Nhiệt đô không khí thay đổi theo vĩ độ chủ yếu do nguyên nhân Trái Đất hình cầu.

Lục địa thường có biên độ nhiệt cao hơn so với đại dương.

Nhiệt độ không khí còn thay đổi theo độ cao địa hình, càng lên cao nhiệt độ không khí càng tăng, trung bình tăng 0,6oC/100m.

Khu vực xích đạo có nhiệt độ trung bình năm cao nhất do có góc chiếu mặt trời lớn nhất.

Nhiệt độ tăng, không khí co lại, khí áp tăng. Nhiệt độ giảm, không khí nở ra, khí áp giảm.

Càng lên cao khí áp càng giảm, do mật độ không khí trên cao ít hơn so với dưới thấp.

Những khu vực gần biển, nơi có mưa nhiều thường có khí áp giảm, trong khi những khu vực nằm sâu trong đất liền, ít mưa thường có khí áp tăng.

hông khí có nhiều hơi nước nhẹ hơn không khí khô, do đó độ ẩm tăng làm khí áp giảm.

Nguyên nhân hình thành gió mùa chủ yếu do sự chênh lệch nhiệt độ và khí áp giữa lục địa và đại dương.

Mùa đông gió mùa thường thổi từ biển vào gây mưa lớn và rất lạnh, trong khi mùa hạ gió thổi từ lục địa ra gây khô nóng.

Khu vực Nam Á và Đông Nam Á là khu vực có gió mùa hoạt động điển hình nhất thế giới.

Gió mùa thường thổi quanh năm và gây mưa lớn cho các khu vực mà gió mùa đi qua đặc biệt nhất là vào mùa hạ.

Gió Phơn là một loại gió không thường xuyên, thổi vào đầu mùa hạ ở các tỉnh duyên hải miền Trung.

Gió Tín phong có hướng đông nam tác động mạnh vào lãnh thổ nước ta gây ra mùa khô cho các tỉnh Nam Bộ.

Gió Tây ôn đới tác động mạnh vào nước ta, gây ra kiểu thời tiết lạnh ẩm vào cuối mua đông.

Gió đất, gió biển được hình thành do sự chênh lệch khí áp giữa đất liền và biển. Vào ban ngày gió thổi từ biển vào đất liền, trong khi ban đêm gió thổi từ đất liền ra biển.

Các sông ở miền Trung thường ngắn và dốc do đặc điểm địa hình ở đây quy định.

Vào mùa mưa mực nước lũ ở các sông miền Trung luôn luôn ổn định ít có sự biến động.

Vào mùa mưa bão, do mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn kết hợp đặc điểm sông ngòi ngắn và dốc, nên mực nước sông ở đây lên rất nhanh và gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng cho vùng hạ lưu.

Địa hình càng dốc nước chảy càng siết gây ra tình trạng lũ quét ở đồng bằng và ngập lụt ở miền núi.

Lực hấp dẫn là một trong những nguyên nhân chính sinh ra thủy triều.

Triều cường xảy ra khi Mặt Trăng, Mặt Trời, Trái Đất vuông góc.

Vào những ngày trăng khuyết dao động thủy triều là nhỏ nhất.

Lực hấp dẫn Mặt Trời lớn hơn so Mặt Trăng nên sinh ra lực hấp dẫn lên Trái Đất lớn hơn so với Mặt Trăng.

Nhiệt độ trung bình năm giảm từ xích đạo về cực. 

Khu vực chí tuyến có nhiệt độ trung bình năm cao nhất. 

Biên độ nhiệt độ năm tăng từ xích đạo về cực. 

Xích đạo có biên độ nhiệt năm lớn nhất do có sự chênh lệch nhiệt độ lớn nhất.

Lượng mưa trung bình năm giảm dần từ xích đạo về cực. 

Khu vực chí tuyến có lượng mưa trung bình năm cao nhất. 

Vùng ôn đới có lượng mưa trung bình năm ít nhất. 

Biểu đồ cột là dạng biểu đồ thích hợp nhất thể hiện lượng mưa trung bình năm theo vĩ độ ở bán cầu Bắc.