chi phí cáp thấp nhất do dùng một đường trục chung

Bảo mật cao nhất nhờ có nhiều đường kết nối song song

Cần thẻ bài để truyền tin, khó mở rộng, lỗi tại một nút có thể làm gián đoạn toàn mạng, khó xử lý sự cố

Phụ thuộc thiết bị trung tâm nên dễ bị điểm lỗi đơn

Không thể triển khai với số nút ít

Tốc độ truyền rất chậm do chia sẻ đường trục

Độ tin cậy cao, khả năng dự phòng tốt, dễ mở rộng, bảo mật và riêng tư cao

Tiết kiệm cáp và cấu trúc đơn giản nhất

Giảm xung đột vì truyền theo thẻ bài

Chi phí thấp nhất trong các mô hình

Giá thành cao, cấu trúc phức tạp, chi phí quản lý và vận hành cao

Phụ thuộc thiết bị trung tâm nên khó mở rộng

Khó cô lập lỗi do tất cả dùng chung đường trục

Tốc độ thấp do phải truyền theo vòng

1–126

128–191

192–223

224–239

255.0.0.0

255.255.0.0

255.255.255.0

255.255.255.255

/16

/8

/24

/32

255.255.255.0

255.0.0.0

255.255.0.0

255.255.255.255

Multicast

Unicast

Broadcast giới hạn

Thử nghiệm nội bộ

Experimental

Dành cho mạng doanh nghiệp lớn

Broadcast toàn mạng

Định tuyến tĩnh

$$2^8 - 2$$

$$2^{16} - 2$$

$$2^7 - 2$$

$$2^{24} - 2$$

$$2^7 - 2$$

$$2^{14}$$

$$2^{21}$$

$$2^{16} - 2$$

128–191

1–126

192–223

224–239

Địa chỉ mạng: khi tất cả các bit của phần host ID bằng $$0$$ .

Địa chỉ quảng bá (broadcast): khi tất cả các bit của phần host ID bằng $$1$$ .

Địa chỉ public: dùng trên Internet, duy nhất toàn cầu.

Địa chỉ private: dùng trong mạng LAN nội bộ.

Địa chỉ loopback: thường là dải $$127.x.x.x$$ (ví dụ $$127.0.0.1$$ ).

IP Address: định danh thiết bị trong mạng.

Subnet mask: xác định phần mạng và phần host.

Default gateway: địa chỉ IP của router kết nối ra ngoài mạng.

DNS server: chuyển đổi tên miền và địa chỉ IP.

Vai trò: ánh xạ địa chỉ IP sang địa chỉ MAC để các thiết bị trong cùng mạng LAN trao đổi dữ liệu.

Thiết bị nguồn phát gói ARP broadcast hỏi thiết bị nào có một địa chỉ IP đích.

Thiết bị đích trả lời với địa chỉ MAC của mình.

Thiết bị nguồn lưu kết quả vào bảng ARP để truyền frame.

Thiết bị nguồn tra cứu bảng MAC (MAC Table) để tìm địa chỉ MAC tương ứng với IP đích.

Nếu chưa có mục phù hợp, thiết bị dùng ARP để truy vấn địa chỉ MAC đích.

Sau khi nhận phản hồi ARP, địa chỉ MAC đích được lưu vào MAC Table cho các lần truyền sau.

Gửi frame trực tiếp đến MAC đích sau khi đã biết địa chỉ MAC.

Không chuyển tiếp IP riêng và không chuyển tiếp Broadcast; giữ nguyên IP nhưng thay đổi địa chỉ MAC nguồn/đích tại mỗi chặng.

Giữ nguyên địa chỉ MAC nguồn/đích và thay đổi địa chỉ IP nguồn/đích tại mỗi chặng.

Chỉ mở frame để lấy IP rồi gửi lại nguyên vẹn cả IP và MAC, không thực hiện định tuyến.

Chỉ xử lý gói trong cùng một mạng LAN, không tham gia truyền thông liên mạng.

Simplex

Half-duplex

Full-duplex

Không có chế độ nào nêu trên

Hub

Repeater

Bridge

Switch

Vật lý, Liên kết dữ liệu, Mạng, Giao vận, Phiên, Trình diễn, Ứng dụng

Vật lý, Mạng, Liên kết dữ liệu, Giao vận, Trình diễn, Phiên, Ứng dụng

Ứng dụng, Trình diễn, Phiên, Giao vận, Mạng, Liên kết dữ liệu, Vật lý

Vật lý, Liên kết dữ liệu, Giao vận, Mạng, Phiên, Ứng dụng, Trình diễn

Cung cấp truyền thông đầu cuối–đến–đầu cuối tin cậy (TCP/UDP), đảm bảo dữ liệu được chuyển giao đúng thứ tự và kiểm soát lỗi/luồng

Định tuyến gói, gán địa chỉ IP và lựa chọn đường đi qua mạng

Thiết lập, duy trì và kết thúc phiên làm việc giữa các ứng dụng

Mã hóa, nén và định dạng dữ liệu để trình bày cho ứng dụng

Giao diện mạng, Mạng, Giao vận, Ứng dụng

Vật lý, Liên kết dữ liệu, Mạng, Giao vận

Giao diện mạng, Giao vận, Mạng, Ứng dụng

Ứng dụng, Giao vận, Mạng, Giao diện mạng

Vận chuyển các gói tin qua liên mạng bằng địa chỉ IP và định tuyến

Thiết lập phiên giao tiếp giữa hai ứng dụng đầu cuối

Cung cấp truyền thông đầu cuối–đến–đầu cuối cho các tiến trình

Xử lý mã hóa và nén dữ liệu để hiển thị

Mỗi tầng thực hiện chức năng riêng và giao tiếp với tầng liền kề; các mô hình phổ biến: OSI và TCP/IP

Các tầng chia sẻ mọi chức năng và không có ranh giới; mô hình phổ biến: Bluetooth và ZigBee

Chỉ có một tầng quản lý mọi chức năng; mô hình phổ biến: OSI và HTTP

Các tầng chỉ giao tiếp trực tiếp với phần cứng; mô hình phổ biến: TCP và UDP

Cả hai đều là kiến trúc phân tầng; TCP/IP có 4 tầng gộp một số chức năng của 7 tầng OSI và gắn liền với bộ giao thức triển khai, còn OSI là mô hình tham chiếu

Cả hai đều gồm 7 tầng và chỉ khác tên gọi các tầng

TCP/IP là mô hình tham chiếu, còn OSI là bộ giao thức triển khai thực tế

TCP/IP không hỗ trợ định tuyến còn OSI có hỗ trợ định tuyến

Tên miền là chuỗi ký tự dùng để định danh duy nhất trên Internet

DNS dùng để chuyển đổi tên miền thành địa chỉ IP

Miền gốc được ký hiệu bằng “.”

example.com là miền cấp cao (TLD)

www.example.com là miền cấp ba của example.com

Trình phân giải gửi một truy vấn đến DNS Server đệ quy; máy chủ này thay mặt người dùng lần lượt hỏi các máy chủ DNS khác (miền gốc → TLD → miền con) rồi trả về IP

Máy khách phải tự lần lượt hỏi máy chủ gốc, TLD và máy chủ miền con cho đến khi có IP

Trình phân giải gửi nhiều truy vấn song song đến tất cả máy chủ DNS và nhận URL trả về thay vì IP

DNS đệ quy chỉ tra cứu bộ nhớ đệm cục bộ và không liên hệ bất kỳ máy chủ nào khác

Trình duyệt (client) thiết lập kết nối TCP tới máy chủ web (server), gửi HTTP request và nhận HTTP response

Máy chủ web luôn chủ động gửi trang web đến mọi client mà không cần yêu cầu

HTTP là giao thức tầng mạng dùng để định tuyến gói tin giữa các router

Trình duyệt gửi yêu cầu bằng UDP để giảm độ trễ và không nhận phản hồi

Gồm FTP client và FTP server; dùng hai kênh TCP: điều khiển cổng 21 và dữ liệu cổng 20 (hoặc ngẫu nhiên); đăng nhập qua kênh điều khiển, khi truyền file mở thêm kênh dữ liệu; hỗ trợ chế độ chủ động và thụ động

Gồm một máy chủ duy nhất, mọi trao đổi qua UDP cổng 53; dữ liệu và điều khiển đi chung một kênh; không có đăng nhập người dùng

Chạy hoàn toàn trên HTTP cổng 80; client chỉ gửi email, server chỉ nhận; không có phân biệt kênh điều khiển hay dữ liệu

Mỗi lần truyền file đều dùng broadcast; không có khái niệm client hay server; không hỗ trợ xác thực

Phân vai rõ: server cung cấp dịch vụ, client yêu cầu và sử dụng; mô hình tập trung giúp quản lý/bảo mật; server có thể phục vụ nhiều client; ví dụ: web, email, cơ sở dữ liệu

Các máy ngang hàng, không có server; mỗi máy vừa là client vừa là server; ví dụ: BitTorrent

Mọi xử lý đều chạy trên client, server chỉ lưu trữ tĩnh; không hỗ trợ nhiều người dùng đồng thời; ví dụ: máy in cục bộ

Chỉ phù hợp mạng nhỏ, khó mở rộng, không dùng cho ứng dụng Internet; ví dụ: bảng tính nội bộ

Mỗi nút chỉ đóng vai trò client

Mỗi nút có thể vừa cung cấp vừa sử dụng dịch vụ

Chỉ có một máy chủ trung tâm điều phối mọi hoạt động

Mỗi nút không chia sẻ bất kỳ tài nguyên nào

Hoạt động phụ thuộc vào máy chủ trung tâm

Không truyền dữ liệu giữa các nút

Hoạt động phân tán, không phụ thuộc vào máy chủ trung tâm

Chỉ truy cập qua trình duyệt web

BitTorrent

HTTP trên mô hình client–server

SMTP/POP3

FTP

Chỉ băng thông, không có dữ liệu

Một phần tài nguyên như băng thông, dữ liệu, dung lượng lưu trữ

Chỉ tài nguyên của máy chủ trung tâm

Chỉ tập tin tạm thời của hệ điều hành

Giao thức vận chuyển dữ liệu người dùng

Giao thức điều khiển và báo lỗi của tầng Internet

Giao thức ứng dụng cho email

Giao thức liên kết dữ liệu cho mạng LAN

ICMP dùng để truyền dữ liệu người dùng

ICMP chỉ sử dụng trong mạng LAN

ICMP được dùng để thông báo lỗi truyền dữ liệu, kiểm tra kết nối và chẩn đoán mạng

ICMP bắt buộc mã hóa đầu cuối cho mọi gói tin

ping

ftp

ssh

dnslookup

telnet

tracert

arp

netcat

LAN không dây (Wi‑Fi)

LAN có dây sử dụng cáp vật lý (đồng trục, xoắn đôi, quang)

Mạng diện rộng WAN qua MPLS

Mạng di động 4G/5G

802.3

802.3u

802.3z

802.11b

802.3u

802.3z

802.11b

802.3 (Ethernet gốc)

Wi‑Fi – mạng LAN không dây, truyền dữ liệu qua sóng vô tuyến

Ethernet – mạng LAN có dây

Giao thức định tuyến Internet

Chuẩn truyền thông Bluetooth

Tốc độ 11 Mbps, tần số 2.4 GHz

Tốc độ 100 Mbps, tần số 5 GHz

Tốc độ 1 Gbps, tần số 2.4 GHz

Tốc độ 54 Mbps, tần số 5 GHz

Sử dụng cáp quang từ nhà cung cấp dịch vụ đến tận nhà người dùng

Sử dụng đường dây đồng DSL từ tổng đài đến modem

Truyền bằng sóng vi ba giữa các anten ngoài trời

Sử dụng hoàn toàn cáp đồng trục trong nội bộ tòa nhà

OLT (tổng đài quang của ISP)

Access Point Wi‑Fi gia đình

Splitter (bộ chia quang)

ONT/ONU (modem quang tại nhà khách hàng)

Tốc độ rất cao (Gbps), ổn định, băng thông rộng, dễ nâng cấp

Phụ thuộc thời tiết nên dễ suy hao

Băng thông hẹp, khó mở rộng

Chỉ phù hợp cho khoảng cách rất ngắn trong phòng máy

PPP và Ethernet

PPP và IPsec

MPLS và Ethernet

Frame Relay và PPP

1

2

3

4

Xác thực người dùng bằng username/password và cấp địa chỉ IP

Dò tìm máy chủ PPPoE của ISP

Khuếch đại tín hiệu quang trên tuyến thuê bao

Chuyển đổi OLT sang chế độ dự phòng

Giúp quản lý thuê bao, tính cước và kiểm soát truy cập Internet

Tăng tốc độ truyền dẫn vật lý trên cáp quang

Thay thế hoàn toàn thiết bị OLT trong mạng truy nhập

Mã hóa đầu cuối tương tự VPN để bảo mật tuyệt đối

Mạng riêng được thiết lập trên hạ tầng Internet công cộng để kết nối an toàn như trong LAN nội bộ

Một loại mạng chỉ hoạt động khi có đường truyền vật lý riêng do doanh nghiệp kéo

Dịch vụ CDN dùng để phân phối nội dung tĩnh

Giao thức lớp 2 dùng để gắn thẻ VLAN

Bảo mật cao nhờ mã hóa dữ liệu

Tiết kiệm chi phí bằng cách tận dụng Internet công cộng

Cho phép nhân viên truy cập từ xa vào mạng nội bộ

Bắt buộc phải kéo đường truyền riêng cho từng chi nhánh

Remote Access VPN

Site‑to‑Site VPN

Content Delivery Network

Network Address Translation

Vì ứng dụng luôn chọn đường đi cố định nên không cần định tuyến

Vì các tầng giao thức như TCP/IP trừu tượng hóa truyền dẫn và bộ định tuyến tự động chuyển tiếp gói dựa trên địa chỉ IP đích, nên ứng dụng không cần phân biệt LAN hay WAN

Vì mọi gói dữ liệu đều được truyền quảng bá trên toàn Internet

Vì máy trạm và máy chủ phải nằm cùng một mạng con IP thì mới giao tiếp được

Line coding chuyển chuỗi bit thành tín hiệu số phù hợp để truyền trên môi trường hữu tuyến điện; điều chế biến đổi tín hiệu gốc (số hoặc tương tự) lên sóng mang tần số cao để phù hợp đặc tính kênh

Điều chế và line coding là cùng một kỹ thuật với tên gọi khác nhau

Cáp quang truyền ánh sáng nên cần điều chế đặc trưng của sóng ánh sáng (như cường độ/tần số/pha), không dùng line coding điện áp

Cáp quang buộc phải truyền tín hiệu điện áp vuông, nên chọn line coding điện áp

Suy hao làm tín hiệu yếu dần theo khoảng cách, giảm SNR dẫn tới lỗi bit hoặc mất kết nối

Nhiễu là tín hiệu không mong muốn trộn vào tín hiệu hữu ích gây sai lệch dữ liệu

Wi‑Fi có thể bị nhiễu bởi lò vi sóng hoặc Bluetooth làm giảm tốc độ/đứt kết nối

Suy hao và nhiễu luôn làm tăng chất lượng vì giúp lọc tín hiệu yếu

Không thể; phải dùng cáp chéo để hoán đổi cặp dây truyền/nhận.

Có thể nếu cả hai card hỗ trợ Auto MDI/MDI-X để tự động hoán đổi cặp truyền/nhận.

Có thể trong mọi trường hợp với cáp thẳng, không cần điều kiện nào.

Chỉ thực hiện được khi có hub trung gian.

Vì máy tính xử lý dữ liệu ở dạng nhị phân nên mọi dữ liệu (văn bản, hình ảnh, âm thanh...) phải chuyển thành chuỗi byte trước khi đóng gói và truyền đi.

Vì mạng chỉ chấp nhận văn bản thuần túy, các dạng dữ liệu khác không thể truyền đi.

Để tiết kiệm băng thông bằng cách loại bỏ các bit kiểm tra của ứng dụng.

Để bỏ qua hoàn toàn các tiêu đề của các tầng khác trong mô hình mạng.

Để mỗi tầng thêm thông tin điều khiển riêng (như định tuyến, kiểm lỗi, quản lý phiên...), nếu chỉ truyền chuỗi byte thì không có thông tin đích, không kiểm lỗi, không điều hướng được.

Vì truyền theo chuỗi byte sẽ tự động làm tăng độ tin cậy mà không cần tiêu đề.

Vì ứng dụng không thể tạo dữ liệu ở dạng byte nên bắt buộc phải qua nhiều tầng.

Để giảm kích thước gói bằng cách loại bỏ thông tin về địa chỉ đích.

Không; TCP/UDP chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển dữ liệu, không định nghĩa ngữ nghĩa nội dung. Cần có giao thức tầng ứng dụng (như HTTP, FTP, SMTP) để giao tiếp đúng nghĩa.

Có; chỉ cần hai bên chọn bất kỳ số cổng nào để gửi nhận là đủ.

Có; nếu dùng UDP thì không cần giao thức ứng dụng vì UDP là phi kết nối.

Không; vì TCP/UDP không thể truyền dữ liệu người dùng.

Không; IP chỉ định tuyến gói, không cung cấp cơ chế tin cậy hay cổng ứng dụng. Cần TCP hoặc UDP để đảm bảo kết nối và phân biệt ứng dụng.

Có; IP tự cung cấp xác nhận đầu cuối và kiểm lỗi toàn diện.

Có; nếu hai ứng dụng cùng địa chỉ IP thì có thể trao đổi trực tiếp.

Có; nhưng chỉ khi dùng cáp chéo giữa hai máy.

Truyền tin cậy có kiểm soát lỗi, xác nhận và truyền lại; truyền không tin cậy không đảm bảo giao hàng nhưng có độ trễ và chi phí thấp hơn. Cần cả hai vì ứng dụng có yêu cầu khác nhau: ứng dụng cần độ chính xác (ví dụ truyền file) chọn tin cậy, còn ứng dụng thời gian thực (ví dụ thoại/Video) ưu tiên không tin cậy.

Hai loại dịch vụ hoàn toàn giống nhau nên tồn tại song song chỉ vì lịch sử phát triển của Internet.

Truyền tin cậy luôn nhanh hơn truyền không tin cậy trong mọi tình huống nên nên dùng độc nhất.

Truyền không tin cậy chỉ sử dụng trong các mạng bị lỗi phần cứng.

TCP hướng kết nối, bảo đảm độ tin cậy nhưng thường chậm hơn

UDP không hướng kết nối, không đảm bảo giao hàng nên thường nhanh hơn

Lập trình TCP phức tạp hơn do quản lý kết nối và luồng dữ liệu

Lập trình UDP đơn giản hơn nhưng lập trình viên phải tự xử lý mất mát/lỗi

Hub hoạt động ở tầng vật lý, phát broadcast và không tách miền xung đột

Switch hoạt động ở tầng liên kết, chuyển frame theo địa chỉ MAC và mỗi cổng là một miền xung đột riêng nên giảm va chạm

Router hoạt động ở tầng mạng, định tuyến theo địa chỉ IP

Switch làm tăng xung đột vì chia sẻ băng thông giống hub

ARP ánh xạ địa chỉ IP sang MAC trong LAN; trong liên mạng, ARP vẫn cần trên các đoạn LAN cục bộ nơi frame được gửi

ARP dùng để phân giải tên miền nên không liên quan đến LAN

ARP chỉ cần trên Internet, không cần trong mạng LAN

Không cần ARP vì chỉ cần địa chỉ IP để gửi frame trong LAN

Không thể vì hệ điều hành giới hạn một web server duy nhất

Có thể nếu mỗi server dùng port khác nhau hoặc dùng cùng port với các tên miền ảo khác nhau

Chỉ có thể nếu mỗi server có một địa chỉ IP công khai riêng, không có ngoại lệ

Chỉ có thể khi tắt tường lửa