Đề tài trẻ em, đề tài người lính, đề tài nông dân

Đề tài lịch sử, đề tài chiến tranh, đề tài gia đình

Đề tài tình cảm, đề tài trí tuệ, đề tài hành động

Đề tài tự sự, đề tài trữ tình, đề tài kịch

Chi tiết là phần cốt truyện dài, bao quát toàn bộ câu chuyện

Chi tiết là yếu tố nhỏ nhưng có ảnh hưởng quan trọng, tạo nên hình tượng và sự sinh động

Chi tiết là lời bình của tác giả, không ảnh hưởng đến người đọc

Chi tiết chỉ xuất hiện trong thơ, không có trong truyện

Một bài thơ miêu tả phong cảnh biển và nói về nhịp sống đô thị

Truyện ngắn "Bức tranh của em gái tôi" vừa thuộc đề tài gia đình (phạm vi hiện thực) vừa thuộc đề tài trẻ em (loại nhân vật trung tâm)

Một bài văn thuyết minh về cây lúa và lịch sử trồng lúa

Một truyện thần thoại kể về nguồn gốc các vì sao

Là nghề nghiệp và lai lịch của nhân vật trong đời sống

Là những đặc điểm riêng tương đối ổn định, bộc lộ qua hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ và các mối quan hệ

Là vị trí xuất hiện của nhân vật trong cốt truyện

Là lời thoại và miêu tả ngoại hình của nhân vật

Là thể thơ được gọi tên theo số chữ (tiếng) trong mỗi dòng, số lượng dòng mỗi bài luôn cố định

Là thể thơ được gọi tên theo số chữ (tiếng) trong mỗi dòng, số lượng dòng mỗi bài không hạn chế, bài có thể chia khổ hoặc không

Là thể thơ có vần điệu giống hệt thơ lục bát và bắt buộc chia khổ

Là thể thơ chỉ dùng để miêu tả thiên nhiên, không dùng cho tình cảm

Vần luôn đặt ở đầu dòng và chỉ được gieo theo cặp

Vần thường đặt ở cuối dòng (vần chân); có thể gieo liên tiếp (vần liền), cách quãng (vần cách), hoặc phối hợp nhiều kiểu vần (vần hỗn hợp)

Không có quy tắc nào về gieo vần trong hai thể thơ này

Vần phải lặp lại theo chu kì bốn dòng cố định

2/2

3/2

2/3

1/3

2/3 hoặc 3/2

1/4 hoặc 2/3

3/1 hoặc 2/2

4/1 hoặc 1/4

Thích hợp với việc kể chuyện, hình ảnh thường dung dị, gần gũi

Chỉ dùng để miêu tả thiên nhiên, không kể chuyện

Thường dùng cho thơ trường thiên dài nhiều đoạn

Chủ yếu phục vụ văn xuôi nghệ thuật

Là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng để kể chuyện

Là tên gọi của nhân vật chính trong truyện

Là cách sắp xếp cốt truyện theo thời gian

Là thủ pháp tu từ dùng trong thơ bốn chữ

Xưng "tôi" và kể theo góc nhìn của chính mình

Xưng "anh" và kể theo góc nhìn của người nghe

Xưng "chúng ta" và kể theo góc nhìn tập thể

Xưng "họ" và kể theo góc nhìn khách quan

Gần gũi, chân thật; thể hiện ý kiến, cảm xúc cá nhân làm câu chuyện sinh động

Khách quan tuyệt đối, không bị cảm xúc chi phối

Tạo khoảng cách xa giữa người đọc và nhân vật

Chỉ dùng để thuật lại hành động mà không bộc lộ suy nghĩ

Người kể giấu mình, trình bày khách quan hơn và có thể linh hoạt chuyển đổi giữa các nhân vật, sự kiện

Người kể xưng "tôi", tham gia trực tiếp vào câu chuyện và bộc lộ cảm xúc

Người kể chỉ miêu tả thiên nhiên, không thuật lại sự việc

Người kể bị hạn chế góc nhìn, không thể thay đổi điểm nhìn

Giúp người kể bộc lộ trực tiếp cảm xúc chủ quan một chiều

Làm cho câu chuyện được soi chiếu từ nhiều phía, phong phú và chứa đựng nhiều ý nghĩa

Chỉ tập trung vào một nhân vật duy nhất, hạn chế đánh giá

Bắt buộc người kể phải xưng tôi để tạo sự gần gũi

Thành phần chính bắt buộc của câu, gồm chủ ngữ và vị ngữ

Thành phần phụ của câu xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích của sự việc nêu trong câu

Một loại cụm danh từ dùng để chỉ người, vật

Bộ phận dùng để nối các câu trong đoạn văn

Thường đứng cuối câu và kết thúc bằng chấm than

Thường đứng ở đầu câu và được ngăn cách bằng dấu phẩy

Luôn đứng giữa câu và có dấu chấm phẩy

Phải đi kèm một liên từ chỉ nguyên nhân

Đêm, mưa trút ào ào như thác đổ

Đêm mùa hè, mưa trút ào ào như thác đổ

Mưa trút ào ào như thác đổ, đêm

Đêm, mùa hè mưa trút ào ào

Chỉ bằng cụm danh từ

Chỉ bằng cụm động từ

Chỉ bằng cụm tính từ

Bằng cụm danh từ, cụm động từ hoặc cụm tính từ

Chỉ gồm chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ

Gồm chủ ngữ và vị ngữ, là thành phần bắt buộc phải có trong câu

Chỉ gồm chủ ngữ, còn vị ngữ có thể lược bỏ

Không thuộc phần bắt buộc trong cấu trúc câu

Gió từ phía vườn đang thổi

Gió rất mạnh

Gió đang thổi từ vườn nhà hàng xóm của tôi vào buổi tối muộn

Gió thổi ngoài kia

"trong lành" được thay bằng "rất trong lành"

Thêm cụm "ở khu rừng này" mở rộng cho chủ ngữ "Không khí"

Bỏ vị ngữ để câu ngắn gọn

Thêm trạng ngữ thời gian vào đầu câu

Là từ ghép có hai tiếng mang nghĩa độc lập

Là loại từ được tạo thành từ hai tiếng trở lên, các tiếng có cấu tạo giống nhau hoặc tương tự nhau về vần, tiếng đứng trước hoặc tiếng đứng sau

Là từ mượn Hán Việt chỉ tính chất trừu tượng

Là từ chỉ hoạt động, không có yếu tố lặp âm

xối xả

ầm ầm

lừng lững

bập bềnh

Tăng cường mức độ mạnh mẽ của lời nói để nhấn mạnh cảm xúc

Làm nhẹ quy mô, tính chất của đối tượng hoặc tránh trình bày trực tiếp điều muốn nói để khỏi gây cảm giác đau buồn, ghê sợ hay để giữ phép lịch sự

Thay thế tiếng Việt bằng từ Hán Việt để tạo vẻ trang trọng

Dùng từ trái nghĩa để phủ định ý trước đó

Dùng các từ đồng nghĩa, đặc biệt là từ Hán Việt

Dùng cách nói vòng

Dùng cách nói phủ định

Dùng tăng cường từ cảm thán để gây ấn tượng mạnh

Khẳng định Bác Hồ đi công tác xa

Diễn đạt việc Bác Hồ không còn nữa một cách tế nhị để tránh cảm giác đau buồn, nặng nề

Miêu tả bước chân của Bác trong mùa thu

Tạo nhịp điệu cho câu thơ bằng từ láy

Là nguồn gốc lịch sử của từ

Là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị

Là cảm xúc của người nói khi dùng từ

Là hình thức âm thanh của từ trong lời nói

Giải thích bằng cách nêu khái niệm mà từ biểu thị, ví dụ: "Vui vẻ" là tính từ thể hiện trạng thái cảm xúc rất vui của con người

Giải thích bằng cách kể lại lịch sử xuất hiện của từ

Giải thích bằng cách chỉ nêu ví dụ mà không khái quát

Giải thích bằng cách dịch sang tiếng nước ngoài

lặp lại một từ hoặc cụm từ nhiều lần trong câu, đoạn văn hay đoạn thơ để gây chú ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng định

so sánh hai sự vật có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm

gán cho sự vật, đồ vật những suy nghĩ, tính cách của con người để làm chúng gần gũi

2 dạng: điệp ngữ nối tiếp và điệp ngữ vòng

3 dạng: điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng)

4 dạng: liệt kê, so sánh, nhân hóa, ẩn dụ

Tạo sự nhấn mạnh

Tạo sự liệt kê

Tạo sự khẳng định

Tạo sự gợi hình bằng nét tương đồng

Dùng càng nhiều càng tốt để bài văn không nhàm chán

Xác định mục đích sử dụng, tránh lạm dụng khiến bài văn rườm rà và tối nghĩa

Chỉ dùng trong thơ, không dùng trong văn xuôi

Đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để tăng sức gợi hình, gợi cảm cho biểu đạt

Nhắc lại từ ngữ để khẳng định vấn đề

Gán cho sự vật những hành động của con người

Gợi hình, giúp mô tả sự việc cụ thể, sinh động; hỗ trợ biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc hơn

Tạo nhịp điệu cho câu văn, đoạn thơ

Làm cho sự vật trở nên gần gũi với con người nhờ gán đặc điểm người

Phép tu từ gán cho đồ vật, cây cối, con vật… những từ ngữ thường dùng cho con người như suy nghĩ, tính cách để chúng trở nên gần gũi, sinh động

Phép tu từ lặp lại từ ngữ nhằm nhấn mạnh nội dung

Phép tu từ đối chiếu hai sự vật để tìm nét giống nhau

Giúp các sự vật thể hiện được suy nghĩ, bày tỏ tình cảm của con người

Chỉ giúp câu văn ngắn gọn, súc tích

Làm mờ đi cảm xúc của tác giả trong tác phẩm

chỉ trong văn học dân gian, hiếm khi dùng trong đời sống

khá nhiều trong các tác phẩm văn học nổi tiếng và hữu ích trong đời sống con người

chủ yếu trong văn bản khoa học, không dùng trong nghệ thuật

Khi muốn khắc họa rõ nét hình ảnh và cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm

Khi muốn né tránh việc khẳng định một ý

Khi muốn mô tả đối tượng như con người

Điệp ngữ

So sánh

Nhân hóa

Điệp ngữ

So sánh

Nhân hóa

Ý kiến cá nhân của người tóm tắt

Nội dung cơ bản của văn bản gốc

Các chi tiết phụ, ví dụ minh hoạ nhỏ

Tiểu sử tác giả văn bản gốc

Phản ánh đúng nội dung văn bản gốc

Trình bày những ý chính, điểm quan trọng

Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc

Viết dài hơn văn bản gốc để đầy đủ

Nêu cảm xúc chi tiết theo từng câu thơ

Mở đoạn bằng chữ viết hoa lùi vào đầu dòng và có câu chủ đề nêu tên bài thơ, tác giả, cảm xúc khái quát

Trích dẫn toàn bộ bài thơ

Kể lại hoàn cảnh sáng tác của bài thơ

Lập luận phản biện ý kiến người khác

Diễn tả cảm xúc theo trình tự hợp lí, trích một số từ ngữ, hình ảnh gợi cảm xúc trong bài thơ

Giải thích nghĩa của từng từ khó trong bài thơ

Tóm tắt toàn bộ nội dung bài thơ

Mở rộng phân tích sang tác phẩm khác

Khẳng định lại cảm xúc và ý nghĩa của bài thơ với bản thân, kết bằng dấu câu đúng để ngắt đoạn

Nêu câu hỏi cho người đọc suy nghĩ

Trích dẫn ý kiến phê bình của nhà nghiên cứu

Làm cho sự vật trở nên xa lạ với con người

Làm cho sự vật trở nên sống động, gần gũi và có thể biểu hiện suy nghĩ, tình cảm như con người

Giúp người đọc ghi nhớ tên tác giả

Tăng số lượng từ ngữ khó trong văn bản

Chỉ nêu kết luận cuối cùng

Nêu thực trạng hiện tượng và những ảnh hưởng của nó tới đời sống xã hội

Kể lại câu chuyện cá nhân không liên quan

Trình bày tiểu sử nhân vật liên quan

Phải dài bằng văn bản gốc

Có thể khác nhau về độ dài nhưng vẫn phải đảm bảo phản ánh trung thành nội dung cơ bản

Phải ngắn hơn một nửa văn bản gốc

Phải đúng 100 từ

Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng và nêu câu chủ đề

Nêu cảm xúc chi tiết về từng khổ thơ

Khẳng định ý nghĩa bài thơ với bản thân

Trích dẫn hình ảnh gợi cảm xúc trong bài thơ

Giới thiệu tên bài thơ, tác giả và cảm xúc khái quát

Diễn tả cảm xúc về bài thơ theo trình tự hợp lí bằng một số câu

Khẳng định lại cảm xúc và ý nghĩa của bài thơ

Kết đoạn bằng dấu câu ngắt đoạn

Nêu giải pháp khắc phục hiện tượng xã hội

Giới thiệu hiện tượng đời sống mà đề bài đưa ra

Phân tích ưu điểm, nhược điểm của hiện tượng

Đưa ra thái độ cá nhân với hiện tượng

Khái quát lại hiện tượng đời sống

Chỉ rõ việc cần làm và cách thực hiện

Giải thích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng do chủ quan, khách quan, do con người, do tự nhiên

Nêu hậu quả mà hiện tượng để lại

Xác định tên tác giả và xuất xứ hiện tượng

Đánh giá các ưu điểm hay nhược điểm của hiện tượng xã hội đó

Kết thúc bài bằng cảm nghĩ cá nhân

Chỉ ra đề tài tham khảo phù hợp

Trích một số từ ngữ gợi cảm xúc

Giới thiệu tác giả và tác phẩm

Khái quát lại hiện tượng đời sống và nêu thái độ, suy nghĩ của bản thân

Liệt kê các nguyên nhân khách quan

Giới thiệu hiện tượng đời sống chung chung

Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm và vấn đề đời sống được gợi ra từ tác phẩm văn học đã đọc

Đề xuất giải pháp cho vấn đề xã hội

Khẳng định bài học rút ra

Bàn luận về vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm; xác định vấn đề là gì, thể hiện như thế nào; rút ra ý nghĩa xã hội và bài học về hành động, nhận thức

Chỉ kể lại toàn bộ nội dung tác phẩm theo trình tự

Tập trung phân tích nghệ thuật ngôn từ của tác phẩm

Nêu cảm xúc chung mà không cần dẫn chứng

Tóm tắt toàn bộ cốt truyện chi tiết

Đánh giá khái quát, ngắn gọn vấn đề xã hội trong tác phẩm

Nêu lại mở bài bằng từ ngữ khác

Chèn nhiều dẫn chứng mới chưa xuất hiện ở thân bài

Nêu một nhận định khái quát về ý nghĩa xã hội mà tác phẩm gợi ra

Liệt kê đầy đủ các nhân vật và sự kiện trong tác phẩm

Phân tích từng biện pháp nghệ thuật cụ thể của tác giả

Tranh luận dài về các quan điểm phê bình ngoài văn bản

Để mở ra nhiều chủ đề mới cho bài viết

Để xác nhận lập trường và khép lại mạch suy nghĩ một cách cô đọng

Để thay thế phần thân bài bằng nhận xét tổng quát

Để tăng độ dài bài viết theo yêu cầu